โครงงานเรื่องแชมพูสมุนไพร

โครงเรอื่ ง ชอ่ื แชมพูสมนุ ไพร

กล่มุ 3

จัดทำโดย

นางสาว อาทติ ยา ปด� จัยตา รหสั นกั ศกึ ษา 116410301028-9
นางสาว ธดิ ารตั น์ สุขเจริญ รหสั นักศกึ ษา 116410301011-5
นาย วรี ะศักด์ิ แสงทอง รหสั นักศกึ ษา 116410301035-4

เสนอ

อาจารย์ พนดิ า สมประจวบ

รายงานเลม่ นเี้ ป�นสว่ นหนึ่งของการศกึ ษาวิชาการค้นควา้ และการเขียนรายงาน
ภาควิชาสารสนเทศและการเขียนรายงานทางวิชาการ คณะเทคโนยกี ารเกษตร

มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลธัญบรุ ี
ภาคเรยี นท่ี2 ปก� ารศกึ ษา2564

โครงเรอื่ ง ชอ่ื แชมพูสมนุ ไพร

กล่มุ 3

จัดทำโดย

นางสาว อาทติ ยา ปด� จัยตา รหสั นกั ศกึ ษา 116410301028-9
นางสาว ธดิ ารตั น์ สุขเจริญ รหสั นักศกึ ษา 116410301011-5
นาย วรี ะศักด์ิ แสงทอง รหสั นักศกึ ษา 116410301035-4

เสนอ

อาจารย์ พนดิ า สมประจวบ

รายงานเลม่ นเี้ ป�นสว่ นหนึ่งของการศกึ ษาวิชาการค้นควา้ และการเขียนรายงาน
ภาควิชาสารสนเทศและการเขียนรายงานทางวิชาการ คณะเทคโนยกี ารเกษตร

มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลธัญบรุ ี
ภาคเรยี นท่ี2 ปก� ารศกึ ษา2564

ก

คำนำ

รายงานฉบับนี้ จัดทำข้ึนเพื่อปฏบิ ตั ิการเขยี นรายงานการคน้ คว้าท่ีถกู ตอ้ งอยา่ งเป�นระบบเปน�
สว่ นหนงึ่ ของการศกึ ษารายวิชา 01-210-001สารสนเทศและการเขยี นรายงานทางวชิ าการ ซง่ึ จะ
นำไปใชใ้ นการทำรายงานคน้ คว้าสำหรบั วชิ าอืน่ ไดอ้ กี ตอ่ ไป การที่ผู้จดั ทำเรอื่ ง “แชมพสู มนุ ไพร” ซง่ึ
เป�นเนอื้ หาอธิบายประโยชนข์ องสมนุ ไพรไทยและสามารถนำความรทู้ ไ่ี ดม้ าใช้ให้เกดิ ประโยชน์แก่
ตนเองและผู้อื่น จงึ จำเป�นอยา่ งมากทีต่ ้องนำเสนอความรคู้ วามเขา้ ใจที่เกย่ี วข้องกับสารสกดั แชมพู
สมุนไพร

รายงานเลม่ น้ีไดก้ ล่าวถึงเนื้อหาเก่ียวกบั สารสกัดและคณุ ประโยชน์ทเ่ี กีย่ วกบั แชมพูสมุนไพร
ข้นั ตอนและกำมาวธิ ีในการผลิตแชมพูสมนุ ไพร เหมาะสำหรับเพอ่ื นำมาวางใชเ้ องในครวั เรอื นหรือการ
ผลิตเพือ่ จำหนา่ ยเป�นการศึกษาคน้ ควา้ และเพิม่ ความเขา้ ใจในการผลติ แชมพสู มุนไพร

ขอขอบคณุ ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. พนิดา สมประจบ ทีก่ รณุ าให้ความรแู้ ละคำแนะนำมาโดย
ตลอด และขอขอบคณุ เจา้ ของเว็บไซต์ทีใ่ หค้ วามสะดวกในการคน้ ควา้ ข้อมลู ท่ีผเู้ ขียนใช้อา้ งอิงทุกทา่ น
หากผดิ พลาดประการใดขออภัยมา ณ ท่นี ีด้ ว้ ย

คณะผู้จดั ทำ
10 มนี าคม 2565

สารบัญ ข

คำนำ หนา้
สารบัญ ก
สารบัญภาพประกอบ ข
บทท1ี่ ค

1.บทนำ
1.1 ความหมายของแชมพสมนุ ไพร
1.2 ประโยชน์ของแชมพูสมุนไพร
1.3 วธิ กี ารเลอื กแชมพสู มนุ ไพร

1.3.1แชมพสู มุนไพรรกั ษาผมมัน
1.3.2แชมพูสมนุ ไพรรักษาผมแหง้ ผมแตกปลาย

1.3.3แชมพสู มนุ ไพรรกั ษาผมรว่ ง ผมบาง
บทท่ี2

2.วธิ กี ารทำแชมพู
2.1 วสั ดุอปุ กรณก์ ารทำ
2.2 สรรพคณุ
2.3 สตู รแชมพูสมนุ ไพร
2.4 ขน้ั ตอนการทำแชมพู

2.4.1แชมพจู ากมะกรดู อญั ชัน ขิง
2.4.2 แชมพวู ่านหางจระเข้ ผสมขงิ
2.4.3 แชมพขู งิ
2.4.4 แชมพมู ะกรดู
2.4.5 แชมพสู มุนไพรมะกรูดอัญชนั ขงิ บอระเพด็ ย่านาง บวั บก
2.4.6แชมพูสมนุ ไพร9ชนดิ
2.4.7 แชมพสู ูตรวา่ นหางจระเขแ้ ละมะกรูด

2.4.8 แชมพมู ะกรดู N70 ค

สารบัญ(ตอ่ ) หนา้

บทท2่ี
2.4.9 แชมพสู มุนไพรอัญชนั แกผ้ มหงอก ผมดกดำเปน� ธรรมชาติ

บทที3่
3.มาตรฐานของแชมพู
-ป�จจยั การเลอื กซอ้ื แชมพู

บทที่4
4.การตอ่ ยอดผลิตภัณฑ์

4.1 การพฒั นาแชมพผู สมสารสกดั สมุนไพร
4.2 การควบคุมคณุ ภาพและมาตรฐานของแชมพู
4.3 การบรรจภุ ณั ฑ์
4.4 เคร่อื งหมายและสลาก

บทสรุป
บรรณานุกรม

1

โครงงานเรื่อง แชมพสู มุนไพร
บทที่ 1
บทนํา

เส้นผมเป็นส่วนที่ยน่ื ออกมาจากโพรงเลก็ ๆ เรียกวา่ ฟอลลิเคิล (follicle) ใตห้ นงั ศีรษะซ่ึงผมแต่ละเสน้
ประกอบดว้ ย 3 ช้นั ช้นั นอกสุดเรียกวา่ คิวติเคิล (cuticle) ลกั ษณะบางใส ไม่มีสีเป็นเคอราตินแขง็ คลา้ ยเลบ็
ช้นั น้ีมีความสาํ คญั ที่สุดเพราะทาํ หนา้ ท่ีปกป้องเซลลช์ ้นั ใน ทาํ ใหผ้ มมีความแขง็ แรง หากผมช้นั น้ีไดร้ ับความ
กระทบกระเทือนจะทาํ ใหเ้ สน้ ผมดูหยาบกระดา้ ง ไม่เงางาม ช้นั กลางเรียกวา่ คอร์เทกซ์ (cortex) เป็นช้นั ที่หนา
ท่ีสุดภายในมีเมด็ สี (melanin) ทาํ ใหเ้ กิดสีผมและเป็นช้นั ที่ทาํ ใหผ้ มมีความยดื หยนุ่ ช้นั ในสุดเรียกวา่
เมดูลา่ (medulla) เป็นแกนกลางของเสน้ ผมมีโปรตีนเป็นส่วนประกอบเป็นส่วนใหญ่ คือ เคอราติน (keratin)
ประมาณ 65-95% และมีโพรงอากาศแทรกอยตู่ รงกลางสุด ส่วนหนงั ศีรษะของเราน้นั มีต่อมไขมนั รวมอยู่
ทาํ หนา้ ท่ีผลิตไขมนั หรือน้าํ มนั เพอื่ เคลือบหนงั ศีรษะและเส้นผมยาวลงมาประมาณ 1 นิ้ว ซ่ึงเป็นส่ิงจาํ เป็นอยา่ ง
ยง่ิ ต่อเสน้ ผม นอกจากน้ีหนงั ศีรษะยงั มีความเป็นกรดออ่ นๆ ดงั น้นั แชมพจู ึงตอ้ งทาํ ใหเ้ ป็นด่างเลก็ นอ้ ย เพอ่ื ลา้ ง
กรดออกจากเสน้ ผมและหนงั ศีรษะออกใหห้ มดจะเลือกแชมพอู ยา่ งไรดี

แชมพู (shampoo)

เราแบ่งแชมพไู ด้ 2 ประเภทใหญๆ่ คอื แชมพเู คมี ที่ใชส้ ารเคมีเป็นส่วนประกอบท้งั สารทาํ ความสะอาด
และสารบาํ รุง และแชมพธู รรมชาติ (แชมพสู มุนไพร) คือ แชมพทู ี่มีส่วนผสมของสารทาํ ความสะอาดและใช้
สมุนไพรเป็นสารบาํ รุง ซ่ึงบางชนิดอาจจดั เป็นแชมพสู มนุ ไพรสดที่ใชส้ มุนไพรมาผลิตเป็นยาสระผมโดยไม่ใส่
สารกนั เสียใด ๆ หากตอ้ งการซ้ือแชมพขู จดั รังแคเคมี สารประกอบสาํ คญั ท่ีคุณจะพบคือซิงคไ์ พริไทออน
(Zinc pyrithione) เพ่อื ลดการแบ่งตวั ของเซลลท์ ่ีผวิ หนงั และตา้ นเช้ือแบคทีเรีย แต่หากเป็นแชมพธู รรมชาติสารท่ี
พบอาจเป็นสารสกดั จากมะกรูดทาํ ใหผ้ มนิ่มข้ึน แต่หากตอ้ งการซ้ือแชมพเู พื่อบาํ รุง ควรดูวา่ เสน้ ผมมีลกั ษณะ
อยา่ งไรและเลือกแชมพใู หต้ รงกบั ชนิดของเสน้ ผม นอกจากน้ีคุณควรอ่านฉลากทุกคร้ังก่อนซ้ือสินคา้ จึงเป็นส่ิง
ท่ีสาํ คญั ท่ีสุด เพ่อื จะไดแ้ ชมพตู รงกบั ความตอ้ งการและสภาพเส้นผมมากท่ีสุด ตวั อยา่ งเช่น หากเป็นคนผม
มนั ควรเลือกแชมพทู ี่มีมอยเจอร์นอ้ ย ๆ เพอื่ จาํ กดั ความมนั ของหนงั ศีรษะและควรใชค้ รีมนวดเฉพาะปลายผมลง
มาไม่ควรใชค้ รีมนวดผมบนศีรษะ คนผมแหง้ ควรใชม้ อยเจอร์ในปริมาณที่มากข้ึน และใชต้ ้งั แต่หนงั ศีรษะลงมา
จนถึงปลายผม และใชค้ รีมนวดผมทุกคร้ังหลงั สระผม สาํ หรับคนผมธรรมดาสามารถใชแ้ ชมพไู ด้

2

ทุกประเภท เพยี งหลีกเลี่ยงส่ิงท่ีจะทาํ ใหผ้ มเสีย เช่นการยอ้ มผม หรือการหวแี รงๆใส่ใจหนงั ศีรษะบา้ ง
เมื่อมีความเครียดเกิดข้ึน กลา้ มเน้ือใตห้ นงั ศีรษะกจ็ ะเกิดความตึงเครียดดว้ ย ทาํ ใหร้ ะบบไหลเวียนน้าํ เหลืองใต้
หนงั ศีรษะทาํ งานไดไ้ มด่ ีและเกิดเป็นของเสียตกคา้ งใตห้ นงั ศีรษะ ส่งผลใหเ้ ลือดและออกซิเจนไปหล่อเล้ียงเสน้
ผมไดไ้ ม่เพยี งพอ การนวดผอ่ นคลายกลา้ มบริเวณหนงั ศีรษะจึงเป็นส่ิงจาํ เป็น โดยการนวดหนงั ศีรษะทุกคร้ังท่ี
สระผม ดว้ ยการกางนิ้วมือท้งั สิบกดลงไปและนวดใหท้ ว่ั ศีรษะ
เพือ่ เพิ่มความยดื หยนุ่ และผอ่ นคลายความตึงเครียดของกลา้ มเน้ือ และนวดตน้ คอและบ่าท้งั สองขา้ ง เพอื่ กระตุน้
ระบบไหลเวยี นโลหิตและการไหลเวยี นน้าํ เหลืองใหท้ าํ งานดีข้ึน นอกจากการนวดหนงั ศีรษะแลว้ การดีทอ็ กเส้น
ผมและหนงั ศีรษะกส็ ามารถช่วยกาํ จดั ของเสียไดเ้ ช่นกนั โดยทาํ ได้ 2 วธิ ีคือการนวดดว้ ยมือ และการดีทอ็ กหนงั
ศีรษะดว้ ยแรงดนั น้าํ ระบบสุญญากาศ เพื่อชะลา้ งคราบส่ิงสกปรกท่ีตกคา้ งอยบู่ นเส้นผม และใชน้ ้าํ อ่นุ กระตุน้
การไหลเวยี นโลหิตใหห้ ลอ่ เล้ียงหนงั ศีรษะไดด้ ีข้ึน แต่ละวิธีมีขอ้ ดีและขอ้ จาํ กดั ต่างกนั ไป เช่นการนวดดว้ ยมือ
สามารถสร้างความผอ่ นคลายไดม้ ากกวา่ การนวดดว้ ยเคร่ือง ในขณะที่การนวดดว้ ยเคร่ืองสามารถทาํ ความ
สะอาดเส้นผมไดล้ ้าํ ลึกมากกวา่ การนวดดว้ ยมือเป็นตน้
การทาํ ดีทอ็ กหนงั ศีรษะข้ึนอยกู่ บั ปัญหาของแต่ละคน เช่นผทู้ ่ีทาํ สีผมบ่อย ผมเสียมาก หรือมีปัญหาเรื่องผวิ หนงั
อกั เสบ เป็นแผลเป็นรังแค อาจทาํ บ่อยไดถ้ ึง 2 คร้ังต่อเดือน สาํ หรับผตู้ อ้ งการดูแลเสน้ ผมธรรมดาอาจทาํ เดือน
ละ 1 คร้ังกน็ ่าจะพอแลว้
การเสริมสารอาหารที่จาํ เป็นสาํ หรับเสน้ ผมจากภายในดว้ ยการเลือกกินอาหารกจ็ าํ เป็นเช่นกนั ถา้ คุณตอ้ งการให้
ผมเงางามควรกินสารอาหารท่ีมีเบตา้ แคโรทีนสูง เช่น ฟักทอง มะละกอ ตาํ ลึง หรือแครอท และควรเสริมวิตามิน
ซีและอี ธาตุสงั กะสี ธาตุเหลก็ จากอาหารจาํ พวกขา้ วไมข่ ดั ขาว ขา้ วสาลี ไข่ ถว่ั นม ธญั พชื ผกั ผลไม้ และ
ตบั เพือ่ บาํ รุงเสน้ ผมดว้ ย ที่สาํ คญั ควรลดการด่ืมน้าํ อดั ลม เนื่องจากทาํ ใหเ้ ลือดเป็นกรดและส่งผลใหเ้ สน้ ผม
สูญเสียแร่ธาตุ

1.1 ความหมายของแชมพูสมุนไพร

คือ แชมพทู ่ีมีส่วนผสมของสารทาํ ความสะอาดและใชส้ มุนไพรเป็นสารบาํ รุง บางชนิดอาจเป็นแชมพู
สมุนไพรสดที่ใชส้ มุนไพรมาผลิตเป็นยาสระผมโดยไม่ใส่สารเคมี หรือสารกนั เสียใด ๆดว้ ยกระแสรักสุขภาพท่ี
กาํ ลงั มาแรง และไดก้ ลายมาเป็นส่วนหน่ึงของผบู้ ริโภค ที่ต่างใส่ใจในสุขภาพเส้นผมหนั มาใชส้ มุนไพรท่ีเป็น
ส่วนประกอบในการทาํ แชมพู ทาํ ใหแ้ ชมพสู มุนไพรไดร้ ับความนิยมเป็นอยา่ งมากนน่ั เอง ?
ส่วนประกอบหลกั ของแชมพแู ละสารทาํ ความสะอาดต่าง ๆ ในปัจจุบนั มาจากสารซกั ฟอก (Detergent) ซ่ึงเป็น
สารเคมีสงั เคราะห์ซ่ึงไดจ้ ากกระบวนการผลิตน้าํ มนั ปิ โตรเลียม เช่น สาร SLS (Sodium Lauryl Sulfate) สารน้ีมี

3

โมเลกลุ ขนาดเลก็ มาก สามารถซึมผา่ นผวิ หนงั เขา้ สู่ร่างกายและกระแสเลือดได้ ซ่ึงสารเคมีเหล่าน้ีหากเขา้ สู่
ร่างกายของเรา และไม่สามารถขบั ถ่ายออกไดห้ มดจะเกิดการตกคา้ งสะสมอยใู่ นอวยั วะต่าง ๆ เช่น ตบั ไต และ
กระแสเลือด และอาจก่อใหเ้ กิดโรคร้ายต่าง ๆ เช่น มะเร็ง เป็นตน้
ดงั น้นั จึงควรหลีกเล่ียงสารเคมีเหลา่ น้ี และหนั กลบั ไปใชแ้ ชมพธู รรมชาติ โดยวิธีที่ดีที่สุด คือ การทาํ แชมพใู ช้
เองโดยใชส้ มุนไพรธรรมชาติ ซ่ึงสมุนไพรท่ีคนโบราณนาํ มาใชใ้ นการดูแลเส้นผมและหนงั ศีรษะน้นั เป็น
สมุนไพรใกลต้ วั ปลูกไวร้ ิมร้ัวบา้ น หาไดง้ ่าย นาํ มาใชใ้ นชีวิตประจาํ วนั ไดแ้ ก่

• มะกรูด
• ขิงแก่
• ใบหมี่
• เสลดพงั พอน
• ใบบวั บก
• ประคาํ ดคี วาย
• กะเม็ง
• เถาตําลงึ
• ตะไคร้
• มะรุมท้งั ห้า

4

1.2 ประโยชน์ของแชมพสู มุนไพร

ประโยชน์ของแชมพสู มุนไพร นอกจากจะทาํ ความสะอาดเสน้ ผมแลว้ ยงั มีประโยชน์ดา้ นอื่น ๆ อีก
มากมาย อยา่ งเช่น ลา้ งออกง่าย ไม่ทาํ ร้ายหนงั ศีรษะและเสน้ ผม เนื่องจากมีส่วนประกอบจากธรรมชาติ ออ่ นโยน
ต่อเส้นผม ไม่ก่อใหเ้ กิดอาการแพ้ สามารถใชไ้ ดท้ ุกวยั มีกล่ินหอมอ่อนๆจากธรรมชาติ ช่วยใหผ้ อ่ นคลายมากข้ึน
และส่วนประกอบในแชมพยู งั ไม่ทาํ ใหส้ ภาพแวดลอ้ มรอบ ๆ ตวั ของเราเป็นพิษจากสารเคมีอีกดว้ ย ผใู้ ชก้ ไ็ ม่ตอ้ ง
กงั วลเรื่องสารเคมีแรงๆ และปัญหาผมร่วง ยง่ิ ไปกวา่ น้นั ผลิตภณั ฑท์ ี่ใชส้ ารสงั เคราะห์ส่วนใหญ่จะผสมข้ีผ้งึ สาร
ขจดั คราบและซิลิโคนเขา้ ไปมากเกินไป ทาํ ใหไ้ ม่สามารถลา้ งออกหมด ส่วนสารที่สกดั จากดอกไมแ้ ละพืช เช่น
ตน้ เซจ โรสแมรี่ เน็ทเทิล หรือลาเวนเดอร์ มกั มีกล่ินช่ืนใจชวนผอ่ นคลาย จึงทาํ ใหก้ ารสระผมเป็นกิจกรรมท่ีน่า
รื่นรมย์

1.3 วธิ ีการเลือกซื้อแชมพสู มุนไพร

1.3.1แชมพสู มุนไพรรักษาผมมัน
อาการผมมนั เกิดจากหนงั ศีรษะมีการผลิตน้าํ มนั มากเกินความตอ้ งการ ผมู้ ีหนงั ศีรษะมนั ง่าย ผมมนั ง่ายตอ้ ง
เลือกใชแ้ ชมพสู มุนไพรท่ีมีสารสกดั จากธรรมชาติจาํ พวก แตงกวา วา่ นหางจระเข้ มะกรูด มะรุม ช่วยเพิ่ม
ภูมิคุม้ กนั ปรับความสมดุลของการผลิตไขมนั ใตห้ นงั ศีรษะ ช่วยควบคุมความมนั บนหนงั ศีรษะใหผ้ ลิตออกมา
พอดีกบั ความตอ้ งการไม่มากหรือนอ้ ยเกิน

1.3.2 แชมพสู มุนไพรรักษาผมแห้ง ผมแตกปลาย
ผมแหง้ คือ เส้นผมที่ขาดความชุ่มช้ืน ไร้น้าํ หนกั เกิดจากการที่น้าํ มนั ที่ทาํ หนา้ ที่รักษาความชุ่มช้ืนตามเส้นผมได้
ถูกทาํ ลายไป ทาํ ใหก้ ารกกั เกบ็ ความชุ่มช้ืนในเสน้ ผมทาํ ไดน้ อ้ ยลง ผมจึงมีอาการแหง้ หกั งอ ไดง้ ่าย แนะนาํ เลือก
แชมพสู มุนไพรท่ีมีสารสกดั จากน้าํ มนั มะพร้าว น้าํ มนั มะกอก โสม ขิง วา่ นหางจระเข้ ที่จะทาํ หนา้ ท่ีช่วยปรับค่า
pH ของเสน้ ผมใหเ้ ป็นกลาง เติมเตม็ ความชุ่มช้ืนใหเ้ สน้ ผมกลบั มามีน้าํ หนกั อีกคร้ัง

5

1.3.3 แชมพูสมุนไพรรักษาผมร่วง ผมบาง
อาการของผมร่วงเกิดจากรากผมไม่แขง็ แรง เสน้ ผมอ่อนแอขาดการบาํ รุงจึงมีอาการผมร่วงเยอะผดิ ปกติ ดงั น้นั
หากปล่อยไวน้ าน ๆ มีโอกาสที่ผมบางจนหวั ลา้ นได้ แชมพสู มุนไพรแกผ้ มร่วง ตอ้ งมีส่วนประกอบ อยา่ งเช่น ขงิ
อญั ชนั ใบบวั บก มะรุม มะกรูด ที่ทาํ หนา้ ที่กระตุน้ การไหลเวียนของโลหิต บาํ รุงรากผม ช่วยปรับสภาพหนงั
ศีรษะและกระตุน้ การเจริญเติบโตของเสน้ ผมแชมพสู มุนไพรน้นั มีใหเ้ ลือกใชง้ านกนั หลายแบบ แต่ละแบบจะมี
ส่วนประกอบหลกั แตกต่างกนั ไป จุดเด่นของแชมพสู มุนไพรคือ ไม่ทิ้งสารตกคา้ ง อ่อนโยน ลา้ งออกง่าย หากจะ
ใชแ้ ชมพสู มุนไพรกต็ อ้ งเลือกตามส่วนประกอบ เพอ่ื ใหแ้ ชมพไู ดท้ าํ งานอยา่ งมีประสิทธิภาพ ช่วยบรรเทาปัญหา
เส้นผมและหนงั ศีรษะของเรา หากมีเวลากบ็ าํ รุงเสน้ ผม หมกั ผม เลือกกินอาหารที่มีประโยชน์กบั เส้นผม ช่วยให้
ผมสวย แขง็ แรง ผมสุขภาพดีอยกู่ บั เราไดน้ าน ๆ

6

บทท2่ี
วธิ ีการทําแชมพสู มุนไพร

2.1 วสั ดอุ ุปกรณ์การทาํ

• เตาแก๊ส
• มีด
• เขียง
• หมอ้
• ผา้ ขาวบาง
• ท่ีกรอง
• ทพั พหี รือไมพ้ าย

2.2 สรรพคุณ

• มะกรูด ทาํ ใหผ้ มนิ่มสลวย
• ขิงแก่ บรรเทาอาการผมร่วง
• ใบหม่ี ช่วยใหผ้ มข้ึนดกดาํ
• เสลดพงั พอน แกพ้ ษิ แพต้ ่าง ๆ
• ใบบวั บก บาํ รุงรากผม กระตุน้ การงอกของผม
• ประคาํ ดคี วาย แกช้ นั ตุ แกร้ ังแค แกเ้ ช้ือรา (ขอ้ ควรระวงั ไม่ควรใชป้ ระจาํ ใชเ้ มื่อมีปัญหา และเลิกใชเ้ มื่อ

หายดีแลว้ )
• กะเมง็ บาํ รุงรากผม

7

• เถาตําลงึ , ตะไคร้ แกผ้ มแตกปลาย
• มะรุมท้ังห้า ช่วยรักษาหนงั ศีรษะและรังแค
• อญั ชัน มีสรรพคุณในการช่วยบาํ รุงหนงั ศีรษะ รากผม ทาํ ใหเ้ สน้ ผมแขง็ แรง ไม่หลุดร่วงบ่อย แกป้ ัญหา

ผมบาง ช่วยใหผ้ มไม่หงอกก่อนวยั
• ขงิ ขิงอุดมดว้ ยแร่ธาตุที่สาํ คญั หลากหลาย น้าํ ขิงเปรียบเสมือนคอนดิชนั เนอร์อยา่ งดีท่ีมีส่วนประกอบ

ในการขจดั รังแค ช่วยรักษาผมร่วงไดด้ ี
• มะกรูด ช่วยทาํ ใหเ้ ส้นผมดกดาํ เป็นเงางาม ช่วยกาํ จดั รังแค แกค้ นั ศีรษะ แกผ้ มแตกปลาย ป้องกนั ผมร่วง

ทาํ ใหผ้ มหงอกชา้

2.3 สูตรแชมพูสมุนไพร

แชมพูสูตร คณุ ตา-คุณยาย สมยั โบราณ
ใชน้ ้าํ ซาวขา้ ว 1 ถว้ ย มะกรูดประมาณ 3-4 ลูก นาํ มาเผาจนน่ิมดีแลว้ เอามาขยาํ กบั น้าํ ซาวขา้ ว ทิ้งไวใ้ หเ้ ยน็ กรอง
เอาน้าํ มาสระผม หมกั ผมทิ้งไวป้ ระมาณ 15-20 นาที สูตรน้ีจะทาํ ใหเ้ ส้นผมมีสุขภาพดี ช่วยปรับสภาพหนงั ศีรษะ
ใหเ้ ป็นกลางและรักษาแผลบนหนงั ศีรษะ ป้องกนั และขจดั รังแคไปในตวั
แชมพูสูตร นํา้ มันงาบริสุทธ์ิ
น้าํ มนั งามีสรรพคุณดา้ นแบคทีเรีย เช้ือรา และไวรัสได้ สามารถแกก้ ารอกั เสบ ช่วยป้องกนั โรคติดเช้ือท่ีทาํ ใหเ้ กิด
อาการคนั ช่วยบาํ รุงและเคลือบเส้นผม ป้องกนั การแก่ตวั และยดื อายเุ ซลลผ์ วิ หนงั กระตุน้ การงอกของเสน้ ผม
และเพิ่มการไหลเวียนของโลหิตรอบ ๆ รูขมุ ขนบนหนงั ศีรษะ ใชน้ ้าํ มนั งานาํ มาทาบริเวณท่ีผมร่วง วนั ละหลาย
ๆ คร้ัง จนกระทง่ั ผมเริ่มข้ึน

แชมพสู ูตร นํา้ มนั มะพร้าวบริสุทธ์ิ
ช่วยรักษาสุขภาพของหนงั ศีรษะ เพราะมีสารปฏิชีวนะจากโนโนลอริน และสาร Antioxidant จากสารโทโคทริน
นอลในวติ ามินอี สามารถฆ่าเช้ือแบคทีเรีย เช้ือรา ยสี ต์ โปรโตชวั และไวรัส ช่วยปรับสภาพผม เพราะมีวติ ามินอี

8

ท่ีช่วยเสริมการเจริญของเสน้ ผม ช่วยใหเ้ ส้นผมมีสุขภาพดี ช่วยลดปริมาณการสูญเสียโปรตีนของเส้นผม เพราะ
น้าํ มนั มะพร้าวมีคุณสมบตั ิยดึ เกาะกบั โปรตีนของเสน้ ผมไดด้ ี อีกท้งั มีขนาดของโมเลกลุ เลก็ จึงแทรกซึมเขา้ ไปใน
เสน้ ผมไดส้ ะดวก
แชมพูสูตร ผมแห้งแตกปลาย
ใชต้ น้ ตะไคร้สด 2-3 ตน้ ตาํ ใหล้ ะเอียด บีบน้าํ ออก (สามารถเติมน้าํ เลก็ นอ้ ยเพือ่ ใหค้ ้นั ได)้ จากน้นั นาํ น้าํ ที่ไดม้ า
นวดผม หลงั จากสระผมเสร็จแลว้ ทิ้งไวส้ กั 10 นาที แลว้ สระผมดว้ ยน้าํ สะอาดทาํ ทกุ คร้ัง ใชป้ ระมาณ 2 เดือน
ผมจะกลบั เป็นปกติ หรือ ใชน้ ้าํ มนั มะกอก น้าํ มนั มะพร้าว หรือน้าํ มนั งาบริสุทธ์ิ ทาใหท้ ว่ั เสน้ ผมและหนงั ศีรษะ
แลว้ นวดก่อนสระผม ทาํ อาทิตยล์ ะ 2 คร้ัง ประมาณ 2-4 อาทิตย์
สูตรประคาํ ดคี วาย
นาํ ลูกประคาํ ดีควายมาตม้ เสียก่อน จากน้นั นาํ มาตาํ ใหล้ ะเอียดท้งั เปลือกเจือน้าํ เลก็ นอ้ ย แลว้ กรองเอากากทิ้ง นาํ
น้าํ กลนั่ 1 ลิตรเทลงในกะละมงั นาํ ผงฟองเทลงผสม ใชไ้ มพ้ ายคนใหล้ ะลายเขา้ กนั ใส่หวั แชมพตู ามลงไปคนให้
เขา้ กนั หลงั จากน้นั นาํ ลาโนลีนละลายกบั น้าํ ร้อนเลก็ นอ้ ยเทผสมลงไป คนใหเ้ ขา้ กนั อีกคร้ัง เติมน้าํ กลนั่ ลงผสม
อีก 1 ลิตร ใส่กลิ่นคาโอ สีผสม และวา่ นหางจระเข้ หรือน้าํ ดอกอญั ชนั หรือน้าํ ประคาํ ดีควาย และน้าํ มะกรูด คน
ส่วนผสมใหเ้ ขา้ กนั นาํ ผงขน้ เทผสมลงไป โดยทยอยเติมท่ีละนอ้ ยสลบั กบั การคนไปเร่ือย ๆ จนใส่ผงขน้ หมด
100 กรัม เติมน้าํ กลนั่ ลงไปผสมอีก 1 ลิตร คนจนแน่ใจวา่ ส่วนผสมทกุ อยา่ งละลายเขา้ กนั ดีและมีความขน้
พอเหมาะจึงหยดุ คนปิ ดกะละมงั ต้งั ทิ้งไว้ 1 คืน นาํ แชมพสู ระผมสมุนไพรมาบรรจุขวดปิ ดผนึก แลว้ นาํ ไป
จาํ หน่ายได้ ปริมาณส่วนผสมขา้ งตน้ สามารถผลิตแชมพไู ด้ 5 ลิตร
ผลมะเฟื อง
น้าํ จากผลมะเฟื องมีฤทธ์ิเป็นกรด (ค่อนขา้ งมาก pH 2.5-3) ช่วยสลายไขมนั และชะลา้ งส่ิงสกปรกที่เกาะบนเส้น
ผมและหนงั ศีรษะไดด้ ี เม่ือนาํ มาผสมน้าํ ใหเ้ จือจางลงใชส้ ระผมจะช่วยบรรเทาอาการคนั ศีรษะไดด้ ี (แต่กไ็ ม่ควร
ใชน้ ้าํ มะเฟื องชะโลมบนเส้นผมโดยตรงเป็นประจาํ เช่นกนั )
ต้นตะไคร้
น้าํ ที่สกดั จากตน้ ตะไคร้เมื่อนาํ มาใชห้ มกั ผมก่อนสระหรือใชผ้ สมกบั แชมพสู ระผม เมื่อใชเ้ ป็นประจาํ จะช่วย
บรรเทาอาการเส้นผมแตกปลาย ลดรังแคและบรรเทาอาการคนั ศีรษะ

9

ต้นฟ้าทลายโจร
น้าํ ที่สกดั จากตน้ ฟ้าทลายโจร (ใบ ตน้ ฝัก) จะมีสารยบั ยงั การเจริญเติบโตของเช้ือราและแบคทีเรียบางชนิด เม่ือ
นาํ มาใชห้ มกั ผมก่อนสระหรือใชผ้ สมกบั แชมพสู ระผม เมื่อใชเ้ ป็นประจาํ จะช่วยลดอาการเสน้ ผมหลุดร่วงง่าย

2.4 ข้นั ตอนการทําแชมพูสมุนไพร
2.4.1 แชมพจู าก มะกรูด ดอกอญั ชนั ขิง

ส่วนของสมนุ ไพร 5 ผล
1. มะกรูด

2. ขิงสด 100 กรัม

3. ดอกอญั ชนั สด 40 ดอก

ส่ วนผสมส่ วนแชมพู

1. N800 (หวั สบู่-แชมพ)ู 250 กรัม 75 กรัม
2. LAMESOFT PO65 (สารทดแทนไขมนั )

10

3. AMINOL C-02S (สารปรับความขน้ ) 60 กรัม

4. CAPB (สารลดการตึงผวิ , เพิม่ ฟอง) 60 กรัม

5. ฟองเมด็ 50 กรัม

6. BIOCIDE 150 (สารกนั เสีย) 5 CC

7. น้าํ สะอาด 1,500 กรัม

8. PQ7 (ช่วยใหผ้ มนุ่มลื่น) 50 กรัม

9. น้าํ หอม 13 กรัม

การทาํ
1. นาํ มะกรูดมาลา้ งแลว้ หน่ั เป็นชิ้นบาง ๆ

2. ลา้ งขิงแลว้ หน่ั เป็นแวน่

3. ลา้ งดอกอญั ชนั ใหส้ ะอาด

4. นาํ น้าํ สะอาดจาํ นวนมากกวา่ 1,500 กรัม อาจจะ 2,500 กรัม ต้งั ไฟระดบั ปานกลางแลว้ นาํ มะกรูด ขิงและดอก
อญั ชนั ลงไปตม้ จนน้าํ เดือด โดยใหด้ อกอญั ชนั เป่ื อยจนซีด

5. กรองน้าํ สมุนไพรดว้ ยผา้ ขาวบาง รอใหอ้ นุ่ ๆ แลว้ ชง่ั ใหไ้ ด้ 1,500 กรัม

6. นาํ ฟองเมด็ ลงไปกวนในน้าํ สมุนไพรจนละลาย

7. นาํ N800, CAPB และ PQ7 ลงไปกวนใหผ้ สมเป็นเน้ือเดียวกนั โดยกวนไปในทิศทางเดียวกนั

8. นาํ LAMESOFT PO65, AMINOL C-02S ลงไปผสมแลว้ กวนใหเ้ ป็นเน้ือเดียวกนั โดยกวนไปในทิศทาง
เดียวกนั

11

9. นาํ น้าํ หอมและ BIOCIDE 150 ลงไปกวนผสมจนเป็นเน้ือเดียวกนั (คอ่ ยๆ กวน)
10. ต้งั ทิ้งไวใ้ หฟ้ องยบุ ตวั จึงนาํ แชมพบู รรจุลงในขวดแลว้ ปิ ดฝาใหส้ นิท

2.4.2. แชมพวู า่ นหางจระเขผ้ สมดอกอญั ชนั
ส่วนของสมุนไพร

1. วา่ นหางจระเข้
2. ดอกอญั ชนั
ส่วนผสมของแชมพู
1. หวั แชมพู
2. ผงฟอง
3. ผงขน้
4. ลาโนลีน
5. กนั บูด
6. หวั น้าํ หอม
การทาํ
1. นาํ วา่ นหางจระมาปอกเลือก และลา้ งเมือกของวา่ นหางจระเขอ้ อกใหห้ มด
2. นาํ วา่ นหางจระเขท้ ี่ลา้ งเมือกออกหมดแลว้ มาตม้ น้าํ ใหอ้ นุ่ พอเหมาะไมต่ อ้ งเดือดเมื่ออ่นุ ไดท้ ี่แลว้ ให้

นาํ มากรองเอาแต่นา้
3. นาํ ดอกอญั ชนั มาค้นั เอาน้าํ สี
4. 4.ใส่หวั แชมพ+ู ผงฟอง+ผงขน้ +ลาโลลีน+กนั บูด+สีดอกอญั ชนั +หวั น้าํ หอมลงไป
5. คนใหเ้ ขา้ กนั
6.เมื่อไดท้ ี่แลว้ กบ็ รรจุใสขวด

12

2.4.3 แชมพขู ิง
ส่วนของสมุนไพร

1. มะกรูด
2. ดอกอญั ชนั
3. ขิงสด
4. น้าํ สะอาด
5. เบคก๊ิงโซดา

การทาํ
1.ลา้ งมะกรูด ขิง ดอกอญั ชัน ด้วยน้าํ สะอาด จนแน่ใจว่าสะอาดดี โดยเฉพาะขิงต้องไม่มีดินติด
2.ห่ันมะกรูด ห่ันขิง เป็ นเเว่นบาง ๆ
3.นาํ ขิง มะกรูด ดอกอญั ชันไปต้มรวมกันโดยใส่น้าํ สะอาดให้ท่วมสมุนไพร ไม่ต้องให้สมุนไพรลอย
( เหมือนหุงขา้ ว ท่วมหลงั มือ ) น้าํ จะเยอะเกินไม่เขม้ ขน้
4.ต้งั ไฟอ่อนๆ – ไฟกลางๆ ห้ามใช้ไฟแรง เพราะสมุนไฟรจะค่อยๆซึม หากใช้ไฟแรงน้าํ จะแห้งเร็ว
5.สังเกตว่าดอกอญั ชันและมะกรูดเป่ื อยยุ่ยแลว้ นาํ ข้ึนจากเตา พกั ไวใ้ ห้เย็น
6. นาํ ไปกรองเอาเฉพาะส่วนน้าํ เก็บใส่ขวดสะสะอาด ปิ ดผาให้มิดชิด

13

วิธีใช้
1.เเบ่งน้าํ ยาสระผมจากขวด พอประมาณ สาํ หรับท่ีจะสระ ใส่ในภาชนะ และตกั ผงเบคก้ิงโซดาลงไป 1
ช้อนชา คนๆให้เขา้ กนั แลว้ สระผมตามปกติ
2. ลา้ งผมออกให้สะอาด หลายๆคนอาจตกใจขณะที่ผมยงั ไม่แห้งจะรู้สึกว่าผมกระดา้ ง เป้นปกติค่ะ รคอ
ให้ผมแห้งแลว้ หวีๆดูจะพบว่าผมน่ิมมาก ๆ แทบจะไม่ตอ้ งไดส์เลยทีเดียว

2.4.4 แชมพมู ะกรูด
ส่วนผสม
1. มะกรูด
2. ใบยา่ นาง
3. ใบหมี่
4. น้าํ สะอาด
อุปกรณ์
1. กะละมงั
2. เหลก็ ยา่ ง
3. ท่ีคีบถ่าน
4. ผา้ ขาวบาง
5. เคร่ืองป่ัน

14

6. เตาถ่าน
การทาํ
1. นาํ มะกรูดมายา่ งไฟพอเหลือง หน่ั เป็นชิ้นเลก็ ๆ นาํ มมาป่ันละเอียด
2. นาํ ใบยา่ นางและใบหม่ี มาขย้ใี หเ้ ขา้ กนั
3. นาํ มะกรูด ใบยา่ นาง ใบหมี่และน้าํ สะอาดมาตม้ อณุ หภูมิ 30 องศา
4. นาํ ผา้ ขาวบางมากรองแตน่ ้าํ
5. บรรจุขวด

15

2.4.5 แชมพสู มุนไพรมะกรูด อญั ชนั ขิง บอระเพด็ ยา่ นาง บวั บก

ส่วนของสมุนไพร
1. มะกรูด 1 กก.
2. บอระเพด็ 3 กาํ (ที่เขากาํ ขายกาํ ละ 10 บาท) ลืมชง่ั

16

3. บวั บก 2 กาํ ใหญ่ ประมาณ 1/2 กก.
4. ขิงสด 1/2 กก.
5. อญั ชนั แหง้ 50 กรัม
6. ยา่ นาง 1 กาํ ไม่ไดช้ ง่ั จะเอามาป่ันหรือขยาํ ตาแบบโบราณกไ็ ด้ คร้ังน้ีตาลองแบบเอามาขยาํ
7. น้าํ สะอาด สาํ หรับป่ันสมุนไพรแต่ละอยา่ ง (ที่จริงกก็ ะกะเอา 55 ใชน้ ้าํ ท้งั หมด 3.5 กก. ท่ีใช้ 3.5 กก. เพราะ
สูตรแชมพทู ี่ไดม้ าใชน้ ้าํ ในการผสม 3 กก. กเ็ ลยเผอื่ ไป 1/2 กก.เกบ็ ไวเ้ ป็นแชมพสู ด)
การทาํ
1. ลา้ งสมุนไพรทุกอยา่ งใหส้ ะอาด โดยการแช่ในน้าํ เกลือ ลา้ งแลว้ สะเดด็ น้าํ
2. หน่ั สมุนไพรแต่ละอยา่ ง(ยกเวน้ มะกรูดกบั อญั ชนั )ใหเ้ ป็นชิ้นเลก็ ๆ แลว้ เอาไปป่ันเติมน้าํ ค้นั กรองเอาแต่น้าํ
เอาไปตม้ ใหเ้ ดือดพกั ไว้ กากเกบ็ ไวก้ ่อน
3. ลา้ งดอกอญั ชนั แลว้ ตม้ กบั น้าํ จนออกสี แลว้ ดอกอญั ชนั ซีดขาว ประมาณ 30 นาที
4. มะกรูด ทาํ ไดห้ ลายวธิ ี จะตม้ ท้งั ลูกใชแ้ ต่น้าํ ตม้ กไ็ ด้ แต่ตาหนั่ เป็นแวน่ ๆ แคะเอาเมลด็ ออกใหห้ มด แลว้ เอาไป
ตม้ จนเปื่ อย พกั ไวใ้ หพ้ ออนุ่ ๆ เอามาป่ัน แลว้ กรองเอาแตน่ ้าํ ท่ีผา่ นกระชอนมาแลว้ เอาข้ึนต้งั ไฟใหร้ ้อนอีกคร้ังพกั
ไว้
5. ตกั สมุนไพรแต่ละอยา่ งอยา่ งละ1 ส่วน ใส่หมอ้ ต้งั ไฟอ่อนๆ ตม้ พอร้อนควนั ข้ึนเพื่อฆ่าเช้ืออีกที เทใส่ขวดที่
ลา้ งสะอาด เอาเขา้ ตูเ้ ยน็ เกบ็ ไดป้ ระมาณ 2-3 เดือน ถา้ อยากเกบ็ นานกวา่ น้นั ตอ้ งใส่กนั เสียคะ่ อตั ราส่วน 0 .5-1%
ของน้าํ หนกั รวม ท้งั น้ีข้ึนอยกู่ บั ชนิดของสารกนั เสียที่ใชด้ ว้ ยคะ่
วธิ ีใช้
กเ็ อามาสระผมตามปกติ หมกั ไวส้ กั 5 นาทีใหส้ มุนไพรทาํ งานแลว้ ลา้ งออกดว้ ยน้าํ สะอาดไม่ตอ้ งใชค้ รีมนวดผม
เลย หรืออีกวิธี ใหต้ กั แบ่งใส่ถว้ ยเท่าจาํ นวนท่ีจะใช้ ผสมกบั เบกกิ้งโซดา ใหเ้ กิดฟองแลว้ เอาฟองมาสระผมกไ็ ด้
ค่ะอตั ราส่วนจาํ ไม่ไดต้ ิดไวก้ ่อนยงั ไม่เคย ทาํ แลว้ จะเอามาอพั เดทใหค้ ะ่

17

วธิ ีทาํ แบบผสมหัวแชมพู
ส่ วนผสมมี
1. หวั แชมพู EMAL 28 CTN 1 กก.
2. เกลือแกง 300 กรัม
3. ลาโนลิน 20 กรัมละลายกบั น้าํ ร้อน 50 กรัม
4. น้าํ สมุนไพรท่ีเตรียมไว้ รวม 3 กก.
5. น้าํ หมกั สบั ปะรด 500 กรัม กรองใหเ้ รียบร้อย
6. น้าํ หอม 0.5 ออนซ์ ( ตามตอ้ งการ)
7. สี
8. กนั เสีย 1% ของน้าํ หนกั รวม
วธิ ีทาํ
1. ละลายลาโนลินกบั น้าํ ร้อนพกั ไว้
2. ละลายเกลือกบั น้าํ สมุนไพร 1 กก. พกั ไว้
3. เทหวั แชมพ+ู น้าํ เกลือที่ละลายไว้ คอ่ ยๆเติม กวนใหเ้ ขา้ กนั จนเป็นสีขาวๆ หนืดๆ
4. ค่อยคอ่ ยเติมน้าํ สมุนไพรที่เหลือคร้ังละ 1-2 ถว้ ย กวนใหเ้ ขา้ กนั
5. ถา้ ไม่พอใจความหนืด ใหค้ ่อยๆเติมเกลือแกงคร้ังละ 1 ชต.ลงไปกวนจนไดค้ วามหนืดท่ีตอ้ งการแต่อยา่ มาก
เกินนะไม่ง้นั มนั จะคืนตวั เหลว และไม่หนืดอีกเลย
6. เติมลาโนลินที่ละลายไวล้ งไปกวนใหเ้ ขา้ กนั ใส่กลิ่น สี ตามชอบกวนใหเ้ ขา้ กนั
7. ใส่กนั เสียลงไป กวนใหเ้ ขา้ กนั รอฟองยบุ 4-6 ชม. แลว้ คอ่ ยคนๆก่อนกรอกใส่ขวดเพราะสมุนไพรจะไดไ้ ม่
นอนกน้ คะ่

18

2.4.6. แชมพสู มุนไพร 9 ชนิด

อปุ กรณ์

• เตาแก๊ส
• มีด
• เขียง
• หมอ้ สเเตนเลส
• ผา้ ขาวบาง
• ท่ีกรอง
• ทพั พหี รือไมพ้ ายใชค้ น
• ขวดสะอาด

ส่ วนของสมุนไพร

1. ผลมะกรูด
2. เตยหอม
3. ทองพนั ชง่ั
4. วา่ นหางจระเข้
5. มะรุม
6. ยา่ นาง
7. บอระเพด็
8. ดอกอญั ชนั
9. ใบบวั บก

วตั ถุดบิ

• เกลือสมุทร 1 กก.
• น้าํ เปลา่ สะอาด
• หวั เช้ือแชมพู (สารต้งั ตน้ ใหเ้ กิดฟอง N70) 1 กก
• สารกนั บูด

19

การทํา

เริ่มจากนาํ สมุนไพรท้งั 9 ชนิดในอตั ราส่วนเดียวกนั ท้งั หมด 1 กิโลกรัม มาทาํ ความสะอาดแลว้ ผ่งึ ใหแ้ หง้ ผล
มะกรูด ผา่ กลางแคะเมด็ ออก, ดอกอญั ชนั แกะเอากา้ นเขยี ว ๆ ออก, วา่ นหางจระเข้ ปอกเปลือกเอาแต่ส่วนท่ีเป็น
วนุ้ , ใบยา่ นางและใบบวั บก เดด็ เอาแต่ใบ, ทองพนั ชง่ั , มะรุม, บอระเพด็ และเตยหอมหนั่ เป็นท่อนเตรียมไว้
นาํ สมุนไพรทุกอยา่ งใส่ลงในหมอ้ สงั เกตวา่ น้าํ จะทว่ มสมุนไพรพอดี แลว้ ใชไ้ มพ้ ายคนใหเ้ ขา้ กนั ยกข้ึนต้งั ไฟ
ออ่ น ๆ ถึงปานกลางเท่าน้นั (เพ่อื ป้องกนั การระเหยไปของสมุนไพร) เค่ียวไปเร่ือย ๆ จนส่วนผสมเป่ื อยยยุ่ ใส่
เกลือสมุทรท่ีเตรียมไวล้ งไป ใชไ้ มพ้ ายคนใหเ้ ป็นเน้ือเดียวกนั หลงั จากน้นั ปิ ดเตาแกส๊ พกั ไวใ้ หเ้ ยน็ แลว้ กรอง
ดว้ ยผา้ ขาวบางเอาแต่น้าํ ผสมสารต้งั ตน้ ใหเ้ กิดฟอง เกลือ และสารกนั บูดนิดหน่อย คนใหเ้ ขา้ กนั ทิง้ ไวส้ กั พกั เน้ือ
จะใส ฟองยบุ ตวั ก่อนบรรจุใส่ขวดสะอาด ปิ ดฝาใหม้ ิดชิด

2.4.7. แชมพสู ูตรวา่ นหางจระเขแ้ ละมะกรูด

อุปกรณ์ ที่ต้ องเตรี ยม

• หัวแชมพู 1 กิโลกรัม

20

• ผงฟอง 100 กรัม
• ผงขน้ 100 กรัม
• ลาโนลีน 100 กรัม
• ว่านหางจระเข้
• น้าํ มะกรูด
• กะละมงั
• ไม้พาย
• เครื่องป่ันน้าํ ผลไม้
• ขวดบรรจุแชมพู
• น้าํ กลน่ั หรือน้าํ สะอาด

ข้ันตอนวิธีการทาํ แชมพู

1. ลา้ งว่านหางจระเข้ ให้ยางออกจนหมด ใช้ประมาณ 5-6 ชิ้น
2. จากน้ัน ให้ปอกเปลือกออก แลว้ เอาเฉพาะส่วนท่ีเป็ นวุน้ ไปใส่ในเคร่ืองปั่น
3. แลว้ กดป่ันจนวุน้ ละเอียด แลว้ พกั เอาไวก้ ่อน

4. เตรียมกะละมงั แลว้ ใส่น้าํ กลนั่ หรือน้าํ สะอาด 1 ลิตร เทลงไป
5. จากน้ัน ให้เติมผงฟอง และหัวแชมพูตามลงไป (ไม่ตอ้ งใส่จนหมด) เอาไมพ้ ายค่อยๆ กวน

ส่วนผสม

6. ตม้ น้าํ ร้อนเล็กน้อย แลว้ เอาลาโนลีนลงไปละลาย
7. พอละลายแลว้ เทลาโนลินลงไปใส่ในกะละมงั แลว้ กวนต่อไป

8. ใส่น้าํ กลน่ั ลงไป เพ่ิมอีกประมาณ 1 ลิตร แลว้ ใส่ว่านหางจระเขท้ ี่ป่ันไว้ ตามดว้ ยน้าํ มะกรูด
9. หรือจะเติมกล่ิน และสีอื่น ๆ ตามความตอ้ งการก็ได้

10. เติมส่วนผสมที่เหลือลงไปทีละนิด แลว้ กวนไปเรื่อย ๆ จนกว่าส่วนผสมท่ีใส่ลงไป จะรวมเขา้
ดว้ ยกนั ดี

21

11. พอเห็นว่าส่วนผสมใช้ได้แลว้ ก็หาอะไรมาปิ ดไว้ เพ่ือไม่ให้ฝ่ ุน หรือเศษสิ่งของต่าง ๆ ตกลงไป
ทิ้งเอาไวป้ ระมาณ 1 วนั

12. จากน้ัน ก็นาํ แชมพูมาบรรจุใส่ขวด

2.4.8. แชมพูมะกรูด N70

ส่ วนผสม

1. N70
2. เกลือ
3. ลาโนลีน
4. น้าํ หอม

22

5. สารกนั บูด
6. มะกรูด

การทํา

1. นาํ มะกรูดมา ผา่ 8 ชิ้น แลว้ ตม้ แลว้ กน็ าํ ไปป่ัน แลว้ กรอง เอากากออก
2. เท N 70 ลงในภาชนะกน้ เรียบ (วนั น้ีใชก้ ะละมงั ) ละลายเกลือดว้ ยน้าํ ร้อน(ตม้ ) ตกั น้าํ เกลือลงผสมที่ละ1

แกว้ แลว้ คนไปทางเดียวให้ N 70 ละลายเป็นเน้ือเดียวกนั ใส่น้าํ เกลือทีละแกว้ แลว้ คน จนหมดน้าํ เกลือ
3. ใส่น้าํ มะกรูดท่ีกรองแลว้ คนไปเรื่อย ๆ
4. ใส่ลาโนลีน น้าํ หอม สารกนั บูด
5. เติมน้าํ
6. พกั ใหฟ้ องยบุ ราว 6 - 8 ชว่ั โมง แต่ที่ทาํ พกั 3ชวั่ โมง
7. บรรจุใส่ขวด

2.4.9. แชมพสู มุนไพรอญั ชัน แก้ผมหงอก ผมดกดาํ เป็ นธรรมชาติ

วตั ถุดบิ

23

1. ดอกอญั ชญั 1 กาํ มือ
2. ลาโนลิน 100 กรัม
3. หวั แชมพู 1 กก.
4. ผงฟอง 100 กรัม
5. ผงขน้ 150 กรัม
6. หวั น้าํ หอม 15 cc.
7. น้าํ สะอาด 2 กก.

การทํา

นาํ ดอกอญั ชญั 1 กาํ มือ ตม้ กบั น้าํ 2 กก. จนเดือด จากน้นั ค้นั ดอกอญั ชนั นาํ กากทิ้งไป นาํ น้าํ ท่ีไดท้ ิ้งไวใ้ หเ้ ยน็ เติม
หวั แชมพู คนจนเขา้ กนั เติมลาโนลิน หวั น้าํ หอม ผงฟอง และผงขน้ ค่อยๆคนจนเขา้ กนั ดีแบ่งใส่ขวดสวยๆ

บทที่ 3
มาตรฐานของแชมพู

3.1 ปัจจยั การเลือกซ้ือผลิตภณั ฑแ์ ชมพู

ผลการวจิ ัย ป�จจัยท่มี ีผลตอ่ การตดั สนิ ใจเลอื กซอ้ื ผลิตภัณฑแ์ ชมพู “สตู รงเรง่ ผมยาว” ท่ีทามาจากดอก
อัญชนั ของผู้หญิงในเขตกรงุ เทพมหานคร สามารถสรุปตามวัตถุประสงค์ได้ ดังนี้

ผลการศกึ ษาป�จจัยทม่ี ีผลตอ่ การตัดสินใจเลอื กซอ้ื โดยรวมอยใู่ นระดับมาก เมือ่ พิจารณาเปน� รายดา้ น
สรปุ ด้ดังนี้

1.1 ดา้ นการรับรู้ถึงปัญหา ของผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานครอย่ใู นระดับมาก ซ่ึง ผู้วจิ ัยมี
ความคดิ เห็นวา่ โดยสว่ นใหญผ่ หู้ ญงิ รับรูถ้ งึ ความต้องการของตนเองในการซอ้ื แชมพู “สูตรเร่งผมยาว”
ทท่ี ามาจากดอกอญั ชัน ซึง่ สอดคล้องกับแนวคิดของ (ศิรประภา นพชยั ยา, 2560 อา้ งถึงใน อาภสั รา
โสวะภาพ, 2560 น.54) ไดก้ ล่าวไว้วา่ การที่บุคคล ๆ หนึ่ง

24

ตระหนกั ถงึ ความต้องการซ้ือสนิ คา้ หรอื บริการซึ่งอาจเกดิ ขึน้ ได้จากตวั เอง หรืออาจเกดิ จากสิ่ง เร้า
ภายนอก เชน่ ความหิวทเี่ กดิ จากการเดินผา่ นรา้ นอาหารทีม่ ีการตดิ ป้ายโฆษณาภาพอาหาร ทมี่ คี วาม
ยั่วยวน ซ่งึ ผบู้ รโิ ภคจะเกดิ ความหิวโดยไมไ่ ดต้ ้ังใจ โดยสิ่งเหลา่ นเี้ มื่อเกดิ ขนึ้ ถงึ ระดบั หน่ึงจะกลายเปน�
ส่ิงกระตุน้ ทาใหบ้ คุ คลเรยี นรูว้ ธิ ที จ่ี ะจดั การกบั สิ่งกระตนุ้ จากประสบการณ์ ในอดีตหรือจากบุคคลรอบ
ข้าง และทาใหร้ ู้วา่ ตอบสนองตอ่ สง่ิ กระตนุ้ นนั้ อย่างไร

1.2 ดา้ นการแสวงหาขอ้ มูล ของผหู้ ญิงในเขตกรงุ เทพมหานคร อย่ใู นระดบั มาก ซง่ึ ผ้วู จิ ยั มี
ความคิดเหน็ ว่า สว่ นใหญ่ ผหู้ ญิงหาข้อมูลเกย่ี วกบั แชมพู จากประสบการณ์ในอดีตที่ ผ่านมาเพื่อการ
ตดั สินใจซื้อผลติ ภณั ฑ์ ซง่ึ สอดคล้องกับแนวคดิ ของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ไดก้ ล่าวไว้วา่ การที่
ผบู้ รโิ ภคทาการเสาะหาข้อมลู ทเ่ี กี่ยวกบั ป�ญหาทีก่ าลงั เผชญิ อยูเ่ พื่อ นาใชพ้ จิ ารณากาหนดทางเลือก
และประกอบการตัดสินใจเลือกในการแก้ป�ญหา โดยท่วั ไป ผูบ้ รโิ ภคมักจะมขี อ้ มูลสว่ นหน่งึ เกบ็ ไว้จาก
ประการณ์และความทรงจาและจะทาการแสวงหา ขอ้ มลู จากแหลง่ ขอ้ มลู จากแหล่งข่าวทวั่ ไป จาก
แหล่งบคุ คลเป�นแหล่งข่าวสาร

1.3 ดา้ นการพิจารณาทางเลือก ของผู้หญงิ ในเขตกรุงเทพมหานคร อยใู่ นระดับมาก ทส่ี ดุ ซง่ึ
ผ้วู ิจยั มคี วามคิดเห็นว่า ส่วนใหญ่ ผ้หู ญงิ จะเปรยี บเทียบข้อดี ข้อเสยี ของผลิตภัณฑ์ กอ่ นการตดั สนิ ใจ
ซอื้ ซึง่ สอดคล้องกบั แนวคดิ ของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ไดก้ ล่าวไว้ ผบู้ รโิ ภคจะพจิ ารณา
เปรยี บเทยี บผลิตภัณฑ์หรือบริการตั้งแต่ 2 ชนิดขนึ้ ไปในดา้ นตา่ ง ๆ ซ่ึง ประเด็นท่ผี ู้บรโิ ภคใช้ในการ
พจิ ารณามกั เป�นการเปรียบเทยี บด้านราคา การเปรยี บเทียบ ปรมิ าณเปรยี บเทยี บคุณภาพของ
ผลิตภณั ฑ์ หรอื บรกิ ารกอ่ นการตัดสนิ ใจซอื้ สินคา้ และบริการ

1.4 ดา้ นการตดั สินใจเลือกซ้ือ ของผู้หญงิ ในเขตกรงุ เทพมหานคร อยใู่ นระดับมาก ซง่ึ ผวู้ จิ ยั มี
ความคดิ เห็นว่า โดยสว่ นใหญ่ ผูห้ ญิงตดั สินใจซอื้ ผลิตภัณฑ์ แบบเนน้ ประโยชนก์ ารใช้ เพือ่ เรง่ ผมยาว
จริง ซ่งึ สอดคลอ้ งกับแนวคิดของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ไดก้ ลา่ วไว้วา่ การตัดสนิ ใจซ้อื หมายถึง
การตดั สินใจซื้อผลติ ภณั ฑ์ยห่ี ้อใดยห่ี อ้ หน่ึงของผู้บรโิ ภคไดม้ ีการ ประเมินทางเลือกมาแล้ว แต่การซอ้ื
อาจยงั มคี วามมีความลังเลเกี่ยวกับความค้มุ ค่าในการเลือก ซ้อื สนิ คา้ หรือบรกิ าร ดังนั้น จึงมปี �จจยั
ประกอบอ่นื ๆ ทีส่ ง่ ผลให้ผบู้ ริโภคเกิดการตดั สนิ ใจซอ้ื ระหวา่ งกำลังทางการซอ้ื

25

1.5 ดา้ นพฤติกรรมหลงั การซ้ือ ของผู้หญงิ ในเขตกรุงเทพมหานคร อยใู่ นระดับมาก ซง่ึ ผู้วจิ ยั มี
ความเหน็ วา่ โดยส่วนใหญข่ องผหู้ ญิงหากไดใ้ ชผ้ ลติ ภัณฑ์ และไดผ้ ลจรงิ มีคุณภาพ จะแนะนาให้กบั คน
รอบข้างรับรู้ต่อไป ซ่งึ ตรงกับแนวคิดของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ได้ กลา่ วไวว้ า่ พฤตกิ รรม
ภายหลงั การซ้ือ หมายถึง เป�นความรสู้ กึ พอใจหรอื ไมพ่ อใจหลงั จากมี

การซื้อผลติ ภณั ฑไ์ ปแลว้ และความรู้สึกนั้นจะขน้ึ อยู่กับคณุ สมบัติของผลิตภณั ฑ์ตามความ คาดหวัง ถ้า
ผลติ ภัณฑ์มคี ุณสมบตั ิตามท่คี าดหวงั จะทาให้เกดิ ผลในทางบวก คอื ผูบ้ ริโภคมี แนวโน้มที่จะซ้อื ซ้า
และมีการแนะนาต่อใหผ้ ู้อนื่ แตถ่ ้าผลติ ภณั ฑ์มคี ณุ สมบัตไิ มต่ รงตามความ ต้องการอาจมแี นวโนม้ ท่ีจะ
ไม่ซ้ือซ้ำและอาจกลา่ วถงึ ผลิตภณั ฑใ์ นทางลบให้แก่ผอู้ ืน่ ทราบ

2. ผลการศกึ ษาป�จจัยทมี่ ผี ลตอ่ การตดั สินใจเลอื กซ้อื ผลิตภัณฑ์แชมพู “สูตรเร่งผม ยาว” ทที่ ามาจาก
ดอกอญั ชัน ของผู้หญิงในเขตกรงุ เทพมหานคร จำแนกตามประชากร สรปุ ได้ ดงั น้ี

2.1 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ที่มีอายตุ ่างกนั ทาใหก้ ารตัดสนิ ใจเลือกซ้อื โดย ภาพรวม
ไมต่ ่างกัน ซงึ่ ผู้วิจยั มีความเหน็ ว่า ไม่ว่าผู้หญงิ จะอยใู่ นชว่ งอายุใดก็ตามที่สนใจแชมพู “สตู รเร่งผมยาว”
จะทราบดีวา่ ดอกอัญชนั ชว่ ยในการกระต้นุ ให้ผมยาว และเปน� สมนุ ไพรไทย ท่ขี ้นึ ชอื่ ตดิ อันดับ ซึง่
สอดคล้องกับงานวจิ ยั ของ พทั ธนนั ท์ พิสุทธิศกั ด์ิกลุ (2550) ศกึ ษาเร่อื ง “ทศั นคตแิ ละพฤตกิ รรมการ
ซื้อของผู้บรโิ ภคทมี่ ีผลต่อการตัดสินใจซื้อแชมพูดอกอัญชันในเขต กรงุ เทพมหานคร” จากการวิจยั
พบว่า ทศั นคตทิ ี่มตี ่อแชมพูดอกอัญชนั อยใู่ นระดับเห็นดว้ ย มาก อนั ดบั แรก คือ ใชไ้ ด้กบั ทกุ เพศ ทุก
วัย พฤติกรรมการซอื้ แชมพูดอกอัญชนั

2.2 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ท่ีมีระดบั การศึกษาต่างกนั ทาให้การตัดสินใจ เลือกซื้อ
โดยภาพรวมไม่ต่างกนั ซ่ึงผู้วจิ ัยมีความเหน็ ว่า ไมว่ า่ ผู้หญงิ จะมีการศึกษาในระดับท่ี ต่างกัน แตส่ ว่ น
ใหญแ่ ล้วกต็ อ้ งมีปญ� หาเสน้ ผมคล้าย ๆ กันจึงมวี ิธีการหาขอ้ มูลเก่ยี วกบั แชมพู “สูตรเร่งผมยาว”เพือ่ ให้
เสน้ ผมมีสขุ ภาพท่ดี ีขึ้น นัน้ กค็ อื แชมพูท่ที ามาจากดอกอัญชัน ซึง่ มี สรรพคุณทโ่ี ดดเด่น คือ กระตุน้ การ
เรง่ ผมยาว ซงึ่ สอดคลอ้ งกับงานวจิ ัยของ กลั ยรัตน์ โตสุข ศรี(2552) ได้ศกึ ษาวิจยั เรอ่ื งพฤติกรรมและ
ปจ� จยั ทม่ี ผี ลต่อการตดั สินใจซือ้ แชมพูสระผม “แพ นทีน โปร-วี ” ในเขตกรงุ เทพมหานคร พบว่า
ระดับการศึกษา ต่างกัน การซื้อไมแ่ ตกต่างกนั

26

2.3 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ที่มีอาชีพต่างกนั ทาให้การตดั สนิ ใจเลือกซือ้ โดยภาพรวม
ไม่ต่างกนั ซงึ่ ผู้วิจยั มีความเหน็ วา่ ผหู้ ญงิ ทีม่ อี าชพี ตา่ งกนั การตัดสนิ ใจเลอื กซ้อื ไม่ ต่างกนั เพราะอาชพี
เป�นการบง่ บอกถงึ ลักษณะทามาหากนิ ของมนุษย์ แตก่ ารเลอื กใช้ ผลติ ภณั ฑแ์ ชมพเู ป�นของใช้สว่ นตัว
ซ่งึ ไม่จาเปน� ต้องแข่งกันกัน ซึ่งสอดคล้องกบั งานวิจยั ของ พทั ธนนั ท์ พสิ ุทธิศกั ด์ิกลุ (2550) ศกึ ษา
เรอื่ ง “ทัศนคติและพฤติกรรมการซื้อของผู้บรโิ ภคที่ มผี ลตอ่ การตดั สินใจซอื้ แชมพูดอกอัญชันในเขต
กรุงเทพมหานคร” จากการวจิ ยั พบว่า ทศั นคติ ทีม่ ตี อ่ แชมพดู อกอัญชันอยใู่ นระดบั เห็นด้วยมาก
อันดับแรก คือ ใช้ได้กับทกุ เพศ ทกุ วยั ไม่ว่า ชนชนั้ ใด ก็มีพฤติกรรมการซ้ือแชมพดู อกอญั ชันไมต่ า่ งกนั

2.4 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ท่ีมีรายไดต้ ่างกนั ทาให้การตดั สินใจเลือกซื้อ โดย
ภาพรวมตา่ งกนั ซงึ่ ผู้วิจยั มคี วามเหน็ วา่ ผู้หญงิ ท่ีมรี ายได้ตา่ งกนั การตัดสนิ ใจเลอื กซอ้ื ตา่ งกัน เพราะ
กลมุ่ ผหู้ ญงิ ท่ีมีรายไดเ้ ฉล่ยี ต่อมากกว่ากบั กลุ่มผ้หู ญงิ ทมี่ ีรายได้เฉลย่ี ตอ่ เดือน นอ้ ยกว่า มาจากปจ� จยั
รายได้ท่ีเป�นตวั กาหนในการใชจ้ า่ ยในแต่ละคร้ัง กาหนดพฤติกรรมใน การดาเนนิ ชวี ติ ดงั นั้นนกั การ
ตลาดจงึ ใชร้ ายไดเ้ ป�นตวั แปรกาหนดอานาจในการซอื้ สนิ ค้า ของ กลมุ่ เปา้ หมาย ซึง่ สอดคล้องกบั

แนวคดิ ของ (Blogmaster, 2554 อา้ งถึงใน จารุวรรณ จุ บรรจง, 2560 น.19) ได้กล่าวไวว้ า่ รายได้

เป�นตวั กาหนดความสามารถในการซือ้ สนิ คา้ หรอื บริการ โดยเฉพาะในดา้ น ราคา ยงิ่ มีรายไดส้ ูง ความ
ต้องการในคณุ ภาพของสนิ คา้ ยง่ิ สูงขน้ึ ขณะท่ีผมู้ ีรายไดต้ ำ่ จะเนน้ บริโภคส่ิงจาเปน� พ้ืนฐาน โดยแบง่ ได้
เป�นกลมุ่ ผู้บริโภคที่มีรายได้ไดป้ านกลาง และรายได้สงู

2.5 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ที่มีสถานภาพต่างกนั ทาใหก้ ารตัดสนิ ใจเลอื ก ซอื้ โดย
ภาพรวมไม่ตา่ งกัน ซ่งึ ผู้วิจัยมคี วามเห็นวา่ ผหู้ ญิงทีม่ สี ถานภาพต่างกัน การตดั สนิ ใจ เลือกซือ้
ผลติ ภัณฑไ์ ม่ต่างกัน เพราะสว่ นใหญ่แลว้ ผหู้ ญงิ จะรักสวยรกั งาม ย่ิงผู้หญิงท่ีมีบตุ ร แลว้ หรือผหู้ ญิง
หลงั คลอดบุตร มักจะมีอาการผมรว่ งมากกวา่ กวา่ ปกติ จึงมคี วามสนใจในเรอ่ื ง แชมพู “สตู รเร่งผม
ยาว” ท่ปี ลอดภัย น่นั กค็ อื แชมพทู ่ีมสี ่วนผมจากดอกอญั ชนั ซ่งึ สามารถ ชว่ ยไดจ้ ริง ซงึ่ อาจจะ
สอดคลอ้ งกับงานวจิ ยั ของ นางสาวจิรภคั วงษช์ ื่น(2552) ไดศ้ กึ ษา เก่ียวกับ “ป�จจัยทมี่ ีความสมั พนั ธ์
กบั พฤติกรรมการตัดสนิ ใจซอ้ื น้ายาสระผมสมนุ ไพรของ ผู้บริโภคในเขตกรงุ เทพมหานคร” จากการ
วจิ ัยพบวา่ เพศหญิง สถานสมรส ซึ่งมีความรู้ความ เข้าใจสรรพคุณของสมนุ ไพรน้ายาสระผมสมุนไพร
แตกต่างกนั ขึ้นอกู่ บั ชนดิ ของสมนุ ไพร

27

3. ศกึ ษาส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ท่ผี ลต่อการตดั สนิ ใจเลือกซื้อผลติ ภณั ฑ์ แชมพู “สูตรเรง่ ผม
ยาว” ท่ีทามาจากดอกอัญชนั ของผูห้ ญงิ ในเขตกรงุ เทพมหานคร

3.1 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นลักษณะทางกายภาพ ดา้ นช่องทางการจัด จาหนา่ ยด้าน
การสง่ เสริมการตลาด ดา้ นผลิตภัณฑ์ ที่มผี ลต่อการตัดสินใจเลือกซือ้ ดา้ นการ รับรปู้ ญ� หา อยา่ งมี
นยั สำคัญทางสถติ ิ 0.05

3.2 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นช่องทางการจัดจาหน่าย ด้านการสง่ เสรมิ การตลาด ด้าน
ผลิตภณั ฑ์ ด้านบคุ คล ที่มีผลตอ่ การตัดสนิ ใจเลอื ก ด้านการแสวงหาข้อมลู อย่างมนี ัยสำคญั ทางสถิติ
0.05

3.3 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นกระบวนการ ด้านราคา ดา้ นลกั ษณะทางกายภาพ ดา้ น
บคุ คล ดา้ นการส่งเสรมิ การตลาด ท่ีมผี ลต่อการตัดสินใจเลอื กซอื้ ด้านการพจิ ารณา ทางเลือก อยา่ งมี
นยั สำคัญทางสถิติ 0.05

3.4 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นดา้ นบคุ คล ดา้ นราคา ดา้ นการสง่ เสรมิ การตลาด มีผลต่อ
การตดั สนิ ใจเลือกซื้อ ดา้ นการตดั สนิ ใจซอ้ื อยา่ งมนี ยั สำคัญทางสถิติ 0.05

3.5 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นการส่งเสริมการตลาด ด้านช่องทางการจดั จาหนา่ ย ดา้ น
บคุ คล มีผลต่อการตดั สนิ ใจเลือกซือ้ ด้านพฤติกรรมหลังการซื้อ อยา่ งมี นยั สำคัญทางสถิติ 0.05

3.6 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นผลิตภณั ฑ์ มีผลต่อการตัดสินใจเลอื กซ้ือ โดยผวู้ ิจัย
มคี วามเห็นวา่ ผหู้ ญงิ ให้ความสำคัญกบั ด้านผลิตภัณฑ์ในเร่ืองของ ผลติ ภัณฑ์ ตอบสนองความต้องการ
เชน่ ผมยาวไวกว่าปกติ มกี ลนิ่ หอมของดอกอัญชนั ทชี่ ัดเจน ดมู ี คุณคา่ ในสายตาของผบู้ ริโภค ซ่ึง

สอดคล้องกับแนวคดิ ของ (อดุลย์ จาตุรงคกลุ ,2563 น.26) ได้กล่าวไวว้ า่ ผลิตภณั ฑ์ (Product)

ลักษณะบางประการของผลติ ภัณฑข์ องบริษทั ทอ่ี าจ กระทบต่อพฤตกิ รรมการซอ้ื ของผู้บริโภค คอื
ความใหม่ ความสลับซับซอ้ นและคณุ ภาพท่ีคน รบั รไู้ ดข้ องผลิตภัณฑ์ ผลติ ภณั ฑ์ทใ่ี หมแ่ ละ
สลับซับซอ้ นอาจต้องมกี ารตัดสนิ ใจอยา่ งกวา้ งขวาง ถา้ เรารเู้ ร่ืองเหลา่ นีแ้ ลว้ ในฐานะนักการตลาดเรา
ควรจะเสนอทางเลือกทง่ี า่ ยกวา่ ผู้บริโภคมี ความคนุ้ เคยเพ่อื ใหผ้ ู้บรโิ ภคท่ีไมต่ อ้ งการเสาะแสวงหา

28

ทางเลือกอย่างกว้างขวางในการ พิจารณา สว่ นในเรอ่ื งของรปู รา่ งของผลิตภัณฑ์ตลอดจนหบี ห่อและ
ปา้ ยฉลาก สามารถกอ่ อทิ ธพิ ลต่อกระบวนการซอ้ื ของผู้บริโภค หีบห่อท่สี ะดุดตาอาจทาใหผ้ ู้บรโิ ภค
เลือกไวเ้ พื่อ พิจารณา ประเมินเพอื่ การตดั สินใจซอ้ื ปา้ ยฉลากทแี่ สดงให้ผู้บริโภคเหน็ คุณประโยชน์ของ
ผลิตภัณฑ์ที่สำคญั ก็จะทาใหผ้ บู้ รโิ ภคประเมินสนิ ค้าเชน่ กัน สนิ คา้ คณุ ภาพสูงหรือสนิ ค้าท่ีปรบั เขา้ กบั
ความต้องการบางอยา่ งของผ้ซู ้ือมีอิทธิพลต่อการซ้อื

3.7 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นราคา มีผลต่อการตดั สนิ ใจเลอื กซือ้ โดย ผู้วจิ ัยมี
ความเหน็ วา่ ผ้หู ญงิ ให้ความสำคัญกบั ด้านราคาในเรอื่ งของ ราคาของผลิตภัณฑ์ สามารถเอือ้ มถงึ ได้ไม่
แพงจนเกินไป ผลติ ภณั ฑ์ท่ีเลอื กซื้อมีคุณภาพมากกวา่ ราคาที่กาหนดไว้ ราคาผลติ ภณั ฑ์มีความ
เหมาะสมกบั ประโยชนแ์ ละคุณคา่ ของสนิ คา้ และขนาดท่ีหลากหลายให้ เลือก ซงึ่ สอดคล้องกบั
งานวจิ ัยของ (กลั ยรัตน์ โตสุขศรี,2552) ได้ศกึ ษาวจิ ัย เรือ่ งพฤติกรรม และป�จจัยทมี่ ี ผลต่อการ
ตัดสินใจซอ้ื แชมพูสระผม “แพนทีน โปร-วี ” ในเขตกรุงเทพมหานคร

พบว่า ดา้ นราคาผูบ้ ริโภคให้ความสำคญั เรื่องราคาต่อขวดเป�นอันดับ 1 และมีผลต่อการ ตัดสินใจใน
การเลือกซือ้ แชมพู

3.8 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นช่องทางการจดั จาหน่าย มผี ลต่อการ ตัดสินใจ
เลอื กซอ้ื โดยผ้วู ิจัยมคี วามเหน็ วา่ ผู้หญงิ ให้ความสำคญั กบั ด้านชอ่ งทางการจดั จาหนา่ ย ในเรื่องของ
ผลติ ภณั ฑท์ ีเ่ ลือกซ้อื มที ำเลทต่ี ้งั เหมาะสม สามารถหาซื้อไดง้ า่ ย การ จัดส่งสนิ คา้ ไดม้ าตรฐานในกรณที ่ี
ไมไ่ ดไ้ ปใชบ้ ริการหน้ารา้ นและบรรยากาศและสิง่ แวดลอ้ ม ภายในรา้ นเหมาะแก่การนาเสนอสนิ ค้า ซง่ึ
สอดคล้องกับงานวจิ ยั ของ (กลั ยรัตน์ โตสุขศรี ,2552) ไดศ้ ึกษาวิจยั เรอ่ื งพฤติกรรมและปจ� จยั ทีม่ ีผล
ต่อการตดั สนิ ใจซอื้ แชมพสู ระผม “แพ นทีน โปร-วี ” ในเขตกรุงเทพมหานคร พบว่า ส่วนชอ่ งทางการ
จดั จาหนา่ ย มีผลตอ่ การ ตดั สนิ ใจซือ้ แชมพู ผู้บรโิ ภคใหค้ วามสำคญั ดา้ นการซือ้ ไดส้ ะดวกเป�นอนั ดับ 1

3.9 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นการส่งเสริมการตลาด มผี ลต่อการ ตัดสนิ ใจเลือก
ซ้อื โดยผวู้ จิ ัยมคี วามเห็นวา่ ผูห้ ญงิ ใหค้ วามสำคญั กับดา้ นการสง่ เสริมการตลาด ในเรื่องของ การทม่ี ี
พนักงานให้ขอ้ มูลความรูเ้ ก่ียวกบั ผลิตภณั ฑแ์ ชมพู “สตู รเรง่ ผมยาว”ได้ ถกู ต้องครบถ้วน การจดั
โปรโมชน่ั เพอ่ื จงู ใจในการซ้อื สินค้า เช่น ลด แลก แจก แถม มกี ารจดั รายการส่งเสริมการขาย เช่น

29

การแจกตัวอย่างทดลองใช้ การออกบธู แสดงสนิ ค้า เปน� ตน้ ซึ่ง สอดคล้องกับงานวจิ ยั ของ (นางสาวธญั
พร รุ่งวิไกร,2561) ไดศ้ ึกษาเรอ่ี ง การศึกษา กระบวนการยอมรบั ของผู้บรโิ ภค กรณศี ึกษา ผลติ ภัณฑ์
ดแู ลเสน้ ผมแบรนด์ทผ่ี ลติ ในประเทศ ไทย พบว่า ดา้ นกิจกรรมสง่ เสริมการตลาดมผี ลตอ่ กระบวนการ
ยอมรบั และปฏเิ สธผลติ ภณั ฑ์ ดแู ลเสน้ ผมและปอ้ งกันผมรว่ งในทกุ ข้ันตอน

3.10 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นกระบวนการ ไมม่ ผี ลต่อการตัดสินใจ เลือกซือ้
โดยผวู้ ิจยั มีความเห็นว่า ผู้หญิงทเี่ ลือกซือ้ ผลิตภัณฑแ์ ชมพู “สตู รเร่งผมยาว” มคี วาม เคยชนิ กบั การท่ี
ได้ไปเลือกซ้ือผลิตภัณฑ์ด้วยตนเองหรอื แม้การสงั่ ซื้อผ่านระบบออนไลน์ ใน เรือ่ งของความรวดเรว็ ใน
การชาระเงิน มีความรวดเรว็ ในการสง่ั จองสนิ คา้ ผา่ นออนไลนอ์ ย่แู ล้ว ได้รบั สินค้าหรือบริการตรงตอ่
เวลามกี ารใหค้ าแนะนาเกยี่ วกับผลิตภณั ฑ์ ซง่ึ สอดคลอ้ งกับ แนวคิดของ (ฟ�ลลิปคอทเลอร์) ด้าน
กระบวนการ (Process) เป�นกิจกรรมที่เกย่ี วขอ้ งกบั ระเบยี บวิธีการและงานปฏบิ ตั ใิ นด้านการบรกิ าร
ทนี่ าเสนอใหก้ บั ผ้ใู ช้บรกิ ารเพอ่ื มอบการ ให้บรกิ ารอย่างถกู ต้องรวดเร็ว และทาให้ผใู้ ช้บรกิ ารเกดิ ความ
ประทบั ใจสว่ นประสมการตลาด ทงั้ 7 อยา่ งขา้ งตน้ เปน� สงิ่ สำคัญตอ่ การกำหนดกลยทุ ธต์ า่ ง ๆ ทางดา้ น
การตลาดของธุรกจิ ที่

จะตอ้ งมกี ารจัดส่วนประสมแต่ละอย่างให้มีความเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของธรุ กิจและ ของ
อุตสาหกรรมทแ่ี ตกต่างกนั ไปไมม่ สี ูตรท่ีตายตวั

3.11 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นลกั ษณะทางกายภาพ มีผลต่อการ ตดั สินใจเลือก
ซอื้ โดยผ้วู ิจยั มคี วามเห็นวา่ ผหู้ ญงิ ใหค้ วามสำคัญกับด้านลกั ษณะทางกายภาพ ในเร่ืองของการตกแตง่
ภายในร้านดสู ะอาดและสะดดุ ตา มีการจดั วางผลิตภณั ฑ์แยกใหเ้ ห็น อย่างชัดเจน มสี ถานทจ่ี อดรถท่ี
สะดวก มีผลิตภณั ฑ์อยา่ งอื่นบริการลกู ค้า เชน่ ครมี อาบน้า เครอ่ื งสาอางต่าง ๆ ซ่งึ สอดคล้องกับ
งานวจิ ัยของ (พดลสิทธิชยั ธนะกิจ, 2549) ได้ศึกษาวิจยั เรือ่ ง ป�จจยั สว่ นประสมทางการตลาดทม่ี ผี ล
ตอ่ การตัดสนิ ใจซื้อผลิตภัณฑแ์ ชมพูและสบู่ สมนุ ไพรของผูบ้ ริโภค อำเภอเมือง จังหวดั เชยี งใหม่ ผล
การศกึ ษาพบว่า มีเอกสารแนะนา ผลติ ภัณฑ์และประโยชนข์ องสมุนไพร และใหข้ ้อมูลเกีย่ วกับ
ผลิตภณั ฑ์ เช่น แหลง่ ผลิตวัตถุดิบ ท่นี ามาใช้ในการผลิตภัณฑ์ มีผลตอ่ การตัดสินใจซอ้ื ผลติ ภณั ฑแ์ ชมพู
และสบู่สมุนไพรของ ผู้บริโภค

30

3.12 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นบุคลกร มผี ลต่อการตัดสินใจเลอื กซื้อ โดยผู้วิจัย
มคี วามเห็นวา่ ผหู้ ญิงให้ความสำคญั กบั ด้านบคุ ลากร ในเรอ่ื งของมารยาทและมี มนุษย์สัมพันธท์ ดี่ ี
พนักงานมีความรูค้ วามเขา้ ใจสินคา้ เปน� อยา่ งดี ซึ่งสอดคล้องกบั งานวิจยั ของ (นางสาวจิรภคั วงษช์ ่ืน
,2552) ได้ศกึ ษาเกย่ี วกบั ป�จจัยทมี่ ีความสัมพันธ์กบั พฤติกรรม การตัดสินใจซอ้ื นา้ ยาสระผมสมุนไพร
ของผบู้ รโิ ภคในเขตกรุงเทพมหานคร พบว่า ปจ� จัยดา้ นบุ คลลากร สามารถใหข้ ้อมูลได้อย่างถกู ต้องไม่
เกนิ ความเปน� จริง ทาใหม้ ผี ลตอ่ การตดั สินใจเลอื ก ซือ้ แชมพู

บทท่ี 4 การต่อยอดผลิตภณั ฑ์

4.1การพฒั นาแชมพูผสมสารสกัดสมุนไพร

การนำสมนุ ไพรมาใช้เป�นส่วนผสมในแชมพู
วัตถปุ ระสงค์ของการนำสมนุ ไพรมาใช้เปน� สว่ นผสมในแชมพู ไดแ้ ก่
1. ใชเ้ พอ่ื เป�นสารสำคญั และออกฤทธิ์ จากสภาพแวดล้อมท่เี ปลี่ยนไปคนไทยมีการ

บรโิ ภคอาหาร ไขมนั และเนื้อสัตวม์ ากขน้ึ ผกั ผลไม้น้อยลง มลภาวะมสี ูงขนึ้ ทำใหส้ ภาพเสน้ ผม
และผวิ หนัง มีสงิ่ สกปรกมากกวา่ เดิม ทำให้เกดิ โรคเกย่ี วกับศรี ษะ ซง่ึ เกิดจากความสะอาดของผิวหนัง
บริเวณศรี ษะหรอื จากแมลงตา่ งๆ เชน่ เหา ซึ่งต้องใชแ้ ชมพทู ่มี ีสว่ นประกอบของสารเคมีมาก เพือ่
หลีกเล่ียงการใช้สารเคมีสงั เคราะห์ จึงมเี ป้าหมายในการผลติ แชมพูจากวัตถดุ บิ ธรรมชาติทดแทน
การนำเข้า และพฒั นาแชมพู โดยเติมสมุนไพรทีช่ ่วยในการบำรงุ เสน้ ผมและมีสรรพคุณทดี่ เี หมาะกับ
เสน้ ผม อีกท้ังเป�นการต่อยอดภมู ิป�ญญาดั้งเดมิ ในทอ้ งถ่นิ และลดการนำเขา้ สารเคมี.

กรณศี กึ ษา ได้มีการศกึ ษานำสารสกัดจากเมล็ดนอ้ ยหน่า นำ้ สกัดใบยอ น้ำมนั จาก
ตะไคร้หอม มาผสมในแชมพูใสเพอ่ื กำจดั เหา นำสารสกดั จากดอกเทยี นกงิ่ มาช่วยยอ้ มสผี ม วุ้น วา่ น
หางจระเข้ ผักบ้งุ และใบหมีเหม็น ชว่ ยทำใหเ้ สน้ ผมนุม่ เป�นตน้

31

2. การใชเ้ พอื่ เปน� ส่วนผสมในแชมพเู พอื่ ใช้เป�นสารสำคัญในสูตร นอกจากจะใช้
เป�นสารออกฤทธเิ์ พิ่มประสทิ ธภิ าพแล้ว สามารถนำมาเปน� สว่ นประกอบอนื่ ๆ ในสูตรได้ เชน่ เปน� สาร
เพม่ิ ฟอง สารแตง่ สี เปน� ตน้
กรณศี ึกษา การนำสมุนไพรมาแต่งสี ได้แก่ กลีบดอกอญั ชัน เหง้าขม้นิ ชนั ใบเตยหอม
ดอกคำแสด เป�นตน้

หลักการในการต้ังสตู รแชมพสู ระผม

1 ) ต้องพจิ ารณาว่าอะไรคอื ผลิตภณั ฑ์ทีเ่ ราตอ้ งการ
2) มใี ครเปน� กลุ่มทจี่ ะนำผลิตภณั ฑไ์ ปใช้จริง
3) ใช้ผลติ ภณั ฑบ์ อ่ ยแคไ่ หน
4) ควรมรี าคาคา่ เท่าใด
5) ภาชนะควรเปน� แบบใด
6) ควรศึกษาสภาพตลาดและคู่แข่งของผลติ ภัณฑ์กลุ่มท่จี ะพฒั นาสตู รด้วย
7 ) พิจารณาจุดเดน่ ของผลิตภณั ฑท์ ีจ่ ะพัฒนาว่าอะไรคอื จุดเดน่
8) ระยะเวลาท่ใี ชใ้ นการศกึ ษาในการตงั้ สูตรผลิตภณั ฑ์ การทดสอบประเมนิ ผลคุณภาพเช่น ความคง
ตวั และความปลอดภยั
9) การศกึ ษาแหล่งวตั ถดุ ิบ และถ้ามีการเปล่ยี นแปลงวตั ถุดิบท่ีใช้ในการผลติ เดมิ ควรที่จะมีการพฒั นา
สูตรใหม่อกี ครง้ั ดว้ ยเม่อื ไดส้ ูตรแชมพพู ืน้ ฐาน (shampoo base) ที่ต้องการแล้ว อาจทำการพัฒนาตอ่
เป�นแชมพูผสมสารสกดั สมนุ ไพรด้วยการเตรียมสารสกดั สมนุ ไพรก่อน แล้วจึงนำไปเติมในแซมพู
ดังกลา่ ว
โดยใช้หลักการ ดังนี้

32

1. ใหใ้ ช้สารสกัดสมุนไพรแทนส่วนของน้ำปริมาตรน้ำท่ตี ้องใชใ้ หค้ ำนวณโดยการหักปรมิ าตรสารสกัด
สมนุ ไพรออกจากปริมาตรนำ้ ทใ่ี ช้ในสตู ร ถ้าสารสกัดสมนุ ไพรเปน� สารละลายนำ้ ท่เี จือจาง อาจใช้สาร
สกัดสมุนไพรแทนปริมาณนำ้ ทงั้ หมดในสตู ร
2. สำหรบั วธิ กี ารเตรยี ม จะเตรียมด้วยวธิ ีเดยี วกบั การเตรยี มแชมพพู นื้ บา้ นโดยจะเดิมสว่ นของสารสกดั
สมุนไพรพรอ้ มกับน้ำท่ีเหลือในตอนสดุ ท้ายของการเตรยี ม
3. ประเมินคณุ สมบตั ิและประสทิ ธิภาพของแชมพูผสมสมุนไพรทีไ่ ดอ้ กี ครงั้ ด้วยวธิ ีการเดียวกบั การ
พฒั นาสูตรแชมพูพน้ื ฐาน

หลกั การผลติ แชมพูผสมสมนุ ไพร

หลักการผลติ แชมพูผสมสมุนไพร (รวมทง้ั ครีมนวด และสบ่เู หลว) ใหพ้ จิ ารณา ดังน้ี
1. ศกึ ษาและคดั เลอื กสูตรพื้นฐานแชมพู ครมี นวด หรอื สบูเ่ หลว ตามหลักการ
2. คัดเลือกสมนุ ไพร ตามวตั ถุประสงค์ทต่ี อ้ งการ เชน่ แซมพูผสมมะกรูดบำรุงเส้นผมแชมพูรกั ษาผม
ร่วง แชมพรู กั ษารังแค ศกึ ษาสรรพคณุ และความเปน� พิษของสมุนไพรเหลา่ น้ัน ถา้ เปน� สมนุ ไพรท่กี นิ ได้
จะมีความปลอดภัยสูง ถ้าเขา้ ปากจะไม่มอี ันตราย ควรคัดเลือกสมนุ ไพรทีม่ ใี นทอ้ งถ่ิน หรอื มีภมู ปิ �ญญา
ทอ้ งถ่ินเกี่ยวกับสรรพคุณ การใช้ หรือการเตรยี มสมุนไพร เพือ่ ความเปน� เอกลกั ษณข์ องผลติ ภัณฑ์
3. ศึกษาวิธใี ชข้ องทอ้ งถน่ิ เชน่ มะกรดู ตอ้ งผ่าครึง่ ใส่นำ้ เดอื ด ป�ดฝา ยกลง บีบน้ำมะกรูด
ลงไปในน้ำต้มนัน้ แล้วทิ้งกากไป
4. ทดลองผลติ จำนวนนอ้ ย แบง่ ทดลองใช้หลาย ๆ คน เกบ็ ผลิตภณั ฑ์บางสว่ นไว้
อยา่ งนอ้ ย 6 เดือน - 1 ป� ควรเก็บไวใ้ นภาชนะทีใ่ กลเ้ คียงกับเมือ่ ผลิตจรงิ ระหวา่ งนน้ั ใหส้ งั เกต
ลกั ษณะผลติ ภณั ฑ์ว่ามกี ารเปลย่ี นแปลงใด ๆ เช่น ตกตะกอน สเี ปลยี่ น มีกลิ่นอมเปรย้ี ว กลิน่ บูด
มรี าตามขอบภาชนะด้านบนหรือไม่ หากมีความผดิ ปกติ ควรปรบั ปรุงสตู รและเร่ิมทดลองใหม่
เทคนคิ และข้อควรระวงั ในการผลติ แชมพูสมุนไพร ได้แก่

33

1. การสกดั สมุนไพร ควรคัดเลอื กสมนุ ไพร หากเปน� ไปได้ควรนำสมนุ ไพรจากแหลง่ เดยี ว
กันลา้ งทำความสะอาดก่อนทำให้แหง้ ห้ามทงิ้ ใหข้ น้ึ รา เพราะหากขึน้ ราแลว้ เอาลา้ งน้ำแล้วสกัดกไ็ ม่
สามารถ กำจดั สปอรข์ องราได้หมด จึงควรจดั หาสมุนไพรให้พอดีกบั การสกัดแตล่ ะครัง้

2. ผู้ผลติ จะต้องใช้ผลติ ภัณฑข์ องตนเองและสังเกตความบกพร่องคอยติดตามผลจากผูใ้ ช้
เพื่อปรบั ปรงุ อยา่ งสมำ่ เสมอ

3. หลังผลติ เมื่อสงผลิตภัณฑอ์ อกขาย จะตอ้ งเก็บตัวอยา่ งของการผลติ แต่ละครงั้ ไว้อยา่ ง
นอ้ ย 6 เดอื น - 1 ป� เพอื่ เก็บสถติ ริ ะยะเวลาทจ่ี ะเก็บรักษาเอาไว้

4.การผลิตแชมพู (รวมทง้ั ครมี นวดและสบ่เู หลว) สามารถใชแ้ ชมพสู มุนไพรหลายตวั
รวมกนั เพื่อตอ้ งการคุณสมบัติหลากหลายแตต่ ้องทดลองดกู อ่ นวา่ สมนุ ไพรเมอ่ื ผสมแล้วเขา้ กันหรือ
ไม่ในภายหลงั

5. การผลติ แชมพผู สมดอกอัญชนั หากใส่ดอกอัญชันนอ้ ย สีแซมพจู ะจาง ไมด่ ำเขม้
6. แซมพผู สมมะกรูด อาจเกิดการตกตะกอนได้ ซึ่งอาจเกิดจากนำ้ มนั มะกรดู ทมี่ ีกากหรอื
ใยของมะกรดู ดังนัน้ จึงควรกรองนำ้ มะกรดู ให้ดีก่อนเตมิ ลงในแชมพู
7. น้ำมันมะกอก หากใสเ่ กนิ อัตราส่วน หรอื กวนไมด่ ี จะลอยเปน� ชั้น ฝ้าขาวในขวด

4.2 การควบคุมคณุ ภาพและมาตรฐานของผลติ ภณั ฑแ์ ชมพู

เพอื่ ให้มคี ณุ ภาพดเี ป�นทีย่ อมรบั ของผู้บรโิ ภคและมคี วามปลอดภัยในการใชแ้ บง่ การทดสอบ
ไดด้ งั น้ี
1. การทดสอบคณุ ลักษณะของแชมพู

ไดแ้ ก่ กลิน่ สี ความหนืด ความเป�นกรด-ดา่ ง ปริมาณวิเคราะห์สารกันเสยี สารลด
แรงตงึ ผิว และตัวยาสำคัญ เช่น สารขจดั รังแค
2. การทดสอบคณุ ภาพในการใช้ของแชมพไู ด้แก่

- การชำระล้างและทำความสะอาด
- ฟองและความคงตวั ของฟอง
- การลา้ งน้ำออก
- สารปรับสภาพเส้นผม
3.การระคายเคืองและความเป�นพษิ เช่น การระคายเคอื งต่อตา
การวจิ ยั และพฒั นาสูตทม่ี ีระบบมกั จะควบคมุ มาตรฐานการผลติ แชมพูใหม้ คี ณุ ภาพทด่ี ี

34

โดยจะทำการทดสอบ แบ่งเปน� 4 ขน้ั ตอน
1. การตรวจสอบในหอ้ งปฏบิ ตั ิการ เปน� การตรวจสอบทางกายภาพและเคมี เช่น การ

เกดิ ฟอง ความหนืด การทำความสะอาด ฯลฯ
2. การตรวจสอบโดยอาศัยผ้เู ชี่ยวชาญ โดยสงั เกตคณุ ลกั ษณะทางประสาทสัมผสั ดงั น้ี

สี กลนิ่ ความขุ่นและความใส ความสวยงามนา่ ใช้ โดยการประเมนิ ทางประสาทสัมผสั ดว้ ยการให้
คะแนนเพอื่ เปรยี บเทียบ

3. การตรวจสอบโดยอาศัยขอ้ มลู จากชา่ งทำผมหรือห้องเสรมิ สวยเองของภายในสถานท่ี
ผลติ โรงงานหรือร้านเสรมิ สวยทั่วไป
- การทดสอบ Beauty salon test เปรยี บเทยี บคุณภาพแชมพตู า่ งชนดิ กันท่ีมตี อ่
เส้นผม
- การทดสอบแบบแบ่งครึง่ ศีรษะ (Half head test) ทดสอบกับอาสาสมัคร

4. การทดสอบโดยการสอบถามจากผใู้ ช้แชมพโู ดยตรงโดยการใชแ้ บบสอบถาม

4.3 การบรรจุภณั ฑ์

4.2.1ให้บรรจแุ ชมพูผสมสมุนไพรในบรรจภุ ณั ฑท์ ส่ี ะอาด ป�ดได้สนทิ และสามารถป้องกันการ
ปนเป�อนจากส่งิ สกปรกภายนอกได้ การทดสอบใหท้ ำโดยการตรวจพินิจ

4.2.2 ปรมิ าณสทุ ธขิ องแชมพผู สมสมุนไพรในแต่ละบรรจุภณั ฑต์ อ้ งไมน่ ้อยกว่าทรี่ ะบไุ ว้ทฉี่ ลาก

4.4 เคร่ืองหมายและฉลาก

4.3.1 ทีฉ่ ลากหรือบรรจุภณั ฑ์แชมพผู สมสมนุ ไพรทกุ หน่วย อยา่ งน้อยต้องมเี ลข อักษร หรือ
เคร่ืองหมายแจ้ง รายละเอยี ดต่อไปน้ใี ห้เห็นไดง้ า่ ย ชัดเจน

(1) ชือ่ ผลิตภัณฑ์ตามมาตรฐานน้ีหรือชอ่ื อ่ืนทส่ี ่อื ความหมายวา่ เป�นผลติ ภัณฑ์ตามมาตรฐานน้ี
เช่น แชมพู ผสมสารสกัดจากดอกอญั ชันแชมพูผสมมะคําดคี วาย

(2) สว่ นประกอบทกุ ชนดิ ใหเ้ รยี งปริมาณจากมากไปนอ้ ย
(3) ปริมาณสทุ ธเิ ปน� กรัม หรอื เป�นลูกบาศกเ์ ซนติเมตร
(4) เดอื น ป�หรือ ป�เดือน ทีท่ าํ
(5) เดือน ปห� รอื ป�เดอื น ที่หมดอายุ
(6) เลขท่แี สดงคร้ังท่ผี ลิตหรอื รหสั รุน่ ทที่ าํ

35

(7) วธิ ีใช้เชน่ เขย่าขวดก่อนใช้
(8) ขอ้ แนะนําและคาํ เตอื น (ถา้ มี) มอก. เอส 12-2561 - 5 –
(9) การเก็บรกั ษา (ถ้าม)ี
(10) ชอื่ ผ้ทู าํ หรอื โรงงานทที่ าํ หรือเคร่อื งหมายการคา้ ท่จี ดทะเบยี น
(11) ประเทศทท่ี าํ ในกรณที ่ใี ช้ภาษาตา่ งประเทศ ตอ้ งมีความหมายตรงกบั ภาษาไทยทีก่ ําหนด
ไวข้ ้างตน้

บทท่ี 5 สรปุ

แชมพทู ว่ั ไปมีส่วนผสมของอะไรบา้ ง
สว่ นประกอบหลกั ของแชมพแู ละสารทำความสะอาดตา่ งๆในป�จจุบันมาจากสารซักฟอก

(detergent) ซงึ่ เปน� สารเคมสี ังเคราะหซ์ ึ่งไดจ้ ากกระบวนการผลติ น้ำมนั ป�โตรเลียม ตวั อย่างเชน่ สาร
SLS (Sodium Lauryl Sulfate ) สารนี้มีโมเลกุลขนาดเลก็ มาก สามารถซมึ ผ่านผวิ หนังเขา้ สู่รา่ งกาย
และกระแสเลอื ดได้ ซ่ึงสารเคมีเหล่านห้ี ากเข้าสรู่ า่ งกายของเรา และไมส่ ามารถขบั ถา่ ยออกไดห้ มดจะ
เกดิ การตกคา้ งสะสมอยู่ในอวัยวะต่างๆ เช่น ตบั ไต และกระแสเลือด และอาจกอ่ ให้เกดิ โรคร้ายต่างๆ
อย่างเชน่ มะเร็ง[1]
ซง่ึ สารซักฟอกเหล่าน้จี ะไปล้างไขมนั ธรรมชาตทิ ่ชี ่วยเคลอื บผมและหนงั ศีรษะจนหมดเมือ่ ไขมันที่
เคลือบเสน้ ผมและหนังศีรษะถกู ลา้ งไปจนหมด ต่อมนำ้ มันธรรมชาติจะสร้างน้ำมนั มาโชลมเสน้ ผมมาก
ขึ้น ย่งิ สระผมบ่อย ตอ่ มนำ้ มนั กจ็ ะผลิตนำ้ มันออกมามากจนผมมันเยม้ิ ไปหมด เรากย็ ่ิงสระผมบ่อยขึ้น
จนนานเขา้ หนังศีรษะและต่มุ รากผมก็เสยี สมดุล รากผมไมแ่ ขง็ แรง และหลดุ รว่ งได้งา่ ย หนงั ศรี ษะแหง้
เปน� เกลด็ เกิดเปน� รงั แค

36

ดังนัน้ จงึ ควรหลกี เลี่ยงสารเคมเี หลา่ น้ี และหันกลบั ไปใชแ้ ชมพธู รรมชาติ โดยวธิ ที ่ดี ที ี่สดุ คอื การ
ทำแชมพใู ชเ้ องโดยใชส้ มนุ ไพรธรรมชาติ

สมุนไพรที่คนโบราณนำมาใช้ในการดแู ลเสน้ ผมและหนงั ศีรษะนัน้ เป�นสมุนไพรใกลต้ ัวปลูกไว้
รมิ ร้ัวบา้ น หาไดง้ ่าย นำมาใช้ในชวี ิตประจำวัน ตัวอยา่ งเช่น

• มะกรูด ทำใหผ้ มนิม่ สลวย
• ขิงแก่ บรรเทาอาการผมรว่ ง
• ใบหม่ี ชว่ ยให้ผมขึน้ ดกดำ
• เสลดพังพอน แกพ้ ษิ แพต้ า่ งๆ
• ใบบวั บก บำรุงรากผม กระตุน้ การงอกของผม
• ประคำดีควาย แก้ชนั ตุ แกร้ งั แค แกเ้ ชอ้ื รา (ขอ้ ควรระวงั ไม่ควรใช้ประจำ ใชเ้ มอ่ื มีปญ� หา และ

เลิกใช้เมอื่ หายดแี ล้ว)
• กะเม็ง บำรงุ รากผม
• เถาตำลงึ , ตะไคร้ แกผ้ มแตกปลาย
• มะรุมทั้งหา้ ช่วยรกั ษาหนังศีรษะและรงั แค

สมุนไพรท่ีใชใ้ นการดูแลสขุ ภาพผมและหนังศีรษะ ส่วนใหญ่เป�นสมนุ ไพรท่ีหาได้งา่ ยมอี ย่ทู วั่ ไป
ราคาถกู ท่ใี ชบ้ ่อย ได้แกน่ ำ้ ซาวขา้ ว ในอดตี คนไทยโบราณมกี ารใช้ “น้ำซาวขา้ ว” มาสระผม ซึง่ จะ
ชว่ ยบำรงุ เสน้ ผมใหน้ ุม่ ลืน่ ไม่เป�นรังแค และมกี ลิ่นหอมของนำ้ ซาวข้าว

ถา้ จะใหด้ ใี ห้ใช้นำ้ ซาวข้าวท่ีเก็บไว้หลายวนั หรือทีเ่ รยี กวา่ “น้ำมวกส้ม” ซึง่ เมอ่ื นำมาสระผมจะทำให้ผม
เป�นเงางามกว่าน้ำซาวขา้ วธรรมดา และยังใชส้ ระผมรว่ มกับสมนุ ไพรตวั อนื่ ได้ อีกหลายตำรับ ไม่ว่าจะ
เป�นยาสระผมน้ำซาวขา้ วใบหม่ี ตำรบั ยาสระผมมะกรูดและนำ้ ข้าวกลอ้ งป�น ตำรบั ของสาวภไู ท
นอกจากน้รี ำขา้ วยังชว่ ยปลกู ผมได้อกี ด้วย ซ่งึ เหล่านเ้ี ปน� ภูมปิ �ญญาทช่ี ่วยใหค้ นพงึ่ ตวั เองได้

มะกรดู

37

สรรพคณุ :การใช้มะกรดู สระผมน่าจะรูจ้ กั กนั มาตงั้ แตส่ มัยโบราณ วธิ กี ารสระ บ้างก็ใชผ้ ลดิบผ่า
แล้วบีบน้ำสระโดยตรง บ้างก็นำไปเผา หรือตม้ กอ่ นสระ มะกรูดยังมีใช้ในพระราชพธิ ีสำคญั เชน่ พระ
ราชพธิ โี สกนั ต์ ซ่ึงระบไุ ว้ในพระราชพิธสี บิ สองเดือนไว้ ว่าจะต้องมีผลมะกรูดและใบสม้ ปอ่ ยประกอบใน
พิธดี ว้ ย เข้าใจวา่ นา่ จะใช้เพือ่ การสระผมน่นั เอง นำ้ มะกรดู มีรสเปรย้ี ว มสี ภาพเป�นกรดอ่อนๆ ชว่ ยปรบั
สภาพหนังศรี ษะ ช่วยปรบั คา่ pH ของเสน้ ผมที่มคี ่าความเปน� ดา่ งสูง ซ่งึ เกดิ ข้นึ จากการใชแ้ ชมพู อกี ทง้ั
ยังช่วยบำรงุ ผมไม่ใหห้ งอกกอ่ นวยั ด้วยองค์ประกอบของสารไนอาซีน เหลก็ ฟอสฟอรัส แคลเซยี ม
โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และกรดอินทรยี อ์ ่นื ๆ ผวิ ของมะกรูดมนี ำ้ มันหอมระเหย ช่วยบำรงุ เสน้ ผมและ
หนงั ศรี ษะทำใหเ้ สน้ ผมนมุ่ มนี ำ้ หนกั เงางาม ดกดำ และไม่มีรงั แค
น้ำมนั มะกรดู ทม่ี ใี นผิวมะกรดู จะไปซ่อมชัน้ เคอราตนิ ให้เปน� มนั เงา ผมมีนำ้ หนกั นำ้ มะกรูดชว่ ยรกั ษา
แผลบนหนงั ศรี ษะและขจัดรงั แคไปในตัว

38

บรรณานุกรม

https://www.tisi.go.th/assets/website/pdf/tiss/12-2561.pdf

https://marumothai.com/article/สมนุ ไพร-ของใกลต้ วั -มกั นิ/#แชมพสู มุนไพร_คืออะไร

https://www.bergamot.co.th/tips/herbal-shampoo/ ประโยชน์

https://intrend.trueid.net/central/nonthaburi/แชมพมู ะกรูด-ดอกอญั ชัน-ขิง-ทำง่ายกว่าที่คิด
trueidintrend_14146

แชมพู ว่านหาง+อัญชัน
https://papasara0.wordpress.com/2016/10/06/โครงงานเร่ืองเเชมพวู า่ /

แชมพูขิง
http://www.mamaexpert.com/posts/content-1380

แชมพมู ะกรูด

https://www.opsmoac.go.th/kamphaengphet-local_wisdom-files-431091791793

แชมพูสูตรสมนุ ไพร
https://www.kvjunion.com/วธิ กี ารทำแชมพสู มนุ ไพร/

39

แชมพสู มุนไพรมะกรูด อญั ชัน ขิง บอระเพด็ ย่านาง บัวบก

http://tuktajurairat.blogspot.com/2015/06/blog-post.html

การทำแชมพมู ะกรดู
https://www.opsmoac.go.th/kamphaengphet-local_wisdom-files-431091791793

แชมพสู มุนไพร 9 ชนดิ
https://d.dailynews.co.th/article/778406/

คณุ สมบตั ขิ องสมุนไพร

https://www.jeab.com/style-beauty/hair/7-herb-for-hair-care

แชมพูสมุนไพรสูตรว่านหางจระเข้ผสมมะกรูด

https://www.plerne.com/วิธที าํ แชมพูสมุนไพร/

แชมพมู ะกรดู N 7
https://www.bansuanporpeang.com/node/9539

แชมพูอญั ชนั แก้ผมหงอก
https://storysiam.com/วิธที ำแชมพสู มุนไพรอญั ชัน-แกผ้ มหงอก-ผมดกดำเป�นธรรมชาต/ิ

https://intrend.trueid.net/central/nonthaburi/แชมพูมะกรดู -ดอกอัญชัน-ขงิ -ทำงา่ ยกว่าทีค่ ิด-
trueidintrend_14146

40

ปจ� จยั การเลอื กซื้อแชมพู
https://mmm.ru.ac.th/MMM/IS/twin-8/6114154002.pdf

การพฒั นาสตู รแชมพผู สมสารสกัดสมุนไพร
https://kukr.lib.ku.ac.th › do...PDFการพฒั นาสตู รแชมพผู สมสารสกดั สมนุ ไพร

เครอ่ื งหมายและฉลาก
https://www.tisi.go.th/assets/website/pdf/tiss/12-2561.pdf

สรุป
https://greenshopcafe.com/greennews1124.html