03-4 ขลุ่ยเพียงออ

ขลุ่ยเพยี งออ

เอกสารประกอบการเรียนรู้
รหัสวิชา ศ23101 รายวิชาพื้นฐานศิลปศึกษา 5 (ดนตรีไทย)
ระดับชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 3 ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2563

อาจารยพ์ งศพชิ ญ์์ แกว้ กุลธร
และอาจารยน์ สิ ิตนันทนัชญ ชญาวไรอ่ ้อย

กล่มุ สาระการเรยี นรู้ศิลปะ
โรงเรยี นสาธติ มหาวิทยาลัยศรนี ครินทรวโิ รฒ ปทมุ วนั

ขลยุ่ เพยี งออ

เสยี งขลยุ่ ครวญ
หวนมากบั ลม
พส่ี ะอื้นฝืนระทม
คา่ คืนฝนื ขม่ ใจเหงา

ขลุ่ยครางครวญ
พีห่ วลคนงึ ถึงเจ้า
ฟงั เสียงหร่ิงหรดี
เร้าพย่ี ง่ิ เศรา้ ไม่วาย

ขลยุ่

ขลยุ่ นบั วา่ เป็นเคร่ืองดนตรีทใ่ี กลช้ ดิ กบั คนไทยมากทส่ี ุดชนิดหน่ึง
คนทวั่ ๆ ไปนิยมเป่าขลุย่ มากกว่าเล่นดนตรีชนิดอ่นื หรือแมแ้ ต่คนใน
วงการดนตรีไทย ทเ่ี ลน่ เคร่อื งดนตรีชนิดอ่นื ก็มกั เป่าขลุ่ยดว้ ย เน่ืองจาก
ขลุ่ยเป็นเคร่ืองดนตรีท่ีสามารถนาติดตวั ไดส้ ะดวกเสียงไพเราะ
การฝึกหดั ในเบ้ืองตน้ ไม่ยากนกั โดยทวั่ ไปคนมกั เขา้ ใจว่าขลุ่ยน้ัน
เลน่ งา่ ย แต่ความจริงแลว้ สง่ิ ท่เี ราเห็นว่างา่ ยทส่ี ุดกลบั เป็นส่งิ ทเ่ี ล่นยาก
ท่ีสุด คนท่ีเป่ าขลุ่ยไดด้ ีในปัจจุบนั จึงหาไดย้ ากนักดนตรีจึงขาด
ครูผูแ้ นะนาไปดว้ ย

ใบความรูร้ ายวชิ าพ้นื ฐานศลิ ปศกึ ษา 5 (ดนตรไี ทย) ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 3 อาจารยพ์ งศพชิ ญ์ แกว้ กลุ ธร อาจารยน์ ิสติ นนั ทนชั ชาวไร่ออ้ ย

ขลุ่ยเพียงออ

ขลยุ่ เพียงออ มสี รรพนามว่า “เลา”

ขลุ่ยเพียงออ เป็ นเคร่ืองดนตรีประเภทเคร่ืองเป่ าท่ีไม่มี
ล้ินขลุ่ยเพียงออมีบทบาทหน้าท่ีในการบรรเลงเป็ น
เคร่อื งตามท่ีมีเสยี งนุ่มนวลไปทางทมุ้ ตา่ สามารถบรรเลง
ไดท้ ง้ั บรรเลงเด่ียวและรวมวง

ส่วนประกอบของขล่ยุ เพียงออ
สว่ นประกอบหลกั ของขลยุ่ เพียงออ

1. ดาก อยูบ่ ริเวณดา้ นบนขลยุ่ เป็นไม้

ยดั ลงไปเพอ่ื สามารถเจาะรูของขลุ่ยได้

2. รูปปากเป่า ตดิ กบั ดากเพอ่ื เป่าลงไป

ลมลงไปในรู

3.ปากนกแกว้ เป็นรูทท่ี าใหเ้สยี งของ

ขลยุ่ ดงั ออกมา

4. รูน้วิ คา้ เป็นรูดา้ นลา่ งเพ่อื ใช้

น้วิ หวั แมม่ อื ในการปิด

5. รูบงั คบั เสยี งเป็นรูทป่ี ิดเปิดเป็น

ทานอง

6. รูรอ้ ยเชอื กจะมหี รอื ไมม่ กี ็ไดเ้พอ่ื

จดั เก็บใหเ้รยี บรอ้ ย

7. รูตงั้ เสยี งอยู่ดา้ นลา่ งของขลยุ่ เพอ่ื ใช้

เจาะเป็นแกนหลกั ในการตง้ั เสยี ง

8. รูเย้อื เป็นรูทใ่ี นปจั จบุ นั ไมม่ ใี ชแ้ ลว้

ขอ้ มลู ภาพ https://pirun.ku.ac.th/~b5411100453/type.html เน่อื งจากตอ้ งปิดรูเยอ่ื ก่อนเป่าดว้ ย

ใบความรูร้ ายวชิ าพ้นื ฐานศลิ ปศกึ ษา 5 (ดนตรไี ทย) ชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 3 อาจารยพ์ งศพชิ ญ์ แกว้ กลุ ธร อาจารยน์ ิสติ นนั ทนชั ชาวไร่ออ้ ย

วิธีการเปา่ ขลยุ่ เพยี งออ ขล่ยุ เพียงออ

***เร่ิมตน้ ดว้ ยการอ่านโน้ต ดว้ ยระบบโน้ตไทย ใหเ้ กิดความชานาญของทานองแ ละ
จงั หวะกอ่ น จากน้ันจงึ เป่าขลยุ่ ตามโนต้ และจงั หวะของบทเพลง***

อ่านโนต้ กอ่ น

---ด ---ร ---ม ---ฟ ---ซ ---ล ---ท ---ด
---ด ---ท ---ล ---ซ ---ฟ ---ม ---ร ---ด

---ด -ร-ม ---ร -ม-ฟ ---ม -ฟ-ซ ---ฟ -ซ-ล
---ซ -ล-ท ---ล -ท-ด ---ด -ท-ล ---ท -ล-ซ
---ล -ซ-ฟ ---ซ -ฟ-ม ---ฟ -ม-ร ---ม -ร-ด

เพลงชวา

ท่อน 1

---ล ดร-ล ดร-ล -ล-ล ---ซ ลด-ซ ลด-ซ -ซ-ซ
---ฟ ซล-ฟ ซล-ฟ -ฟ-ฟ ---ร ฟซ-ร ฟซ-ร -ร-ร

ทอ่ น 2

---ล -ด-ล -ด-ล -ล-ล ---ซ -ล-ซ -ล-ซ -ซ-ซ
---ฟ -ซ-ฟ -ซ-ฟ -ฟ-ฟ ---ร -ฟ-ร -ฟ-ร -ร-ร

ใบความรูร้ ายวชิ าพ้นื ฐานศิลปศึกษา 5 (ดนตรไี ทย) ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 3 อาจารยพ์ งศพชิ ญ์ แกว้ กลุ ธร อาจารยน์ สิ ติ นนั ทนชั ชาวไร่ออ้ ย

1 การวางขลยุ่ ท่รี มิ ฝีปาก ขล่ยุ เพียงออ

ใหใ้ ชร้ มิ ฝีปากดา้ นบนและลา่ งจรดลง

บนรูปากเป่า จดั เลาขลุย่ ใหต้ งั้ ไดม้ มุ 2 ท่านงั่

ประมาณ 45 องศา กบั ลาตวั โดย การเล่นเคร่ืองดนตรีไทยทุกชนิดนกั

ทอดแขนไวข้ า้ งลาตวั พองาม (ไม่กาง ดนตรีตอ้ งสารวมกริ ิยามารยาทปฏบิ ตั ิ

ศอกม า ก จ น เกินไ ป เป่ า ลมใ ห้ ใหเ้ รียบรอ้ ยใหค้ วามเคารพต่อครูบา

เหมาะสมไมเ่ บาและแรงจนเกนิ ไป อาจารย์ เคร่อื งดนตรี ผูฟ้ งั ตลอดจน

3 การวางมือ นกั ดนตรีดว้ ยกนั เอง การนงั่ เป่ าขลุ่ย

การจบั ขลยุ่ แบบไทยโดยประเพณี ต้อ ง นั่ง ตัว ต ร ง เ พ่ือ ใ ห้ล ม เ ดิน

นิยมมาแต่โบราณจะจบั เอามอื ขวา สะดวก ไม่นงั่ กม้ หนา้ ถา้ นัง่ กบั พ้ืน

อยู่ขา้ งบนมอื ซา้ ย (แต่ถา้ จบั แบบ ควรนงั่ พบั เพยี บ

ส า ก ล นิ ย ม จั บ เ อ า มื อ

ซ้า ย ไ ว้ด้า น บ น มื อ ข ว า ไ ว้ 4 การวางน้ิว สาคญั มาก

ดา้ นล่าง) การเป่าในครง้ั น้ีตามแต่ มือบนจับเลาขลุ่ย 3 รู ด้วยน้ิวช้ี
สะดวกและความถนดั ของแต่ละ น้ิวกลาง และน้ิวนาง อยู่ในลกั ษณะท่ี
บคุ คล พรอ้ มจะปิด-เปิดรูบงั คบั เสยี ง (ซ่งึ อยู่
ดา้ นบนของเลาขลุ่ย) เรียงลงมา
5 ลกั ษณะการวางน้ิว

การวางน้วิ ของมอื ซา้ ยและมอื ขวา ใหว้ าง ตามลาดบั ตงั้ แต่รูท่อี ยู่บนสุดถงึ รูท่สี าม

ลกั ษณะขวางกบั เลาขลยุ่ โดยน้ิวอยู่เหนือ น้ิว หัว แ ม่มือ ปิ ด รู ค้า ด้า น ห ลัง ไ ว้

รูบงั คบั เสยี งประมาณ 1 เซนติเมตรและ พรอ้ มทงั้ ใชน้ ้ิวกอ้ ยประคองดา้ นล่าง

ใชน้ ้ิวบริเวณผิวหนงั ส่วนท่นี ูนใตป้ ลาย ของเลาขลุ่ยไว้ มือล่างจับเลาขลุ่ย

น้ิว เป็นส่วนท่ีใชป้ ิด-เปิดรูบงั คบั เสียง ส่วนล่าง 4 รู น้ิวช้ี น้ิวนาง น้ิวกลาง

ก า ร ว า ง น้ิ ว เ พ่ือ ปิ ด รู บัง คับ เ สี ย ง และน้ิวกอ้ ย เรียงลงมาตามลาดับ

ตอ้ งพยายามปิดรูใหส้ นิท มฉิ ะนนั้ จะทา น้ิวหวั แม่มือยนั ขลุ่ยดา้ นหลงั จับเลา

ใหส้ ียงขลุ่ยท่ีเป่ าออกมา ดงั ผิดเพ้ียน ขลยุ่ ใหแ้ ขนส่วนปลายทง้ั ขวา และซา้ ย

โดยเฉพาะเสียงโด (ด) เป็นเสียงท่เี ป่ า ไดฉ้ ากกบั เลาขลุ่ยพอประมาณโดยกาง

ยากทส่ี ดุ ขอ้ ศอกพองาม

ใบความรูร้ ายวชิ าพ้นื ฐานศิลปศกึ ษา 5 (ดนตรไี ทย) ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 3 อาจารยพ์ งศพชิ ญ์ แกว้ กุลธร อาจารยน์ ิสติ นนั ทนชั ชาวไร่ออ้ ย

ขลุ่ยเพียงออ

การฝกึ เปา่ ขลยุ่ เพยี งออ

1 จบั ขลยุ่ ให้ถกู ต้องไม่ต้องเกรง็ สบาย ๆ
2 นิว้ ทป่ี ดิ ไมห่ งกิ งอ เรยี งอยา่ งสวยงาม บน 3 ล่าง 4
3 ฝกึ เป่าไล่เสียงตามโน้ตจาก โดต่าไปหาโดสงู
4 เปา่ ตดั ลม ดว้ ยลน้ิ ทีละเสียงทลี ะตัวโนต้
5 กวาดสายตาตามตวั โน้ตจากซา้ ยไปขวา

ขอ้ ควรระวงั พเิ ศษ

ปิดน้ิวใหส้ นิท ไมส่ นทิ จบเลย
มสี ติ สมาธกิ ับการฝึก อยา่ งนอ้ ยวันละ 30 นาทขี นึ้ ไป
เป่าชญ้า ๆ ไมต่ อ้ งรบี ชญดั เจน ตัดลมใหเ้ กิดลมน่งิ ๆ ไม่ส่นั เครือ

ตารางเปดิ ปดิ นวิ้ คอื ปดิ นว้ิ

ใบความรูร้ ายวชิ าพ้นื ฐานศิลปศึกษา 5 (ดนตรไี ทย) ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 3 อาจารยพ์ งศพชิ ญ์ แกว้ กุลธร อาจารยน์ ิสติ นนั ทนชั ชาวไร่ออ้ ย