04-2 อังกะลุง

อังกะลุง

เอกสารประกอบการเรยี นรู้
รหัสวชิ า ศ31101 รายวิชาศลิ ปกรรม 1 (ดนตรีไทย)
ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศึกษา 2563

อาจารยพ์ งศพิชญ์์ แก้วกุลธร
และอาจารย์นสิ ิตนันทนัชญ ชญาวไร่อ้อย

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศลิ ปะ
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวโิ รฒ ปทุมวนั

อังกะลุง อังกะลุง เป็นเครื่องดนตรีไทยที่ทำจำกไม้ไผ่
เลน่ ด้วยกำรเขย่ำให้เกิดเสียง นับเป็นเครื่องดนตรี
ประเภทตี มีที่มำจำกประเทศอินโดนีเชีย
ซึ่ ง อั ง ก ะ ลุ ง เ ป็ น เ ค รื่ อ ง ด น ต รี ท่ี นิ ย ม น ำ ม ำ ใ ช้
ในกำรเรียนกำรสอนวิชำดนตรีไทย ทั้งระดับ
ชั้นประถมศึกษำและ มัธยมศึกษำ เพ่ือให้
สอ ด คล้ อ งกับ น โ ย บ ำ ย ชำ ติ ที่ ต้ อ งก ำร ใ ห้ ผู้ เรี ย น
ทุกคนสำมำรถเล่นเคร่ืองดนตรีไทยได้อย่ำงน้อย
1 ชิ้น จึงได้กำหนดให้ผู้เรียนเขย่ำอังกะลุง
เพ่ือพัฒนำทักษะด้ำนกำรบรรเลงดนตรีไทย
เข้ำใจลักษณะกำรบรรเลงเครื่องดนตรีไทย อีกท้ัง
ยังส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดควำมสำมัคคี เพรำะ
กำรบรรเลงอังกะลุงให้เป็นเพลงนั้น ต้องใช้
ผู้บรรเลงเป็นจำนวนมำก จึงต้องอำศัยควำม
สำมัคคีและควำมพร้อมเพรยี งเป็นอยำ่ งมำก

ใบควำมรู้รำยวิชำศลิ ปกรรม 1 (ดนตรีไทย) ชน้ั มธั ยมศกึ ษำปที ่ี 4 อำจำรย์พงศพิชญ์ แก้วกุลธร อำจำรย์นิสติ นนั ทนัช ชำวไรอ่ ้อย

องั กะลงุ

อังกะลุง เป็นเคร่ืองดนตรีไทยชนิดหนึ่ง ทำด้วยไม้ไผ่ จำกชวำ สู่ สยำม
จัดอยู่ในประเภทเคร่ืองตี ลักษณะนำมเของอังกะลุง
เรียกว่ำ “ตับ” เพรำะมีกระบอกแขวนเรียงกันเป็นแถว องั กะลงุ อนิ โดนีเซยี
มี 3 กระบอก เดิมเป็นเครื่องดนตรีพื้นเมืองของประเทศ
อินโดนีเซียในหมู่เกำะชวำ อังกะลุงเข้ำมำสู่ในประเทศ
ไทยคร้ังแรกเมื่อรำว พ.ศ.2451 เมื่อครั้งท่ีสมเด็จเจ้ำฟ้ำ-
พระยำภำนุพันธ์วงศ์วรเดชขณะเสด็จพระรำชดำเนิน
ป ร ะ พ ำ ส ป ร ะ เ ท ศ ช ว ำ พ ร้ อ ม ด้ ว ย ห ล ว ง ป ร ะ ดิ ษ ฐ -
ไพเรำะ (ศร ศิลปบรรเลง) ที่ได้ตำมเสด็จไปด้วย
เมอื่ พระองค์ถงึ สถำนทใ่ี ด ประชำชนจะนำดนตรมี ำถวำย-
กำรต้อนรับ จนได้เสด็จไปถึงตำบลบำเดเออ มีวงดนตรี
ต่ำง ๆ มำบรรเลงถวำย แต่มีดนตรีวงหน่ึงแตกต่ำงไป
จำกวงอ่ืน เพรำะทำด้วยไม้ไผ่ ถือคนละเสียง วิธีกำร
บรรเลงใช้มือหน่ึงถือมือหน่ึงไกว ไพเรำะน่ำฟังมำก
วงดนตรีน้ีทำงชวำเรียกวำ่ “องุ คลุง”

ลกั ษณะนำมอังกะลงุ 1 ตบั

ประเทศชวำได้ถวำยอังกะลุงให้สมเด็จเจ้ำฟ้ำ-
พระยำภำนุพันธ์วงศ์วรเดช 2 ชุด พระองค์ได้
มอบให้หลวงประดิษฐไพเรำะเป็นผู้รักษำ
หลวงประดิษฐไพเรำะนำมำฝึกให้กับนักดนตรี
ในวังบูรพำภิรมย์ก่อน อังกะลุงในสมัยนั้นมี
5 เสยี ง คือ โด เร มี ซอล ลำ ทำให้กำรบรรเลง
เพลงไทยได้ไม่ครบทุกเพลง หลวงประดิษฐ-
ไพเรำะจึงเพิ่มเสียงจนครบ 7 เสียง และใน
สมัยรัชกำลท่ี 6 ได้พัฒนำกำรบรรเลงจำกกำร
ไกวเป็นกำรเขย่ำแทน นับว่ำเป็นต้นแบบของ
กำรบรรเลงอังกะลงุ ในปัจจุบนั

ใบควำมรู้รำยวชิ ำศิลปกรรม 1 (ดนตรไี ทย) ช้นั มธั ยมศกึ ษำปที ี่ 4 อำจำรย์พงศพชิ ญ์ แก้วกลุ ธร อำจำรยน์ ิสติ นนั ทนชั ชำวไร่ออ้ ย

ลักษณะการบรรเลง ส่วนประกอบของ
โดยท่ัวไปอังกะลุงหนึ่งตับจะมีเสียงเดียว องั กะลงุ

กำรเล่นอังกะลุงให้เป็นเพลงจึงต้องใช้อังกะลุง
หลำยตับ โดยมักจะให้นักดนตรีถืออังกะลุงคนละ
1 - 2 ตับ เม่ือต้องกำรโน้ตเสียงใด นักดนตรี
ประจำเสยี งน้ันก็จะเขยำ่ องั กะลงุ กำรเล่นองั กะลุง
จึงตอ้ งอำศยั ควำมพรอ้ มเพรยี งเป็นอย่ำงมำก

ส่วนประกอบขององั กะลงุ

1 ตัวองั กะลุง

ทำมำจำกไม้ไผ่ลำย เน่ืองจำกเป็นไม้ที่ มี

เน้ือแข็ง เมื่อแก่เต็มท่ีทำให้มีเสียงที่ไพเรำะ

มลี ำยทส่ี วยงำม อีกทั้งยงั มีนำ้ หนักเบำอกี ดว้ ย

2 รางไม้

ใช้ไม้ขุดเป็นรำง เพ่ือใช้วำงขำที่ฐำนกระบอกลงในร่อง

ที่ขุดร่องที่เจำะจะมี 3 ร่อง และรูกลมอีก 5 รู สำหรับ

3 เสาอังกะลงุ ตง้ั เสำยดึ ตัวกระบอกองั กะลงุ

มักทำด้วยไม้ไผ่เหลำ เกลำ หรือกลึงจนกลม

เรียบ มีควำมยำวตำมควำมสูงของกระบอก

อังกะลงุ ขนำดใหญก่ วำ่ รทู ี่รำงเลก็ นอ้ ย

4 ไม้ขวาง

ทำมำจำกไม้ไผ่เหลำแบน ส่วนกลำงปำดเน้ือไม้
เป็นร่องลกึ พอประมำณใช้สำหรับ สอดผ่ำนช่อง
กระบอกอังกะลุง เพ่ือยึดตัวกระบอกกับ
เสำ ส่วนประกอบทั้ง 4 จะถูกประกอบเข้ำ
ด้วยกนั โดยใชเ้ ชือกและ กำว ยดึ ตดิ กนั ให้แข็ง

ใบควำมรู้รำยวิชำศลิ ปกรรม 1 (ดนตรีไทย) ช้ันมธั ยมศึกษำปีที่ 4 อำจำรย์พงศพชิ ญ์ แก้วกุลธร อำจำรยน์ สิ ติ นนั ทนัช ชำวไรอ่ อ้ ย

กำรเขย่ำองั กะลุง

1 ให้จับองั กะลุงทำงด้ำนที่มสี องหลัก หรอื ทำงกระบอกใหญ่

2 แบง่ ด้ำนเสำทงั้ สองจำกทแี่ ขวนลงมำถึงรำงเป็น 3 ส่วน ให้จับส่วนท่ี 1 นับจำกข้ำงล่ำงข้ึนไป

ใช้หัวแม่มือและปลำยน้ิวชีอ้ ยู่คลนะด้ำน ส่วนนิ้วอกี 3 น้ิวท่ีเหลือใช้จับประคองท่ีหลักด้ำนใน
ให้แนน่ แต่อย่ำให้แนน่ เกินไปและเสำอยูต่ รงร่องมอื

3 ใหย้ ืน่ ข้อศอกออกมำจำกลำตวั ไปขำ้ งหนำ้ หำ่ งประมำณ 1 คืบ ข้อศอกงอประมำณ 45 องศำ
ให้มอื ทถ่ี อื อยูร่ ะหวำ่ งคำง (เวลำยกขนึ้ เขย่ำ) แต่อยำ่ ใหส้ งู กวำ่ น้นั เพรำะจะไม่สวยงำม

4 เวลำเขย่ำให้ผลกั อังกะลุงไปข้ำงหน้ำประมำณ 3 - 5 นิว้ และดึงกลบั ระยะเดียวกนั ดึงเข้ำ –
ออกเร็ว ๆ ใหก้ ระบอกท้งั สำมกระทบรำงทุกกระบอก

5 เสียงใดไม่เขย่ำหรือเขยำ่ แลว้ อยูร่ ะหว่ำงรอ ให้วำงองั กะลงุ ไว้ที่เข่ำ

6 กำรยกองั กะลุงข้ึนเขย่ำแตล่ ะครง้ั อยำ่ ใหเ้ ลยไปข้ำงหนำ้ มำกเกนิ ไป

7 กำรเขย่ำแต่ละครง้ั ตอ้ งกรอทกุ คร้ัง

8 ระวงั อยำ่ ให้องั กะลงุ แต่ละเสียงขำดช่วงกัน ต้องให้เสียงเคลื่อนที่ติดต่อกันตลอดเวลำ ยกเว้น
เพลงบำงเพลงท่เี จตนำให้เสยี งขำดหำย

เอกสารอ้างองิ
สวิต ทับทมิ ศรี. (2548). อังกะลุง. กรงุ เทพฯ: บริษทั ประชมุ ทอง พร้ินต้ิง กรุ๊ป จำกัด.

ใบควำมรรู้ ำยวิชำศลิ ปกรรม 1 (ดนตรีไทย) ชัน้ มัธยมศึกษำปีที่ 4 อำจำรย์พงศพิชญ์ แกว้ กุลธร อำจำรย์นิสติ นันทนัช ชำวไรอ่ ้อย