โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ลิปสติกจากว่านหางจระเข้

โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ลิปสติกจากว่านหางจระเข้ โดย นางสาวกฤติยานี รัตณี เลขที่3 นางสาวฐานิตา จันทร์โอเอี่ยม เลขที่6 นางสาวขัตติยาภรณ์ สมทรัพย์ เลขที่9 ครูที่ปรึกษา คุณครูปรีดา บัวยก โรงเรียนเทศบาล๔ (วัดโพธาวาส) อ าเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี โครงงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาเคมี (ว30226) ตามหลักสูตรห้องเรียนวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ณ โรงเรียนเทศบาล๔(วัดโพธาวาส) อ าเภอเมือง จังหวัดสุราษฏร์ธานี

โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ลิปสติกจากว่านหางจระเข้ โดย นางสาวกฤติยานี รัตณี เลขที่3 นางสาวฐานิตา จันทร์โอเอี่ยม เลขที่6 นางสาวขัตติยาภรณ์ สมทรัพย์ เลขที่9 ครูที่ปรึกษา คุณครูปรีดา บัวยก โรงเรียนเทศบาล๔ (วัดโพธาวาส) อ าเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี โครงงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาเคมี (ว30226) ตามหลักสูตรห้องเรียนวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ณ โรงเรียนเทศบาล๔(วัดโพธาวาส) อ าเภอเมือง จังหวัดสุราษฏร์ธานี

ก ชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์ : ลิปสติกจากว่านหางจระเข้ ชื่อผู้ท าโครงงาน : นางสาวฐานิตา จันทร์โอเอี่ยม และคณะ แผนการเรียน : วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ปีการศึกษาที่ส าเร็จ : 2566 อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงาน : คุณครูปรีดา บัวยก บทคัดย่อ ลิปสติกเป็นเครื่องส าอางชนิดหนึ่งที่ใช้ในการทาริมฝีปากของผู้หญิงกระบวนการผลิตลิปสติกมีการเพิ่ม ส่วนผสมอื่นๆเพื่อให้ลิปสติกมีคุณสมบัติตรงตามความต้องการของผู้บริโภคมากขึ้น โดยส่วนประกอบในการท า ลิปสติกจากว่านหางจระเข้ ซึ่งไม่เป็นอันตรายต่อลิปฝีปากของผู้บริโภค โครงงานลิปสติกจากว่านหาจระเข้ จุดประสงค์1)เพื่อศึกษาวิธีการท าลิปสติกจากว่านหางจระเข้ พบว่า ในการท าลิปสติกทั่วไปมีสารเคมีก่อให้เกิดการแพ แต่การท าลิปสติกจากว่านหางจระเข้ไม่มีสารอันตราย และมีราคาที่ถูก 2)เพื่อสร้างลิปสติกจากว่านหางจระเข้ พบว่า ลิปสติกจากว่านหางจระเข้ให้ความชุ่มชื้นแก่ริม ฝีปากและไม่เป็นอันตราย

ข กิตติกรรมประกาศ โครงงานวิทยาศาสตร์ฉบับนี้ส าเร็จลุล่วงได้ด้วยความกรุณาความช่วยเหลือและให้ ค าปรึกษาอย่างดียิ่ง จาก คุณครูปรีดา บัวยก อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงาน สาขาวิชาเคมีที่ได้กรุณา ถ่ายทอดความรู้ แนวคิด วิธีการ ค าแนะน า และตรวจสอบแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆด้วยความเอาใจ ใส่อย่างยิ่งข้าพเจ้าจึงขอขอบพระคุณเป็น อย่างสูง ขอขอบคุณหัวหน้ากลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนเทศบาล ๔ (วัดโพธาวาส) ที่เอื้อเฟื้อสถานที่ ในการท าการทดลองและการใช้เครื่องมือในการตรวจสอบทางพฤษเคมี ขอขอบคุณ บิดา มารดา พี่ น้อง และเพื่อนๆที่ช่วยเหลือในด้านต่างๆนอกจากนี้ยังมีผู้ที่ให้ การช่วยเหลืออีก หลายท่านซึ่งข้าพเจ้าไม่สามารถกล่าวน าได้หมด ในที่นี้จึงขอขอบคุณทุกท่าน เหล่านั้นไว้ณที่นี้ด้วย คุณประโยชน์ที่ได้รับจากโครงงานวิทยาศาสตร์ฉบับนี้ข้าพเจ้าขอมอบเป็นกตัญญูกตเวทีแต่ บิดามารดาและ ครอบครัวอาจารย์ที่อบรมสั่งสอนรวมทั้งผู้มีพระคุณทุกท่าน ฐานิตา จันทร์โอเอี่ยม และคณะ

ค สารบัญ หน้า บทคัดย่อ ก กิตติกรรมประกาศ ข สารบัญเนื้อหา ค,ง สารบัญตาราง จ สารบัญภาพ ฉ บทที่ 1 บทน า 1 ที่มาและความส าคัญ วัตถุประสงค์ 1 ขอบเขตการศึกษา 1 สมมตติฐาน 1 ตัวแปรที่ศึกษา 2 นิยามศัพท์เฉพาะ 2 บทที่ 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 3 เอกสารที่เกี่ยวข้อง 3 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 4 บทที่ 3 วิธีการด าเนินการ 5 วัสดุอุปกรณ์ 5 สารเคมี 5 วิธีการด าเนินการ 6 Flow chart 7

ง สารบัญ(ต่อ) บทที่ 4 ผลการด าเนินการ 8 ประสิทธิภาพของลิปสติกจากว่านหางจระเข้ 8 อภิปรายผล 8 บทที่ 5 สรุปผลการทดลองและข้อเสนอแนะ 9 ข้อเสนอแนะ 9 บรรณานุกรม 10 ภาคผนวก 11

จ สารบัญตาราง หน้า 4.1เปรียบเทียบคุณภาพของลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้และลิปสติกทั่วไป 8

ฉ สารบัญภาพ ภาพที่ หน้า ภาพที่1ว่านหางจระเข้ 3 ภาพที่2 บีทรูท 3 ภาพที่3 ลิปสติกเนื้อแมต 3 ภาพที่4 น้ ามันมะพร้าว 3 ภาพที่5 ไขผึ้ง 11 ภาพที่6 บรรจุภัณฑ์ลิปสติก 11

1 บทที่1 บทน า 1.1 ที่มาและความส าคัญของโครงงาน เริ่มต้นจากการพบเจอคนรอบข้างของผู้จัดท าที่มีปัญหาแพ้ลิปสติก เนื่องจากโครงสร้างผิวริมฝีปาก บอบบางมากต่างจากผิวหนังส่วนอื่น การทาลิปติกจึงท าให้ริมฝีปากสัมผัสกับสารเคมีโดยตรง ซึ่งท าให้เกิด อาการระคายเคืองได้ง่าย อาการแพ้ลิปสติกจะแตกต่างกันในแต่ละบุคคล แล้วแต่ว่าจะแพ้มากแพ้น้อยโดยเริ่ม ตั้งแต่มีอาการริมฝีปากแห้งคันไปจนถึงริมฝีปากอักเสบ หรือบวม เริ่มหาข้อมูลของส่วนผสมที่มีอยู่ในลิปสติก พบว่าในลิปสติกมีส่วนผสมที่สามารถก่อให้เกิดอาการแพ้คือน้ าหอมและสารแต่งกลิ่น สารกันเสีย เทียม ลีย้อม ซึ่งส าคัญที่สุดส าหรับการแก้ไขปัญหานี้คือ การหลีกเลี่ยงการใช้ลิปสติกที่มีส่วนผสมเหล่านี้ ลิปสติกออร์แกนิคก็เป็นทางเลือกหนึ่งเนื่องจากลิปสติกออร์แกนิคจะประกอบไปด้วยสารกัดจากพืช และไม่มีสารเคมีที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพมนุษย์ เช่น พาราเมน พาลาเลท และปิโตรเลียมเคมีหรือส่วนที่ ก่อให้เกิดการแพ้ข้างต้นแต่ลิปสติกที่มีสีสันสวยงามนั้นมีราคาแพงทางผู้จัดท าจึงคิดริเริ่มในการประดิษฐ์ลิปสติก จากว่านหางจระเข้ที่มีสีติดทนนานกลิ่นที่ไม่มีอันตรายและราคาที่ถูกตามที่คณะผู้จัดท าต้องการ ผู้จัดท าโครงงานตระหนักถึงความส าคัญของปัญหาและข้อเสียของลิปสติก จงคิดริเริ่มท าโครงงาน วิทยาศาสตร์ เรื่อง ลิปสติกจากว่านหางจระเข้เพื่อตอบสนองโจทย์ปัญหาจากลิปสติกที่มีราคาสูงมีอันตรายหรือ สีที่ไม่ติดทน 1.2 วัตถุประสงค์ 1.เพื่อศึกษาวิธีการท าลิปสติก 2.เพื่อสร้างลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้ 1.3 ขอบเขตการศึกษา 1.ศึกษาวิธีการท าลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้ 2.ส่วนผสมของลิปสติก 3.ประสิทธิภาพของลิปสติก 1.4 สมมติฐานการทดลอง ลิปสติกจากว่านหางจระเข้มีสีที่ติดทนนาน 1.5 ตัวแปรที่ศึกษา ตัวแปรต้น ว่านหางจระเข้และส่วนผสมในลิปสติกเนื้อแมทที่ไม่มีสาร อันตราย ตัวแปรตาม ประสิทธิภาพการติดทนของสีลิปสติก

2 ตัวแปรควบคุม ปริมาณว่านหางจระเข้ 1.6 นิยามศัพท์เฉพาะ 1. ลิปสติก หมายถึง เครื่องส าอางส าหรับทาริมฝีปากให้เป็นสีต่างๆหรือบ ารุงให้ชุ่มชื้นลักษณะ มีความ เข้มข้นของเนื้อสีชัดทาแล้วจะติดทนนนจะช่วยให้เรียวปากชุ่มชื้นและเนียนขี้น 2. ว่านหางจระเข้ หมายถึง ต้นไม้ชนิดหนึ่งวุ้นของไม้ใช้รักษาแผลไหม้ได้และน ามาเป็นส่วนผสมในลิปสติก ได้ลักษณะ ภายในเป็นวุ้นใช้รักาอาการติดเชื้ออักเสบและกระตุ้นเซลล์เนื้อเยื่อต่างๆให้เจริญเติบโตและ ความ ชุ่มชื้นจึงน ามาเป็นส่วนผสมของลิปสติกว่านหางจระเข้ 3. เชียร์บัตเตอร์ หมายถึง ไขมันธรรมชาติจากต้นเชียบัทเม็ดที่ได้จากพืชชั้นเมืองชาวแอฟริกาลักษณะ เป็นเนื้อสัมผัสเหนียวข้นคล้ายเนยจึงมีคุณสมบัติช่วยเคลือบผิว 4. น้ ามะพร้าว หมายถึง น้ ามันที่ได้จากการสกัดแยกน้ ามันจากเนื้อมะพร้าวลักษณะ ใสเหมือนน้ าไม่มี กลิ่นหืนกลิ่นหอมอ่อนๆจากมะพร้าว 5. บีทรูท หมายถึง เป็นหัวสีแดงที่ปรุงสุกเหมือนมันฝรั่งและรับประทานเป็นผักสามารถน าสีมาท าสาร สกัดได้ลักษณะ มีสีแดงเลือดหมู สีม่วงแดง มีเนื้อด้านในอวบน้ า

3 บทที่2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง 2.1 เอกสารที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลของพืชว่านจระเข้ ชื่อวิทยาศาสตร์ Aloe vera ชื่อสามัญ star caetus aloe alcin jatterabad barbados ชื่อพื้นเมือง ห่างจระเข้ ลักษณะทั่วไป ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อนมีลักษณะเป็นกอ ต้นไม้ล้มลุกเนื้ออ่อนมีลักษณะเป็นกอ ใบ อวกมีลักษณะเป็นกาบยาวประมาณ 1 ฟุตรูปใบยาวคล้ายหางจระเข้ขอบใบมีหนามมีรอย หยักใบมีสีเขียวปะขาวภายในเป็นวุ้น ดอก ออกเป็นช่อขึ้นมาตรงกลางกอดอกมีลักษณะเป็น หลอดรูปกรวยสีส้มออกดอกในฤดูร้อน ข้อมูลของพืช บีทรูท ชื่อวิทยาศาสตร์ Beta vulgaris L. ชื่อสามัญ chard Beetroot sugarbeet mangel wurzel ชื่อพื้นเมือง ผักกาดแดง , ผักกาดฝรั่ง

4 ลักษณะทั่วไป ต้นอยู่ใต้ดินรากอวบน้ ามีเส้นผ่าศูนย์กลาง 4-5 ซมใบเป็นใบเดียวเรียงตัวสลับก้านยาวใบรูปมี ขนาดเล็ก ข้อมูลของ ลิปสติกเนื้อแมท มีความเข้มข้นของเนื้อสีชัดมากที่สุดเป็นลิปสติกเนื้อด้านที่ขาดความมันวาวทาแล้วจะแห้งและติดทน เวลาทาอาจท าลิปบาล์ม เพื่อความชุ่มชื้นเสียก่อน ข้อมูลของ น้ ามันมะพร้าว น้ ามันที่ได้จากการสกัดแยกน้ ามันจากเนื้อของมะพร้าวโดยผลิตภัณฑ์น้ ามะพร้าวที่จ าหน่ายใน ท้องตลาดและได้รับความสนใจในขนาดนี้คือVirgin coconut oil หรือน้ ามันมะพร้าวสกัดเย็น 2.2 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง นันท์นภัส ต้นธีรสินและคณะ(2563) ได้ศึกษางานวิจัยเรื่อง ลิปสติกออแกนิค พบว่าลิปสติกอร์แกนิคที่ ท ามาจากธรรมชาติเช่นว่านหางจระเข้จะเป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์ไม่มีสารอันตรายและจะมีส่วนผสมของบีท รูทและส่วนผสมต่างๆจะท าลิปสติกเป็นเนื้อเเมทแบบแท่งสีติดทนนานและมันวาวสามารถหาซื้อได้ตามห้าง และร้านเครื่องส าอางจนเป็นที่น่าสนใจของสาวๆทุกคน ศศิกานต์ จ าปาเกตุกุล (2559) ได้ศึกษางานวิจัยเรื่อง ลิปสติกออแกนิค พบว่าปัจจุบันคนส่วนใหญ่ ชอบรักสวยรักงามจึงได้คิดผลิตลิปสติกออแกนิคมาเพื่อสาวๆทุกคนลิปสติกออแกนิคเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถ กันน้ าให้กับลิปสติกได้ดีจึงได้รับคะแนนความพึงพอใจของคนหลายๆคนจึงมีประสิทธิภาพที่ดีและสามารถน าไป ต่อยอดได้ในอุตสาหกรรมเครื่องส าอางได้

5 บทที่3 วิธีการด าเนินการ วัสดุ อุปกรณ์ / สารเคมี 1. หม้อ1ใบ 2. ตราชั่ง 3. เตาและภาชนะใส่น้ าเพื่อละลายส่วนผสม 4. เชียบัตเตอร์ 5. ไขผึ่ง 6. น้ ามันมะกอก 7. น้ ามันมะพร้าว 8. น้ ามันละหุ่ง 9. กลิ่นเชอรี่ 10. ว่านหางจระเข้ 11. น้ ามันสวีทอัลมอนด์ 12. สารสกัดจากบีทรูทและแครอท วิธีด าเนินการ 1. ใส่ไขผึ้ง 20 กรัม 2. ใส่เชียร์บัตเตอร์ 30 กรัม 3. ใส่น้ ามันมะกอก 20 กรัม 4. ใส่น้ ามันมะพร้าว 20 กรัม 5. ใส่น้ ามันละหุ่ง 30 กรัม 6. ใส่น้ ามันอัลมอนด์ 20 กรัม 7. ใส่สีสารสกัดจากบีทรูทและแครอท 8. ใส่ว่านหางจระเข้ 9. น าไปตั้งในที่ร้อนแล้วคนให้เข้ากัน

6 10. ใส่กลิ่นเชอรี่ 20 หยด 11. ที่ใส่ภาชนะแล้วรอให้เย็นแล้ว ค่อยปิดฝา

7 Flow chart ลิปสติกจากว่านหางจระเข้

8 บทที่4 ผลการด าเนินการ 4.1เปรียบเทียบคุณภาพของลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้และลิปสติกทั่วไป น าไขผึ่ง20กรัมเชียบัตเตอร์30กรัมน้ ามันมะกอก20กรัมน้ ามันมะพร้าว20กรัมน้ ามันละหุ่ง20กรัมและ น้ ามันอัลมอลด์20กรัม ผสมให้เข้ากันหลังจากนั้นใส่สีสารสกัดบีทรูทและแครอทและใส่ว่านหางจระเข้10กรัม ตั้งไฟในน้ าร้อนแล้วคนให้เข้ากัน5นาทีหลังจากที่คนเข้ากันแล้วน ากลิ่นเชอรี่ใส่20หยดเทใส่ภาชนะรอให้เย็น แล้วเซ็ทตัว30นาทีแล้วค่อยปิดฝา ดังตารางที่4.1 ตารางที่ 4.1 เปรียบเทียบคุณภาพของลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้และลิปสติกเนื้อแมททั่วไป ชนิดของลิปสติก บริเวณที่ท าการ ทดลอง คุณภาพ ความพึงพอใจ ลิปสติกเนื้อแมทจาก ว่านหางจระเข้ ริมฝีปาก มีความชุ่มชื้น สีติดทนนาน พกพาง่าย ร้อยละ70% มีความพึงพอใจต่อลิปสติกวาน หางจระเข้มากที่สุด ลิปสติกทั่วไป ริมฝีปาก ท าให้ปากแห้งไม่มีความชุ่มชื่น ไม่มีความติดทนนาน ร้อยละ20% มีความพึงพอใจต่อลิปสติก ทั่วไปปานกลาง จากตารางที่ 4.1 แสดงผลของลักษณะของลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้และลิปสติกเนื้อแมท ทั่วไป พบว่า ลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้มีคุณภาพมีความชุ่มชื้นสีติดทนพกพาง่ายและลิปสติกเนื้อแมท ทั่วไปมีคุณภาพท าให้ปากแห้งไม่มีความชุ่มชื้นไม่ติดทน อภิปราย เปรียบเทียบคุณภาพของลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้และลิปสติกเนื้อแมททั่วไปหลังจากพบว่า ลิปสติกเนื้อแมททั่วไปมีสารเคมีท าให้เกิดการแพ้ ดังนั้น ลิปสติกว่านหางจระเข้มีคุณสมบัติให้ความชุ่มชื้นและ ไม่ใส่สารเคมีที่ท าให้เกิดการระคายเคืองหรือเกิดการแพ้ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลจาก นันท์นภัส ตันธีรสิน และ คณะ(2563) และ ศศิกานต์ จ าปาเกตุกุล(2559) ที่ว่า ว่านหางจระเข้เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีสาร อันตรายและให้ความชุ่มชื้นต่อริมฝีปาก

9 บทที่5 สรุปผลการทดลองและข้อเสนอแนะ การศึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์ครั้งนี้พบว่าลิปสติกจากว่านหางจระเข้มีความชุ่มชื้นท าให้ปากไม่แห้งและไม่มี สารเคมี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 5.1 ศึกษาวิธีการท าลิปสติก พบว่าพบว่า ลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้มีคุณภาพมีความชุ่มชื้น สีติดทน พกพาง่ายและลิปสติกเนื้อแมททั่วไปมีคุณภาพท าให้ปากแห้งไม่มีความชุ่มชื้นไม่ติดทน 5.2 สร้างลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้ มีความชุ่มชื้น ข้อเสนอแนะ 1.ในการเติมน้ ามันมะพร้าวมากกว่า 2 ช้อนโต๊ะอาจท าให้เนื้อลิปสติกเร็วกว่าปกติ 2.ศึกษาโครงงานลิปสติกเนื้อแมทจากว่านหางจระเข้มาท าลิปสติกเนื้อแมท

10 บรรณานุกรม คณะแพทย์ศาสตร์สาขาศิริราชพยาบาลมหาวิทยาลัยมหิดล 2560 ว่านหางจระเข้ 10 คนเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2567https://www.si mahidol.ac.th/h/healthdetail.asp?aid=1572 คมสัน หุตะแพทย์.(2566).มหัศจรรย์น้ ามันมะพร้าวบริสุทธิ์กรุงเทพฯ:ส านักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ นันท์นภัส ต้นธีรสินและคณะ (2563) การศึกษาลิปสติกออร์แกนิกจากธรรมชาติมหาวิทยาลัยมหิดล มนตรี.( 2560 )ว่านหางจระเข้สูตรความงามและสุขภาพกรุงเทพฯ สั่งนักพิมพ์PlanB ผานิต ธนะสูบ.( 2561 )น้ ามันมะพร้าวธรรมชาติพิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ:ส านักพิมพ์ อัมรินทร์สุขภาพ พรอนันต์และคณะ(2023).การพัฒนาลิปสติกสมุนไพรด้วยวัตถุดิบและสีธรรมชาติ.วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีสู่ ชุมชน 1(2), 1-12 Woo,K.K,Ngou F.H,Nog,L.S.,soong,W.K.&Tang P.Y.(2011) S+bility of Betalain Pigment trom Red Dragon Fruit (Hylocereus polyrhizus). American Journal of Food Technology.6(2), 140- 148 sanook(2560)อันตรายจากสารเคมีในลิปสติกสืบค้นเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2567 https://www.sanook.comlwomen/64835

11 ภาคผนวก ภาพที่1 เตรียมไขผึ้ง ภาพที่2 เทไขผึ้งลงในบีกเกอร์ที่ตั้งไฟ ภาพที่3 เตรียมว่านหางจระเข้ ภาพที่4 เตรียมน ้ามันมะพร้าวน ้ามันละหุ่ง น ้ามันอัลมอนด์ ภาพที่5 เตรียมบีทรูท ภาพที่6 เตรียมสีผงจากบีทรูทและแครอท

12 ภาพที่7 บรรจุลิปสติกรอให้เซ็ตตัว ภาพที่8 บรรจุภัณฑ์