โครงงาน แชมพูสมุนไพร

โครงเรอื่ ง ชอ่ื แชมพูสมนุ ไพร

กล่มุ 3

จัดทำโดย

นางสาว อาทติ ยา ปด� จัยตา รหสั นกั ศกึ ษา 116410301028-9
นางสาว ธดิ ารตั น์ สุขเจริญ รหสั นักศกึ ษา 116410301011-5
นาย วรี ะศักด์ิ แสงทอง รหสั นักศกึ ษา 116410301035-4

เสนอ

อาจารย์ พนดิ า สมประจวบ

รายงานเลม่ นเี้ ป�นสว่ นหนึ่งของการศกึ ษาวิชาการค้นควา้ และการเขียนรายงาน
ภาควิชาสารสนเทศและการเขียนรายงานทางวิชาการ คณะเทคโนยกี ารเกษตร

มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลธัญบรุ ี
ภาคเรยี นท่ี2 ปก� ารศกึ ษา2564

โครงเรอื่ ง ชอ่ื แชมพูสมนุ ไพร

กล่มุ 3

จัดทำโดย

นางสาว อาทติ ยา ปด� จัยตา รหสั นกั ศกึ ษา 116410301028-9
นางสาว ธดิ ารตั น์ สุขเจริญ รหสั นักศกึ ษา 116410301011-5
นาย วรี ะศักด์ิ แสงทอง รหสั นักศกึ ษา 116410301035-4

เสนอ

อาจารย์ พนดิ า สมประจวบ

รายงานเลม่ นเี้ ป�นสว่ นหนึ่งของการศกึ ษาวิชาการค้นควา้ และการเขียนรายงาน
ภาควิชาสารสนเทศและการเขียนรายงานทางวิชาการ คณะเทคโนยกี ารเกษตร

มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลธัญบรุ ี
ภาคเรยี นท่ี2 ปก� ารศกึ ษา2564

ก

คำนำ

รายงานฉบับนี้ จัดทำข้ึนเพื่อปฏบิ ตั ิการเขยี นรายงานการคน้ คว้าท่ีถกู ตอ้ งอยา่ งเป�นระบบเปน�
สว่ นหนงึ่ ของการศกึ ษารายวิชา 01-210-001สารสนเทศและการเขยี นรายงานทางวชิ าการ ซง่ึ จะ
นำไปใชใ้ นการทำรายงานคน้ คว้าสำหรบั วชิ าอืน่ ไดอ้ กี ตอ่ ไป การที่ผู้จดั ทำเรอื่ ง “แชมพสู มนุ ไพร” ซง่ึ
เป�นเนอื้ หาอธิบายประโยชนข์ องสมนุ ไพรไทยและสามารถนำความรทู้ ไ่ี ดม้ าใช้ให้เกดิ ประโยชน์แก่
ตนเองและผู้อื่น จงึ จำเป�นอยา่ งมากทีต่ ้องนำเสนอความรคู้ วามเขา้ ใจที่เกย่ี วข้องกับสารสกดั แชมพู
สมุนไพร

รายงานเลม่ น้ีไดก้ ล่าวถึงเนื้อหาเก่ียวกบั สารสกัดและคณุ ประโยชน์ทเ่ี กีย่ วกบั แชมพูสมุนไพร
ข้นั ตอนและกำมาวธิ ีในการผลิตแชมพูสมนุ ไพร เหมาะสำหรับเพอ่ื นำมาวางใชเ้ องในครวั เรอื นหรือการ
ผลิตเพือ่ จำหนา่ ยเป�นการศึกษาคน้ ควา้ และเพิม่ ความเขา้ ใจในการผลติ แชมพสู มุนไพร

ขอขอบคณุ ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. พนิดา สมประจบ ทีก่ รณุ าให้ความรแู้ ละคำแนะนำมาโดย
ตลอด และขอขอบคณุ เจา้ ของเว็บไซต์ทีใ่ หค้ วามสะดวกในการคน้ ควา้ ข้อมลู ท่ีผเู้ ขียนใช้อา้ งอิงทุกทา่ น
หากผดิ พลาดประการใดขออภัยมา ณ ท่นี ีด้ ว้ ย

คณะผู้จดั ทำ
10 มนี าคม 2565

สารบญั ข

คำนำ หน้า
สารบัญ ก
บทท1ี่ ข

1.บทนำ 1
1.1 ความหมายของแชมพสมนุ ไพร 3
1.2 ประโยชน์ของแชมพูสมนุ ไพร 4
1.3 วธิ กี ารเลอื กแชมพสู มุนไพร 4
4
1.3.1แชมพูสมนุ ไพรรักษาผมมนั 4
1.3.2แชมพสู มนุ ไพรรักษาผมแห้ง ผมแตกปลาย 5
1.3.3แชมพูสมนุ ไพรรกั ษาผมรว่ ง ผมบาง
6
บทท2ี่ 6
2.วธิ กี ารทำแชมพู 6
7-8
2.1 วัสดอุ ุปกรณ์การทำ 9
2.2 สรรพคณุ 9-10
2.3 สูตรแชมพูสมนุ ไพร 11
2.4 ข้นั ตอนการทำแชมพู 12
13-14
2.4.1แชมพจู ากมะกรูด อญั ชนั ขงิ 15-17
2.4.2 แชมพวู ่านหางจระเข้ ผสมดอกอัญชนั 17-18
2.4.3 แชมพขู ิง 19-20
2.4.4 แชมพมู ะกรูด 21
2.4.5 แชมพสู มนุ ไพรมะกรูดอัญชัน ขงิ บอระเพ็ด ยา่ นาง บวั บก
2.4.6แชมพสู มนุ ไพร9ชนิด
2.4.7 แชมพสู ตู รวา่ นหางจระเข้และมะกรูด
2.4.8 แชมพมู ะกรดู N70

สารบัญ(ต่อ) ค

บทท่2ี หนา้
2.4.9 แชมพสู มนุ ไพรอญั ชัน แกผ้ มหงอก ผมดกดำเปน� ธรรมชาติ
22-23
บทที3่
3.มาตรฐานของแชมพู 23
-ปจ� จัยการเลอื กซ้ือแชมพู 23-30

บทท่4ี 31
4.การต่อยอดผลิตภัณฑ์ 31-33
34
4.1 การพฒั นาแชมพผู สมสารสกดั สมุนไพร 35
4.2 การควบคมุ คณุ ภาพและมาตรฐานของแชมพู 35
4.3 การบรรจภุ ณั ฑ์
4.4 เคร่อื งหมายและสลาก 36-37
38-40
บทสรุป
บรรณานุกรม

1

โครงงานเรื่อง แชมพสู มุนไพร
บทที่ 1
บทนํา

เส้นผมเป็นส่วนที่ยน่ื ออกมาจากโพรงเลก็ ๆ เรียกวา่ ฟอลลิเคิล (follicle) ใตห้ นงั ศีรษะซ่ึงผมแต่ละเสน้
ประกอบดว้ ย 3 ช้นั ช้นั นอกสุดเรียกวา่ คิวติเคิล (cuticle) ลกั ษณะบางใส ไม่มีสีเป็นเคอราตินแขง็ คลา้ ยเลบ็
ช้นั น้ีมีความสาํ คญั ที่สุดเพราะทาํ หนา้ ที่ปกป้องเซลลช์ ้นั ใน ทาํ ใหผ้ มมีความแขง็ แรง หากผมช้นั น้ีไดร้ ับความ
กระทบกระเทือนจะทาํ ใหเ้ สน้ ผมดูหยาบกระดา้ ง ไม่เงางาม ช้นั กลางเรียกวา่ คอร์เทกซ์ (cortex) เป็นช้นั ที่หนา
ท่ีสุดภายในมีเมด็ สี (melanin) ทาํ ใหเ้ กิดสีผมและเป็นช้นั ที่ทาํ ใหผ้ มมีความยดื หยนุ่ ช้นั ในสุดเรียกวา่
เมดูลา่ (medulla) เป็นแกนกลางของเส้นผมมีโปรตีนเป็นส่วนประกอบเป็นส่วนใหญ่ คือ เคอราติน (keratin)
ประมาณ 65-95% และมีโพรงอากาศแทรกอยตู่ รงกลางสุด ส่วนหนงั ศีรษะของเราน้นั มีต่อมไขมนั รวมอยู่
ทาํ หนา้ ท่ีผลิตไขมนั หรือน้าํ มนั เพอื่ เคลือบหนงั ศีรษะและเส้นผมยาวลงมาประมาณ 1 นิ้ว ซ่ึงเป็นส่ิงจาํ เป็นอยา่ ง
ยง่ิ ต่อเสน้ ผม นอกจากน้ีหนงั ศีรษะยงั มีความเป็นกรดออ่ นๆ ดงั น้นั แชมพจู ึงตอ้ งทาํ ใหเ้ ป็นด่างเลก็ นอ้ ย เพอ่ื ลา้ ง
กรดออกจากเสน้ ผมและหนงั ศีรษะออกใหห้ มดจะเลือกแชมพอู ยา่ งไรดี

แชมพู (shampoo)

เราแบ่งแชมพไู ด้ 2 ประเภทใหญๆ่ คอื แชมพเู คมี ที่ใชส้ ารเคมีเป็นส่วนประกอบท้งั สารทาํ ความสะอาด
และสารบาํ รุง และแชมพธู รรมชาติ (แชมพสู มุนไพร) คือ แชมพทู ี่มีส่วนผสมของสารทาํ ความสะอาดและใช้
สมุนไพรเป็นสารบาํ รุง ซ่ึงบางชนิดอาจจดั เป็นแชมพสู มนุ ไพรสดที่ใชส้ มุนไพรมาผลิตเป็นยาสระผมโดยไม่ใส่
สารกนั เสียใด ๆ หากตอ้ งการซ้ือแชมพขู จดั รังแคเคมี สารประกอบสาํ คญั ท่ีคุณจะพบคือซิงคไ์ พริไทออน
(Zinc pyrithione) เพ่อื ลดการแบ่งตวั ของเซลลท์ ่ีผวิ หนงั และตา้ นเช้ือแบคทีเรีย แต่หากเป็นแชมพธู รรมชาติสารท่ี
พบอาจเป็นสารสกดั จากมะกรูดทาํ ใหผ้ มนิ่มข้ึน แต่หากตอ้ งการซ้ือแชมพเู พื่อบาํ รุง ควรดูวา่ เสน้ ผมมีลกั ษณะ
อยา่ งไรและเลือกแชมพใู หต้ รงกบั ชนิดของเส้นผม นอกจากน้ีคุณควรอ่านฉลากทุกคร้ังก่อนซ้ือสินคา้ จึงเป็นส่ิง
ท่ีสาํ คญั ท่ีสุด เพ่อื จะไดแ้ ชมพตู รงกบั ความตอ้ งการและสภาพเส้นผมมากท่ีสุด ตวั อยา่ งเช่น หากเป็นคนผม
มนั ควรเลือกแชมพทู ี่มีมอยเจอร์นอ้ ย ๆ เพอื่ จาํ กดั ความมนั ของหนงั ศีรษะและควรใชค้ รีมนวดเฉพาะปลายผมลง
มาไม่ควรใชค้ รีมนวดผมบนศีรษะ คนผมแหง้ ควรใชม้ อยเจอร์ในปริมาณที่มากข้ึน และใชต้ ้งั แต่หนงั ศีรษะลงมา
จนถึงปลายผม และใชค้ รีมนวดผมทุกคร้ังหลงั สระผม สาํ หรับคนผมธรรมดาสามารถใชแ้ ชมพไู ด้

2

ทุกประเภท เพยี งหลีกเล่ียงสิ่งที่จะทาํ ใหผ้ มเสีย เช่นการยอ้ มผม หรือการหวีแรงๆใส่ใจหนงั ศีรษะบา้ ง
เม่ือมีความเครียดเกิดข้ึน กลา้ มเน้ือใตห้ นงั ศีรษะกจ็ ะเกิดความตึงเครียดดว้ ย ทาํ ใหร้ ะบบไหลเวียนน้าํ เหลืองใต้
หนงั ศีรษะทาํ งานไดไ้ มด่ ีและเกิดเป็นของเสียตกคา้ งใตห้ นงั ศีรษะ ส่งผลใหเ้ ลือดและออกซิเจนไปหลอ่ เล้ียงเส้น
ผมไดไ้ ม่เพยี งพอ การนวดผอ่ นคลายกลา้ มบริเวณหนงั ศีรษะจึงเป็นส่ิงจาํ เป็น โดยการนวดหนงั ศีรษะทุกคร้ังท่ี
สระผม ดว้ ยการกางนิ้วมือท้งั สิบกดลงไปและนวดใหท้ ว่ั ศีรษะ
เพื่อเพิม่ ความยดื หยนุ่ และผอ่ นคลายความตึงเครียดของกลา้ มเน้ือ และนวดตน้ คอและบ่าท้งั สองขา้ ง เพือ่ กระตนุ้
ระบบไหลเวียนโลหิตและการไหลเวยี นน้าํ เหลืองใหท้ าํ งานดีข้ึน นอกจากการนวดหนงั ศีรษะแลว้ การดีทอ็ กเส้น
ผมและหนงั ศีรษะกส็ ามารถช่วยกาํ จดั ของเสียไดเ้ ช่นกนั โดยทาํ ได้ 2 วธิ ีคือการนวดดว้ ยมือ และการดีทอ็ กหนงั
ศีรษะดว้ ยแรงดนั น้าํ ระบบสุญญากาศ เพ่ือชะลา้ งคราบส่ิงสกปรกที่ตกคา้ งอยบู่ นเสน้ ผม และใชน้ ้าํ อ่นุ กระตุน้
การไหลเวยี นโลหิตใหห้ ลอ่ เล้ียงหนงั ศีรษะไดด้ ีข้ึน แต่ละวิธีมีขอ้ ดีและขอ้ จาํ กดั ต่างกนั ไป เช่นการนวดดว้ ยมือ
สามารถสร้างความผอ่ นคลายไดม้ ากกวา่ การนวดดว้ ยเครื่อง ในขณะท่ีการนวดดว้ ยเครื่องสามารถทาํ ความ
สะอาดเส้นผมไดล้ ้าํ ลึกมากกวา่ การนวดดว้ ยมือเป็นตน้
การทาํ ดีทอ็ กหนงั ศีรษะข้ึนอยกู่ บั ปัญหาของแต่ละคน เช่นผทู้ ่ีทาํ สีผมบ่อย ผมเสียมาก หรือมีปัญหาเรื่องผวิ หนงั
อกั เสบ เป็นแผลเป็นรังแค อาจทาํ บ่อยไดถ้ ึง 2 คร้ังต่อเดือน สาํ หรับผตู้ อ้ งการดูแลเสน้ ผมธรรมดาอาจทาํ เดือน
ละ 1 คร้ังกน็ ่าจะพอแลว้
การเสริมสารอาหารท่ีจาํ เป็นสาํ หรับเส้นผมจากภายในดว้ ยการเลือกกินอาหารกจ็ าํ เป็นเช่นกนั ถา้ คุณตอ้ งการให้
ผมเงางามควรกินสารอาหารท่ีมีเบตา้ แคโรทีนสูง เช่น ฟักทอง มะละกอ ตาํ ลึง หรือแครอท และควรเสริมวติ ามิน
ซีและอี ธาตุสงั กะสี ธาตุเหลก็ จากอาหารจาํ พวกขา้ วไม่ขดั ขาว ขา้ วสาลี ไข่ ถวั่ นม ธญั พชื ผกั ผลไม้ และ
ตบั เพือ่ บาํ รุงเส้นผมดว้ ย ท่ีสาํ คญั ควรลดการด่ืมน้าํ อดั ลม เนื่องจากทาํ ใหเ้ ลือดเป็นกรดและส่งผลใหเ้ ส้นผม
สูญเสียแร่ธาตุ

3

1.1 ความหมายของแชมพูสมุนไพร

คือ แชมพทู ่ีมีส่วนผสมของสารทาํ ความสะอาดและใชส้ มุนไพรเป็นสารบาํ รุง บางชนิดอาจเป็นแชมพู
สมุนไพรสดท่ีใชส้ มุนไพรมาผลิตเป็นยาสระผมโดยไม่ใส่สารเคมี หรือสารกนั เสียใด ๆดว้ ยกระแสรักสุขภาพที่
กาํ ลงั มาแรง และไดก้ ลายมาเป็นส่วนหน่ึงของผบู้ ริโภค ท่ีต่างใส่ใจในสุขภาพเส้นผมหนั มาใชส้ มุนไพรที่เป็น
ส่วนประกอบในการทาํ แชมพู ทาํ ใหแ้ ชมพสู มุนไพรไดร้ ับความนิยมเป็นอยา่ งมากนน่ั เอง ?
ส่วนประกอบหลกั ของแชมพแู ละสารทาํ ความสะอาดต่าง ๆ ในปัจจุบนั มาจากสารซกั ฟอก (Detergent) ซ่ึงเป็น
สารเคมีสงั เคราะห์ซ่ึงไดจ้ ากกระบวนการผลิตน้าํ มนั ปิ โตรเลียม เช่น สาร SLS (Sodium Lauryl Sulfate) สารน้ีมี
โมเลกลุ ขนาดเลก็ มาก สามารถซึมผา่ นผวิ หนงั เขา้ สู่ร่างกายและกระแสเลือดได้ ซ่ึงสารเคมีเหลา่ น้ีหากเขา้ สู่
ร่างกายของเรา และไม่สามารถขบั ถ่ายออกไดห้ มดจะเกิดการตกคา้ งสะสมอยใู่ นอวยั วะต่าง ๆ เช่น ตบั ไต และ
กระแสเลือด และอาจก่อใหเ้ กิดโรคร้ายต่าง ๆ เช่น มะเร็ง เป็นตน้
ดงั น้นั จึงควรหลีกเลี่ยงสารเคมีเหล่าน้ี และหนั กลบั ไปใชแ้ ชมพธู รรมชาติ โดยวธิ ีที่ดีที่สุด คือ การทาํ แชมพใู ช้
เองโดยใชส้ มุนไพรธรรมชาติ ซ่ึงสมุนไพรท่ีคนโบราณนาํ มาใชใ้ นการดูแลเส้นผมและหนงั ศีรษะน้นั เป็น
สมุนไพรใกลต้ วั ปลูกไวร้ ิมร้ัวบา้ น หาไดง้ ่าย นาํ มาใชใ้ นชีวติ ประจาํ วนั ไดแ้ ก่

• มะกรูด
• ขิงแก่
• ใบหมี่
• เสลดพงั พอน
• ใบบัวบก
• ประคาํ ดคี วาย
• กะเมง็
• เถาตาํ ลงึ
• ตะไคร้
• มะรุมท้ังห้า

4

1.2 ประโยชน์ของแชมพสู มุนไพร

ประโยชน์ของแชมพสู มุนไพร นอกจากจะทาํ ความสะอาดเสน้ ผมแลว้ ยงั มีประโยชน์ดา้ นอ่ืน ๆ อีก
มากมาย อยา่ งเช่น ลา้ งออกง่าย ไม่ทาํ ร้ายหนงั ศีรษะและเสน้ ผม เนื่องจากมีส่วนประกอบจากธรรมชาติ อ่อนโยน
ต่อเสน้ ผม ไม่ก่อใหเ้ กิดอาการแพ้ สามารถใชไ้ ดท้ ุกวยั มีกล่ินหอมอ่อนๆจากธรรมชาติ ช่วยใหผ้ อ่ นคลายมากข้ึน
และส่วนประกอบในแชมพยู งั ไม่ทาํ ใหส้ ภาพแวดลอ้ มรอบ ๆ ตวั ของเราเป็นพิษจากสารเคมีอีกดว้ ย ผใู้ ชก้ ไ็ ม่ตอ้ ง
กงั วลเร่ืองสารเคมีแรงๆ และปัญหาผมร่วง ยง่ิ ไปกวา่ น้นั ผลิตภณั ฑท์ ี่ใชส้ ารสงั เคราะห์ส่วนใหญ่จะผสมข้ีผ้งึ สาร
ขจดั คราบและซิลิโคนเขา้ ไปมากเกินไป ทาํ ใหไ้ ม่สามารถลา้ งออกหมด ส่วนสารที่สกดั จากดอกไมแ้ ละพืช เช่น
ตน้ เซจ โรสแมรี่ เน็ทเทิล หรือลาเวนเดอร์ มกั มีกล่ินช่ืนใจชวนผอ่ นคลาย จึงทาํ ใหก้ ารสระผมเป็นกิจกรรมท่ีน่า
ร่ืนรมย์

1.3 วธิ ีการเลือกซื้อแชมพสู มุนไพร

1.3.1แชมพสู มุนไพรรักษาผมมัน
อาการผมมนั เกิดจากหนงั ศีรษะมีการผลิตน้าํ มนั มากเกินความตอ้ งการ ผมู้ ีหนงั ศีรษะมนั ง่าย ผมมนั ง่ายตอ้ ง
เลือกใชแ้ ชมพสู มุนไพรท่ีมีสารสกดั จากธรรมชาติจาํ พวก แตงกวา วา่ นหางจระเข้ มะกรูด มะรุม ช่วยเพิ่ม
ภูมิคุม้ กนั ปรับความสมดุลของการผลิตไขมนั ใตห้ นงั ศีรษะ ช่วยควบคุมความมนั บนหนงั ศีรษะใหผ้ ลิตออกมา
พอดีกบั ความตอ้ งการไม่มากหรือนอ้ ยเกิน

1.3.2 แชมพสู มุนไพรรักษาผมแห้ง ผมแตกปลาย
ผมแหง้ คือ เส้นผมที่ขาดความชุ่มช้ืน ไร้น้าํ หนกั เกิดจากการที่น้าํ มนั ที่ทาํ หนา้ ที่รักษาความชุ่มช้ืนตามเสน้ ผมได้
ถูกทาํ ลายไป ทาํ ใหก้ ารกกั เกบ็ ความชุ่มช้ืนในเสน้ ผมทาํ ไดน้ อ้ ยลง ผมจึงมีอาการแหง้ หกั งอ ไดง้ ่าย แนะนาํ เลือก
แชมพสู มุนไพรท่ีมีสารสกดั จากน้าํ มนั มะพร้าว น้าํ มนั มะกอก โสม ขิง วา่ นหางจระเข้ ที่จะทาํ หนา้ ท่ีช่วยปรับค่า
pH ของเส้นผมใหเ้ ป็นกลาง เติมเตม็ ความชุ่มช้ืนใหเ้ สน้ ผมกลบั มามีน้าํ หนกั อีกคร้ัง

5

1.3.3 แชมพสู มุนไพรรักษาผมร่วง ผมบาง
อาการของผมร่วงเกิดจากรากผมไม่แขง็ แรง เสน้ ผมอ่อนแอขาดการบาํ รุงจึงมีอาการผมร่วงเยอะผดิ ปกติ ดงั น้นั
หากปล่อยไวน้ าน ๆ มีโอกาสที่ผมบางจนหวั ลา้ นได้ แชมพสู มุนไพรแกผ้ มร่วง ตอ้ งมีส่วนประกอบ อยา่ งเช่น ขงิ
อญั ชนั ใบบวั บก มะรุม มะกรูด ที่ทาํ หนา้ ที่กระตุน้ การไหลเวียนของโลหิต บาํ รุงรากผม ช่วยปรับสภาพหนงั
ศีรษะและกระตุน้ การเจริญเติบโตของเสน้ ผมแชมพสู มุนไพรน้นั มีใหเ้ ลือกใชง้ านกนั หลายแบบ แต่ละแบบจะมี
ส่วนประกอบหลกั แตกต่างกนั ไป จุดเด่นของแชมพสู มุนไพรคือ ไม่ทิ้งสารตกคา้ ง อ่อนโยน ลา้ งออกง่าย หากจะ
ใชแ้ ชมพสู มุนไพรกต็ อ้ งเลือกตามส่วนประกอบ เพอ่ื ใหแ้ ชมพไู ดท้ าํ งานอยา่ งมีประสิทธิภาพ ช่วยบรรเทาปัญหา
เส้นผมและหนงั ศีรษะของเรา หากมีเวลากบ็ าํ รุงเสน้ ผม หมกั ผม เลือกกินอาหารที่มีประโยชน์กบั เส้นผม ช่วยให้
ผมสวย แขง็ แรง ผมสุขภาพดีอยกู่ บั เราไดน้ าน ๆ

6

บทท2่ี
วธิ ีการทําแชมพสู มุนไพร

2.1 วสั ดอุ ุปกรณ์การทาํ

• เตาแกส๊
• มีด
• เขียง
• หมอ้
• ผา้ ขาวบาง
• ท่ีกรอง
• ทพั พหี รือไมพ้ าย

2.2 สรรพคุณ

• มะกรูด ทาํ ใหผ้ มนิ่มสลวย
• ขงิ แก่ บรรเทาอาการผมร่วง
• ใบหมี่ ช่วยใหผ้ มข้ึนดกดาํ
• เสลดพงั พอน แกพ้ ษิ แพต้ ่าง ๆ
• ใบบัวบก บาํ รุงรากผม กระตนุ้ การงอกของผม
• ประคาํ ดคี วาย แกช้ นั ตุ แกร้ ังแค แกเ้ ช้ือรา (ขอ้ ควรระวงั ไม่ควรใชป้ ระจาํ ใชเ้ ม่ือมีปัญหา และเลิกใชเ้ มื่อ

หายดีแลว้ )
• กะเมง็ บาํ รุงรากผม
• เถาตําลงึ , ตะไคร้ แกผ้ มแตกปลาย
• มะรุมท้ังห้า ช่วยรักษาหนงั ศีรษะและรังแค
• อญั ชัน มีสรรพคุณในการช่วยบาํ รุงหนงั ศีรษะ รากผม ทาํ ใหเ้ ส้นผมแขง็ แรง ไม่หลุดร่วงบ่อย แกป้ ัญหา

ผมบาง ช่วยใหผ้ มไม่หงอกก่อนวยั

7

• ขิง ขิงอุดมดว้ ยแร่ธาตุท่ีสาํ คญั หลากหลาย น้าํ ขิงเปรียบเสมือนคอนดิชนั เนอร์อยา่ งดีที่มีส่วนประกอบ
ในการขจดั รังแค ช่วยรักษาผมร่วงไดด้ ี

• มะกรูด ช่วยทาํ ใหเ้ สน้ ผมดกดาํ เป็นเงางาม ช่วยกาํ จดั รังแค แกค้ นั ศีรษะ แกผ้ มแตกปลาย ป้องกนั ผมร่วง
ทาํ ใหผ้ มหงอกชา้

2.3 สูตรแชมพูสมุนไพร

แชมพูสูตร คุณตา-คุณยาย สมัยโบราณ
ใชน้ ้าํ ซาวขา้ ว 1 ถว้ ย มะกรูดประมาณ 3-4 ลูก นาํ มาเผาจนน่ิมดีแลว้ เอามาขยาํ กบั น้าํ ซาวขา้ ว ทิ้งไวใ้ หเ้ ยน็ กรอง
เอาน้าํ มาสระผม หมกั ผมทิ้งไวป้ ระมาณ 15-20 นาที สูตรน้ีจะทาํ ใหเ้ ส้นผมมีสุขภาพดี ช่วยปรับสภาพหนงั ศีรษะ
ใหเ้ ป็นกลางและรักษาแผลบนหนงั ศีรษะ ป้องกนั และขจดั รังแคไปในตวั
แชมพสู ูตร นํา้ มันงาบริสุทธ์ิ
น้าํ มนั งามีสรรพคุณดา้ นแบคทีเรีย เช้ือรา และไวรัสได้ สามารถแกก้ ารอกั เสบ ช่วยป้องกนั โรคติดเช้ือท่ีทาํ ใหเ้ กิด
อาการคนั ช่วยบาํ รุงและเคลือบเสน้ ผม ป้องกนั การแก่ตวั และยดื อายเุ ซลลผ์ วิ หนงั กระตุน้ การงอกของเส้นผม
และเพิ่มการไหลเวียนของโลหิตรอบ ๆ รูขมุ ขนบนหนงั ศีรษะ ใชน้ ้าํ มนั งานาํ มาทาบริเวณที่ผมร่วง วนั ละหลาย
ๆ คร้ัง จนกระทง่ั ผมเริ่มข้ึน

แชมพูสูตร นํา้ มนั มะพร้าวบริสุทธ์ิ
ช่วยรักษาสุขภาพของหนงั ศีรษะ เพราะมีสารปฏิชีวนะจากโนโนลอริน และสาร Antioxidant จากสารโทโคทริน
นอลในวิตามินอี สามารถฆ่าเช้ือแบคทีเรีย เช้ือรา ยสี ต์ โปรโตชวั และไวรัส ช่วยปรับสภาพผม เพราะมีวติ ามินอี
ท่ีช่วยเสริมการเจริญของเส้นผม ช่วยใหเ้ ส้นผมมีสุขภาพดี ช่วยลดปริมาณการสูญเสียโปรตีนของเส้นผม เพราะ
น้าํ มนั มะพร้าวมีคุณสมบตั ิยดึ เกาะกบั โปรตีนของเสน้ ผมไดด้ ี อีกท้งั มีขนาดของโมเลกลุ เลก็ จึงแทรกซึมเขา้ ไปใน
เส้นผมไดส้ ะดวก

8

แชมพสู ูตร ผมแห้งแตกปลาย
ใชต้ น้ ตะไคร้สด 2-3 ตน้ ตาํ ใหล้ ะเอียด บีบน้าํ ออก (สามารถเติมน้าํ เลก็ นอ้ ยเพ่อื ใหค้ ้นั ได)้ จากน้นั นาํ น้าํ ที่ไดม้ า
นวดผม หลงั จากสระผมเสร็จแลว้ ทิ้งไวส้ กั 10 นาที แลว้ สระผมดว้ ยน้าํ สะอาดทาํ ทุกคร้ัง ใชป้ ระมาณ 2 เดือน
ผมจะกลบั เป็นปกติ หรือ ใชน้ ้าํ มนั มะกอก น้าํ มนั มะพร้าว หรือน้าํ มนั งาบริสุทธ์ิ ทาใหท้ ว่ั เสน้ ผมและหนงั ศีรษะ
แลว้ นวดก่อนสระผม ทาํ อาทิตยล์ ะ 2 คร้ัง ประมาณ 2-4 อาทิตย์
สูตรประคาํ ดคี วาย
นาํ ลูกประคาํ ดีควายมาตม้ เสียก่อน จากน้นั นาํ มาตาํ ใหล้ ะเอียดท้งั เปลือกเจือน้าํ เลก็ นอ้ ย แลว้ กรองเอากากทิ้ง นาํ
น้าํ กลนั่ 1 ลิตรเทลงในกะละมงั นาํ ผงฟองเทลงผสม ใชไ้ มพ้ ายคนใหล้ ะลายเขา้ กนั ใส่หวั แชมพตู ามลงไปคนให้
เขา้ กนั หลงั จากน้นั นาํ ลาโนลีนละลายกบั น้าํ ร้อนเลก็ นอ้ ยเทผสมลงไป คนใหเ้ ขา้ กนั อีกคร้ัง เติมน้าํ กลนั่ ลงผสม
อีก 1 ลิตร ใส่กลิ่นคาโอ สีผสม และวา่ นหางจระเข้ หรือน้าํ ดอกอญั ชนั หรือน้าํ ประคาํ ดีควาย และน้าํ มะกรูด คน
ส่วนผสมใหเ้ ขา้ กนั นาํ ผงขน้ เทผสมลงไป โดยทยอยเติมที่ละนอ้ ยสลบั กบั การคนไปเร่ือย ๆ จนใส่ผงขน้ หมด
100 กรัม เติมน้าํ กลนั่ ลงไปผสมอีก 1 ลิตร คนจนแน่ใจวา่ ส่วนผสมทกุ อยา่ งละลายเขา้ กนั ดีและมีความขน้
พอเหมาะจึงหยดุ คนปิ ดกะละมงั ต้งั ทิ้งไว้ 1 คืน นาํ แชมพสู ระผมสมุนไพรมาบรรจุขวดปิ ดผนึก แลว้ นาํ ไป
จาํ หน่ายได้ ปริมาณส่วนผสมขา้ งตน้ สามารถผลิตแชมพไู ด้ 5 ลิตร
ผลมะเฟื อง
น้าํ จากผลมะเฟื องมีฤทธ์ิเป็นกรด (ค่อนขา้ งมาก pH 2.5-3) ช่วยสลายไขมนั และชะลา้ งส่ิงสกปรกที่เกาะบนเส้น
ผมและหนงั ศีรษะไดด้ ี เมื่อนาํ มาผสมน้าํ ใหเ้ จือจางลงใชส้ ระผมจะช่วยบรรเทาอาการคนั ศีรษะไดด้ ี (แต่กไ็ ม่ควร
ใชน้ ้าํ มะเฟื องชะโลมบนเสน้ ผมโดยตรงเป็นประจาํ เช่นกนั )
ต้นตะไคร้
น้าํ ท่ีสกดั จากตน้ ตะไคร้เม่ือนาํ มาใชห้ มกั ผมก่อนสระหรือใชผ้ สมกบั แชมพสู ระผม เม่ือใชเ้ ป็นประจาํ จะช่วย
บรรเทาอาการเสน้ ผมแตกปลาย ลดรังแคและบรรเทาอาการคนั ศีรษะ
ต้นฟ้าทลายโจร
น้าํ ที่สกดั จากตน้ ฟ้าทลายโจร (ใบ ตน้ ฝัก) จะมีสารยบั ยงั การเจริญเติบโตของเช้ือราและแบคทีเรียบางชนิด เม่ือ
นาํ มาใชห้ มกั ผมก่อนสระหรือใชผ้ สมกบั แชมพสู ระผม เม่ือใชเ้ ป็นประจาํ จะช่วยลดอาการเส้นผมหลุดร่วงง่าย

9

2.4 ข้ันตอนการทาํ แชมพสู มุนไพร
2.4.1 แชมพจู าก มะกรูด ดอกอญั ชนั ขิง

ส่วนของสมนุ ไพร 5 ผล
1. มะกรูด

2. ขิงสด 100 กรัม

3. ดอกอญั ชนั สด 40 ดอก

ส่ วนผสมส่ วนแชมพู

1. N800 (หวั สบู่-แชมพ)ู 250 กรัม 75 กรัม
2. LAMESOFT PO65 (สารทดแทนไขมนั ) 60 กรัม
3. AMINOL C-02S (สารปรับความขน้ ) 60 กรัม
4. CAPB (สารลดการตึงผวิ , เพิม่ ฟอง) 50 กรัม
5. ฟองเมด็

10

6. BIOCIDE 150 (สารกนั เสีย) 5 CC

7. น้าํ สะอาด 1,500 กรัม

8. PQ7 (ช่วยใหผ้ มนุ่มล่ืน) 50 กรัม

9. น้าํ หอม 13 กรัม

การทาํ
1. นาํ มะกรูดมาลา้ งแลว้ หน่ั เป็นชิ้นบาง ๆ

2. ลา้ งขิงแลว้ หน่ั เป็นแวน่

3. ลา้ งดอกอญั ชนั ใหส้ ะอาด

4. นาํ น้าํ สะอาดจาํ นวนมากกวา่ 1,500 กรัม อาจจะ 2,500 กรัม ต้งั ไฟระดบั ปานกลางแลว้ นาํ มะกรูด ขิงและดอก
อญั ชนั ลงไปตม้ จนน้าํ เดือด โดยใหด้ อกอญั ชนั เป่ื อยจนซีด

5. กรองน้าํ สมุนไพรดว้ ยผา้ ขาวบาง รอใหอ้ นุ่ ๆ แลว้ ชง่ั ใหไ้ ด้ 1,500 กรัม

6. นาํ ฟองเมด็ ลงไปกวนในน้าํ สมุนไพรจนละลาย

7. นาํ N800, CAPB และ PQ7 ลงไปกวนใหผ้ สมเป็นเน้ือเดียวกนั โดยกวนไปในทิศทางเดียวกนั

8. นาํ LAMESOFT PO65, AMINOL C-02S ลงไปผสมแลว้ กวนใหเ้ ป็นเน้ือเดียวกนั โดยกวนไปในทิศทาง
เดียวกนั

9. นาํ น้าํ หอมและ BIOCIDE 150 ลงไปกวนผสมจนเป็นเน้ือเดียวกนั (คอ่ ยๆ กวน)

10. ต้งั ทิ้งไวใ้ หฟ้ องยบุ ตวั จึงนาํ แชมพบู รรจุลงในขวดแลว้ ปิ ดฝาใหส้ นิท

11

2.4.2. แชมพวู า่ นหางจระเขผ้ สมดอกอญั ชนั

ส่วนของสมุนไพร
1. วา่ นหางจระเข้
2. ดอกอญั ชนั

ส่วนผสมของแชมพู
1. หวั แชมพู
2. ผงฟอง
3. ผงขน้
4. ลาโนลีน
5. กนั บูด
6. หวั น้าํ หอม

การทาํ
1. นาํ วา่ นหางจระมาปอกเลือก และลา้ งเมือกของวา่ นหางจระเขอ้ อกใหห้ มด
2. นาํ วา่ นหางจระเขท้ ี่ลา้ งเมือกออกหมดแลว้ มาตม้ น้าํ ใหอ้ นุ่ พอเหมาะไม่ตอ้ งเดือดเม่ืออ่นุ ไดท้ ่ีแลว้ ให้
นาํ มากรองเอาแต่นา้
3. นาํ ดอกอญั ชนั มาค้นั เอาน้าํ สี
4. 4.ใส่หวั แชมพ+ู ผงฟอง+ผงขน้ +ลาโลลีน+กนั บูด+สีดอกอญั ชนั +หวั น้าํ หอมลงไป
5. คนใหเ้ ขา้ กนั
6.เม่ือไดท้ ่ีแลว้ กบ็ รรจุใสขวด

12

2.4.3 แชมพขู ิง

ส่วนของสมุนไพร

1. มะกรูด
2. ดอกอญั ชนั
3. ขิงสด
4. น้าํ สะอาด
5. เบคก๊ิงโซดา

การทาํ
1.ลา้ งมะกรูด ขิง ดอกอญั ชัน ดว้ ยน้าํ สะอาด จนแน่ใจว่าสะอาดดี โดยเฉพาะขิงต้องไม่มีดินติด
2.ห่ันมะกรูด ห่ันขิง เป็ นเเว่นบาง ๆ
3.นาํ ขิง มะกรูด ดอกอญั ชันไปต้มรวมกันโดยใส่น้าํ สะอาดให้ท่วมสมุนไพร ไม่ต้องให้สมุนไพรลอย
( เหมือนหุงขา้ ว ท่วมหลงั มือ ) น้าํ จะเยอะเกินไม่เขม้ ขน้
4.ต้งั ไฟอ่อนๆ – ไฟกลางๆ ห้ามใช้ไฟแรง เพราะสมุนไฟรจะค่อยๆซึม หากใช้ไฟแรงน้าํ จะแห้งเร็ว
5.สังเกตว่าดอกอญั ชันและมะกรูดเป่ื อยยุ่ยแลว้ นาํ ข้ึนจากเตา พกั ไวใ้ ห้เย็น
6. นาํ ไปกรองเอาเฉพาะส่วนน้าํ เก็บใส่ขวดสะสะอาด ปิ ดผาให้มิดชิด

วธิ ีใช้
1.เเบ่งน้าํ ยาสระผมจากขวด พอประมาณ สาํ หรับท่ีจะสระ ใส่ในภาชนะ และตกั ผงเบคกิ้งโซดาลงไป 1
ช้อนชา คนๆให้เขา้ กัน แลว้ สระผมตามปกติ
2. ล้างผมออกให้สะอาด หลายๆคนอาจตกใจขณะท่ีผมยงั ไม่แห้งจะรู้สึกว่าผมกระด้าง เป้นปกติค่ะ รคอ
ให้ผมแห้งแลว้ หวีๆดูจะพบว่าผมน่ิมมาก ๆ แทบจะไม่ตอ้ งไดส์เลยทีเดียว

13

2.4.4 แชมพมู ะกรูด
ส่วนผสม
1. มะกรูด
2. ใบยา่ นาง
3. ใบหม่ี
4. น้าํ สะอาด
อปุ กรณ์
1. กะละมงั
2. เหลก็ ยา่ ง
3. ที่คีบถา่ น
4. ผา้ ขาวบาง
5. เคร่ืองป่ัน
6. เตาถา่ น
การทาํ
1. นาํ มะกรูดมายา่ งไฟพอเหลือง หน่ั เป็นชิ้นเลก็ ๆ นาํ มมาป่ันละเอียด
2. นาํ ใบยา่ นางและใบหมี่ มาขย้ใี หเ้ ขา้ กนั

14

3. นาํ มะกรูด ใบยา่ นาง ใบหม่ีและน้าํ สะอาดมาตม้ อณุ หภูมิ 30 องศา
4. นาํ ผา้ ขาวบางมากรองแตน่ ้าํ
5. บรรจุขวด

15

2.4.5 แชมพสู มุนไพรมะกรูด อญั ชนั ขิง บอระเพด็ ยา่ นาง บวั บก

ส่วนของสมุนไพร
1. มะกรูด 1 กก.
2. บอระเพด็ 3 กาํ (ที่เขากาํ ขายกาํ ละ 10 บาท) ลืมชง่ั
3. บวั บก 2 กาํ ใหญ่ ประมาณ 1/2 กก.
4. ขิงสด 1/2 กก.
5. อญั ชนั แหง้ 50 กรัม
6. ยา่ นาง 1 กาํ ไม่ไดช้ ง่ั จะเอามาป่ันหรือขยาํ ตาแบบโบราณกไ็ ด้ คร้ังน้ีตาลองแบบเอามาขยาํ
7. น้าํ สะอาด สาํ หรับป่ันสมุนไพรแต่ละอยา่ ง (ที่จริงกก็ ะกะเอา 55 ใชน้ ้าํ ท้งั หมด 3.5 กก. ที่ใช้ 3.5 กก. เพราะ
สูตรแชมพทู ี่ไดม้ าใชน้ ้าํ ในการผสม 3 กก. กเ็ ลยเผอ่ื ไป 1/2 กก.เกบ็ ไวเ้ ป็นแชมพสู ด)
การทาํ
1. ลา้ งสมุนไพรทุกอยา่ งใหส้ ะอาด โดยการแช่ในน้าํ เกลือ ลา้ งแลว้ สะเดด็ น้าํ
2. หน่ั สมุนไพรแต่ละอยา่ ง(ยกเวน้ มะกรูดกบั อญั ชนั )ใหเ้ ป็นชิ้นเลก็ ๆ แลว้ เอาไปป่ันเติมน้าํ ค้นั กรองเอาแต่น้าํ
เอาไปตม้ ใหเ้ ดือดพกั ไว้ กากเกบ็ ไวก้ ่อน
3. ลา้ งดอกอญั ชนั แลว้ ตม้ กบั น้าํ จนออกสี แลว้ ดอกอญั ชนั ซีดขาว ประมาณ 30 นาที

16

4. มะกรูด ทาํ ไดห้ ลายวธิ ี จะตม้ ท้งั ลูกใชแ้ ต่น้าํ ตม้ กไ็ ด้ แต่ตาหนั่ เป็นแวน่ ๆ แคะเอาเมลด็ ออกใหห้ มด แลว้ เอาไป
ตม้ จนเป่ื อย พกั ไวใ้ หพ้ ออนุ่ ๆ เอามาปั่น แลว้ กรองเอาแตน่ ้าํ ท่ีผา่ นกระชอนมาแลว้ เอาข้ึนต้งั ไฟใหร้ ้อนอีกคร้ังพกั
ไว้
5. ตกั สมุนไพรแต่ละอยา่ งอยา่ งละ1 ส่วน ใส่หมอ้ ต้งั ไฟออ่ นๆ ตม้ พอร้อนควนั ข้ึนเพอื่ ฆ่าเช้ืออีกที เทใส่ขวดท่ี
ลา้ งสะอาด เอาเขา้ ตูเ้ ยน็ เกบ็ ไดป้ ระมาณ 2-3 เดือน ถา้ อยากเกบ็ นานกวา่ น้นั ตอ้ งใส่กนั เสียค่ะ อตั ราส่วน 0 .5-1%
ของน้าํ หนกั รวม ท้งั น้ีข้ึนอยกู่ บั ชนิดของสารกนั เสียท่ีใชด้ ว้ ยคะ่
วธิ ีใช้
กเ็ อามาสระผมตามปกติ หมกั ไวส้ กั 5 นาทีใหส้ มุนไพรทาํ งานแลว้ ลา้ งออกดว้ ยน้าํ สะอาดไม่ตอ้ งใชค้ รีมนวดผม
เลย หรืออีกวิธี ใหต้ กั แบ่งใส่ถว้ ยเท่าจาํ นวนที่จะใช้ ผสมกบั เบกกิ้งโซดา ใหเ้ กิดฟองแลว้ เอาฟองมาสระผมกไ็ ด้
ค่ะอตั ราส่วนจาํ ไม่ไดต้ ิดไวก้ ่อนยงั ไม่เคย ทาํ แลว้ จะเอามาอพั เดทใหค้ ่ะ

วธิ ีทําแบบผสมหัวแชมพู
ส่ วนผสมมี
1. หวั แชมพู EMAL 28 CTN 1 กก.
2. เกลือแกง 300 กรัม
3. ลาโนลิน 20 กรัมละลายกบั น้าํ ร้อน 50 กรัม
4. น้าํ สมุนไพรท่ีเตรียมไว้ รวม 3 กก.
5. น้าํ หมกั สบั ปะรด 500 กรัม กรองใหเ้ รียบร้อย
6. น้าํ หอม 0.5 ออนซ์ ( ตามตอ้ งการ)
7. สี
8. กนั เสีย 1% ของน้าํ หนกั รวม
วธิ ีทาํ
1. ละลายลาโนลินกบั น้าํ ร้อนพกั ไว้
2. ละลายเกลือกบั น้าํ สมุนไพร 1 กก. พกั ไว้
3. เทหวั แชมพ+ู น้าํ เกลือที่ละลายไว้ คอ่ ยๆเติม กวนใหเ้ ขา้ กนั จนเป็นสีขาวๆ หนืดๆ

17

4. ค่อยคอ่ ยเติมน้าํ สมุนไพรที่เหลือคร้ังละ 1-2 ถว้ ย กวนใหเ้ ขา้ กนั
5. ถา้ ไม่พอใจความหนืด ใหค้ อ่ ยๆเติมเกลือแกงคร้ังละ 1 ชต.ลงไปกวนจนไดค้ วามหนืดที่ตอ้ งการแต่อยา่ มาก
เกินนะไม่ง้นั มนั จะคืนตวั เหลว และไม่หนืดอีกเลย
6. เติมลาโนลินท่ีละลายไวล้ งไปกวนใหเ้ ขา้ กนั ใส่กลิ่น สี ตามชอบกวนใหเ้ ขา้ กนั
7. ใส่กนั เสียลงไป กวนใหเ้ ขา้ กนั รอฟองยบุ 4-6 ชม. แลว้ ค่อยคนๆก่อนกรอกใส่ขวดเพราะสมุนไพรจะไดไ้ ม่
นอนกน้ คะ่

2.4.6. แชมพูสมุนไพร 9 ชนิด

อุปกรณ์

• เตาแกส๊
• มีด
• เขียง
• หมอ้ สเเตนเลส
• ผา้ ขาวบาง
• ท่ีกรอง
• ทพั พีหรือไมพ้ ายใชค้ น
• ขวดสะอาด

18

ส่ วนของสมุนไพร

1. ผลมะกรูด
2. เตยหอม
3. ทองพนั ชง่ั
4. วา่ นหางจระเข้
5. มะรุม
6. ยา่ นาง
7. บอระเพด็
8. ดอกอญั ชนั
9. ใบบวั บก

วตั ถุดบิ

• เกลือสมุทร 1 กก.
• น้าํ เปลา่ สะอาด
• หวั เช้ือแชมพู (สารต้งั ตน้ ใหเ้ กิดฟอง N70) 1 กก
• สารกนั บูด

การทาํ

เริ่มจากนาํ สมนุ ไพรท้งั 9 ชนิดในอตั ราส่วนเดียวกนั ท้งั หมด 1 กิโลกรัม มาทาํ ความสะอาดแลว้ ผ่งึ ใหแ้ หง้ ผล
มะกรูด ผา่ กลางแคะเมด็ ออก, ดอกอญั ชนั แกะเอากา้ นเขียว ๆ ออก, วา่ นหางจระเข้ ปอกเปลือกเอาแต่ส่วนท่ีเป็น
วนุ้ , ใบยา่ นางและใบบวั บก เดด็ เอาแต่ใบ, ทองพนั ชง่ั , มะรุม, บอระเพด็ และเตยหอมหนั่ เป็นท่อนเตรียมไว้
นาํ สมุนไพรทกุ อยา่ งใส่ลงในหมอ้ สงั เกตวา่ น้าํ จะท่วมสมุนไพรพอดี แลว้ ใชไ้ มพ้ ายคนใหเ้ ขา้ กนั ยกข้ึนต้งั ไฟ
อ่อน ๆ ถึงปานกลางเท่าน้นั (เพื่อป้องกนั การระเหยไปของสมุนไพร) เคี่ยวไปเรื่อย ๆ จนส่วนผสมเปื่ อยยยุ่ ใส่
เกลือสมุทรที่เตรียมไวล้ งไป ใชไ้ มพ้ ายคนใหเ้ ป็นเน้ือเดียวกนั หลงั จากน้นั ปิ ดเตาแกส๊ พกั ไวใ้ หเ้ ยน็ แลว้ กรอง
ดว้ ยผา้ ขาวบางเอาแต่น้าํ ผสมสารต้งั ตน้ ใหเ้ กิดฟอง เกลือ และสารกนั บดู นิดหน่อย คนใหเ้ ขา้ กนั ทิ้งไวส้ กั พกั เน้ือ
จะใส ฟองยบุ ตวั ก่อนบรรจุใส่ขวดสะอาด ปิ ดฝาใหม้ ิดชิด

19

2.4.7. แชมพสู ูตรวา่ นหางจระเขแ้ ละมะกรูด

อุปกรณ์ ท่ีต้ องเตรี ยม

• หัวแชมพู 1 กิโลกรัม
• ผงฟอง 100 กรัม
• ผงขน้ 100 กรัม
• ลาโนลีน 100 กรัม
• ว่านหางจระเข้
• น้าํ มะกรูด
• กะละมงั
• ไมพ้ าย
• เครื่องป่ันน้าํ ผลไม้
• ขวดบรรจุแชมพู
• น้าํ กลน่ั หรือน้าํ สะอาด

20

ข้ันตอนวิธีการทําแชมพู

1. ลา้ งว่านหางจระเข้ ให้ยางออกจนหมด ใช้ประมาณ 5-6 ชิ้น
2. จากน้ัน ให้ปอกเปลือกออก แลว้ เอาเฉพาะส่วนท่ีเป็ นวุน้ ไปใส่ในเคร่ืองปั่น
3. แลว้ กดป่ันจนวุน้ ละเอียด แลว้ พกั เอาไวก้ ่อน
4. เตรียมกะละมงั แลว้ ใส่น้าํ กลนั่ หรือน้าํ สะอาด 1 ลิตร เทลงไป
5. จากน้ัน ให้เติมผงฟอง และหัวแชมพูตามลงไป (ไม่ตอ้ งใส่จนหมด) เอาไมพ้ ายค่อยๆ กวน

ส่วนผสม
6. ตม้ น้าํ ร้อนเล็กน้อย แลว้ เอาลาโนลีนลงไปละลาย
7. พอละลายแลว้ เทลาโนลินลงไปใส่ในกะละมงั แลว้ กวนต่อไป
8. ใส่น้าํ กลน่ั ลงไป เพ่ิมอีกประมาณ 1 ลิตร แลว้ ใส่ว่านหางจระเขท้ ่ีป่ันไว้ ตามดว้ ยน้าํ มะกรูด
9. หรือจะเติมกล่ิน และสีอ่ืน ๆ ตามความตอ้ งการก็ได้
10. เติมส่วนผสมที่เหลือลงไปทีละนิด แลว้ กวนไปเรื่อย ๆ จนกว่าส่วนผสมท่ีใส่ลงไป จะรวมเขา้

ดว้ ยกนั ดี
11. พอเห็นว่าส่วนผสมใช้ได้แลว้ ก็หาอะไรมาปิ ดไว้ เพ่ือไม่ให้ฝ่ ุน หรือเศษสิ่งของต่าง ๆ ตกลงไป

ทิ้งเอาไวป้ ระมาณ 1 วนั
12. จากน้ัน ก็นาํ แชมพูมาบรรจุใส่ขวด

21

2.4.8. แชมพูมะกรูด N70

ส่ วนผสม

1. N70
2. เกลือ
3. ลาโนลีน
4. น้าํ หอม
5. สารกนั บูด
6. มะกรูด

การทํา

1. นาํ มะกรูดมา ผา่ 8 ชิ้น แลว้ ตม้ แลว้ กน็ าํ ไปป่ัน แลว้ กรอง เอากากออก
2. เท N 70 ลงในภาชนะกน้ เรียบ (วนั น้ีใชก้ ะละมงั ) ละลายเกลือดว้ ยน้าํ ร้อน(ตม้ ) ตกั น้าํ เกลือลงผสมที่ละ1

แกว้ แลว้ คนไปทางเดียวให้ N 70 ละลายเป็นเน้ือเดียวกนั ใส่น้าํ เกลือทีละแกว้ แลว้ คน จนหมดน้าํ เกลือ
3. ใส่น้าํ มะกรูดที่กรองแลว้ คนไปเรื่อย ๆ
4. ใส่ลาโนลีน น้าํ หอม สารกนั บูด

22

5. เติมน้าํ
6. พกั ใหฟ้ องยบุ ราว 6 - 8 ชว่ั โมง แต่ที่ทาํ พกั 3ชวั่ โมง
7. บรรจุใส่ขวด

2.4.9. แชมพสู มุนไพรอญั ชัน แก้ผมหงอก ผมดกดาํ เป็ นธรรมชาติ

วตั ถุดบิ 1 กาํ มือ
100 กรัม
1. ดอกอญั ชญั 1 กก.
2. ลาโนลิน 100 กรัม
3. หวั แชมพู 150 กรัม
4. ผงฟอง 15 cc.
5. ผงขน้ 2 กก.
6. หวั น้าํ หอม
7. น้าํ สะอาด

23

การทํา

นาํ ดอกอญั ชญั 1 กาํ มือ ตม้ กบั น้าํ 2 กก. จนเดือด จากน้นั ค้นั ดอกอญั ชนั นาํ กากทิ้งไป นาํ น้าํ ที่ไดท้ ิ้งไวใ้ หเ้ ยน็ เติม
หวั แชมพู คนจนเขา้ กนั เติมลาโนลิน หวั น้าํ หอม ผงฟอง และผงขน้ ค่อยๆคนจนเขา้ กนั ดีแบ่งใส่ขวดสวยๆ

บทที่ 3
มาตรฐานของแชมพู

3.1 ปัจจยั การเลือกซ้ือผลิตภณั ฑแ์ ชมพู

ผลการวิจยั ป�จจัยท่มี ีผลต่อการตัดสินใจเลอื กซ้ือผลิตภณั ฑ์แชมพู “สูตรงเร่งผมยาว” ทที่ ามาจากดอก
อัญชนั ของผู้หญิงในเขตกรงุ เทพมหานคร สามารถสรุปตามวตั ถุประสงค์ได้ ดงั น้ี

ผลการศกึ ษาป�จจยั ทม่ี ีผลต่อการตัดสนิ ใจเลือกซอื้ โดยรวมอยใู่ นระดับมาก เม่อื พจิ ารณาเป�นรายดา้ น
สรปุ ด้ดังน้ี

1.1 ดา้ นการรับรู้ถึงปัญหา ของผู้หญงิ ในเขตกรุงเทพมหานครอยใู่ นระดับมาก ซ่งึ ผ้วู ิจัยมี
ความคิดเหน็ ว่า โดยสว่ นใหญผ่ หู้ ญงิ รับรู้ถงึ ความต้องการของตนเองในการซอ้ื แชมพู “สตู รเร่งผมยาว”
ท่ีทามาจากดอกอญั ชนั ซ่ึงสอดคลอ้ งกับแนวคดิ ของ (ศิรประภา นพชยั ยา, 2560 อา้ งถึงใน อาภสั รา
โสวะภาพ, 2560 น.54) ได้กล่าวไวว้ ่า การที่บคุ คล ๆ หนึ่ง

ตระหนกั ถึงความตอ้ งการซ้ือสนิ ค้าหรอื บริการซึ่งอาจเกดิ ข้ึนได้จากตวั เอง หรอื อาจเกดิ จากสง่ิ เรา้
ภายนอก เชน่ ความหวิ ทเี่ กิดจากการเดินผ่านรา้ นอาหารที่มกี ารติดปา้ ยโฆษณาภาพอาหาร ท่มี คี วาม
ย่ัวยวน ซง่ึ ผบู้ รโิ ภคจะเกดิ ความหิวโดยไม่ได้ต้งั ใจ โดยส่งิ เหลา่ นเี้ ม่อื เกิดข้นึ ถงึ ระดับ หนึง่ จะกลายเปน�
สง่ิ กระตุ้น ทาให้บุคคลเรยี นร้วู ธิ ีที่จะจดั การกบั สิง่ กระตุ้นจากประสบการณ์ ในอดตี หรอื จากบคุ คลรอบ
ขา้ ง และทาใหร้ ู้วา่ ตอบสนองตอ่ สิง่ กระตุ้นนน้ั อย่างไร

24

1.2 ดา้ นการแสวงหาขอ้ มูล ของผ้หู ญงิ ในเขตกรงุ เทพมหานคร อยู่ในระดบั มาก ซง่ึ ผู้วจิ ัยมี
ความคิดเหน็ ว่า สว่ นใหญ่ ผหู้ ญงิ หาขอ้ มลู เกย่ี วกับแชมพู จากประสบการณ์ในอดีตที่ ผ่านมาเพือ่ การ
ตัดสินใจซือ้ ผลติ ภณั ฑ์ ซ่ึงสอดคลอ้ งกับแนวคิดของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ได้กลา่ วไวว้ า่ การท่ี
ผู้บรโิ ภคทาการเสาะหาขอ้ มลู ท่เี กี่ยวกบั ปญ� หาท่ีกาลงั เผชิญอย่เู พือ่ นาใชพ้ ิจารณากาหนดทางเลือก
และประกอบการตัดสนิ ใจเลอื กในการแกป้ ญ� หา โดยทว่ั ไป ผบู้ รโิ ภคมกั จะมีข้อมลู สว่ นหนง่ึ เก็บไว้จาก
ประการณ์และความทรงจาและจะทาการแสวงหา ข้อมูลจากแหล่งข้อมลู จากแหลง่ ข่าวทัว่ ไป จาก
แหล่งบุคคลเป�นแหลง่ ขา่ วสาร

1.3 ดา้ นการพจิ ารณาทางเลือก ของผู้หญงิ ในเขตกรงุ เทพมหานคร อยใู่ นระดบั มาก ทสี่ ดุ ซ่ึง
ผวู้ จิ ัยมคี วามคิดเห็นวา่ สว่ นใหญ่ ผหู้ ญงิ จะเปรียบเทยี บข้อดี ข้อเสยี ของผลิตภัณฑ์ กอ่ นการตดั สนิ ใจ
ซือ้ ซ่ึงสอดคล้องกับแนวคดิ ของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ไดก้ ล่าวไว้ ผ้บู รโิ ภคจะพจิ ารณา
เปรียบเทียบผลติ ภัณฑห์ รือบรกิ ารตั้งแต่ 2 ชนิดข้นึ ไปในดา้ นตา่ ง ๆ ซึ่ง ประเดน็ ทผี่ ู้บรโิ ภคใช้ในการ
พจิ ารณามกั เป�นการเปรยี บเทยี บด้านราคา การเปรยี บเทยี บ ปรมิ าณเปรยี บเทียบคุณภาพของ
ผลิตภัณฑ์ หรือบริการก่อนการตัดสนิ ใจซอ้ื สนิ ค้าและบริการ

1.4 ดา้ นการตดั สินใจเลือกซ้ือ ของผู้หญิงในเขตกรงุ เทพมหานคร อยู่ในระดบั มาก ซงึ่ ผวู้ จิ ัยมี
ความคิดเหน็ ว่า โดยสว่ นใหญ่ ผู้หญิงตดั สนิ ใจซ้ือผลิตภณั ฑ์ แบบเนน้ ประโยชน์การใช้ เพอ่ื เร่งผมยาว
จรงิ ซ่ึงสอดคล้องกบั แนวคิดของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ไดก้ ลา่ วไว้วา่ การตัดสินใจซอื้ หมายถึง
การตัดสินใจซื้อผลติ ภณั ฑ์ย่ีหอ้ ใดย่หี อ้ หนึง่ ของผู้บรโิ ภคไดม้ กี าร ประเมินทางเลอื กมาแล้ว แต่การซื้อ
อาจยงั มคี วามมคี วามลงั เลเกยี่ วกบั ความค้มุ คา่ ในการเลือก ซือ้ สินค้าหรอื บริการ ดังนั้น จงึ มีปจ� จัย
ประกอบอนื่ ๆ ทีส่ ง่ ผลใหผ้ ู้บรโิ ภคเกิดการตัดสนิ ใจซอ้ื ระหวา่ งกำลงั ทางการซอื้

1.5 ดา้ นพฤติกรรมหลงั การซ้ือ ของผ้หู ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร อยใู่ นระดบั มาก ซึ่งผู้วจิ ัยมี
ความเห็นวา่ โดยสว่ นใหญข่ องผ้หู ญิงหากได้ใช้ผลติ ภณั ฑ์ และได้ผลจรงิ มีคณุ ภาพ จะแนะนาใหก้ บั คน
รอบข้างรบั ร้ตู ่อไป ซึ่งตรงกบั แนวคดิ ของ (อาภสั รา โสวะภาพ, 2560) ได้ กล่าวไว้วา่ พฤติกรรม
ภายหลังการซอื้ หมายถงึ เปน� ความรู้สกึ พอใจหรอื ไม่พอใจหลงั จากมี

25

การซอื้ ผลติ ภัณฑไ์ ปแล้ว และความรู้สกึ นน้ั จะขึ้นอยู่กับคณุ สมบตั ิของผลิตภณั ฑ์ตามความ คาดหวัง ถ้า
ผลติ ภณั ฑม์ ีคณุ สมบัติตามท่ีคาดหวงั จะทาให้เกิดผลในทางบวก คอื ผ้บู รโิ ภคมี แนวโน้มทจ่ี ะซ้ือซา้
และมีการแนะนาตอ่ ให้ผู้อน่ื แต่ถ้าผลิตภัณฑ์มคี ุณสมบัตไิ มต่ รงตามความ ต้องการอาจมีแนวโนม้ ท่จี ะ
ไม่ซอื้ ซำ้ และอาจกล่าวถงึ ผลติ ภณั ฑใ์ นทางลบให้แกผ่ ู้อน่ื ทราบ

2. ผลการศกึ ษาป�จจัยทีม่ ผี ลตอ่ การตดั สนิ ใจเลอื กซอื้ ผลิตภัณฑแ์ ชมพู “สูตรเรง่ ผม ยาว” ทที่ ามาจาก
ดอกอัญชนั ของผู้หญงิ ในเขตกรงุ เทพมหานคร จำแนกตามประชากร สรปุ ได้ ดงั นี้

2.1 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ที่มีอายตุ ่างกนั ทาให้การตัดสินใจเลือกซอ้ื โดย ภาพรวม
ไม่ต่างกัน ซง่ึ ผวู้ จิ ยั มคี วามเห็นวา่ ไมว่ ่าผู้หญิงจะอยใู่ นช่วงอายุใดกต็ ามทีส่ นใจแชมพู “สูตรเร่งผมยาว”
จะทราบดวี ่า ดอกอัญชันชว่ ยในการกระตุน้ ให้ผมยาว และเป�นสมนุ ไพรไทย ท่ีข้ึนชือ่ ติดอันดับ ซึง่
สอดคลอ้ งกับงานวิจัยของ พทั ธนนั ท์ พิสุทธิศกั ด์ิกลุ (2550) ศกึ ษาเร่ือง “ทศั นคตแิ ละพฤติกรรมการ
ซอ้ื ของผู้บริโภคทม่ี ีผลต่อการตดั สนิ ใจซ้ือแชมพดู อกอัญชนั ในเขต กรุงเทพมหานคร” จากการวจิ ัย
พบว่า ทัศนคตทิ ี่มตี ่อแชมพดู อกอญั ชันอยู่ในระดับเห็นด้วย มาก อันดบั แรก คือ ใช้ไดก้ บั ทุกเพศ ทกุ
วัย พฤตกิ รรมการซือ้ แชมพดู อกอญั ชนั

2.2 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ที่มีระดบั การศึกษาต่างกนั ทาใหก้ ารตดั สนิ ใจ เลอื กซอ้ื
โดยภาพรวมไม่ต่างกนั ซงึ่ ผูว้ ิจยั มคี วามเหน็ วา่ ไมว่ า่ ผ้หู ญิงจะมกี ารศกึ ษาในระดับท่ี ต่างกัน แตส่ ว่ น
ใหญ่แลว้ ก็ตอ้ งมปี ญ� หาเส้นผมคล้าย ๆ กนั จึงมวี ธิ กี ารหาข้อมูลเกีย่ วกับแชมพู “สูตรเรง่ ผมยาว”เพื่อให้
เส้นผมมสี ุขภาพทดี่ ีขึน้ นัน้ ก็คือแชมพทู ่ีทามาจากดอกอญั ชัน ซ่ึงมี สรรพคุณที่โดดเด่น คือ กระตุน้ การ
เร่งผมยาว ซงึ่ สอดคล้องกับงานวจิ ยั ของ กลั ยรัตน์ โตสุข ศรี(2552) ได้ศึกษาวิจัยเร่อื งพฤติกรรมและ
ป�จจัยที่มผี ลต่อการตดั สินใจซอ้ื แชมพูสระผม “แพ นทนี โปร-วี ” ในเขตกรุงเทพมหานคร พบวา่
ระดบั การศึกษา ต่างกนั การซื้อไม่แตกต่างกัน

2.3 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ท่ีมีอาชีพต่างกนั ทาใหก้ ารตดั สนิ ใจเลือกซอ้ื โดยภาพรวม
ไม่ตา่ งกัน ซึง่ ผูว้ จิ ัยมคี วามเห็นวา่ ผ้หู ญงิ ท่มี อี าชีพต่างกนั การตัดสินใจเลือกซือ้ ไม่ ตา่ งกัน เพราะอาชีพ
เป�นการบ่งบอกถงึ ลกั ษณะทามาหากินของมนษุ ย์ แตก่ ารเลอื กใช้ ผลติ ภณั ฑแ์ ชมพูเปน� ของใชส้ ว่ นตัว
ซงึ่ ไมจ่ าเป�นต้องแขง่ กันกัน ซง่ึ สอดคล้องกบั งานวิจัยของ พทั ธนนั ท์ พสิ ุทธิศกั ด์ิกลุ (2550) ศึกษา

26

เรอ่ื ง “ทศั นคติและพฤติกรรมการซื้อของผบู้ ริโภคท่ี มผี ลต่อการตดั สินใจซือ้ แชมพูดอกอญั ชนั ในเขต
กรุงเทพมหานคร” จากการวจิ ยั พบว่า ทัศนคติ ที่มีตอ่ แชมพดู อกอัญชนั อยู่ในระดับเหน็ ด้วยมาก
อันดบั แรก คอื ใชไ้ ด้กับทกุ เพศ ทุกวยั ไม่ว่า ชนช้ันใด กม็ พี ฤตกิ รรมการซือ้ แชมพูดอกอัญชนั ไมต่ ่างกัน

2.4 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ท่ีมีรายไดต้ ่างกนั ทาใหก้ ารตดั สนิ ใจเลอื กซือ้ โดย
ภาพรวมตา่ งกนั ซงึ่ ผู้วจิ ยั มีความเห็นวา่ ผหู้ ญิงทีม่ ีรายไดต้ า่ งกัน การตดั สนิ ใจเลือกซ้ือ ตา่ งกนั เพราะ
กลมุ่ ผู้หญิงท่ีมีรายได้เฉล่ยี ต่อมากกวา่ กบั กลมุ่ ผหู้ ญงิ ท่มี รี ายไดเ้ ฉลี่ยตอ่ เดือน นอ้ ยกว่า มาจากปจ� จัย
รายไดท้ เี่ ปน� ตัวกาหนในการใชจ้ ่ายในแตล่ ะครง้ั กาหนดพฤตกิ รรมใน การดาเนนิ ชวี ิต ดังน้นั นักการ
ตลาดจึงใช้รายได้เป�นตัวแปรกาหนดอานาจในการซอื้ สินค้า ของ กลมุ่ เป้าหมาย ซึง่ สอดคล้องกับ

แนวคดิ ของ (Blogmaster, 2554 อา้ งถึงใน จารุวรรณ จุ บรรจง, 2560 น.19) ได้กล่าวไวว้ ่า รายได้

เปน� ตัวกาหนดความสามารถในการซือ้ สินค้าหรอื บรกิ าร โดยเฉพาะในดา้ น ราคา ยิ่งมีรายได้สงู ความ
ต้องการในคณุ ภาพของสินคา้ ยิง่ สูงขึ้น ขณะทผ่ี มู้ ีรายได้ตำ่ จะเน้น บรโิ ภคสิง่ จาเปน� พน้ื ฐาน โดยแบ่งได้
เป�นกลมุ่ ผูบ้ ริโภคท่มี รี ายไดไ้ ด้ปานกลาง และรายได้สงู

2.5 ผหู้ ญิงในเขตกรุงเทพมหานคร ที่มีสถานภาพต่างกนั ทาใหก้ ารตดั สนิ ใจเลอื ก ซอื้ โดย
ภาพรวมไมต่ ่างกนั ซ่ึงผ้วู ิจยั มีความเห็นวา่ ผู้หญิงที่มสี ถานภาพตา่ งกนั การตัดสนิ ใจ เลือกซือ้
ผลิตภัณฑ์ไม่ต่างกนั เพราะส่วนใหญแ่ ล้วผ้หู ญงิ จะรกั สวยรกั งาม ยงิ่ ผ้หู ญิงทมี่ บี ตุ ร แล้ว หรือผูห้ ญิง
หลังคลอดบุตร มกั จะมอี าการผมรว่ งมากกวา่ กว่าปกติ จึงมีความสนใจในเรอ่ื ง แชมพู “สูตรเรง่ ผม
ยาว” ท่ีปลอดภัย นน่ั กค็ อื แชมพูท่มี ีส่วนผมจากดอกอญั ชัน ซงึ่ สามารถ ชว่ ยได้จริง ซง่ึ อาจจะ
สอดคลอ้ งกับงานวิจยั ของ นางสาวจิรภคั วงษช์ ่ืน(2552) ได้ศึกษา เก่ยี วกบั “ป�จจัยท่มี ีความสมั พนั ธ์
กับพฤติกรรมการตัดสินใจซ้ือนา้ ยาสระผมสมนุ ไพรของ ผู้บรโิ ภคในเขตกรุงเทพมหานคร” จากการ
วิจยั พบว่า เพศหญิง สถานสมรส ซึ่งมคี วามรคู้ วาม เข้าใจสรรพคณุ ของสมุนไพรนา้ ยาสระผมสมุนไพร
แตกตา่ งกนั ขึ้นอู่กบั ชนิดของสมุนไพร

3. ศึกษาสว่ นประสมทางการตลาด (7P’s) ท่ผี ลตอ่ การตดั สนิ ใจเลอื กซ้ือผลติ ภณั ฑ์ แชมพู “สตู รเร่งผม
ยาว” ที่ทามาจากดอกอัญชนั ของผหู้ ญงิ ในเขตกรงุ เทพมหานคร

27

3.1 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นลกั ษณะทางกายภาพ ดา้ นช่องทางการจัด จาหนา่ ยดา้ น
การสง่ เสริมการตลาด ดา้ นผลติ ภณั ฑ์ ท่มี ีผลตอ่ การตัดสนิ ใจเลือกซือ้ ด้านการ รบั ร้ปู ญ� หา อยา่ งมี
นัยสำคญั ทางสถิติ 0.05

3.2 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นชอ่ งทางการจดั จาหน่าย ด้านการส่งเสรมิ การตลาด ดา้ น
ผลติ ภัณฑ์ ด้านบคุ คล ทมี่ ผี ลตอ่ การตัดสนิ ใจเลือก ด้านการแสวงหาข้อมูล อย่างมีนัยสำคญั ทางสถติ ิ
0.05

3.3 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นกระบวนการ ดา้ นราคา ด้านลักษณะทางกายภาพ ดา้ น
บคุ คล ด้านการสง่ เสริมการตลาด ทีม่ ีผลต่อการตดั สินใจเลือกซือ้ ด้านการพิจารณา ทางเลือก อย่างมี
นยั สำคญั ทางสถติ ิ 0.05

3.4 ส่วนประสมทางการตลาด ดา้ นด้านบุคคล ดา้ นราคา ดา้ นการสง่ เสริมการตลาด มผี ลต่อ
การตัดสินใจเลอื กซ้อื ดา้ นการตดั สินใจซื้อ อย่างมนี ัยสำคัญทางสถิติ 0.05

3.5 ส่วนประสมทางการตลาด ด้านการสง่ เสรมิ การตลาด ดา้ นชอ่ งทางการจดั จาหนา่ ย ดา้ น
บุคคล มีผลต่อการตัดสินใจเลอื กซือ้ ด้านพฤตกิ รรมหลังการซื้อ อยา่ งมี นัยสำคญั ทางสถติ ิ 0.05

3.6 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นผลิตภณั ฑ์ มีผลต่อการตัดสินใจเลือกซือ้ โดยผวู้ ิจยั
มีความเห็นวา่ ผหู้ ญิงใหค้ วามสำคัญกบั ดา้ นผลติ ภัณฑ์ในเร่ืองของ ผลติ ภณั ฑ์ ตอบสนองความต้องการ
เช่น ผมยาวไวกวา่ ปกติ มกี ลนิ่ หอมของดอกอัญชนั ทช่ี ดั เจน ดูมี คณุ คา่ ในสายตาของผบู้ ริโภค ซง่ึ

สอดคล้องกับแนวคดิ ของ (อดุลย์ จาตุรงคกลุ ,2563 น.26) ได้กล่าวไว้ว่า ผลติ ภัณฑ์ (Product)

ลกั ษณะบางประการของผลิตภณั ฑ์ของบริษัทท่อี าจ กระทบตอ่ พฤตกิ รรมการซ้ือของผ้บู ริโภค คอื
ความใหม่ ความสลับซับซ้อนและคณุ ภาพทค่ี น รบั รู้ไดข้ องผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑท์ ี่ใหม่และ
สลับซับซอ้ นอาจต้องมกี ารตัดสนิ ใจอย่างกว้างขวาง ถ้าเรารู้เรอื่ งเหล่านีแ้ ล้วในฐานะนักการตลาดเรา
ควรจะเสนอทางเลือกทีง่ า่ ยกวา่ ผู้บริโภคมี ความคนุ้ เคยเพื่อใหผ้ ูบ้ รโิ ภคทีไ่ มต่ ้องการเสาะแสวงหา
ทางเลือกอยา่ งกวา้ งขวางในการ พจิ ารณา ส่วนในเรอื่ งของรูปรา่ งของผลิตภัณฑ์ตลอดจนหีบหอ่ และ
ป้ายฉลาก สามารถก่อ อทิ ธพิ ลต่อกระบวนการซ้ือของผบู้ รโิ ภค หีบหอ่ ทีส่ ะดุดตาอาจทาให้ผ้บู รโิ ภค

28

เลือกไวเ้ พอ่ื พจิ ารณา ประเมนิ เพ่อื การตดั สินใจซอื้ ป้ายฉลากทแ่ี สดงใหผ้ บู้ ริโภคเห็นคณุ ประโยชน์ของ
ผลิตภณั ฑ์ที่สำคญั กจ็ ะทาให้ผ้บู รโิ ภคประเมนิ สินค้าเช่นกัน สินคา้ คุณภาพสูงหรือสนิ คา้ ท่ีปรบั เขา้ กบั
ความตอ้ งการบางอย่างของผซู้ ้อื มีอิทธิพลต่อการซ้ือ

3.7 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นราคา มีผลต่อการตดั สนิ ใจเลอื กซอื้ โดย ผวู้ ิจัยมี
ความเหน็ วา่ ผหู้ ญงิ ใหค้ วามสำคญั กบั ด้านราคาในเรอื่ งของ ราคาของผลิตภัณฑ์ สามารถเออื้ มถงึ ได้ไม่
แพงจนเกนิ ไป ผลิตภัณฑ์ที่เลือกซ้ือมีคุณภาพมากกว่าราคาท่ีกาหนดไว้ ราคาผลติ ภัณฑม์ ีความ
เหมาะสมกับประโยชน์และคุณค่าของสนิ ค้า และขนาดที่หลากหลายให้ เลอื ก ซึ่งสอดคล้องกบั
งานวิจยั ของ (กลั ยรัตน์ โตสุขศรี,2552) ได้ศึกษาวจิ ยั เร่ืองพฤตกิ รรม และป�จจยั ทมี่ ี ผลต่อการ
ตดั สนิ ใจซ้ือแชมพูสระผม “แพนทีน โปร-วี ” ในเขตกรุงเทพมหานคร

พบวา่ ดา้ นราคาผู้บริโภคใหค้ วามสำคญั เรือ่ งราคาตอ่ ขวดเปน� อันดบั 1 และมผี ลตอ่ การ ตัดสนิ ใจใน
การเลอื กซ้ือแชมพู

3.8 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นช่องทางการจดั จาหน่าย มีผลต่อการ ตัดสินใจ
เลอื กซื้อ โดยผวู้ ิจัยมคี วามเห็นว่า ผูห้ ญงิ ใหค้ วามสำคัญกับดา้ นช่องทางการจดั จาหน่าย ในเร่ืองของ
ผลิตภัณฑ์ท่เี ลือกซือ้ มีทำเลที่ตั้งเหมาะสม สามารถหาซอื้ ไดง้ า่ ย การ จดั ส่งสนิ คา้ ได้มาตรฐานในกรณที ี่
ไม่ไดไ้ ปใชบ้ ริการหนา้ รา้ นและบรรยากาศและสง่ิ แวดล้อม ภายในรา้ นเหมาะแก่การนาเสนอสนิ ค้า ซง่ึ
สอดคลอ้ งกับงานวิจยั ของ (กลั ยรัตน์ โตสุขศรี ,2552) ไดศ้ กึ ษาวจิ ัย เรือ่ งพฤติกรรมและปจ� จยั ท่ีมผี ล
ตอ่ การตัดสินใจซ้ือแชมพูสระผม “แพ นทนี โปร-วี ” ในเขตกรงุ เทพมหานคร พบวา่ สว่ นช่องทางการ
จดั จาหน่าย มีผลตอ่ การ ตัดสนิ ใจซือ้ แชมพู ผู้บริโภคใหค้ วามสำคญั ดา้ นการซ้ือได้สะดวกเปน� อันดบั 1

3.9 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นการส่งเสริมการตลาด มผี ลตอ่ การ ตดั สนิ ใจเลือก
ซือ้ โดยผ้วู ิจัยมีความเหน็ วา่ ผูห้ ญิงใหค้ วามสำคญั กับด้านการส่งเสริมการตลาด ในเรื่องของ การที่มี
พนกั งานใหข้ ้อมลู ความรเู้ กี่ยวกับผลติ ภณั ฑ์แชมพู “สตู รเร่งผมยาว”ได้ ถูกตอ้ งครบถ้วน การจัด
โปรโมชนั่ เพื่อจงู ใจในการซ้อื สนิ คา้ เชน่ ลด แลก แจก แถม มกี ารจดั รายการส่งเสรมิ การขาย เชน่
การแจกตัวอยา่ งทดลองใช้ การออกบธู แสดงสินคา้ เปน� ต้น ซงึ่ สอดคลอ้ งกับงานวจิ ัยของ (นางสาวธญั
พร ร่งุ วไิ กร,2561) ได้ศึกษาเรอ่ี ง การศึกษา กระบวนการยอมรบั ของผู้บรโิ ภค กรณีศึกษา ผลิตภัณฑ์

29

ดแู ลเสน้ ผมแบรนดท์ ี่ผลติ ในประเทศ ไทย พบว่า ดา้ นกิจกรรมสง่ เสริมการตลาดมผี ลต่อกระบวนการ
ยอมรบั และปฏิเสธผลติ ภณั ฑ์ ดแู ลเส้นผมและปอ้ งกันผมร่วงในทกุ ข้ันตอน

3.10 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นกระบวนการ ไมม่ ผี ลตอ่ การตดั สินใจ เลือกซอื้
โดยผวู้ จิ ยั มคี วามเห็นว่า ผหู้ ญิงที่เลอื กซ้อื ผลิตภณั ฑ์แชมพู “สตู รเรง่ ผมยาว” มคี วาม เคยชนิ กบั การที่
ได้ไปเลอื กซ้ือผลิตภัณฑ์ด้วยตนเองหรอื แมก้ ารส่งั ซื้อผา่ นระบบออนไลน์ ใน เร่ืองของความรวดเรว็ ใน
การชาระเงนิ มีความรวดเร็วในการสง่ั จองสนิ ค้าผา่ นออนไลน์อยู่แล้ว ไดร้ ับสนิ ค้าหรือบรกิ ารตรงต่อ
เวลามีการใหค้ าแนะนาเกย่ี วกบั ผลติ ภัณฑ์ ซง่ึ สอดคล้องกับ แนวคิดของ (ฟ�ลลปิ คอทเลอร์) ด้าน
กระบวนการ (Process) เปน� กิจกรรมทีเ่ กย่ี วขอ้ งกบั ระเบียบวธิ ีการและงานปฏิบตั ใิ นด้านการบริการ
ท่ีนาเสนอใหก้ บั ผู้ใช้บรกิ ารเพ่อื มอบการ ให้บริการอย่างถกู ตอ้ งรวดเร็ว และทาให้ผู้ใชบ้ รกิ ารเกดิ ความ
ประทับใจส่วนประสมการตลาด ทง้ั 7 อยา่ งข้างต้นเปน� สิ่งสำคญั ตอ่ การกำหนดกลยทุ ธ์ตา่ ง ๆ ทางดา้ น
การตลาดของธรุ กจิ ท่ี

จะตอ้ งมีการจัดสว่ นประสมแต่ละอยา่ งให้มีความเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของธรุ กจิ และ ของ
อตุ สาหกรรมทแ่ี ตกต่างกนั ไปไมม่ สี ูตรที่ตายตวั

3.11 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นลกั ษณะทางกายภาพ มีผลตอ่ การ ตดั สินใจเลอื ก
ซอ้ื โดยผู้วจิ ยั มีความเหน็ วา่ ผ้หู ญิงใหค้ วามสำคัญกบั ดา้ นลกั ษณะทางกายภาพ ในเรอ่ื งของการตกแตง่
ภายในรา้ นดสู ะอาดและสะดุดตา มีการจดั วางผลติ ภัณฑ์แยกใหเ้ หน็ อย่างชดั เจน มีสถานท่ีจอดรถท่ี
สะดวก มผี ลิตภัณฑอ์ ย่างอน่ื บริการลกู ค้า เชน่ ครีมอาบนา้ เครอื่ งสาอางตา่ ง ๆ ซงึ่ สอดคล้องกบั
งานวิจยั ของ (พดลสิทธิชยั ธนะกิจ, 2549) ได้ศกึ ษาวิจัย เร่อื ง ป�จจยั ส่วนประสมทางการตลาดท่ีมีผล
ต่อการตดั สนิ ใจซอ้ื ผลิตภัณฑ์แชมพูและสบู่ สมนุ ไพรของผบู้ ริโภค อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ผล
การศึกษาพบว่า มีเอกสารแนะนา ผลิตภณั ฑ์และประโยชน์ของสมนุ ไพร และให้ขอ้ มูลเกยี่ วกบั
ผลิตภณั ฑ์ เชน่ แหล่งผลิตวตั ถุดิบ ที่นามาใช้ในการผลิตภัณฑ์ มผี ลต่อการตัดสินใจซอื้ ผลติ ภณั ฑ์แชมพู
และสบสู่ มุนไพรของ ผ้บู ริโภค

3.12 ส่วนประสมทางการตลาด (7P’s) ดา้ นบุคลกร มผี ลต่อการตัดสินใจเลือกซอื้ โดยผู้วจิ ัย
มีความเหน็ วา่ ผู้หญงิ ใหค้ วามสำคัญกบั ด้านบุคลากร ในเรอื่ งของมารยาทและมี มนุษย์สัมพันธท์ ด่ี ี

30

พนกั งานมีความรูค้ วามเขา้ ใจสินค้าเปน� อย่างดี ซึ่งสอดคลอ้ งกบั งานวิจัย ของ (นางสาวจิรภคั วงษช์ ่ืน
,2552) ได้ศกึ ษาเกี่ยวกบั ปจ� จยั ที่มีความสัมพันธก์ บั พฤติกรรม การตัดสินใจซือ้ นา้ ยาสระผมสมนุ ไพร
ของผู้บริโภคในเขตกรงุ เทพมหานคร พบวา่ ป�จจยั ดา้ นบุ คลลากร สามารถใหข้ อ้ มลู ไดอ้ ย่างถูกตอ้ งไม่
เกินความเปน� จรงิ ทาใหม้ ีผลตอ่ การตัดสินใจเลอื ก ซ้ือแชมพู

31

บทที่ 4 การตอ่ ยอดผลติ ภณั ฑ์

4.1การพฒั นาแชมพผู สมสารสกดั สมนุ ไพร

การนำสมุนไพรมาใช้เปน� ส่วนผสมในแชมพู
วตั ถปุ ระสงค์ของการนำสมุนไพรมาใชเ้ ป�นสว่ นผสมในแชมพู ไดแ้ ก่
1. ใชเ้ พือ่ เปน� สารสำคญั และออกฤทธิ์ จากสภาพแวดล้อมทีเ่ ปลีย่ นไปคนไทยมีการ

บรโิ ภคอาหาร ไขมัน และเนอื้ สตั วม์ ากขนึ้ ผกั ผลไม้น้อยลง มลภาวะมสี งู ข้ึน ทำใหส้ ภาพเสน้ ผม
และผิวหนัง มสี ง่ิ สกปรกมากกวา่ เดิม ทำใหเ้ กิดโรคเกยี่ วกับศรี ษะ ซ่งึ เกดิ จากความสะอาดของผวิ หนงั
บริเวณศีรษะหรอื จากแมลงต่างๆ เชน่ เหา ซ่งึ ตอ้ งใชแ้ ชมพทู ีม่ สี ว่ นประกอบของสารเคมมี าก เพ่ือ
หลีกเล่ยี งการใช้สารเคมีสงั เคราะห์ จึงมีเป้าหมายในการผลิตแชมพจู ากวตั ถุดบิ ธรรมชาติทดแทน
การนำเข้า และพฒั นาแชมพู โดยเตมิ สมนุ ไพรทชี่ ่วยในการบำรงุ เส้นผมและมีสรรพคณุ ทดี่ ีเหมาะกบั
เสน้ ผม อีกทง้ั เป�นการตอ่ ยอดภูมปิ �ญญาดั้งเดิมในทอ้ งถนิ่ และลดการนำเขา้ สารเคมี.

กรณศี กึ ษา ไดม้ ีการศึกษานำสารสกดั จากเมลด็ น้อยหนา่ น้ำสกัดใบยอ น้ำมนั จาก
ตะไคร้หอม มาผสมในแชมพใู สเพ่อื กำจัดเหา นำสารสกัดจากดอกเทยี นก่งิ มาช่วยยอ้ มสผี ม วนุ้ วา่ น
หางจระเข้ ผกั บุ้ง และใบหมีเหมน็ ช่วยทำใหเ้ สน้ ผมนุม่ เป�นตน้

2. การใช้เพอื่ เปน� สว่ นผสมในแชมพเู พอื่ ใช้เปน� สารสำคัญในสตู ร นอกจากจะใช้
เปน� สารออกฤทธเ์ิ พมิ่ ประสทิ ธภิ าพแล้ว สามารถนำมาเปน� ส่วนประกอบอ่ืนๆ ในสูตรได้ เช่น เป�นสาร
เพิ่มฟอง สารแตง่ สี เป�นตน้
กรณีศึกษา การนำสมนุ ไพรมาแตง่ สี ได้แก่ กลบี ดอกอัญชนั เหงา้ ขมิน้ ชัน ใบเตยหอม
ดอกคำแสด เป�นต้น

32

หลกั การในการตง้ั สูตรแชมพสู ระผม
1 ) ตอ้ งพจิ ารณาว่าอะไรคือผลติ ภณั ฑ์ท่ีเราตอ้ งการ
2) มีใครเป�นกลมุ่ ทจี่ ะนำผลติ ภัณฑ์ไปใช้จรงิ
3) ใช้ผลติ ภณั ฑบ์ อ่ ยแค่ไหน
4) ควรมีราคาค่าเทา่ ใด
5) ภาชนะควรเปน� แบบใด
6) ควรศกึ ษาสภาพตลาดและคแู่ ขง่ ของผลิตภณั ฑ์กลุ่มท่จี ะพฒั นาสูตรด้วย
7 ) พิจารณาจุดเดน่ ของผลติ ภณั ฑท์ จี่ ะพัฒนาวา่ อะไรคือจุดเด่น
8) ระยะเวลาทใ่ี ชใ้ นการศกึ ษาในการตง้ั สูตรผลิตภณั ฑ์ การทดสอบประเมนิ ผลคณุ ภาพเช่น ความคง
ตัวและความปลอดภัย
9) การศึกษาแหลง่ วัตถุดิบ และถ้ามีการเปลย่ี นแปลงวัตถุดบิ ทใ่ี ช้ในการผลติ เดมิ ควรทีจ่ ะมีการพัฒนา
สตู รใหมอ่ ีกครง้ั ดว้ ยเมอ่ื ได้สตู รแชมพูพนื้ ฐาน (shampoo base) ทต่ี อ้ งการแล้ว อาจทำการพัฒนาตอ่
เปน� แชมพูผสมสารสกดั สมนุ ไพรดว้ ยการเตรียมสารสกดั สมุนไพรกอ่ น แลว้ จงึ นำไปเตมิ ในแซมพู
ดงั กลา่ ว
โดยใช้หลกั การ ดังนี้
1. ใหใ้ ช้สารสกัดสมนุ ไพรแทนส่วนของน้ำปริมาตรน้ำทีต่ อ้ งใชใ้ ห้คำนวณโดยการหักปรมิ าตรสารสกดั
สมุนไพรออกจากปรมิ าตรนำ้ ทีใ่ ช้ในสตู ร ถ้าสารสกดั สมนุ ไพรเปน� สารละลายนำ้ ทีเ่ จอื จาง อาจใชส้ าร
สกดั สมุนไพรแทนปรมิ าณนำ้ ท้ังหมดในสูตร
2. สำหรบั วธิ กี ารเตรยี ม จะเตรียมด้วยวิธเี ดยี วกบั การเตรียมแชมพูพ้ืนบา้ นโดยจะเดมิ ส่วนของสารสกดั
สมุนไพรพร้อมกับน้ำท่เี หลือในตอนสุดท้ายของการเตรยี ม
3. ประเมนิ คณุ สมบัติและประสิทธภิ าพของแชมพูผสมสมนุ ไพรท่ไี ดอ้ ีกครั้ง ดว้ ยวธิ ีการเดยี วกับการ
พฒั นาสูตรแชมพพู ื้นฐาน

33

หลกั การผลติ แชมพผู สมสมุนไพร

หลกั การผลติ แชมพผู สมสมุนไพร (รวมทัง้ ครีมนวด และสบเู่ หลว) ใหพ้ ิจารณา ดงั น้ี
1. ศกึ ษาและคัดเลอื กสูตรพน้ื ฐานแชมพู ครีมนวด หรอื สบู่เหลว ตามหลกั การ
2. คดั เลือกสมนุ ไพร ตามวตั ถปุ ระสงค์ท่ีต้องการ เชน่ แซมพูผสมมะกรดู บำรงุ เส้นผมแชมพูรกั ษาผม
รว่ ง แชมพูรกั ษารังแค ศกึ ษาสรรพคณุ และความเป�นพิษของสมนุ ไพรเหลา่ นั้น ถ้าเปน� สมุนไพรทกี่ นิ ได้
จะมคี วามปลอดภยั สูง ถา้ เขา้ ปากจะไม่มีอันตราย ควรคดั เลอื กสมนุ ไพรทมี่ ใี นทอ้ งถ่นิ หรอื มีภูมิป�ญญา
ทอ้ งถนิ่ เกี่ยวกบั สรรพคณุ การใช้ หรือการเตรยี มสมนุ ไพร เพ่ือความเปน� เอกลกั ษณ์ของผลติ ภัณฑ์
3. ศกึ ษาวธิ ใี ช้ของทอ้ งถน่ิ เชน่ มะกรดู ต้องผ่าครง่ึ ใสน่ ำ้ เดือด ป�ดฝา ยกลง บีบน้ำมะกรดู
ลงไปในน้ำต้มนัน้ แลว้ ทิง้ กากไป
4. ทดลองผลิตจำนวนนอ้ ย แบ่งทดลองใชห้ ลาย ๆ คน เก็บผลิตภณั ฑ์บางสว่ นไว้
อย่างน้อย 6 เดอื น - 1 ป� ควรเก็บไวใ้ นภาชนะท่ีใกลเ้ คยี งกับเมือ่ ผลิตจริง ระหว่างน้นั ใหส้ งั เกต
ลักษณะผลติ ภณั ฑ์วา่ มกี ารเปล่ยี นแปลงใด ๆ เช่น ตกตะกอน สีเปลยี่ น มกี ลิ่นอมเปรย้ี ว กลน่ิ บูด
มรี าตามขอบภาชนะดา้ นบนหรอื ไม่ หากมีความผดิ ปกติ ควรปรบั ปรุงสตู รและเร่ิมทดลองใหม่
เทคนคิ และข้อควรระวงั ในการผลิตแชมพสู มุนไพร ได้แก่

1. การสกดั สมนุ ไพร ควรคดั เลอื กสมนุ ไพร หากเป�นไปได้ควรนำสมนุ ไพรจากแหล่งเดียว
กนั ลา้ งทำความสะอาดกอ่ นทำให้แหง้ ห้ามท้งิ ให้ขึ้นรา เพราะหากขึน้ ราแล้วเอาล้างนำ้ แล้วสกดั ก็ไม่
สามารถ กำจดั สปอรข์ องราไดห้ มด จึงควรจัดหาสมุนไพรใหพ้ อดกี บั การสกดั แตล่ ะครงั้

2. ผผู้ ลิตจะต้องใช้ผลติ ภัณฑ์ของตนเองและสังเกตความบกพร่องคอยตดิ ตามผลจากผใู้ ช้
เพอื่ ปรับปรงุ อยา่ งสมำ่ เสมอ

3. หลงั ผลิต เมื่อสงผลิตภัณฑ์ออกขาย จะตอ้ งเก็บตวั อย่างของการผลติ แต่ละคร้ังไว้อย่าง
น้อย 6 เดอื น - 1 ป� เพื่อเกบ็ สถิตริ ะยะเวลาทจ่ี ะเกบ็ รักษาเอาไว้

4.การผลิตแชมพู (รวมทง้ั ครีมนวดและสบู่เหลว) สามารถใชแ้ ชมพูสมุนไพรหลายตวั
รวมกนั เพือ่ ตอ้ งการคุณสมบตั ิหลากหลายแตต่ ้องทดลองดูก่อนวา่ สมุนไพรเมื่อผสมแล้วเข้ากนั หรอื
ไม่ในภายหลงั

5. การผลติ แชมพผู สมดอกอญั ชนั หากใส่ดอกอญั ชนั น้อย สีแซมพจู ะจาง ไมด่ ำเขม้
6. แซมพผู สมมะกรดู อาจเกิดการตกตะกอนได้ ซึ่งอาจเกดิ จากน้ำมนั มะกรดู ท่ีมีกากหรอื

34

ใยของมะกรดู ดังน้ันจึงควรกรองน้ำมะกรดู ให้ดีก่อนเติมลงในแชมพู
8. น้ำมนั มะกอก หากใส่เกินอตั ราส่วน หรือกวนไม่ดี จะลอยเปน� ชั้น ฝ้าขาวในขวด

4.2 การควบคมุ คณุ ภาพและมาตรฐานของผลติ ภณั ฑ์แชมพู

เพอ่ื ให้มีคุณภาพดีเป�นทีย่ อมรบั ของผู้บริโภคและมคี วามปลอดภยั ในการใชแ้ บง่ การทดสอบ
ไดด้ งั น้ี
1. การทดสอบคณุ ลักษณะของแชมพู

ไดแ้ ก่ กล่ิน สี ความหนดื ความเปน� กรด-ดา่ ง ปริมาณวิเคราะห์สารกันเสีย สารลด
แรงตงึ ผวิ และตัวยาสำคัญ เช่น สารขจัดรงั แค
2. การทดสอบคุณภาพในการใชข้ องแชมพูไดแ้ ก่

- การชำระลา้ งและทำความสะอาด
- ฟองและความคงตัวของฟอง
- การล้างน้ำออก
- สารปรับสภาพเส้นผม
3.การระคายเคืองและความเป�นพษิ เชน่ การระคายเคอื งตอ่ ตา
การวจิ ยั และพฒั นาสูตทม่ี ีระบบมักจะควบคมุ มาตรฐานการผลติ แชมพใู ห้มีคณุ ภาพทดี่ ี
โดยจะทำการทดสอบ แบ่งเปน� 4 ขัน้ ตอน
1. การตรวจสอบในห้องปฏบิ ัตกิ าร เปน� การตรวจสอบทางกายภาพและเคมี เช่น การ
เกิดฟอง ความหนดื การทำความสะอาด ฯลฯ
2. การตรวจสอบโดยอาศยั ผู้เชี่ยวชาญ โดยสงั เกตคุณลกั ษณะทางประสาทสมั ผสั ดังน้ี
สี กล่นิ ความขุ่นและความใส ความสวยงามนา่ ใช้ โดยการประเมนิ ทางประสาทสัมผัสดว้ ยการให้
คะแนนเพื่อเปรยี บเทียบ
3. การตรวจสอบโดยอาศยั ข้อมลู จากช่างทำผมหรือหอ้ งเสรมิ สวยเองของภายในสถานท่ี
ผลติ โรงงานหรือรา้ นเสรมิ สวยทัว่ ไป
- การทดสอบ Beauty salon test เปรยี บเทยี บคณุ ภาพแชมพตู ่างชนดิ กนั ที่มตี อ่
เส้นผม
- การทดสอบแบบแบง่ คร่ึงศีรษะ (Half head test) ทดสอบกับอาสาสมคั ร

35

4. การทดสอบโดยการสอบถามจากผใู้ ช้แชมพโู ดยตรงโดยการใชแ้ บบสอบถาม

4.3 การบรรจภุ ัณฑ์

4.2.1ให้บรรจุแชมพผู สมสมนุ ไพรในบรรจุภณั ฑท์ ีส่ ะอาด ปด� ได้สนิท และสามารถปอ้ งกันการ
ปนเปอ� นจากสิ่ง สกปรกภายนอกได้ การทดสอบให้ทำโดยการตรวจพินิจ

4.2.2 ปริมาณสทุ ธิของแชมพผู สมสมุนไพรในแต่ละบรรจุภัณฑต์ อ้ งไม่น้อยกว่าท่ีระบุไว้ทฉี่ ลาก

4.4 เครอื่ งหมายและฉลาก

4.3.1 ทีฉ่ ลากหรอื บรรจภุ ณั ฑ์แชมพผู สมสมุนไพรทุกหนว่ ย อยา่ งน้อยตอ้ งมเี ลข อกั ษร หรอื
เครอ่ื งหมายแจ้ง รายละเอียดตอ่ ไปนีใ้ ห้เห็นไดง้ า่ ย ชัดเจน

(1) ชื่อผลติ ภณั ฑ์ตามมาตรฐานน้หี รือชอื่ อนื่ ทีส่ อ่ื ความหมายวา่ เป�นผลิตภณั ฑ์ตามมาตรฐานน้ี
เช่น แชมพู ผสมสารสกัดจากดอกอญั ชนั แชมพผู สมมะคําดคี วาย

(2) ส่วนประกอบทกุ ชนดิ ใหเ้ รยี งปรมิ าณจากมากไปน้อย
(3) ปรมิ าณสทุ ธเิ ปน� กรัม หรือเป�นลูกบาศก์เซนตเิ มตร
(4) เดอื น ปห� รือ ปเ� ดือน ท่ีทํา
(5) เดอื น ป�หรือ ป�เดอื น ท่หี มดอายุ
(6) เลขทแี่ สดงคร้ังท่ผี ลิตหรอื รหสั ร่นุ ท่ที ํา
(7) วธิ ใี ช้เชน่ เขยา่ ขวดกอ่ นใช้
(8) ข้อแนะนาํ และคาํ เตือน (ถา้ มี) มอก. เอส 12-2561 - 5 –
(9) การเก็บรกั ษา (ถา้ ม)ี
(10) ช่ือผูท้ ําหรือโรงงานท่ที าํ หรอื เครื่องหมายการคา้ ท่ีจดทะเบียน
(11) ประเทศทีท่ ํา ในกรณที ีใ่ ชภ้ าษาต่างประเทศ ตอ้ งมีความหมายตรงกบั ภาษาไทยทีก่ ําหนด
ไว้ข้างต้น

36

บทที่ 5 สรปุ

แชมพทู ่ัวไปมสี ว่ นผสมของอะไรบา้ ง
สว่ นประกอบหลกั ของแชมพูและสารทำความสะอาดต่างๆในป�จจบุ นั มาจากสารซกั ฟอก

(detergent) ซงึ่ เปน� สารเคมีสงั เคราะหซ์ ่งึ ได้จากกระบวนการผลิตนำ้ มนั ปโ� ตรเลียม ตัวอย่างเช่น สาร
SLS (Sodium Lauryl Sulfate ) สารนีม้ ีโมเลกลุ ขนาดเลก็ มาก สามารถซมึ ผา่ นผวิ หนังเขา้ สูร่ า่ งกาย
และกระแสเลือดได้ ซ่ึงสารเคมีเหลา่ นหี้ ากเขา้ สรู่ ่างกายของเรา และไม่สามารถขับถ่ายออกไดห้ มดจะ
เกดิ การตกคา้ งสะสมอยใู่ นอวยั วะตา่ งๆ เช่น ตับ ไต และกระแสเลอื ด และอาจกอ่ ให้เกดิ โรคร้ายต่างๆ
อย่างเชน่ มะเร็ง[1]
ซ่ึงสารซักฟอกเหลา่ น้ีจะไปลา้ งไขมนั ธรรมชาติทีช่ ่วยเคลอื บผมและหนังศรี ษะจนหมดเม่ือไขมันท่ี
เคลือบเส้นผมและหนงั ศรี ษะถูกล้างไปจนหมด ตอ่ มน้ำมนั ธรรมชาตจิ ะสรา้ งน้ำมนั มาโชลมเสน้ ผมมาก
ข้ึน ยิ่งสระผมบอ่ ย ต่อมน้ำมันกจ็ ะผลติ นำ้ มันออกมามากจนผมมันเยิ้มไปหมด เราก็ยิ่งสระผมบ่อยขนึ้
จนนานเข้าหนังศรี ษะและต่มุ รากผมก็เสียสมดุล รากผมไมแ่ ขง็ แรง และหลดุ ร่วงได้งา่ ย หนังศรี ษะแหง้
เป�นเกลด็ เกดิ เป�นรงั แค

ดังน้นั จึงควรหลีกเลี่ยงสารเคมเี หลา่ นี้ และหนั กลับไปใชแ้ ชมพธู รรมชาติ โดยวิธที ี่ดีทีส่ ุดคือการ
ทำแชมพูใช้เองโดยใช้สมนุ ไพรธรรมชาติ

สมุนไพรที่คนโบราณนำมาใช้ในการดแู ลเส้นผมและหนงั ศรี ษะนัน้ เปน� สมุนไพรใกล้ตัวปลูกไว้
ริมรัว้ บา้ น หาไดง้ า่ ย นำมาใช้ในชวี ิตประจำวนั ตัวอย่างเชน่

• มะกรดู ทำให้ผมน่ิมสลวย

• ขิงแก่ บรรเทาอาการผมรว่ ง

• ใบหมี่ ชว่ ยใหผ้ มข้นึ ดกดำ

• เสลดพงั พอน แก้พษิ แพต้ า่ งๆ

• ใบบวั บก บำรงุ รากผม กระตนุ้ การงอกของผม

• ประคำดคี วาย แก้ชนั ตุ แกร้ งั แค แก้เชอ้ื รา (ข้อควรระวงั ไม่ควรใชป้ ระจำ ใชเ้ มอ่ื มปี �ญหา และ
เลกิ ใช้เม่อื หายดแี ลว้ )

• กะเมง็ บำรงุ รากผม

37

• เถาตำลึง, ตะไคร้ แก้ผมแตกปลาย
• มะรุมท้งั หา้ ชว่ ยรกั ษาหนังศรี ษะและรงั แค

สมุนไพรทีใ่ ช้ในการดแู ลสขุ ภาพผมและหนังศรี ษะ ส่วนใหญเ่ ปน� สมุนไพรที่หาได้ง่ายมีอย่ทู ั่วไป
ราคาถูก ท่ีใชบ้ ่อย ได้แกน่ ้ำซาวข้าว ในอดตี คนไทยโบราณมกี ารใช้ “นำ้ ซาวข้าว” มาสระผม ซ่งึ จะ
ชว่ ยบำรุงเสน้ ผมใหน้ มุ่ ลน่ื ไม่เปน� รงั แค และมีกลน่ิ หอมของน้ำซาวขา้ ว

ถ้าจะใหด้ ีให้ใช้นำ้ ซาวขา้ วทเ่ี กบ็ ไว้หลายวนั หรือท่ีเรยี กวา่ “นำ้ มวกสม้ ” ซ่ึงเมอื่ นำมาสระผมจะทำให้ผม
เป�นเงางามกว่านำ้ ซาวข้าวธรรมดา และยงั ใช้สระผมรว่ มกบั สมุนไพรตวั อื่นได้ อีกหลายตำรบั ไม่ว่าจะ
เป�นยาสระผมน้ำซาวข้าวใบหม่ี ตำรับยาสระผมมะกรูดและน้ำข้าวกล้องปน� ตำรบั ของสาวภูไท
นอกจากนร้ี ำขา้ วยังช่วยปลกู ผมได้อกี ด้วย ซงึ่ เหลา่ นเี้ ปน� ภมู ิปญ� ญาท่ชี ว่ ยใหค้ นพง่ึ ตวั เองได้

มะกรดู
สรรพคณุ :การใชม้ ะกรูดสระผมน่าจะรจู้ ักกนั มาต้ังแตส่ มัยโบราณ วิธกี ารสระ บา้ งกใ็ ช้ผลดิบผ่า

แลว้ บบี นำ้ สระโดยตรง บ้างก็นำไปเผา หรอื ตม้ กอ่ นสระ มะกรูดยงั มีใชใ้ นพระราชพธิ สี ำคญั เชน่ พระ
ราชพธิ ีโสกนั ต์ ซึง่ ระบไุ วใ้ นพระราชพิธสี ิบสองเดือนไว้ ว่าจะตอ้ งมผี ลมะกรูดและใบส้มป่อยประกอบใน
พธิ ีด้วย เข้าใจว่าน่าจะใช้เพื่อการสระผมน่ันเอง นำ้ มะกรดู มีรสเปร้ียว มสี ภาพเป�นกรดออ่ นๆ ช่วยปรับ
สภาพหนงั ศรี ษะ ช่วยปรบั ค่า pH ของเสน้ ผมท่มี ีค่าความเป�นดา่ งสงู ซงึ่ เกิดขน้ึ จากการใช้แชมพู อกี ทั้ง
ยงั ช่วยบำรุงผมไม่ให้หงอกก่อนวยั ด้วยองค์ประกอบของสารไนอาซีน เหลก็ ฟอสฟอรสั แคลเซยี ม
โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และกรดอนิ ทรยี อ์ ืน่ ๆ ผิวของมะกรูดมนี ำ้ มันหอมระเหย ชว่ ยบำรงุ เส้นผมและ
หนงั ศรี ษะทำให้เสน้ ผมนุ่ม มีน้ำหนกั เงางาม ดกดำ และไม่มรี ังแค
น้ำมนั มะกรดู ทม่ี ีในผวิ มะกรูดจะไปซอ่ มชัน้ เคอราตนิ ให้เปน� มนั เงา ผมมนี ้ำหนัก น้ำมะกรดู ชว่ ยรักษา
แผลบนหนังศรี ษะและขจัดรงั แคไปในตัว

38

บรรณานุกรม

https://www.tisi.go.th/assets/website/pdf/tiss/12-2561.pdf
https://marumothai.com/article/สมนุ ไพร-ของใกลต้ วั -มกั นิ/#แชมพสู มุนไพร_คืออะไร

https://www.bergamot.co.th/tips/herbal-shampoo/ ประโยชน์

https://intrend.trueid.net/central/nonthaburi/แชมพมู ะกรูด-ดอกอญั ชัน-ขิง-ทำง่ายกว่าที่คิด
trueidintrend_14146

แชมพู ว่านหาง+อัญชัน
https://papasara0.wordpress.com/2016/10/06/โครงงานเร่ืองเเชมพวู า่ /

แชมพูขิง
http://www.mamaexpert.com/posts/content-1380

แชมพมู ะกรูด

https://www.opsmoac.go.th/kamphaengphet-local_wisdom-files-431091791793

แชมพูสูตรสมุนไพร
https://www.kvjunion.com/วธิ กี ารทำแชมพสู มนุ ไพร/

39

แชมพสู มุนไพรมะกรูด อญั ชัน ขงิ บอระเพด็ ย่านาง บัวบก
http://tuktajurairat.blogspot.com/2015/06/blog-post.html

การทำแชมพมู ะกรดู
https://www.opsmoac.go.th/kamphaengphet-local_wisdom-files-431091791793

แชมพสู มุนไพร 9 ชนดิ
https://d.dailynews.co.th/article/778406/

คุณสมบตั ิของสมุนไพร
https://www.jeab.com/style-beauty/hair/7-herb-for-hair-care

แชมพูสมนุ ไพรสตู รว่านหางจระเขผ้ สมมะกรดู
https://www.plerne.com/วธิ ีทาํ แชมพสู มนุ ไพร/

แชมพูมะกรูด N 7
https://www.bansuanporpeang.com/node/9539

แชมพูอญั ชนั แกผ้ มหงอก
https://storysiam.com/วธิ ที ำแชมพสู มนุ ไพรอญั ชัน-แก้ผมหงอก-ผมดกดำเปน� ธรรมชาติ/

40

https://intrend.trueid.net/central/nonthaburi/แชมพูมะกรูด-ดอกอัญชนั -ขงิ -ทำง่ายกวา่ ทค่ี ดิ -
trueidintrend_14146

ปจ� จัยการเลอื กซ้อื แชมพู
https://mmm.ru.ac.th/MMM/IS/twin-8/6114154002.pdf

การพัฒนาสตู รแชมพผู สมสารสกดั สมนุ ไพร
https://kukr.lib.ku.ac.th › do...PDFการพัฒนาสูตรแชมพผู สมสารสกัดสมนุ ไพร

เครื่องหมายและฉลาก
https://www.tisi.go.th/assets/website/pdf/tiss/12-2561.pdf

สรุป
https://greenshopcafe.com/greennews1124.html