การสร้างคำกริยา เล่มที่ 1 เรื่องการสร้างคำ

การสร้างคาภาษามลายู

สงวนลขิ สิทธต์ิ ามพระราชบัญญัตลิ ขิ สิทธิ์ หา้ มลอกเลียนแบบ

ทำซ้ำ หรอื คดั ลอก ส่วนหนงึ่ สว่ นใดของหนงั สอื เล่มนี้ เว้นแต่จะ

ไดร้ บั อนญุ าตเป็นลายลกั ษณ์อักษร

หนังสือชดุ เก่งภาษามลายู “การสร้างคำกริยา”

ช่อื เรอ่ื ง การสร้างคำ

ผูเ้ ขยี น อาลียะห์ มะแซ

จำนวนหน้า 30 หนา้

ปี พ.ศ. 2564

ISBN (e-book)

จดั พิมพ์ 133 ถ.เทศบาล 3

มหาวิทยาลยั ราชภัฏยะลา

คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์

สาขาการสอนภาษามลายู

โทร 0927036165

ก

คำนำ

หนังสือชุด เก่งภาษามลายู “การสร้างคำกริยา”
เล่มที่ 1 การสร้างคำ เขียนขึ้นเพื่อใช้ในการอ่านเสริม
ประกอบการเรียนรายวิชาไวยากรณภ์ าษามลายู และเป็น
หนงั สือทใ่ี ห้ความรูด้ า้ นการสร้างคำกริยาในภาษามลายูแก่ผู้ท่ี
สนใจทว่ั ไป หนงั สือเลม่ นี้มีเน้ือหา ประกอบด้วย โครงสร้าง
ของคำภาษามลายู หน่วยคำ คำ และ การสร้างคำ
ภาษามลายู

ผู้เขยี นหวังวา่ หนงั สือเล่มน้จี ะมปี ระโยชน์ต่อนกั ศึกษา
ที่เรยี นรายวชิ าไวยากรณก์ ารสอนภาษามลายู และผู้ท่ีสนใจ
เรียนภาษามลายูทั่วไป ผู้เขียนขอขอบคุณเพื่อนร่วมงาน
หลักสูตรครุศาสตร์บัณฑิต สาขาการสอนภาษามลายูท่ใี ห้
กำลังใจเรื่อยมา

อาลียะห์ มะแซ

ข

สารบญั

เนื้อหา หนา้
คำนำ ……………………………………………………………….…... ก
สารบัญ ……………………………………………..…………….…… ข
การสรา้ งคำ .................................................................... 1

โครงสร้างของคำภาษามลายู .................................. 2
หนว่ ยคำ ................................................................. 5

หน่วยคำอสิ ระ ………………..………………………..... 7
หน่วยคำไมอ่ สิ ระ ………………..………………….……8
คำ ......................................................................... 13
การสรา้ งคำภาษามลายู ………………………………….. 16
บรรณานุกรม ............................................................... 22

1

การสรา้ งคำ
(Pembentukan Kata)

2

การสร้างคำคือการสร้างคำใหม่ขนึ้ มา ทม่ี กี ารประสมคำ
การซ้ำคำ เกิดจากการรวมหน่วยคำตัง้ แต่สองหน่วยขึ้นไป
หรือสร้างจากคำเก่าให้เกิดคำใหม่ขึ้นมาทำให้เกิดการ
เปลี่ยนแปลงทางความหมาย ซง่ึ การแปลงในภาษามลายูอาจ
หมายถึงการเตมิ Imbuhan ท่ที ำใหเ้ กิดคำใหมท่ ีม่ คี วามหมาย
ใหม่หรือคงความหมายเดมิ ของคำรากศัพท์

โครงสร้างของคำภาษามลายู

โครงสร้างของคำถอื เป็นพื้นฐานสำคญั ในการเรียน
ภาษามลายู เพราะเป็นรากฐานสำคัญท่ีจะนำไปสู่การพัฒนา
ทักษะภาษามลายูไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพ ทั้งในเรือ่ งของการฟงั
พูด อ่าน และเขียน ดังนั้นความรูท้ างด้านโครงสร้างของคำ
หรอื การสรา้ งคำจึงเป็นสงิ่ จำเปน็ อยา่ งยงิ่ สำหรับผเู้ รียนทจี่ ะตอ้ ง
มีความรู้ความเข้าใจ โดยทั่วไปแล้ว โครงสร้างของคำภาษา
มลายู จะเกยี่ วขอ้ งกบั morfologi (สัณฐานวทิ ยา)

3

Morfologi หรือในภาษาไทยเรียกกว่า สัณฐานวิทยา
เปน็ ความรูเ้ ก่ยี วกับโครงสร้างของคำ Abdul Chaer (2008: 2)
ได้อธบิ ายความหมายของ morfologi มาจากคำว่า morf มี
ความหายว่า รูปทรง (bentuk) และ logi มีความหมายว่า
ความรู้ (ilmu) คำวา่ morfologi สามารถสรปุ ไดว้ า่ เปน็ ความรู้
ทศี่ ึกษาเกีย่ วกบั รูปทรง Abdul Hassan (2006 : 1) ไดอ้ ธิบาย
morfologi ว่าเป็นการศกึ ษาเกี่ยวกบั โครงสร้างของคำ อาจจะ
สังเกตไดจ้ ากการเปลย่ี นแปลงของคำและความหมาย

Nik Safiah Karim et al. (2015: 43) ได้ใหค้ วามหมาย
ในภาษามลายูวา่

“Morfologi ialah bidang ilmu bahasa yang
mengkaji perkataan dari segi struktur, bentuk
dan penggolongan kata. Dengan struktur kata
dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran
atau lambang yang menjadi unit bahasa yang
bermakna.”

4

จากคำนิยามข้างต้นสามารถอธิบายไดว้ ่า morfologi
เป็นสาขาภาษาศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้างของคำ
ประเภทของคำและชนิดของคำ โครงสรา้ งของคำหมายถงึ การ
เรยี บเรียงของเสียงหรอื สญั ลักษณท์ ก่ี ลายเปน็ หนว่ ยของภาษาท่ี
มีความหมาย ดังนั้นความรูท้ างดา้ นภาษาศาสตร์ทีเ่ ก่ยี วกบั
สัณฐานวทิ ยาภาษามลายู สามารถสรปุ ได้ครา่ วๆ ว่าเปน็ ความรู้
ท่ศี ึกษาเก่ยี วกับ โครงสร้างของคำ กล่มุ คำ ชนิดของคำ การ
สร้างคำ หน่วยคำและการเรียงหนว่ ยคำใหเ้ ป็นคำอย่างเปน็
ระบบ โครงสร้างทางภาษาด้านสัณฐานวิทยาที่ควรรู้คอื
หน่วยคำ (morfem) และคำ (perkataan) เพราะทั้งสองมี
ความแตกต่างกันทางดา้ นหนา้ ท่แี ละหลกั การ

morfologi

morfem perkataan

5

หนว่ ยคำ

หน ่ว ย คำ (morfem) คือ หน ่วย ที่เล็กที่สุดที่มี
ความหมาย จะอยเู่ ป็นอิสระหรอื ไมก่ ็ได้ (จรัลวิไล จรูญโรจน์,
2555: 132) นักวิชาการภาษามลายู Asmah Haji Omar
(2015: 7) ได้ให้ความหมายของหนว่ ยคำวา่ “Morfemadalah
unit nahu yang paling kecil yang mempunyai makna”
คอื เปน็ หน่วยคำทางโครงสร้างภาษาทเี่ ลก็ ทีส่ ดุ ทม่ี คี วามหมาย

Nik Safiah Karim et al. (2015: 43) “morfem ialah
unit yang terkecil dalam bahasa yang mempunyai
fungsi gramatis atau yang menjalankan tugas nahu”
หมายความวา่ morfem เปน็ หนว่ ยคำทเ่ี ล็กท่สี ุดในภาษาท่ีมี
หนา้ ที่ทางไวยากรณ์

6

จากคำนิยามดังกล่าวสามารถอธิบายเพิม่ เติมได้ว่า
morfem ในภาษามลายูเป็นหน่วยคำที่เล็กที่สุดแ ละ มี
ความหมายทางภาษา หน่วยคำอาจจะอย่ตู ามลำพงั ได้ เช่น คำ
ว่า ajar เป็นหน่วยคำที่ประกอบด้วย หนึ่งหนว่ ยคำ หรือไม่
สามารถอยู่ตามลำพังก็ได้ เช่น หนว่ ยคำ ber- mem- ter- เปน็
ตน้ ซง่ึ เป็นหนว่ ยคำทีต่ อ้ งใชค้ ู่กับคำอิสระหรือคำมูล ตัวอย่าง
berbaju แปลวา่ ใส่เสอ้ื ประกอบด้วย สองหน่วยคำ ber และ
baju (ber- เป็นหน่วยคำทีม่ คี วามหมายวา่ ใส่ แต่ไมส่ ามารถ
อยตู่ ามลำพังได้ ตอ้ งใช้คูก่ บั คำ baju แปลว่า เสอื้ ) ในภาษา
มลายูที่สามารถเป็นหน่วยคำส่วนใหญ่เป็น kata terbitan
(หนว่ ยคำเตมิ )

หน่วยคำเปน็ องคป์ ระกอบของคำ บางคำประกอบดว้ ย
หนง่ึ หน่วยคำ หรือมากกว่า

ตวั อย่าง

makan ประกอบดว้ ย หน่งึ หนว่ ยคำ คือ makan

7

mengajar ประกอบดว้ ย สองหนว่ ยคำ คือ ajar และ
meN-

memperbesarkan ประกอบดว้ ย สองหน่วยคำ คอื
mempeR-kan, และ besar

Ketidaksopanan ประกอบด้วย สามหน่วยคำ คอื ke-
an, tidak, และ sopan

หน่วยคำสามารถจำแนกเปน็ 2 ชนดิ คือ morfem
bebas (หนว่ ยคำอิสระ) และ morfem terikat (หนว่ ยคำไม่
อสิ ระ)

หน่วยคำอสิ ระ

Morfem bebas ialah morfem yang dapat wujud
bersendirian (Nik Safiah Karim et al., 2015: 44).

8

หนว่ ยคำอิสระ (Morfem bebas) คอื หนว่ ยคำอิสระ
สามารถปรากฏหรืออยู่ตามลำพังได้ และสามารถใช้กับ
หนว่ ยคำเติมได้

ตวั อยา่ ง

baca แปลว่า อา่ น
tidur แปลวา่ นอน
ajar แปลวา่ สอน
makan แปลว่า กิน
bangun แปลว่า ตื่น
lari แปลว่า ว่ิง

หนว่ ยคำไม่อสิ ระ

Morfem terikat ialah morfem yang hanya wujud bersama-
sama morfem lain (Nik Safiah Karim et al., 2015: 44).

9

หนว่ ยคำไม่อิสระ (Morfem terikat) คือ หนว่ ยคำทไี่ ม่
สามารถปรากฏหรืออยู่ตามลำพังไม่ได้ ต้องปรากฏร่วมกบั
หน่วยคำอื่นเสมอ หน่วยคำไม่อสิ ระสามารถแบ่งออกเปน็ ดังน้ี

Awalan เป็นหน่วยคำทีเ่ ติมหน้าคำรากศัพท์ เชน่
meN-, beR-, teR-, peN- และ di- เป็นตน้

ตัวอย่าง แปลวา่ อา่ น
แปลวา่ ทอ่ งจำ
membaca แปลว่า ร้องเพลง
menghafal แปลวา่ เดิน
menyanyi แปลว่า ใสห่ มวก
berjalan แปลว่า ออกดอก
bertopi แปลวา่ พ่อค้า
berbunga แปลวา่ ผู้ซอื้
penjual แปลว่า ถูกกนิ
pembeli แปลวา่ ถกู เหยียบ
dimakan
dipijak

10

Akhiran หนว่ ยคำที่เตมิ หลังคำรากศพั ท์ เชน่ -i,
-kan และ -an

ตัวอย่าง ซือ้ ให้
ปลกุ /สรา้ งข้นึ มา
belikan แปลว่า ทำเปน็ แบบอยา่ ง
bangunkan แปลวา่ ซอ่ มแซม/ทำให้ดี
contohi แปลว่า กิน/จงกนิ
baiki แปลวา่ ลบ/จงลบ
makankan แปลวา่ ใหห้ มด
hapuskan แปลว่า นอน/จงนอน
habiskan แปลว่า ลง/เอาลง/ลงจาก
tidurkan แปลวา่ ขน้ึ /ขึน้ สู่
turuni แปลว่า
naiki แปลว่า

11

Sisipan หนว่ ยคำทเี่ ติมตรงกลางคำรากศพั ท์ เช่น
-el-, -er-, -em-, และ -in-

ตัวอยา่ ง

telapak แปลวา่ ฝา่ เท้า

gerigi แปลว่า ฟนั ปลา

gemilang แปลวา่ ร่งุ โรจน์

sinambung แปลว่า ต่อเน่ือง

Apitan หน่วยคำที่เตมิ หนา้ หลังคำรากศัพท์ เช่น

peN-an, peR-an และ ke-an เปน็ ตน้

ตวั อยา่ ง แปลวา่ ความเข้าใจ
แปลวา่ การเดินทาง
pemahaman แปลว่า บทเรยี น
perjalanan แปลวา่ มิตรภาพ
pelajaran
persaudaraan

12

kemajuan แปลว่า ความก้าวหน้า
kehidupan แปลว่า การมชี ีวติ
kehujanan แปลว่า เปียกฝน

ตารางเปรยี บเทยี บหนว่ ยคำ

หน่วยคำอสิ ระ หนว่ ยคำไมอ่ ิสระ
(morfem bebas) (morfem terikat)
หน่วยคำท่ีปรากฏตามลำพงั ได้ หน่วยคำที่ปรากฏตามลำพังไมไ่ ด้

เช่น: minum, cuti, sekolah, เช่น: meN-, peR-, -kan, beR-,

periksa, makan, เปน็ ตน้ teR-, di-, -an, ke-an และอืน่ ๆ

มคี วามหมายในตวั ไม่มีความหมายแต่ทำหน ้าที่
ทางด้านโครงสร้างที่สามารถ
เปล่ยี นความหมายของคำ เช่น:
jalan แ ปลว่า ทาง berjalan
แปลวา่ เดิน

13

คำ

ก่อนทจี่ ะศึกษาประเภทของคำ มารจู้ ักกันกอ่ นวา่ คำ
คืออะไร คำใ นภาษามลายูเรียกว่า perkataan หรือใน
ภาษาอังกฤษเรียกวา่ word จรัลวิไล จรญู โรจน์ (2555 : 130)
ได้อธิบายความหมายของคำคือหน่วยอิสระทีเ่ ล็กทีส่ ดุ ที่มี
ความหมาย ซงึ่ สามารถสรปุ ไดว้ ่า คำ หมายถงึ หนว่ ยของภาษา
ที่สื่อถึงความหมายซึ่งประกอบด้วยพยางค์หนึง่ พยางค์หรือ
มากกว่า ปกติแล้วในแตล่ ะคำจะมีรากศพั ท์ของคำแสดงถึง
ความหมายและที่มาของคำนั้น โดยการนำคำหลายคำมา
ประกอบกนั จะทำใหเ้ กดิ วลหี รือประโยคซ่ึงใชส้ อ่ื ความหมายให้
ชดั เจนมากยงิ่ ขน้ึ ไป

จากคำนิยามน้ี จะกลา่ วว่าเป็นคำได้ ตอ้ งเป็นอสิ ระได้
และ มีความหมาย เราขอสรุปได้ว่า ber- ใน berjalan ไมใ่ ช่คำ
เพราะอยอู่ ิสระไม่ได้ ต้องใชค้ กู่ บั คำมลู (kata tunggal) แม้วา่ มี
ความหมาย สว่ นคำวา่ jalan เป็นคำ เพราะอยูอ่ สิ ระได้ และ มี
ความหมาย สว่ น -an ใน makanan ไม่ใช่คำ เพราะอย่อู ิสระ

14

ไมไ่ ด้ ตอ้ งใช้คกู่ ับคำมูล (kata tunggal) แม้วา่ มีความหมาย

ส่วนคำวา่ makan เป็นคำ เพราะอยอู่ ิสระได้ มคี วามหมาย

คำประกอบดว้ ยหนึ่งพยางค์ หรอื มากกว่า ดังตัวอย่าง

ต่อไปนี้

1. Satu suku kata (คำอสิ ระหนง่ึ พยางค์)

am VK V = vokal (สระ)
had KVK K = konsonan
wang KVK (พยญั ชนะ)

brek KKVK

skrip KKKVK

2. Dua suku kata (คำอสิ ระสองพยางค์)

aku (a + ku) V + KV

aib (a + ib) V + VK

adik (a + dik) V + KVK

syahdu (syah + du) KVK + KV

bulat (bu + lat) KV + KVK

15

buih (bu + ih) KV + VK

bengkok (beng + kok) KVK +KVK

3. Tiga suku kata (คำอสิ ระสามพยางค์)

bahaya (ba+ha+ya) KV+KV+KV

mentua (men+tu+a) KVK+KV+V

isyarat (i+sya+rat) V+KV+KVK

gembira (gem+bi+ra) KVK+KV+KV

matlamat (mat+la+mat) KVK+KV+KVK

4. Empat suku kata atau lebih (คำอิสระสีพ่ ยางคห์ รอื

มากกวา่ )

anugerah (a+nu+ge+rah) V+KV+KV+KVK

masyarakat (ma+sya+ra+kat) KV+KV+KV+KVK

university (u+ni+ver+si+ti) V+KV+KVK+KV+KV

klasifikasi (kla+si+fi+ka+si) KKV+KV+KV+KV+KV

16

การสรา้ งคำ

เม่อื คำในภาษามลายูท่ีมอี ยูแ่ ลว้ ไมเ่ พยี งพอตอ่ การใชใ้ น
การส่ือสาร ดังน้นั จงึ ต้องสร้างคำใหม่ขึ้นมา ซ่งึ การสร้างคำใน
ภาษามลายูมีหลายวิธีด้วยกนั คือ การสร้างคำจากการเอา
หน่วยคำหรอื คำมาประกอบกัน วิธีนี้อาจจะเป็นการซ้ำคำ
ประสมคำ หรอื การเตมิ หน่วยคำเตมิ (imbuhan) และสรา้ งคำ
โดยวธิ กี ารทบั ศพั ทจ์ ากภาษาต่างประเทศ

penggandaan
การซา้ คา

pemajmukan การ pengimbuhan
สรา้ งคา การเตมิ หน่วยคา
การประสมคา
pinjaman เตมิ

การยืมคา

17

1. Penggandaan (การซำ้ คำ)

Penggandaan ialah proses yang menggandakan
kata dasar. Dalam proses demikian, kata dasar
boleh mengalami penggandaan penuh,
penggandaan separa, penggandaan berentak,
iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu (Nik
Safiah Karim et al., 2015: 76).

Penggandaan คอื การซ้ำคำ เปน็ การนำคำประเภท
เดยี วกัน ชนิดเดยี วกนั มาซำ้ กนั ในภาษามลายูจะมีเครื่องหมาย
ขีดหรือเครอ่ื งหมาย ยตั ิภงั ค์ (-) ในภาษามลายเู รียกว่า “tanda
sempang” เช่น kanak-kanak, orang-orang เป็นตน้

ตวั อยา่ ง

murid-murid kanak-kanak
cepat-cepat anai-anai
warna-warni bukit-bukau

18

2. Pemajmukan (การประสมคำ)

Pemajmukan ialah bentuk yang dihasilkan
melalui proses yang merangkaikan dua kata dasar
atau lebih yang memebawa makna tertentu. Kata
majmuk bertindak sebagai satu unit dan lazimnya
dieja terpisah (Nik Safiah Karim, 2011: 54).

Pemajmukan คอื คำที่เกดิ จากการประสมคำ เป็นคำ
ท่เี กิดจากการนำคำมลู ตั้งแต่ 2 คำข้นึ ไป ที่มคี วามหมายต่างกัน
มาประสมกันทำให้เกิดคำใหม่และความหมายใหม่ คำมูลที่
นำมาประสมกันอาจเปน็ คำนาม คำสรรพนาม คำกริยา คำ
วเิ ศษณ์ และคำบพุ บท

ตัวอยา่ ง nasi goreng
bilik tidur
terima kasih tengah hari
kereta api suru besar
jam tangan gambar rajah
segi tiga
mata pelajaran

19

3. Pengimbuhan (การเติมหน่วยคำเตมิ )

Pengimbuhan ialah bentuk kata yang terdiri
daripada kata dasar yang mengalami proses
pengimbuhan, baik awalan, akhiran, apitan atau
sisipan (Nik Safiah Karim et al., 2015: 48).

Pengimbuhan คือ คำท่เี ติมหน่วยคำเตมิ หรอื การเตมิ
imbuhan ประกอบดว้ ยการเติม awalan (การเติมหน้าคำราก
ศัพท)์ akhiran (การเติมหลัง) apitan (การเตมิ หน้าหลัง) หรือ
sisipan (การเตมิ กลาง) เช่น pekerja, pekerjaan (จากคำราก
ศัพท์ kerja แปลว่า ทำงาน เมือเติมปจั จัย pe- และ pe-an
กลายเป็น pekerja และ pekerjaan ซึ่งความหมาย ก็จะ
เปลี่ยนเป็น คนงานและอาชพี ) และคำวา่ ajar สามารถเตมิ
pe-, meng-, peng-, แ ล ะ pe-an ก ล า ย เ ป ็ น pelajar,
mengajar, pengajar, pelajaran ตามละดบั และความหมายก็
จะเปล่ยี นตามการผัน

ตวั อยา่ ง memalukan
merasakan

20

pelajaran kecinaan

pelajaran makanan

belajar pengajaran

dibeli terpijak

4. Peminjaman (การยืมคำ)

Peminjaman คือ การยืมคำจากภาษาต่างประเทศ

เช่น ภาษาอังกฤษ ภาษาอาหรับ ภาษาบาหลีและสนั สกฤต

เป็นต้น มาผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของภาษามลายโู ดยมีการ

ปรบั เสียงหรือการเขียนเล็กนอ้ ยเพ่อื ให้เหมาะสมกับการออก

เสยี งของคนมลายู

ตัวอยา่ ง aktiviti
mahasiswa
universiti komputer
akhlak stesen
raja
telefon

21
แบบทดสอบเลม่ ที่ 1 การสรา้ งคำ

22

บรรณานุกรม

จรลั วไิ ล จรูญโรจน.์ (2555). ภาษาศาสตรเ์ บือ้ งต้น. พิมพค์ ร้งั ท่ี
5. กรงุ เทพฯ: มหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์.

วรวรรธน์ ศรียาภยั . (2556). ภาษาศาสตรภ์ าษาไทย. นนทบรุ :ี
สมั ปชญั ญะ

Abdul Chaer. (2008). Morfologi Bahasa Indonesia
(Pendekatan proses).Jakarta: Rineka Cipta.

Abdullah Hassan. (2005). Linguistik Am: Siri
Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa
Melayu. Selangor: PST Professional Publishing
SDN. BHD.

Abdullah Hassan. (2007). Morfologi. Kuala Lumpur:
PST Professional Publishing SDN. BHD.

23

Asmah Haji Omar. (2015). Nahu Melayu Mutakhir.
Selangor: Q My Print Sdn. Bhd.

Nik Safiah Karim, Farid M. ONN, Hashim H. Musa dan
Ab.Hamid Mahmood. (2015). Tatabahasa
Dewan (Edisi Pertama). Dewan bahasadan
pustaka: Kuala Lumpur.

Ismail Dahaman. (2017). Canggihnya Bahasa Melayu:
Sistem pembentukan kata. Dewan
bahasadan pustaka: Kuala Lumpur.