แผนที่

แผนที่

เป็นเคร่อื งมอื ทางภมู ศิ าสตรท์ ม่ี นุษย์สรา้ งขน้ึ เพือ่ แสดงลักษณะ
ของพ้ืนผวิ โลกและสิง่ ที่ปรากฏอยู่บนพน้ื ผวิ โลก ลงบนวัสดแุ บนราบ
ด้วยการยอ่ สว่ นให้มขี นาดเลก็ ลงตามมาตราส่วนและใช้สัญลกั ษณ์

แทนสงิ่ ตา่ งๆ ที่มีอยูจ่ ริงบนพน้ื ผวิ โลก

แผนที่ลักษณะภูมปิ ระเทศ
ของประเทศอารเ์ จนตินา



การแบง่ แผนท่ตี ามลกั ษณะการใช้

การแบง่ แผนท่ตี ามลกั ษณะการใช้

1. แผนทอ่ี ้างอิง

เปน็ แผนทใ่ี ช้สาหรบั แสดงขอ้ มูลโดยภาพรวม

แผนท่ีภมู ปิ ระเทศ แผนท่ีชุด

แผนที่ชุด L 7018 ของกรมแผนท่ที หาร

แผนท่ภี ูมปิ ระเทศ

2. แผนเฉพาะเรือ่ ง เป็นแผนทที่ ่ีสร้างขน้ึ เฉพาะเร่ือง

แผนทร่ี ัฐกิจ แผนทแ่ี สดงแหลง่ แร่

แผนที่รฐั กจิ











3. แผนท่ีเลม่ (atlas)

เปน็ การรวบรวมแผนท่ชี นดิ ต่าง ๆ มาไว้ในเล่มเดยี วกนั
เชน่ แผนท่ีแสดงลกั ษณะภมู ิประเทศ
แผนทแี่ สดงลักษณะทางธรณีวทิ ยา
แผนทแี่ สดงเขตภมู ิอากาศ
แผนทแี่ สดงเขตพชื พรรณธรรมชาติ
แผนทเ่ี ล่มเปน็ แผนทีท่ ่ีนยิ มใชก้ นั มาก

3. แผนท่เี ลม่ (atlas)

การแบ่งแผนท่ีตามมาตราสว่ น

1. แผนที่มาตราสว่ นขนาดใหญ่ แผนที่ที่มีมาตราส่วนเท่ากับ
หรอื ใหญก่ ว่า 1:75,000 ใช้ในการเขยี นแผนท่ีขนาดเล็ก เชน่
โรงเรียนสามคั คีวทิ ยาคม

2. แผนทมี่ าตราสว่ นขนาดกลาง ได้แก่
แผนทีม่ าตราส่วน 1:75,000 ถงึ 1:600,000 ใช้เขยี นแผนท่ี
ขนาดกลาง
เช่น จงั หวัดเชียงราย

3. แผนท่ีมาตราส่วนขนาดเล็ก ไดแ้ ก่ แผนที่มาตรา
ส่วนเท่ากับหรอื เล็กกว่า 1:600,000 ใชเ้ ขียนแผนที่ทม่ี อี าณา
เขตกว้างใหญ่ เชน่ ทวีปเอเชีย

องคป์ ระกอบของแผนท่ี

สิง่ ท่ีปรากฏบนแผนที่
เพอ่ื ให้ผูใ้ ช้แผนทไี่ ดร้ บั รรู้ ายละเอียด
อยา่ งพอเพยี งเพอ่ื การอา่ นแผนท่ี

1. ช่ือแผนท่ี (map name)

(เป็นส่วนท่จี ะบอกวา่ แผนทนี่ ัน้ เปน็ แผนที่ชนดิ ใด
เป็นแผนท่ีเรือ่ งอะไร แสดงรายละเอยี ดอะไรบ้าง)

เพื่อให้ผูใ้ ช้ ใช้ไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง ตรงตามความต้องการ

2. ขอบแผนที่ (border)/ขอบระวางของแผนที่

- เปน็ ขอบเขตของพืน้ ที่ในภูมิประเทศ
- แสดงดว้ ยเสน้ ขนาน
- แสดงตาแหนง่ ละตจิ ดู กับลองติจูด
- แสดงตวั เลข เพ่ือบอกพิกดั ภมู ศิ าสตร์

ขอบแผนท/ี่ ขอบระวางแผนที่

ขอบแผนท่ี

ขอบระวาง







สญั ลักษณต์ ้องมคี าอธบิ าย



สที ีใ่ ชใ้ นแผนที่ (color) เป็นสีมาตรฐานมี 6 สี
1.สีดา ใช้แทน...ส.่งิ..ต..่า.ง..ๆ..ท..ม่ี ..น..ุษ..ย..ส์ ..ร.้า..ง.ข..น้ึ......
2. สแี ดง ใชแ้ ทน..ถ..น..น../.ร..า.ย..ล..ะ..เ.อ.ีย..ด..พ..ิเ.ศ..ษ..อ..่ืน..ๆ..
3. สีนา้ เงิน ใช้แทน.บ..ร..เิ ว..ณ..ท..เ่ี.ป..น็..น..้า..ท..ะ.เ.ล...ม.ห..า..ส.ม..ทุ.ร
4. สีน้าตาล ใช้แทน..ค..ว..า.ม..ส..ูง...ภ..เู .ข..า.................
5. สเี ขียว ใชแ้ ทน.พ...้ืน..ท..ป่ี ..า่ .ไ.ม..้.พ...้ืน..ท..ีก่ .า..ร..เ.ก.ษ..ต..ร..
6. สเี หลือง ใช้แทน...ท..ร่ี .า..บ..ส..งู ........................







ทศิ ทาง (direction)

NN

W EW E

S

- การSสังเกตจากธรรมชาติ
- การใชเ้ ข็มทิศ

- ทศิ ทาง มีความสาคญั ตอ่ การศกึ ษาตาแหนง่
ท่ตี ้งั ของสิง่ ตา่ ง ๆ

- สมยั โบราณ วิธีดทู ศิ ในเวลากลางวัน

สังเกตจากการ...ข..น้ึ...../...ต..ก....ข...อ...ง..พ...ร..ะ..อ...า..ท...ิต...ย..์.
ในเวลากลางคนื สงั เกตจาก...ด...า..ว..เ..ห..น...ือ........







มาตราสว่ น

เปน็ อตั ราส่วนระหวา่ งระยะทางท่ียอ่ ส่วนลงในแผนท่ี
กับระยะทางจริง มี 3 ลักษณะ

1. มาตราส่วนแบบคาพูด
2. มาตราส่วนแบบเศษสว่ น/สดั ส่วน
3. มาตราส่วนแบบกราฟิก



สตู รมาตรสว่ นของแผนท่ี

มาตราส่วนของแผนท่ี = ระยะทางแผนที่
ระยะบนพื้นผิวโลก

1 = MD
a GD

ตวั อยา่ งการคานวณมาตราสว่ น

1. นักเรียนวดั ระยะทางในแผนทไ่ี ด้ 10 เซนตเิ มตร
ระยะทางจริงจะมีค่าเทา่ กับเทา่ ใด หากแผนทีน่ น้ั
มมี าตรส่วน 1 : 100,000

จากสตู ร มาตราสว่ นของแผนที่ = ระยะทางแผนที่
ระยะบนพน้ื ผวิ โลก

1 = MD
a GD

1 = 10
100,000 GD

GD = 10 X 100,000
1

GD = 1,000,000 เซนตเิ มตร
= 10,000 เมตร
= 10 กิโลเมตร

ตัวอย่างการคานวณมาตราส่วน

2. นกั เรียนวดั ระยะทางจริงได้ 17 กโิ ลเมตร หาก
นกั เรยี นตอ้ งการย่อลงในแผนทท่ี ่ีมีมาตราส่วน
1 : 50,000 ระยะทางในแผนที่จะมีค่าเทา่ กบั เทา่ ใด

จากสตู ร มาตราส่วนของแผนท่ี = ระยะทางแผนที่
ระยะบนพน้ื ผิวโลก

1 = MD
a GD

1 = MD

50,000 17 x 1,000 x 100

1 = MD

50,000 1,700,000

1 x 1,700,000 = MD

50,000

MD = 34 เซนตเิ มตร

ฉะน้นั ระยะในแผนที่ 34 เซนติเมตร

3. เส้นโครงแผนท่ี

เปน็ ระบบของเสน้ ขนานและเส้นเมรเิ ดยี น
ท่สี รา้ งขน้ึ เพื่อกาหนดตาแหนง่ พกิ ดั ทางภมู ศิ าสตร์

1. เสน้ ละติจดู / เส้นขนาน
ลากจากทางตะวันออกไปทางตะวนั ตก

4. พกิ ัดแผนท่ี (coordinate)

(เป็นตัวกาหนดตาแหนง่ ต่างๆ บนแผนท)่ี

พิกดั ทางภมู ศิ าสตร์ พกิ ดั กริด
(geographic coordinate) (grid coordinate)



ทบทวนเติมความรู้

ด้วยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1