มารยาทในการพูด 1

มารยาทในการพูด

1

ภาพใดเป็นมารยาทการพูดที่ดี

2

นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า พ ฤ ติ ก ร ร ม ใ ด บ้ า ง เ ป็ น
พฤติกรรมที่ดีในการพูดและพฤติกรรมใดบ้าง
ที่เป็นพฤติกรรมที่ไม่ดีในการพูด

พฤติกรรมที่ดีในการพูด เช่น พูดจาสุภาพ ไม่พูดส่อเสียดผู้อื่น
ไม่พูดเรื่องของตนเองมากเกินไป ไม่เกรี้ยวกราดใส่ผู้ฟัง

พฤติกรรมที่ไม่ดีในการพูด เช่น ผูกขาดการพูดแต่เพียงผู้เดียว
พูดว่าร้ายผู้อื่น ไม่รู้จักควบคุมอารมณ์ในขณะที่พูด

3

มารยาท

คือ กิริยาวาจาที่เรียบร้อย ถูกต้อง
งดงามตามแบบแผนของสังคม มารยาทเป็น
คุณสมบัติประจำตนที่ทำให้ผู้ฟังเกิดความเชื่อ
มั่น และศรัทธาต่อผู้พูด โดยทั่วไปผู้พูดควรมี
มารยาทในการพูดทุกครั้ง

4

มารยาทของผู้พูดที่ควรมี

๑. แต่งกายสะอาดเรียบร้อย สวมเสื้อผ้าให้เหมาะสมกับสถานที่และโอกาส
๒. แสดงกิริยาท่าทางสง่าผ่าเผย สำรวม สุภาพเรียบร้อย ยิ้มแย้มแจ่มใส

เดินอย่างเหมาะสม
๓. ใช้คำพูดที่สุภาพ เหมาะกับเรื่องที่พูด ไม่พูดคำเท็จ คำหยาบ คำส่อเสียด

โอ้อวด ก้าวร้าว

๔. พูดให้เหมาะสมกับเวลา

๕. รู้จักควบคุมอารมณ์ของตนเอง

๖. เปิดโอกาสและรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น

5

มารยาทในการพูด

ในการพูด ผู้พูดจะต้องมีความรับผิดชอบต่อการพูดหรือคำพูดของตน
หากพูดผิดหรือกระทบต่อความรู้สึกของผู้ฟังจะต้องยอมรับผิดและแก้ไข
ให้ถูกต้อง ซึ่งถือเป็นคุณธรรมของนักพูดที่จะต้องรู้ว่า อะไรควรพูด อะไรไม่ควรพูด
และเลือกพูดเฉพาะสิ่งที่ก่อให้เกิดประโยชน์เท่านั้น

6

วาจาสุภาษิต

ผู้พูดจะต้องมีวาจาสุภาษิต ๕ อย่าง คือ

๑. พูดในเวลาที่เหมาะสม
๒. กล่าวแต่ความจริง
๓. พูดด้วยคำไพเราะ อ่อนหวาน
๔. มีประโยชน์ ประกอบด้วยสาระ
๕. พูดด้วยเมตตาจิต

7

ข้อใดที่ควรปฏิบัติในฐานะที่เป็นผู้พูด

✕ ๑. พูดจากระแนะกระแหนผู้ฟัง

✓ ๒. สวมเสื้อผ้าที่สะอาดดูดีตามโอกาส
✓ ๓. ยิ้มแย้มตลอดเวลาที่พูด

✕ ๔. เล่าเรื่องความสามารถของตนเองให้ผู้ฟังชื่นชม
✕ ๕. รู้สึกหงุดหงิดเมื่อผู้ฟังถามคำถามที่ไม่เหมาะสม

8

ประเมินมารยาทการพูดของตนเอง

คุณลักษณะ มาก ปานกลาง น้อย
๑. พูดแทรกขณะเพื่อนพูดกัน
๒. ผูกขาดการพูดเพียงฝ่ายเดียว
๓. พูดแต่เรื่องของตัวเอง
๔. ไม่พูดเลย ฟังอย่างเดียว
๕. พูดเล่นจนไม่รู้ว่าอันไหนจริงหรือไม่จริง
๖. พูดตลกขบขัน
๗. พูดห้วน ๆ แข็ง ๆ
๘. พูดแต่เรื่องเดิม ๆ ซ้ำ ๆ
๙. พูดวกไปวนมาจนผู้ฟังไม่เข้าใจ
๑๐. พูดประชดประชันเหน็บแนมผู้อื่น

9

สรุปความรู้

● ในการพูดทุกครั้งผู้พูดต้องคำนึงถึงมารยาทเพราะมารยาทเป็นสิ่งที่ทำให้
ผู้ฟังมีความเชื่อมั่นและศรัทธาต่อตัวผู้พูด

● มารยาทในการพูดนอกจากจะพูดจาสุภาพ มีกิริยาสำรวมแล้ว การแต่งกาย
และบุคลิกภาพก็มีความสำคัญด้วยเช่นกัน

10

แบบทดสอบหลังเรียน

11

เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงคำตอบเดียว

๑. การพูดที่สัมฤทธิผลมีลักษณะอย่างไร
ก พูดถูกกาลเทศะ
ข พูดชัดถ้อยชัดคำ
ค พูดให้คนคล้อยตามได้
ง พูดน้อยแต่กินความมาก

คำอธิบาย: ค ถูกต้อง เพราะการพูดให้คนคล้อยตาม อาจไม่ใช่เนื้อหาสาระ
ที่ถูกต้องเหมาะสม หรือนำมาซึ่งความเสียหายก็เป็นได้ ซึ่งไม่ใช่ลักษณะ
ของการพูดที่สัมฤทธิผล

12

๒. “ฉันดีใจจริง ๆ ที่ชาวบ้านร่วมแรงกันสร้างโรงเรียนจนเสร็จ
มันทำให้เห็นว่าหมู่บ้านเรามีความสามัคคีอย่างแนบแน่น”
คำพูดนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่ออะไร
ก จรรโลงใจ
ข สร้างความสัมพันธ์อันดี
ค ถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิด
ง แสวงหาคำตอบหรือความรู้

คำอธิบาย: ค ถูกต้อง เพราะการ
ถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิดเป็นการพูดที่
ผู้พูดบอกความรู้สึกของตนเองให้ผู้ฟัง
รับรู้ ซึ่งตรงกับคำพูดในคำถาม

13

๓. ข้อใดแสดงว่าผู้พูด “พูดเป็น”
ก เธอตั้งใจเขียนแต่ลายมือไม่สวย
ข กระเป๋าใบนี้สวยมากแต่ดูไม่มีราคา
ค ถ้าเธอฝึกพิมพ์บ่อย ๆ จะพิมพ์คล่องขึ้นเอง
ง การใช้ภาษาของเธอยังไม่ดี พยายามหน่อยนะ

คำอธิบาย: ค ถูกต้อง เพราะการพูดมี ๒ ลักษณะ คือ พูดได้ คือ
พูดโดยไม่คิดว่าคำพูดนั้นจะถูกใจคนฟังหรือเกิดผลเสียกับผู้อื่น
หรือบางครั้งอาจจะเป็นผลเสียกับตัวเอง ส่วน พูดเป็น คือ การ
รู้จักพูดให้ถูกใจคนฟัง ควรคิดก่อนพูด พูดอย่างมีสติ ไม่เกิดผล
ร้ายต่อตนเองหรือผู้อื่น ข้อความ ถ้าเธอฝึกพิมพ์บ่อย ๆ จะ
พิมพ์คล่องขึ้นเอง เป็นการพูดที่คนฟังฟังแล้วมีกำลังใจ ไม่
ท้อแท้จึงจัดเป็นการพูดเป็น

14

๔. “ชีวิตทุกชีวิตมีคุณค่า และทุกเสี้ยววินาทีหมายถึงชีวิต Life Emergency Services
เป็นศูนย์บริการฉุกเฉินที่มีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญประจำรถพยาบาลทุกคัน พร้อมด้วย
เครื่องมือที่ทันสมัยเปรียบเสมือนโรงพยาบาลเคลื่อนที่” คำพูดนี้น่าเชื่อถือหรือไม่ อย่างไร
ก น่าเชื่อถือ เพราะเห็นความสำคัญของทุกชีวิต
ข ไม่น่าเชื่อถือ เพราะไม่มีชื่อหน่วยงานอ้างอิงที่ชัดเจน
ค ไม่น่าเชื่อถือ เพราะเป็นไปไม่ได้ที่จะมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญประจำรถพยาบาลทุกคัน
ง น่าเชื่อถือ เพราะเป็นศูนย์บริการรถพยาบาลที่มีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญและมีเครื่องมือ ที่
ทันสมัยประจำรถพยาบาลทุกคัน

คำอธิบาย: ง ถูกต้อง เพราะข้อความนี้ให้เหตุผลสนับสนุนมี
น้ำหนักสร้างความน่าเชื่อถือได้

15

๕. ถ้าเพื่อนของนักเรียนได้รับรางวัลชนะเลิศในการประกวดเขียนเรียงความ
เนื่องในวันพ่อแห่งชาติ นักเรียนจะพูดแสดงความยินดีกับเพื่อนว่า
อย่างไร
ก ดีใจด้วยนะ ขอให้เธอพัฒนายิ่ง ๆ ขึ้นไป
ข เธอทำดีที่สุดแล้ว แม้ว่าการใช้ภาษาของเธอจะไม่ดีนัก
ค ดีใจด้วยนะที่เธอได้รางวัล แต่มีคนส่งเข้าประกวดน้อยไปหน่อย
ง ฉันรู้สึกซาบซึ้งในความสามารถของเธอที่เอาชนะคนอื่นเขาได้
ถึงจะประสบการณ์น้อยก็ตาม

คำอธิบาย: ก ถูกต้อง เพราะใช้คำพูด น้ำเสียง
แสดงความยินดีด้วยความจริงใจ

16

๖. การพูดข้อใดแสดงเหตุผล ไม่สัมพันธ์กัน
ก สภาพพื้นน้ำที่มีความอุดมสมบูรณ์ด้วยพืชพันธุ์ไม้น้ำและสัตว์ต่าง ๆ จึงมีความเหมาะสมที่จะ
เป็นแหล่งอาศัยหากินของนกนานาชนิด
ข ภาษาไทยเป็นวัฒนธรรมของบรรพบุรุษไทย ที่จะต้องสงวนรักษาสืบสานไว้ให้
ลูกหลาน การใช้ภาษาไทยไม่ถูกต้องทำให้เกิดความวิบัติ ซึ่งหากไม่แก้ไขก็จะทำให้ จำ
ไปใช้แบบผิด ๆ กันต่อไป
ค อิเหนาเป็นตัวละครที่มีความกล้าหาญ ดังนั้นอิเหนาจึงมีบทบาทเกี่ยวข้องกับผู้หญิง
หลายคน
ง การเขียนสะกดคำที่ไม่ถูกต้องของสื่อสิ่งพิมพ์ เช่น หนังสือเรียน หนังสือพิมพ์ ทำให้
หลายคนเขียนสะกดคำไม่ถูกต้องตามไปด้วย เพราะคิดว่าสื่อเหล่านี้เขียนได้ถูกต้อง

คำอธิบาย: ค ถูกต้อง เพราะข้อสนับสนุน
คือ อิเหนาเป็นตัวละครที่มีความกล้าหาญ
และข้อสรุป คือ อิเหนามีบทบาทเกี่ยวข้อง
กับผู้หญิงหลายคน เป็นการแสดงเหตุผลที่
ไม่สัมพันธ์กัน

17

๗. ทิวและธงต่างไปศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับการแสดงโขน แล้วนำมาสนทนาร่วมกัน คำพูดใด

ไม่ควรมีในบทสนทนา
ก ธง : ทิว นายไปค้นข้อมูลที่ไหนมาบ้าง

ทิว : หอสมุดแห่งชาติและโรงละครแห่งชาติ
ข ธง : ทิวเราไปดูการแสดงโขนและสัมภาษณ์นักแสดงที่ศูนย์วัฒนธรรมกันไหม

ทิว : นายไปเถอะ ฉันไปดูที่โรงละครแห่งชาติมาแล้ว เหนื่อยจะแย่ เดี๋ยวยังต้องไปสรุปข้อมูล

มาคุยกับนายพรุ่งนี้อีก
ค ทิว : ธง นายลองดูที่มาของโขนสิ ข้อมูลของนายกับของฉันไม่ตรงกันนะ เราจะสรุปว่าอย่างไรดี

ธง : ถ้าอย่างนั้น เราคงตรวจสอบข้อมูลในเว็บไซต์ของกรมศิลปากรดูก่อน
ง ทิว : การแสดงโขนชั้นสูงของชาติ ฉันว่าเราน่าจะมีวิธีการอนุรักษ์ให้คงอยู่นะธง

ธง : พอดีเลยฉันค้นคว้ามาแล้ว อยู่นี่ไง

คำอธิบาย: ข ถูกต้อง เพราะคำ
พู ด ข อ ง ทิ ว เ ป็ น ก า ร เ รี ย ก ร้ อ ง
ความเห็นใจให้ตนเอง

18

๘. การพูดโทรศัพท์ในที่สาธารณะควรปฏิบัติอย่างไร
ก ใช้เวลารวบรัดเท่าที่จำเป็น
ข ไม่พูดคุยขณะร่วมทำกิจกรรมกับผู้อื่น
ค ใช้ถ้อยคำสุภาพและระดับเสียงที่ไม่ดังจนเกินไป
ง ถูกทุกข้อ

คำอธิบาย: ง ถูกต้อง เพราะตัวเลือก
ทุกตัวเลือกเป็นข้อควรปฏิบัติในการ
พูดโทรศัพท์ในที่สาธารณะ

19

๙. ข้อใดเป็นมารยาทในการพูดที่สำคัญที่สุด
ก พูดได้ชัดเจน แต่ต้องไม่ดังเกินไป
ข หลีกเลี่ยงคำพูดที่จะก่อให้เกิดการโต้แย้ง
ค ใช้คำพูดและแสดงกิริยาให้ผู้ฟังรู้สึกยินดีที่จะพูดด้วย
ง ไม่แย่งพูดแต่ผู้เดียว ให้โอกาสคู่สนทนาได้พูดตามสมควร

คำอธิบาย: ข ถูกต้อง เพราะการพูด
คำ ห ย า บ คำ เ ท็ จ คำ ส่ อ เ สี ย ด
โอ้อวด ก้าวร้าว ย่อมนำมาซึ่งความ
ขัดแย้ง เป็นมารยาทที่ควรระวังให้
มากที่สุด

20

๑๐. “ก่อนพูดเราเป็นนายคำพูด หลังพูดคำพูดเป็นนายของเรา”
ข้อความนี้แสดงค่านิยมเกี่ยวกับมารยาทในการพูดอย่างไร
ก ไม่ควรพูดคำเท็จ
ข ไม่ควรพูดเพ้อเจ้อ
ค ไม่ควรพูดเรื่องส่วนตัว
ง ถูกทุกข้อ

คำอธิบาย: ง ถูกต้อง เพราะข้อความในคำถาม
แสดงค่านิยมเกี่ยวกับมารยาทในการพูดตามตัว
เลือกทุกตัวเลือก

21

๑. การพูดที่ออกเสียงคำไม่ถูกต้อง นักเรียนคิดว่าจะเกิดผลอย่าง
ไรกับผู้ฟังบ้าง
๒. นักเรียนคิดว่ามีวิธีการอย่างไรบ้างที่จะทำให้เราออกเสียง
คำได้ถูกต้องจะได้พูดได้ถูกต้อง

22