นาฏยศัพท์ จิตติภัส ขวัญส่ง (2)

6. ประเท้า

ประเท้า คือ อาการของเท้าข้างใดข้าง
หนึ่ง ใช้จมูกเท้าตบพื้นเบาๆ แล้วยกเท้า
ขึ้นโดยให้เท้าอีกข้างหนึ่งยืนย่อเข้ารับน้ำ
หนักตัวการประเท้าของตัวพระและ
ตัวนางจะแตกต่างกันตรงที่ ตัวพระจะ
ต้องแยกเข่ากันออกให้ได้เหลี่ยม ตัวนาง
ไม่ต้องกันเข่า

นาง พระ

7. ยกเท้า

ยกเท้า คือ การยกเท้าขึ้นให้
หน้าขาขนานกับพื้น เชิดปลายนิ้ว
เท้าให้งอนขึ้นเล็กน้อย หักข้อเท้า
เข้าหาลำขา โดยตัวพระจะยกเท้า
ขึ้นกันเข่าออกไปด้านข้างยกสูง
ระดับเข่าของข้างที่ยืน ส่วน
ตัวนางไม่ต้องกันเข่า ส่วนสูงของ
การยกเท้าอยู่ระดับครึ่งน่องของ
นาง พระ ข้างที่ยืนปลายเท้าชี้ออกด้านหน้า

8. จรดป
ลายเท้า

จรดปลายเท้า คือ อาการของ
เท้าข้างใดข้างหนึ่งวางอยู่ข้างหน้า
ใช้จมูกเท้าแตะลงบนพื้น เปิดส้น
เท้าน้ำหนักตัวอยู่ที่เท้าหลังสามา
รถปฎิบัติได้ทั้งในขณะที่ขายืนรับ
น้ำหนัก เหยียดตรงหรือย่อลง

นาง พระ

9. วาง
ส้นเท้า

วางส้นเท้า คือการวาง
ส้นเท้าลงกับพื้น เปิดปลาย
เท้าขึ้น เชิดนิ้วเท้าหัก
ข้อเท้าขึ้น

นาง พระ

10. ซอยเท้า

ซอยเท้าคือ การย่ำเท้าถี่ๆ
เท้าทั้งสองอยู่เสมอกันเปิด
ส้นเท้าเล็กน้อยตัวพระกันเข่า
ส่วนตัวนางไม่ต้องกันเข่า ให้
เคลื่ อนตัวไปในทิศทางต่างๆ
หรืออยู่กับที่

นาง พระ

11. ขยั
่นเท้า

ขยั่นเท้า คือ การย่ำเท้าถี่ๆ
โดยเท้าข้างหนึ่งก้าววางอยู่ด้าน
หน้า เท้าหลังเปิดส้นเท้า
ให้เคลื่ อนตัวไปข้างหน้าหรือ
ข้างๆ

นาง พระ

12. กระทุ้งเท้า

กระทุ้งเท้า คือ อาการของเท้าที่วางอยู่ข้างหลังด้วยจมูกเท้าเปิดส้นเท้า แล้วใช้จมูกเท้า
กระทบกับพื้นเบาๆ แล้วยกขึ้น การกระทุ้งเท้านี้จะต้องตึงนิ้วเท้าทั้ง 5 พร้อมทั้งหักข้อ
เท้า ส่วนใหญ่จะปฏิบัติต่อเนื่อง จากการก้าวหน้าหรือก้าวข้าง

นาง พระ นาง พระ

กระทุ้งเท้าจังหวะที่ 1 กระทุ้งเท้าจังหวะที่ 2

12. กระดกเท้า

กระดกเท้า คือ อาการของเท้าที่ยกอยู่ข้างหลัง ต่อเนื่องจากการกระทุ้งเท้า โดยยกเท้าส่งเข่าหรือถีบเข่าขึ้นด้านหลังแล้วหนีบน่องให้
ชิดต้นขามากที่สุด หักข้อเท้าลงให้ปลายเท้าตกลงเบื้องล่าง การกระดกเท้าอาจสืบเนื่องจากการกระทุ้งหรือกระดกโดยไม่ต้องกระทุ้ง
ก็ได้ ตัวพระเมื่อจะกระดกเท้าจะต้องกันเข่าหรือเปิดเข่า ส่วนตัวนางเพียงส่งเข่าไปด้านหลัง การกระดกในลักษณะนี้เรียกว่า “กระดก
หลัง” ถ้าย้ายเท้าที่กระดกมาไว้ด้านข้างลำตัว โดยให้เท้าที่ยืนรับน้ำหนักหันปลายเท้าไปด้านข้าง เรียกว่า “กระดกเสี้ยว”

นาง พระ นาง พระ

กระดก
หลัง กระดกเสี้ยว

14. ก้า
วหน้า

ก้าวหน้า คือ การก้าวเท้าไป
ข้างหน้า ตัวพระจะต้องกันเข่า
ออกให้ได้เหลี่ยมปลายเท้าที่ก้าว
จะเฉียงไปทางด้านข้างเล็กน้อย
ให้ส้นเท้าหน้าอยู่ในแนวเดียวกัน
กับหัวแม่เท้าหลัง ห่างกัน
ประมาณ 1 คืบ เท้าหลังเปิดส้น
เท้า สำหรับตัวนางไม่ต้องกันเข่า
ก้าวเท้าให้ปลายเท้าชี้ค่อนไป
ด้านหน้าห่างจากเท้าหลังที่เปิด

นาง พระ ส้นเท้าประมาณ 1 คืบ

14. ก้า
วข้าง

ก้าวข้าง คือ การก้าวเท้า
เฉียงไปทางด้านข้างของเท้าที่
ยก ในขณะที่ลำตัวอยู่ด้านหน้า
ตัวพระจะก้าวเฉียงไปด้านข้าง
กว้างมากกว่าการก้าวหน้ากัน
เข่าออกให้ได้เหลี่ยม ตัวนางก้าว
ข้างจะต้องกะปลายเท้ากับส้น
เท้าหลังให้อยู่ในแนวเฉียงห่าง
กันประมาณ 1 คืบ และหลบเข่า

นาง พระ

14. ก้า
วไขว้

ก้าวไขว้ คือ การก้าวเท้าไปข้าง
หน้าคล้ายกับการก้าวหน้า ตัวพระจะ
ต้องกันเข่าออกให้ได้เหลี่ยมปลายเท้า
ที่ก้าวจะเฉียงไปทางด้านข้างเล็กน้อย
แต่ส้นเท้าหน้าจะไม่อยู่แนวเดียวกัน
กับหัวแม่เท้าหลัง เท้าหลังวางอยู่ด้าน
หลังค่อนไปทางแนวเดียวกับส่วน
กลางของเท้าที่ก้าวหน้า เปิดส้นเท้า
สำหรับตัวนางไม่ต้องกันเข่า

นาง พระ

15. ท่านั่
งคุกเข่า

นั่งคุกเข่า เป็นการนั่งกับพื้น ส้นเท้าทั้ง
สองชิดกันถ้าเป็นตัวพระหัวเข่าทั้งสองห่าง
กันประมาณ2 คืบ ถ้าเป็นตัวนางหัวเข่าชิด
กัน นั่งอยู่บนส้นเท้า 2 ข้าง น้ำหนักตัวอยู่
บนส้นเท้า ดันเอวตัวตรงยืดไหล่ทั้งสอง
ข้างให้ผึ่งผาย หน้าตรง สายตามองตรงมา
ด้านหน้า เปิดคางเล็กน้อย

นาง พระ

15. ท่านั่
งตั้งเข่า

นั่งตั้งเข่า เป็นกิริยาของการใช้ขาและ
เท้า ในลักษณะใช้ขาข้างใดข้างหนึ่งคุกเข่า
ลง ส่วนขาอีกข้างหนึ่งตั้งเข่าขึ้น โดยใช้
ฝ่าเท้าวางกับพื้น ลำตัวตั้งตรง ตัวพระกัน
เข่าออกด้านข้าง ตัวนางไม่ต้องกันเข่า

นาง พระ

ใบงานที่ 4
คำชี้แจง ให้นักเรียนเขียนคำตอบใต้ภาพให้ถูกต้อง

1. ................... 3. ................... 5. ...................

2. ................... 4. ...................

แบบทดสอบ
หลังเรียน

สแกน QR-Code
สำหรับทำแบบทดสอบหลังเรียน

https://forms.gle/L9QadC7ncWyUxKVE7

THANK YOU!