ATUR-ATUR

BAAHJAANR

DENING : MUHAMMAD MUSTAQIM, S.Pd.



UR-ATBlackestText

KELAS 8 KURIKULUM
UR

SMP
AT

2013

KOMPETENSI DASAR

3.1 Memahami isi teks dialog berisi pesan
4.1 Menyampaikan pesan secara lisan

Indikator Pencapaian Kompetensi

3.1.1 Mengidentifikasi kata-kata sukar dari teks dialog
3.1.2 Menelaah isi teks dialog berisi pesan
4.1.2 memilih unggah
-ungguh dan undha-usuk yang tepat

4.1.2 menyajikan pesan secara lisan

Tujuan Pembelajaran
Peserta didik mampu mengidentifikasi kata-kata sukar dari teks dialog berisi pesan.
Peserta didik mampu menelaah isi teks dialog berisi pesan.
Peserta didik mampu memilih unggah-ungguh dan undha-usuk teks dialog berisi
pesan dengan tepat secara komunikatif.
Peserta didik mampu menyajikan pesan secara lisan.

DIMENSI PENGETAHUAN

1. Faktual :Teks atur-atur tasakuran nikahan

2.Konseptual : a. Pangertosan atur-atur

b. werna-wernane atur-atur

3. Prosedural : a. Mangertosi Tatacaranipun atur-atur ingkang trep

b. mangertosi undha-usuk basa kanthi trep

4. Metakognitif :Mangertosi wosing atu-atur kanthi trep

tembung atur bisa ditegesi
undang.

Tem(bnugnogkodnipeu) ndaiutnudritaenggese

tembung atur-atur iku mligi
(khusus) kanggo ngundang
kanthi lisan supaya wongsing
diundang rawuh ing daleme
sing ngundang (sing duwe

gawe).

TATACARANIPUN ATUR-
ATUR

1.Nganggo rasukan (baju) singsopan,
rapi, lan prasaja (sederhana). Kayata
gambar ing ngisor iki.

2. Pilih wektu sing pas, kayata ora
bebarengan karo wektu sembahyang.

3. Sawise tekan ing omahe sing arep
diatur-atur, thothok lawang lan uluk
salam.

https://bit.ly/3BXzBfv 4. Sawise dibukakake lawang lan
dimanggakake mlebu dening sing duwe
5. Sawise lungguh, banjur matur apa omah, mlebua kanthi sopan. Aja
sing dikarepake atur-atur (biasane sing langsung lungguh sadurungesing
duwe omah takon tujuane apa karo duwe omah nyumanggakake lungguh.
sing atur-atur). Olehe matur Banjur lungguha kanthi sopan lan ora
nggunakake basa krama alus kanthi grusa-grusu, sawise dimanggakake
solah bawa kang apik. lungguh. Wujud lungguh kaya ngono
bisa didelok saka gambar ing ngisor iki
6. Sawise sing duwe omah nanggapi
atur-ature mau, lan rampung apa sing 7. Sawise atur-atur wis rampung kabeh,
dikarepake atur- atur, banjur nyuwun prayogane caos (memberi) lapuran
pamit. Menawa disuguh unjukan, ya marang sing ndhawuhi (ngongkon)atur-
diombe ndhisik kanthi sopan sadurunge atur, ora kenamung meneng bae.
pamit. Kanthi mengkono ndadekake
tentreming pikir sing didhawuhi lan sing
ndhawuhi.

Undha-usuk Basa

Undha-usuk basa jawa yaiku tataraning utawa tingkatane basa
jawa miturut panggenane. Duweni fungsi kanggo ngurmati marang
wong kang diajak lawan rembug (guneman). Undha-usuk Basa
kaperang dados kalih (2),

Ngoko Krama

Ngoko lugu Ngoko alus Krama lugu Krama alus

Panganggone Unggah-ungguh Basa

1. Ngoko Lugu - Wong tuwa marang anak, guru marang murid, dhuwuran marang
andhahan

2. Ngoko Alus - Wong sing kaprenah nom nanging duwe pangkat, bebojoan sing
wis kulina ngoko, marang sedulur tuwa.

3. Krama Lugu - Marang wong sadrajat nanging durung raket
4. Krama Alus - Anak marang wong tuwa utawa luweh sepuh, murid marang guru.

Atur-aturTasyakuran Ningkahan
Atur-aturTasyakuran Ngarani Bayi

(Akekah)
Atur-aturTahlilan
Atur-aturLayatan
Ngaturaken Punjungan
Ngaturaken Uleman
Ngaturi Pasugatan (Pacetan)
Ngaturi Dhahar

https://bit.ly/3BqC00A

https://bit.ly/3QZ0N1O

ATUR-ATUR TASAKURAN NINGKAHAN

Darminto didhawuhi Pak Tohani supaya atur-atur ing tangga
teparo, sebab Pak Tohani kagungan kajatan arep ningkahake
putrane. Sore jam 16.00, Darminto wis adus lan nganggo rasukan kang
sopan, miwiti atur-atur. Atur-atur kawiwitan ing daleme Pak Tomo.
Darminto : Assalamu’alaikum?
Pak Tomo : Wa’alaikum salam. E.. Mas Darminto, kene-kene mlebu
bae, aja ning njaba.
Darminto : Nggih, matur nuwun pak.
Pak Tomo : Lhamangga lungguh kene.
(Pak Tomo lan Darminto lungguh adhep-adhepan)
Darminto : Nggih Pak Tomo. Emm.. kepareng matur dhumateng
ngarsanipun Bapak Tomo, mbok bilih wonten lepatipun atur kula ing
samangke nyuwun pangapunten.
Pak Tomo : Iya... iya ora apa-apa, matur bae.
Darminto : Sowankula mriki ingkang sepisan niyat silaturahmi
saha tuwi kawilujengan Bapak sakeluarga. Ingkang kaping kalihipun
terang dipunutus Bapak Tohani mbok bilih mboten wonten alangan
satunggal punapa, mbenjang sonten wanci tabuh 4 sonten Bapak
kasuwun rawuh wonten papanipun Bapak Tohani saperlu kasuwunan
berkah lenggah kenduri, kagem tasyakuran pernikahan putranipun.
Pak Tomo : Ooo ya, Insya Allah aku bakal sowan. Matur nuwun ya.
Darminto : Nggih Pak, sami-sami. Salajengipun kula nyuwun
pamit.
Pak Tomo : Ya Mas Darminto, ndherekake, sing ati-ati.
Darminto : Pareng. Assalaamu’alaikum.
Pak Tomo : Wa’alaikum salam.

https://bit.ly/3BzXXdW

Cobi tembung-tembung ingkang dereng
dipunmangertosi dipunserat ing ngandhap!

No Tembung tegesipun

1



2



3



4



5



6 Tambah
kan sedikit tek
s isi

7



Wangsulana Pitakonan ing ngandhap !

1.Pacelathon ing nginggil ingkang dipunginakaken Darminto basa punapa?
2. piyantun ingkang dipunaturi rawuh inggih punika?

3. Sowankula mriki ingkang sepisan niyat silaturahmi. tembung sowan

tegesipun ....

DAFTAR PUSTAKA

Priyantono, dkk. 2014. Marsudi Basa
lan Sastra Jawa. Jakarta : erlangga

Risnanto, dkk. 2020. Buku Pendamping
Basa Jawa. Jakarta : Erlangga

sasangka, Sry Satriya Tjatur. 2010.
Unggah-ungguh Bahasa Jawa.
Yogyakarta : Gama Media

http://www.academica.id/basa-jawa-
sma-undha-usuk-basa-jawa