บทเสภาสามัคคีภาพสวย

บทเสภาสามัคคเี สวก

ตอนวศิ วกรรมา และสามคั คเี สวก
วชิ าภาษาไทย ช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๒

อาจารย์ปัทมา เพง็ จรูญ

บทเสภาสามคั คเี สวก

ผู้แต่ง : พระบาทสมเดจ็ พระมงกฏุ เกล้า
เจ้าอยู่หัว
ประวตั ผิ ู้แต่ง :
- เสดจ็ พระราชสมภพเม่ือวนั ที่ ๑
มกราคม พ.ศ. ๒๔๒๓ มพี ระนามเดมิ ว่า
สมเดจ็ เจ้าฟ้ามหาวชิราวธุ

บทเสภาสามคั คเี สวก

ประวตั ผิ ู้แต่ง :
- เป็ นพระราชโอรสในพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

และสมเดจ็ พระศรีพชั รินทราบรมราชินีนาถ
- เม่ือพระชนมายุได้ ๑๑ พรรษา ได้เสดจ็ ไปศึกษาวชิ าการที่

ประเทศองั กฤษ ทรงศึกษาในมหาวทิ ยาลยั ออกซ์ฟอร์ด และศึกษา
วชิ าการทหารบก ทโี่ รงเรียนนายร้อยแซนด์เฮิสต์

บทเสภาสามคั คเี สวก

ประวตั ผิ ู้แต่ง :
- ได้รับสถาปนาเป็ นสมเดจ็ พระบรม โอรสาธิราชสยามมงกฎุ ราช

กมุ าร เม่ือปี พ.ศ. ๒๔๓๗

- เสดจ็ ขนึ้ ครองราชสมบตั ิ เม่ือวนั ที่ ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๕๓
- ได้ทรงปรับปรุงด้านการศึกษาของไทยโปรดให้ ตรา
พระราชบัญญตั ิ ประถมศึกษา ให้เป็ น การศึกษาภาคบงั คบั

บทเสภาสามัคคเี สวก

ประวตั ผิ ู้แต่ง :
- ทรงต้งั กระทรวงการทหารเรือ กองเสือป่ า และกองลูกเสือ

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ กรมศิลปากร โรงไฟฟ้าหลวงสามเสน คลงั
ออมสิน กรมสถติ พิ ยากรณ์ กรมสรรพากร กรมตรวจเงินแผ่นดนิ
กรมมหาวทิ ยาลยั กรมรถไฟหลวง และเปิ ดเดนิ รถไฟไปเช่ือมกบั
มลายู ต้งั สถานเสาวภาและกรมร่างกฎหมาย ทรงเปลย่ี นการใช้ รัตน
โกสินทรศก (ร.ศ) เป็ น พทุ ธศักราช (พ.ศ.)

บทเสภาสามัคคเี สวก

สาเหตุในการแต่ง :
เจ้าพระยาธรรมาธิกรณาธิบดไี ด้ทูลขอให้พระบาทสมเดจ็

พระมงกฎุ เกล้าเจ้าอยู่หัวช่วยคดิ การแสดงสักอย่าง พระองค์ทรงเห็น
ว่าพณิ พาทย์น้ันบรรเลงตลอดการแสดงระบากเ็ หน็ดเหนื่อยพอแล้ว
อยากให้พกั บ้าง จงึ ทรงคดิ การแสดงที่ไม่ต้องใช้การบรรเลงพณิ พาทย์

ขนึ้ มา ซ่ึงกค็ ือบทเสภานี้

บทเสภาสามัคคเี สวก

ลกั ษณะของบทเสภา :
บทเสภาโดยท่ัวไปมกั จะแต่ง

เป็ นเร่ืองราว เช่ือกนั ว่าการขบั เสภา
พฒั นามาจากการเล่านิทาน เม่ือฟัง
นิทานทเ่ี ล่าเป็ นร้อยแก้วกนั จนเบ่ือ จงึ
มีผู้คดิ แต่งนิทานให้เป็ นบทกลอน
คล้องจองกนั ใช้ขบั เป็ นลานาโดยมี
กรับขยบั เป็ นจงั หวะ



บทเสภาสามัคคเี สวกมี ๔ ตอน แสดงแนวคดิ ยกย่องเทพเจ้าต่าง ๆ
แสดงให้เห็นถงึ ความสามัคคี และความจงรักภกั ดตี ่อพระมหากษัตริย์

กล่าวสรรเสริญ ตอนที่ ๒ กล่าวสรรเสริญ
พระนนทีวา่ เป็นเทพเสวกที่ กรีนิมติ พระคเณศเทพเจา้ แห่ง
ถือเป็นตวั อยา่ งของเสวกท่ีดี ศิลปวทิ ยา เป็นผสู้ ร้าง
โดยพระนนทีทาหนา้ ที่รับ ชา้ งตระกลู ต่างๆ
ใชพ้ ระอิศวรอยา่ งซ่ือสตั ย์ ตอนที่ ๑

กจิ การแห่งพระนนที

ตอนท่ี ๓
วศิ วกรรมา

กล่าวถึงความ ตอนท่ี ๔ กล่าวสรรเสริญ
สามคั คีในหมู่ราชเสวก สามคั คเี สวก พระวศิ วกรรมเทพผใู้ ห้
ใหย้ ดึ มนั่ จงรักภกั ดี กาเนิดการก่อสร้างและ
ช่างนานาชนิด

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
ในสมยั ก่อนนีจ้ ะต้องเป็ นท้งั ผู้คดิ และผู้ปฏบิ ตั ดิ ้วยอยู่ในคนคน

เดยี วกนั จงึ ต้องเป็ นคนทม่ี ีพรสวรรค์และจนิ ตนาการทีล่ กึ ซึ้ง
ตลอดจนฝี มือทลี่ ะเอยี ดประณตี บรรจงและทีส่ าคญั จะต้องมใี จรักใน
งานเป็ นอย่างยง่ิ ช่างท้งั 10 หมู่นีจ้ ะเป็ นช่างหลวงและทางานสนอง
พระราชประสงค์ หรือพระบรมราชโองการของพระเจ้าแผ่นดนิ ช่าง
10 หมู่ประกอบด้วย

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
1. หมู่ช่างเขยี น ซึ่งเป็ นงานแม่บท
ในกระบวนช่างท้งั หลาย เพราะไม่ว่าจะเป็ น
งานช่างใดกต็ ามจะต้องอาศัยการเขยี น
การวาดเป็ นแบบก่อนเสมอ ช่างในหมู่นีจ้ งึ
ประกอบด้วย ช่างเขยี น ช่างปิ ดทอง ช่างลง
รัก ช่างแกะ ช่างป้ัน ช่างหุ่น และอื่น ๆ

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
2. หมู่ช่างแกะ หรือทป่ี ัจจุบัน
เรียกว่าเป็ นช่างแกะสลกั หมู่ของช่างแกะ
จะประกอบด้วยช่างแกะตรา ช่างแกะลาย
ช่างแกะพระ ช่างแกะภาพ ท้งั ยงั หมาย
รวมไปถงึ ช่างเงนิ ช่างทองและช่างเพชร
พลอยอกี ด้วย

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
3. หมู่ช่างหุ่น " หุ่น " ในทนี่ ี้
หมายถงึ "รูปร่าง" ช่างหุ่นจงึ เป็ นช่างทที่ า
สร้างให้เป็ นตวั หรือเป็ นรูปร่างขนึ้ มา หมู่
ของช่างหุ่นจงึ ประกอบไปด้วยช่างไม้ ช่าง
ไม้สูง ช่างเล่ือย ช่างบากไม้ ช่างทาหุ่นรูปคน
/ รูปสัตว์ / หัวโขน และช่างเขียน

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
4. หมู่ช่างป้ัน ช่างป้ันจะมี
ความสัมพนั ธ์กบั ช่างปูน ช่างหล่อเป็ นอย่าง
มาก และผลงานช่างป้ันกม็ กั จะออกมาในรูป
ของผลงานของช่างท้งั 2 หมู่ ช่างป้ันจงึ
ประกอบไปด้วยช่างขผี้ งึ้ ช่างปูน ช่างขนึ้ รูป
และช่างหุ่น

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
5. หมู่ช่างปูน ลกั ษณะงานของช่าง
ปูนจะมที ้งั งานซ่อมและงานสร้าง ช่างปูนจะ
แบ่งออกเป็ นพวกปูนก่อ พวกปูนฉาบ และ
พวกปูนป้ัน ซึ่งช่างปูนป้ันนีจ้ ะต้องมีความ
ประณตี เป็ นพเิ ศษกบั จะต้องมคี วามคดิ
สร้างสรรค์จงึ จะสามารถผลติ ผลงานออกมา
งดงามและคงทน

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
8. หมู่ช่างกลงึ งานของช่างในหมู่
ช่างกลงึ นี้ นอกจากจะมกี ารกลงึ ให้กลมและ
ผวิ เรียบแล้ว ยงั รวมไปถงึ การประดบั
ตกแต่งสิ่งทก่ี ลงึ แล้วอกี ด้วยเช่น การปิ ดทอง
การประดบั กระจก การแกะสลกั

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
9. หมู่ช่างสลกั งานของช่างสลกั นี้
จะเน้นไปในเร่ืองของการสลกั เสลาให้
สวยงาม จงึ ต้องมคี วามประณตี บรรจงเป็ น
พเิ ศษ วสั ดทุ ใี่ ช้ในการสลกั อาจเป็ นของแขง็
เช่น ไม้ กระดาษ และของอ่อนทเ่ี รียกกนั ว่า
เครื่องสด เช่น หยวกกล้วย

บทเสภาสามคั คเี สวก

เกร็ดความรู้ : ช่างสิบหมู่
10. หมู่ช่างหล่อ ด้วยประเทศไทยมี
ศาสนาพทุ ธเป็ นศาสนาประจาชาติ งานหล่อ
ของไทยจงึ เน้นหนักไปในการหล่อ
พระพทุ ธรูปเป็ นส่วนใหญ่ หมู่ของช่างหล่อ
ประกอบด้วย ช่างหุ่นดนิ ช่างขผี้ งึ้ ช่างผสม
โลหะ และช่างหล่อโลหะ

อ้างองิ

นายพีระเสก บริสุทธ์ิบวั ทิพย์

http://1.179.134.197/digitalschool/thai1_3_1/thai6_3/index6_3.php