อาหารสำ หรับ หญิงตั้งครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข สุ
อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ ชื่อชื่หนังนัสือสื : อาหารสำ หรับรัหญิงญิตั้งครรภ์ ที่ปรึกรึษา : แพทย์หย์ญิงญิปิยปิะธิดธิา หาญสมบูรณ์ ที่ปรึกรึษากรมการแพทย์ ผู้เผู้รียรีบเรียรีง : นางสาวจุฑารัตรัน์ สว่าว่งแสง นักนัวิชวิาการสาธารณสุขสุปฏิบัติบั ติการ ฉบับบัที่ 1 : ธันธัวาคม 2566 สำ นักนัที่ปรึกรึษา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ
คำ นำ โภชนาการของหญิงญิตั้งตั้ครรภ์มีคมีวามสำ คัญต่อหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ และทารก มีส่มีวส่นสำ คัญต่อการเจริญริเติบโตและพัฒพันาการของทารก ทั้งทั้ทางด้าด้นร่าร่งกายและสติปัญญา ซึ่งซึ่การได้รัด้บรัอาหารบางอย่าย่งไม่ เพียพีงพออาจส่งส่ผลต่อการเจริญริเติบโตของทารกในครรภ์ ดังดันั้นนั้ การบริโริภคอาหารที่มีคุมีณคุค่าทางโภชนาการเพียพีงพอเป็นสิ่งสิ่สำ คัญที่ ไม่คม่วรมองข้าข้ม โดยอาหารที่เหมาะสมสำ หรับรัหญิงญิตั้งตั้ครรภ์จะต้องมี ปริมริาณโปรตีน คาร์โร์บไฮเดรต วิตวิามินมิและแร่ธร่าตุที่ตุที่ เพียพีงพอสำ หรับรั การเจริญริเติบโตของทารกและสุขสุภาพของมารดา นอกจากนี้ หญิงญิ ตั้งตั้ครรภ์ยังยัควรบริโริภคอาหารที่มีกมีากใยอาหาร เพื่อพื่ช่วช่ยเร่งร่การย่อย่ย อาหารและส่งส่เสริมริระบบทางเดินดิอาหารที่ดี รวมถึงการดื่มดื่น้ำ อย่าย่ง เพียพีงพอ เพื่อพื่ป้อป้งกันภาวะขาดน้ำ ในระหว่าว่งการตั้งตั้ครรภ์ด้วด้ย กรมการแพทย์ ได้จัด้ดจัทำ คู่มืคู่อมื “อาหารสำ หรับรัหญิงญิตั้งครรภ์” เพื่อพื่แนะนำ อาหารที่เหมาะสมสำ หรับรัหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ โดยคู่มืคู่อมืนี้จ นี้ ะ อธิบธิายถึงปริมริาณและชนิดนิของอาหารที่ควรบริโริภค เพื่อพื่ ให้ไห้ด้สด้าร อาหารที่เพียพีงพอแก่การเจริญริเติบโตของทารกและต่อประสิทสิธิภธิาพ ในการทำ งานของระบบต่าง ๆ ในร่าร่งกายของมารดา นางสาวจุฑารัตรัน์ สว่าว่งแสง นักวิชวิาการสาธารณสุขสุปฏิบัติบั ติการ ธันธัวาคม 2566
หน้าน้ คำ นำ สารบัญบั โภชนาการสำ หรับรัหญิงญิตั้งครรภ์ 1 น้ำ หนักนัมาตรฐาน 1 แนวทางการเพิ่มพิ่น้ำ หนักนัระหว่าว่งตั้งตั้ครรภ์ 2 ความต้องการพลังงานและสารอาหารของหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ 3 แคลอรี 3 ปริมริาณอาหารที่แนะนำ ให้บห้ริโริภคต่อวันวัสำ หรับรัหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ 4 อาหารที่เหมาะสมกับหญิงญิตั้งครรภ์ 6 โปรตีน 6 เหล็ก 9 แคลเซียซีม 9 ไอโอดีนดี 10 โฟเลต 10 วิตวิามินมิ 12 รายการอาหารแนะนำ สำ หรับรัหญิงญิตั้งครรภ์ 15 อาหารที่หญิงญิตั้งตั้ครรภ์ควรหลีกเลี่ยง 23 อาหารที่ช่วช่ยบรรเทาอาการแพ้ท้พ้ ท้อง 24 อาหารสำ หรับรัหญิงญิที่เป็นโรคเบาหวานขณะตั้งตั้ครรภ์ 27 อาหารสำ หรับรัหญิงญิที่มีภมีาวะเลือดจาง 32 สารบัญ
โภชนาการสำหรับ หญิงตั้งครรภ์ ในระหว่าว่งตั้งตั้ครรภ์ควรปรับรัน้ำ หนักของหญิงตั้งตั้ครรภ์ตามน้ำ หนัก ก่อนตั้งตั้ครรภ์ ควรเพิ่มพิ่น้ำ หนัก 10-14 กก. ควรให้คห้วามสนใจกับความเร็วร็ ของการเพิ่มพิ่น้ำ หนัก ไม่เม่หมาะที่จะลดน้ำ หนักระหว่าว่งตั้งตั้ครรภ์ โภชนาการระหว่าว่งตั้งตั้ครรภ์ไม่เม่พียพีงแต่ส่งส่ผลกระทบต่อแม่ แต่ยังยัส่งส่ ผลต่อสุขสุภาพของทารกในครรภ์ด้วย หากมีข้มีอข้สงสัยสัเกี่ยวกับการบริโริภค แคลอรี่แ รี่ ละสารอาหาร ขอแนะนำ ให้ปห้รึกรึษานักโภชนาการที่มีคุมีณคุสมบัติบั ติ เหมาะสมเพื่อพื่ประเมินมิและให้คำห้ คำ ปรึกรึษาทางโภชนาการเพิ่มพิ่เติม น้ำ หนักมาตรฐาน @อาrหeาaรllสำyสำgหreรัaบรัtหsญิiteญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -1-
ดัชดันีมนีวลกายของหญิงญิ ตัังตััครรภ์เดี่ย ดี่ วก่อนตั้งตั้ ครรภ์ (BMI) น้ำ หนักนัที่แนะนำ ให้ เพิ่มพิ่ (กก.) น้ำ หนักนัที่เพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ทุกทุสัปสัดาห์ สำ หรับรัระยะที่ 2 และระยะที่ 3 (กก./สัปสัดาห์)ห์ < 18 12.5 - 18 0.5 18.5 - 24.9 11.5 - 16 0.5 25.0 - 29.9 7 - 11.5 0.3 > 30 5 - 9 0.25 การตัังตััครรภ์แฝด ดัชนีมวลกาย (BMI) น้ำ หนักที่แนะนำ ให้เห้พิ่มพิ่ (กก.) 18.5 - 24.9 16.8 - 24.5 25.0 - 29.9 14.1 - 22.7 > 30 11.4 - 19.1 @อาrหeาaรllสำyสำgหreรัaบรัtหsญิiteญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ แนวทางการเพิ่มน้ำ หนักขณะตั้งครรภ์ ที่มา: สถาบันบัแพทยศาสตร์ (IOM) -2-
ในระยะตั้งตั้ครรภ์สองเดือดืนแรก จะเริ่มริ่สร้าร้งอวัยวัวะต่าง ๆ ของ ทารกในครรภ์ และมีอัมี อัตราการเจริญริเดิบดิ โตเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้จนมีอัมี อัตราสูงสูสุดสุ ในเดือดืนสุดสุท้ายก่อนคลอด น้ำ หนักนัของทารกจะเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้เรื่อรื่ย ๆ จึงจึ จำ เป็นต้องใช้พช้ลังงานและสารอาหารสำ หรับรัสร้าร้งระบบไหลเวียวีน ระบบประสาท กล้ามเนื้อนื้กระดูกดูและอวัยวัวะต่าง ๆ ของทารกและ สำ หรับรัร่าร่งกายของมารดาเองด้วด้ย ดังดันั้นนั้หญิงญิตั้งตั้ครรภ์จึงจึจำ เป็น ต้องรับรั ประทานอาหารที่มีพมีลังงานและสารอาหารสูงสูกว่าว่คนปกติ ความต้องการพลังงานและสารอาหารของหญิงตั้งครรภ์ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ หญิงญิตั้งตั้ครรภ์ต้องการพลังงานเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้เพื่อพื่ ใช้ใช้นการสร้าร้ง เนื้อนื้เยื่อยื่และการเจริญริเติบโตของทารกในครรภ์ รวมทั้งทั้การ เปลี่ยนแปลงร่าร่งกายของหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ที่มีคมีวามแตกต่างกันไปใน แต่ละไตรมาส การได้รัด้บรัพลังงานที่เพียพีงพอ ไม่มม่ากหรือรืน้อน้ยกว่าว่ ความต้องการที่เพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ ในแต่ละไตรมาส ช่วช่ยให้น้ำห้ น้ำหนักนัตัวของ หญิงญิตั้งตั้ครรภ์เพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ ในปริมริาณที่เหมาะสม ช่วช่ยลดอุบัติบั ติการณ์ ของการเกิดทารกน้ำ หนักนัตัวน้อน้ย นอกจากนี้ยั นี้ งยัช่วช่ยลดการเกิด โรคความดันดั โลหิตหิสูงสูและโรคเบาหวานในหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ แคลอรี่ -13--
มีคมีวามต้องการพลังงานเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้เพียพีงเล็กน้อย โดย เฉลี่ยความต้องการพลังงานเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ขณะตั้งตั้ครรภ์ใน ไตรมาสที่ 1 ประมาณ 50-100 กิโลแคลอรีต่รี ต่อวันวั ในไตรมาสนี้เริ่มริ่มีกมีารสะสมโปรตีน โดยเฉลี่ยต้องการ พลังงานเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ขณะตั้งตั้ครรภ์ในไตรมาสที่ 2 ประมาณ 250-300 กิโลแคลอรีต่รี ต่อวันวั มีกมีารสะสมโปรตีนสูงสูสุดสุคิดเป็นร้อร้ยละ 80 ของการ สะสมโปรตีนตลอดระยะเวลาการตั้งตั้ครรภ์ โดยเฉลี่ย ต้องการพลังงานเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ขณะตั้งตั้ครรภ์ในไตรมาสที่ 3 ประมาณ 450-500 กิโลแคลอรีต่รี ต่อวันวั ไตรมาสที่ 1 ไตรมาสที่ 2 ไตรมาสที่ 3 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ ปริมาณพลังงานที่ต้องการเพิ่มขึ้นต่อวัน -4-
@อาrหeาaรllสำyสำgหreรัaบรัtหsญิiteญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ แป้งป้ ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ ไขมัน น้ำ ตาลและเกลือ นม วันละ 6-9 ทัพพี วันละ 2-3 ส่วน วันละ 12 ช้อนโต๊ะ วันละน้อยเท่าที่จำ เป็น วันละ 2-3 แก้ว วันละ 6 ทัพพี อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ ปริมาณอาหารที่แนะนำ ให้บริโภคต่อวัน การกินอาหารที่ถูกถูสัดสัส่วส่นและปริมริาณเพียพีงพอเป็นวิธีวิที่ธี ที่ เหมาะสมที่สุดสุที่ช่วช่ยให้หห้ญิงญิตั้งตั้ครรภ์มีน้ำมีน้ำหนักนัเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้ตามเกณฑ์ และเป็นวิธีวิที่ธี ที่ ดีต่ดี ต่อทั้งทั้มารดาและทารกในครรภ์ที่จะได้รัด้บรัพลังงาน และสารอาหารที่เพียพีงพอในแต่ละวันวัเพื่อพื่ ให้มีห้ โมีภชนาการที่ดี สำ หรับรัหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ ได้จัด้ดจัทำ ข้อข้กำ หนดพลังงานและสารอาหาร ที่ควรได้รัด้บรั ประจำ วันวัสำ หรับรัหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ขึ้นขึ้มา ดังดันี้ -5- ที่มา: สำ นักนั โภชนาการ กรมอนามัยมักระทรวงสาธารณสุขสุ
โปรตีน มารดาและทารกในครรภ์ต้องการโปรตีนคุณคุภาพในปริมริาณสูงสู เพื่อพื่สร้าร้งเซลล์และอวัยวัวะทั้งทั้ของทารกและของมารดา เช่นช่การ ขยายตัวของผนังนัมดลูกลูการสร้าร้งรกและสายสะดือดืจึงจึควรได้รัด้บรั โปรตีนเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้จากก่อนตั้งตั้ครรภ์ ตั้งตั้แต่มีกมีารปฏิสนธิ แหล่งอาหาร : เนื้อนื้สัตสัว์ นม ไข่ ถั่วถั่ต่าง ๆ เต้าหู้แหู้ละน้ำ เต้าหู้ อาหารที่เหมาะสมกับ หญิงตั้งครรภ์ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -6-
ปริมริาณโปรตีนของอาหารยอดนิยนิม ปริมริาณโปรตีนและไขมันมัต่อ 100 กรัมรั reallygreatsite.com โปรตีน 6 ไขมัน 5 ไข่ไก่ทั้งฟอง โปรตีน 21 ไขมัน 9 อกไก่ โปรตีน 19 ไขมัน 3 สันนอกหมู โปรตีน 21 ไขมัน 4 ตับหมู โปรตีน 25 ไขมัน 4 ปลาทูนึ่ง โปรตีน 21 ไขมัน 6 ปลาแซลม่อน โปรตีน 20 ไขมัน 2 กุ้ง โปรตีน 16 ไขมัน 1 ปลาหมึก อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -7-
ปริมริาณโปรตีนและไขมันมัต่อ 100 กรัมรั reallygreatsite.com โปรตีน 19 ไขมัน 1 เนื้อปู โปรตีน 10 ไขมัน 2 หอยนางรม โปรตีน 22 ไขมัน 8 เนื้อวัว โปรตีน 22 ไขมัน 3 นกกระจอกเทศ โปรตีน 22 ไขมัน 3 เนื้อไก่งวง โปรตีน 21 ไขมัน 2 เนื้อจระเข้ โปรตีน 16 ไขมัน 1 เนื้อกบ โปรตีน 22 ไขมัน 3 เนื้อกวาง อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ ปริมริาณโปรตีนของอาหารยอดนิยนิม -8-
reallygreatsite.com เหล็ก ความต้องการธาตุเตุหล็กในระยะ ตั้งตั้ครรภ์เพิ่มพิ่มากในช่วช่งปลาย ไตรมาสที่ 1 และสูงสูสุดสุในช่วช่งไตรมาส ที่ 3 เพื่อพื่สร้าร้งเม็ดม็เลือดแดงให้เห้พียพีง พอสำ หรับรัระบบหมุนเวียวีนเลือดของ มารดาและส่งส่ผ่าผ่นสู่ทสู่ ารกในครรภ์ นอกจากนั้นนั้หญิงตั้งตั้ครรภ์ที่มีธมีาตุ เหล็กสะสมในร่าร่งกายน้อยจะมีคมีวาม เสี่ย สี่ งต่อการเกิดภาวะโลหิตหิจาง หาก ขาดธาตุเตุหล็กจะเสี่ย สี่ งต่อการคลอด ก่อนกำ หนด และถ้าเสียสีเลือดมากใน การคลอดอาจเป็นอันตรายถึงชีวิชีตวิ แหล่งอาหาร : ตับ เลือด เนื้อหมู และเนื้อวัววัควรกินร่วร่มกับอาหารที่ มีวิมีตวิามินมิซีสูซีงสูจะช่วช่ยในการดูดดูซึมซึ ธาตุเตุหล็กได้ดี แคลเซียซีม มีผมีลต่อการเจริญริเติบโตของทารกใน ครรภ์และการรักรัษาปริมริาณมวลกระดูกดู ของมารดา นอกจากนั้นนั้ยังยัช่วช่ยการ พัฒพันาระบบประสาท กล้ามเนื้อ หัวหัใจ หลอดเลือดและช่วช่ยในการแข็งข็ตัวของ เลือด แหล่งอาหาร : นม ผลิตภัณฑ์นม ปลา เล็กปลาน้อย ปลาซาร์ดีร์ ดีนกระป๋อง กุ้งกุ้ฝอย กุ้งกุ้แห้งห้คะน้า ใบยอและ กวางตุ้งตุ้ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -9-
ไอโอดีน reallygreatsite.com การขาดไอโอดีนดีอย่าย่งรุนรุแรง ทำ ให้เห้กิดภาวะพร่อร่งธัยธัรอยด์ฮด์อร์โร์มน เป็นป็ผลให้ทห้ารกในครรภ์เกิดความผิดผิ ปกติของระดับดัสติปัญญา การเจริญริ เติบโตของเซลล์สมองไม่สม่มบูรณ์ และการพัฒพันาระบบประสาทและ กล้ามเนื้อนื้บกพร่อร่ง ร่าร่งกายผิดผิ ปกติ ตัวเตี้ย พิกพิาร เป็นป็ ใบ้ หูหหูนวก กล้าม เนื้อนื้เกร็งร็หรือรืที่ชาวบ้าบ้นเรียรีกกันว่าว่ “โรคเอ๋อ” ซึ่งซึ่เป็นป็ความผิดผิ ปกติอย่าย่ง ถาวรและไม่สม่ามารถแก้ไขได้ ถ้าขาด ไอโอดีนดี ไม่รุม่นรุแรง จะมีผมีลต่อระดับดัสติ ปัญญา และลดความสามารถในการ ใช้มืช้อมืและตาของเด็กด็ เมื่อมื่ร่าร่งกายได้รัด้บรัโฟเลตไม่เม่พียพีงพอ จะทำ ให้เห้กิดภาวะโลหิตหิจางและยังยัมีผมีล ต่อการสร้าร้งสมอง ระบบประสาทและ ไขสันสัหลังตั้งตั้แต่เริ่มริ่ปฏิสนธิ ทำ ให้ทห้ารก มีโมีอกาสพิกพิารแต่กำ เนิดนิ ได้แด้ก่ ภาวะ หลอดประสาทของทารกในครรภ์เปิดปิ และอาการปากแหว่งว่เพดานโหว่ โฟเลต มีอมียู่ใยู่นรูปรูแบบต่าง ๆ ได้แด้ก่ กรดโฟลิก (folic acid) โฟเลต (folate) และ อนุพันุนพัธ์ขธ์องโฟเลต แหล่งอาหาร : โฟเลตพบปริมริาณน้อน้ย ในอาหารส่วส่นใหญ่สัญ่งสัเคราะห์ขึ้ห์ขึ้นขึ้ ในรูปรู ยาและผลิตภัณฑ์เสริมริอาหาร ผักผัและ ผลไม้ที่ม้ ที่เป็นป็แหล่งอาหารของโฟเลต ได้แด้ก่ ดอกกะหล่ำ กุ้ยกุ้ช่าช่ย มะเขือขืเทศ แตงกวา หน่อน่ ไม้ฝม้รั่งรั่แครอท ถั่วถั่ฝักยาว องุ่นและถั่วถั่เมล็ดแห้งห้ แหล่งอาหาร : พืชพืและสัตสัว์ทว์ะเล โฟเลต อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -10-
reallygreatsite.com อาหารที่มีโมีฟเลตสูงสู ผลไม้รสเปรี้ยว โหระพา ผักโขมจีน ผักคะน้า แครอท บล็อคโคลี่ อัลมอนด์ บีทรูท ข้าวโพด ฟักทอง หน่อไม้ฝรั่ง มะเขือเทศ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -11-
วิตวิามินมิ วิตวิามินมิเอ reallygreatsite.com ความสำ คัญต่อการมองเห็นห็การ เจริญริเติบโตของเซลล์ ระบบภูมิภูคุ้มิ คุ้มคุ้กัน การสร้าร้งเม็ดม็เลือดและการเจริญริพันพัธุ์ ถ้าขาดจะทำ ให้ทห้ารกตายในครรภ์หรือรื แท้งบุตรได้ แหล่งอาหาร : อาหารที่มีวิมีตวิามินมิเอ สูงสูเป็นป็อาหารที่ได้จด้ากสัตสัว์ ได้แด้ก่ ตับ ของสัตสัว์ต่ว์ ต่าง ๆ พืชพืผักผัที่มีสีมีเสีขียขีวเข้มข้ และสีเสีหลืองส้มส้เช่นช่ตำ ลึง กวางตุ้งตุ้ ผักผับุ้งบุ้ ฟักฟัทอง มะเขือขืเทศ มะม่วม่งสุกสุ มะละกอสุกสุเป็นป็ต้น หญิงญิตั้งตั้ครรภ์ต้องการวิตวิามินมิบี 1 มากในระยะ 3 เดือดืนก่อนคลอด ช่วช่ย ให้รห้ะบบการย่อย่ยอาหารทำ งานได้ดีด้ ดี และเมตาโบลิซึมซึของสารอาหารอื่น ๆ นอกจากนี้กนี้ารขาดวิตวิามินมิบี 1 ในช่วช่ง ตั้งตั้ครรภ์ ทำ ให้กห้ล้ามเนื้อนื้เป็นป็ตะคริวริ เป็นป็ โรคเหน็บน็ชาและครรภ์เป็นป็พิษพิ ได้ แหล่งอาหาร : เนื้อนื้หมู ข้าข้วซ้อซ้มมือมื ถั่วถั่ลิสง ถั่วถั่เหลือง ถั่วถั่ดำ งา เป็นป็ต้น วิตวิามินมิบี 1 (ไธอะมีนมี ) อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -12-
วิตวิามินมิบี 6 (ไพริดริอกซีนซี ) reallygreatsite.com ทำ หน้าที่เป็นโคเอนไซม์ใม์น ปฏิกิริยริาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อข้งกับ การสังสัเคราะห์แห์ละการเผาผลาญ กรดอะมิโมิน การสลายไกลโคเจน ในกล้ามเนื้อและการสังสัเคราะห์ กลูโลูคสจากกรดอะมิโมินในกล้าม เนื้อ การสังสัเคราะห์ฮีห์ ฮีม ซึ่งซึ่เป็น ส่วส่นประกอบของฮีโมโกลบินบิ ใน เม็ดม็เลือดแดง การสังสัเคราะห์ ไนอาซินซิจากทริปริ โตเฟน รวมทั้งทั้ การสังสัเคราะห์สห์ารสื่อสื่ประสาท หลายชนิดที่เกี่ยวข้อข้งกับการ ทำ งานของระบบประสาท เช่นช่ ซีโซีรโทนิน ทอรีนรี โดปามีนมี นอร์เร์อพิเพินฟฟรินริ และกรดแกมมาอะมิโมินบิวบิไทริกริ (GABA) แหล่งอาหาร : เนื้อสัตสัว์ กล้วย ถั่วถั่เมล็ดแห้งห้ ไข่แข่ดง เป็นต้น ร่าร่งกายต้องการวิตวิามินมิบี 12 สำ หรับรัเผาผลาญสารอาหาร การ สังสัเคราะห์ RNA และ DNA รวมทั้งทั้การเจริญริเติบโตของเม็ดม็ เลือดแดง วิตวิามินมิบี 12 มีผมีลต่อ การดูดดูซึมซึและการใช้โช้ฟเลตใน ร่าร่งกายด้วย แหล่งอาหาร : มีมมีากในอาหาร พวกเครื่อรื่งในสัตสัว์ เนื้อสัตสัว์ต่ว์ ต่าง ๆ หอยนางรม น้ำ นมสด ไข่ สาหร่าร่ย ถั่วถั่หมักมัซีอิ๊ซี อิ๊ว เป็นต้น วิตวิามินมิบี 12 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -13-
วิตวิามินมิซี reallygreatsite.com มีคมีวามสำ คัญต่อการสังสัเคราะห์คห์อลลาเจน คาร์นิร์ นิทีน สารเหนี่ยวนำ กระแสประสาท (neurotransmitter) และเมตาบอลิซึมซึของกรดอะมิ โนและคาร์โร์บไฮเดรต เพิ่มพิ่ภูมิภูต้มิ ต้านทานและช่วช่ยในการดูดดูซึมซึเหล็ก ยับยัยั้งยั้ การสร้าร้งสารก่อมะเร็งร็ ไนโตรซามีนมี (nitrosamine) ถ้ามีกมีารขาด วิตวิามินมิซีอซีย่าย่งรุนแรงจะเกิดโรคลักปิดลักเปิดได้ ภาวะการขาดวิตวิามมินมิซี ในหญิงตั้งตั้ครรภ์จะทำ ให้มีห้ภมีาวะเสี่ย สี่ งต่อการติดเชื้อชื้ขณะคลอด คลอดก่อน กำ หนด และภาวะครรภ์เป็นพิษพิ แหล่งอาหาร : อาหารที่มีวิมีตวิามินมิซีมซีาก ได้แก่ ฝรั่งรั่มะขามป้อป้ม มะนาว ส้มส้สตรอเบอรี่ มะเขือขืเทศ ผักผั ใบเขียขีว กะหล่ำ บล็อคโคลี่ เป็นต้น การหุงหุต้มและการได้รับรัแสงทำ ให้สูห้ญสูเสียสีวิตวิามินมิซีไซีด้มาก เวลาปรุง อาหารจึงจึต้องระมัดมัระวังวัไม่ต้ม่ ต้มผักผั โดยใช้คช้วามร้อร้นนานเกินไป เพราะจะ ทำ ให้ปห้ริมริาณวิตวิามินมิซีใซีนผักผัถูกถูทำ ลาย และการเก็บอาหารเป็นเวลานาน ทำ ให้วิห้ตวิามินมิซีสูซีญสูเสียสี ไปได้มากเช่นช่กัน อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -14-
รายการอาหารแนะนำ สำ หรับหญิงตั้งครรภ์ -15-
อาหารเย็น ย็ แกงส้มส้ผักผัรวมกุ้งกุ้ ไข่ตุ๋ข่ ตุ๋นตุ๋ทรงเครื่อรื่ง ส้มส้ เขียขีวหวาน ข้าวกล้อล้ง 2 ผล พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2075 304 89 56 19 1372 581 865 7 อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื กล้วล้ยหอม อาหารเช้า ผัดผัผักผับุ้งบุ้ ไฟแดง ยำ ปลากรอบใส่มส่ะม่วม่ง มะละกอสุกสุ ข้าวต้มต้ 4 ทัพทัพี 6 ชิ้นชิ้ อาหารกลางวันวั มันมัต้มต้ขิงขิ ก๋วก๋ยเตี๋ย ตี๋ วราดหน้าไก่ 2 ผล อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื ฝรั่งรั่ 1 ผล 200 มล. 200 มล. 3 ทัพทัพี อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ รายการอาหาร วันที่ 1 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -16-
อาหารเย็น ย็ ต้มต้ยำ ปลาใส่เห็ดห็ ผัดผับวบกุ้งกุ้สด แตงโม ข้าวกล้อล้ง 6 ชิ้นชิ้คำ พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2083 302 87 58 11.7 842 418 766 8 อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื ข้าวโพดต้มต้ อาหารเช้า น้ำ เต้าหู้ โจ๊กจ๊ตับตัใส่ไข่ 4 ทัพทัพี อาหารกลางวันวั แกงจืดจืหมูสัมูบสัตำ ลึงลึ ข้าวกล้อล้ง 6 ชิ้นชิ้คำ อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื ชมพู่ กล้วล้ยหอม 1 ผล ฝรั่งรั่ ผัดผัเผ็ดผ็ ปลาดุกดุ 1 ผล 3 ทัพทัพี 200 มล. 3 ทัพทัพี 200 มล. อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ รายการอาหาร วันที่ 2 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -17-
อาหารเย็น ย็ แกงจืดจืวุ้นวุ้ เส้นส้หมูสัมูบสั น้ำ พริกริปลาทู ผักผัลวก สับสั ปะรด ข้าวกล้อล้ง 6 ชิ้นชิ้คำ 3 ทัพทัพี พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2002 299 84 52 15 884 183 608 6 อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื แก้วก้มังมักร 200 มล. อาหารเช้า ข้าวกล้อล้งต้มต้ ปลา 5 ทัพทัพี 1 ผล อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื กล้วล้ยน้ำ ว้า 200 มล. อาหารกลางวันวั กล้วล้ยน้ำ ว้า ผัดผัไทยกุ้งกุ้สด 1 ผล 3 ทัพทัพี มะละกอสุกสุ9 ชิ้นชิ้คำ 9 ชิ้นชิ้คำ รายการอาหาร วันที่ 3 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -18-
พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2005 318 78 47 16 1020 497 766 6 อาหารเย็น ย็ แกงเขียขีวหวานลูกลูชิ้นชิ้ปลา ผัดผัผักผัรวมหมูสัมูบสั ส้มส้ ข้าวกล้อล้ง 2 ผล อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื มะม่วม่งสุกสุ อาหารเช้า ปลาผัดผัขึ้นขึ้ฉ่าย เต้าหู้ไก่สัก่บสันึ่งนึ่ซีอิ๊ซีวอิ๊ แอปเปิ้ล ข้าวกล้อล้งต้มต้ 5 ทัพทัพี 9 ชิ้นชิ้คำ อาหารกลางวันวั ฝรั่งรั่ สุกี้สุน้ำกี้น้ำทะเล อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื มันมันึ่งนึ่ 9 ชิ้นชิ้คำ 200 มล. 200 มล. 3 ทัพทัพี 1 ผล รายการอาหาร วันที่ 4 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -19-
พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2005 281 78 63 14 966 411 4323 8 6 ชิ้นชิ้คำ อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื ชมพู่ 200 มล. อาหารเย็น ย็ แกงเลียลีงกุ้งกุ้สดผักผัรวม ปลาทูสทูดทอดขมิ้นมิ้ แก้วก้มังมักร ข้าวกล้อล้ง 6 ชิ้นชิ้คำ 3 ทัพทัพี อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื กล้วล้ยหอม 200 มล. อาหารเช้า โจ๊กจ๊ปลาใส่ไข่ 3 ทัพทัพี อาหารกลางวันวั แกงป่าปลาดุกดุ ข้าวกล้อล้ง 1 ผล 3 ทัพทัพี มะละกอสุกสุ6 ชิ้นชิ้คำ 1 ผล ผัดผัคะน้าใส่ตัส่บตั ฝรั่งรั่ 6 ชิ้นชิ้คำ รายการอาหาร วันที่ 5 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -20-
พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2063 290 81 63 12 778 416 1138 7 6 ชิ้นชิ้คำ อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื แคนตาลูปลู 200 มล. อาหารเย็น ย็ แกงสายบัวบัปลาทู ยำ ไข่ดข่าว แตงโม ข้าวกล้อล้ง 6 ชิ้นชิ้คำ 3 ทัพทัพี อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื กล้วล้ยน้ำ ว้า 200 มล. อาหารเช้า ข้าวกล้อล้งต้มต้หมูสัมูบสั 3 ทัพทัพี อาหารกลางวันวั แกงจืดจืผักผัหวานไก่สัก่บสั ข้าวกล้อล้ง 1 ผล 3 ทัพทัพี มะละกอสุกสุ6 ชิ้นชิ้คำ 2 ผล ปลาราดพริกริ มะม่วม่งดิบดิ 6 ชิ้นชิ้คำ รายการอาหาร วันที่ 6 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -21-
พลังงาน (กิโลแคลอรี)รี คาร์โร์บไฮเดรต (กรัมรั ) โปรตีน (กรัมรั ) ไขมันมั (กรัมรั ) ธาตุเตุหล็ก (มิลมิลิกรัมรั ) แคลเซียซีม (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิซี (มิลมิลิกรัมรั ) วิตวิามินมิเอ (RE.) สังสักะสี (มิลมิลิกรัมรั ) 2083 312 90 52 14 835 474 512 6 อาหารเย็น ย็ ซุปไก่มัก่นมั ฝรั่งรั่ ฟักทองผัดผัไข่ แตงโม ข้าวกล้อล้ง 6 ชิ้นชิ้คำ อาหารว่างเช้า นมสดรสจืดจื ฝรั่งรั่ อาหารเช้า เต้าหู้ผัหู้ดผัถั่วถั่งอก ปลานึ่งนึ่ขิงขิ ส้มส้ ข้าวกล้อล้งต้มต้ 4 ทัพทัพี 2 ผล อาหารกลางวันวั กล้วล้ยบวชชี ก๋วก๋ยเตี๋ย ตี๋ วปลาเส้นส้ เล็กล็น้ำ อาหารว่างบ่าย นมสดรสจืดจื ชมพู่ 2 ผล 200 มล. 200 มล. 3 ทัพทัพี 6 ชิ้นชิ้คำ รายการอาหาร วันที่ 7 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -22-
ชารสเข้มข้ข้นข้ กาแฟ ยาสูบสูเครื่อรื่งดื่ม แอลกอฮอล์ ลูกลูอม ผลไม้ที่ม้ ที่ มีรมีสหวานจัดจั และน้ำ ตาลสูงสู น้ำ อัดลม อาหารที่ผลิตจาก ข้าข้วและแป้ง เนื้อสัตสัว์ที่ว์ ที่ มีไมีขมันมัสูงสูอาหารแปรรูปรมควันวั อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารที่หญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยง -23-
อาการแพ้ท้พ้ ท้องสามารถเกิดได้ในคุณคุแม่ตั้ม่ ตั้งตั้ครรภ์ทุกทุท่านเกิดจาก การเปลี่ยนแปลงของร่าร่งกาย และการเปลี่ยนแปลงของจิตจิ ใจแล้วนำ ไปสู่อสู่ าการแพ้ท้พ้ ท้องขึ้นขึ้ ส่วส่นของอาการที่ปรากฏมีตั้มี ตั้งตั้แต่วิงวิเวียวีนศีรษะ หน้ามืดมืเหม็นม็กลิ่นใด กลิ่นหนึ่งเป็นพิเพิศษ รวมไปถึงอาเจียจีน ซึ่งซึ่ทำ ให้คุห้ณคุแม่ดำม่ ดำรงชีวิชีตวิ ประจำ วันวั ได้ค่อนข้าข้งลำ บาก อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารที่ช่ที่วยบรรเทาอาการแพ้ท้อง ลักษณะอาการ -24-
ซีเซีรียรีล ซีเซีรียรีลจะค่อนข้าข้งไม่มีม่กมีลิ่น สามารถกินได้ง่าย เมื่อมื่คุณคุแม่กิม่ กินซีเซีรียรีลก็จะทำ ให้ท้ห้ ท้องไม่ว่ม่าว่ง และ ยังยัอุดมไปด้วยวิตวิามินมิบี 6 ที่มีคุมีณคุสมบัติบั ติช่วช่ย ลดอาการแพ้ท้พ้ ท้องได้ น้ำ มะพร้าร้ว ช่วช่ยให้เห้กิดความผ่อผ่นคลายและช่วช่ย ลดอาการแพ้ท้พ้ ท้องได้เป็นอย่าย่งดี โดย เฉพาะส่วส่นของการแพ้ท้พ้ ท้องที่ปรากฏ ในไตรมาสแรกของการตั้งตั้ครรภ์ แอปเปิ้ลปิ้ เป็นผลไม้ที่ม้ ที่ มีส่มีวส่นของเส้นส้ ใยในปริมริาณ ที่พอเหมาะ เมื่อมื่คุณคุแม่กิม่ กินแอปเปิ้ล เข้าข้ไปจึงจึเท่ากับว่าว่คุณคุแม่ไม่ด้กินเส้นส้ ใยใน ปริมริาณที่พอเหมาะเข้าข้ไปด้วยนั่นนั่เอง มะนาวฝาน อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ ความเปรี้ย รี้ วจี้ด จี้ ของมะนาว สามารถแตะ ๆ ที่ปลายลิ้นได้ โดยไม่ต้ม่ ต้องกินเข้าข้ไปทั้งทั้แว่นว่ เพียพีงเท่านี้ก็สามารถลด อาการแพ้ท้พ้ ท้องได้แล้ว -25-
ขิงขิ ขิงขิกลายเป็นอาหารแก้แพ้ท้พ้ ท้องก็เนื่องมาจากใน ขิงขิมีอมีงค์ประกอบอย่าย่ง Shogaol, Paradol และ Gingerol ที่มีผมีลต่อการทำ งานของระบบ ย่อย่ยอาหารและระบบประสาทนั่นนั่เอง ขนมปังปั ขนมปังสามารถไปดูดดูซับซักรดเกิน ภายในระบบย่อย่ยอาหารของคุณคุแม่แม่ล้ว ช่วช่ยลดกรดที่จะไหลย้อย้นออกมาได้ อะโวคาโด เป็นผลไม้ยม้อดฮิตในปัจจุบันบัทั้งทั้ส่วส่นของ รสชาติที่เป็นเอกลักษณ์และการนำ ไป บริโริภคได้อย่าย่งหลากหลาย ซึ่งซึ่อุดมไปด้วย วิตวิามินมิบี 6 จึงจึช่วช่ยลดอาการแพ้ท้พ้ ท้องได้ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -26-
เป้าป้หมายของการดูแดูลรักรัษาภาวะเบาหวานในสตรีตั้รี ตั้งตั้ครรภ์ คือ การควบคุมคุน้ำ ตาลให้ไห้ด้ดีด้ตดีลอดการตั้งตั้ครรภ์ ซึ่งซึ่การควบคุมคุระดับดั น้ำ ตาลในเลือดนั้นนั้เริ่มริ่ ได้ง่ด้ ง่ายเพียพีงการปรับรัอาหารให้ถูห้กถูต้องตาม หลักโภชนาการ ผู้ที่ผู้ ที่ มีภมีาวะเบาหวานขณะตั้งตั้ครรภ์ทุกทุราย ควรได้รัด้บรัการดูแดูล ด้าด้นโภชนาการจากนักนักำ หนดอาหาร ในกรณีที่ณี ที่ ระดับดัน้ำ ตาลในเลือด ยังยัสูงสูแม้ไม้ด้รัด้บรัการควบคุมคุอาหารแล้ว จำ เป็นต้องรับรัการรักรัษาด้วด้ย การฉีดอินซูลินต่อไป อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารสำหรับหญิงที่เที่ป็นโรคเบาหวาน ขณะตั้งครรภ์ -27- เรามาดูตัวอย่างอาหารสำ หรับ หญิงที่เป็นโรคเบาหวาน ขณะตั้งครรภ์กันค่ะ
แกงจืดจืเต้าต้หู้หหู้มูสั มู บสั ข้าวต้มปลา โจ๊กหมูใส่ไข่ ไข่ 2 ฟองคู่กัคู่ บกัขนมปัง ปัปิ้ง ปิ้ ไข่เข่จียจี ว 2 ฟองคู่กัคู่ บกั สลัดลั ผัก ผั เมนูอ นู าหารเช้า ช้ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -28- สำ หรับรัหญิงญิที่เป็นป็เบาหวาน ขณะตั้งครรภ์
สำ หรับรัหญิงญิที่เป็นป็เบาหวาน ขณะตั้งครรภ์ ขนมปังปัโฮลวีท วี ขนมปังปัแครกเกอร์ แซนวิชวิ ผลไม้ต่าง ๆ เมนูอ นู าหารว่า ว่ ง น้ำ เต้าต้หู้ไหู้ม่ใม่ ส่น้ำส่ น้ำตาล อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -29-
สำ หรับรัหญิงญิที่เป็นป็เบาหวาน ขณะตั้งครรภ์ ข้าข้วปลาซาบะย่าย่ง ฟักทองผัดไข่ ก๋ วยเตี๋ยวลูกชิ้น ผัดผัไทยกุ้งกุ้สด ข้า ข้วผัดผักะเพราไก่ + ไข่ดข่าว เมนูอ นู าหารกลางวัน วั อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -30-
แกงส้มส้ผักผัรวม สลัดลั ผักผั แร็พร็ สลัดลัผักผัอกไก่ กุ้งผัดบล็อคโคลี่ ต้มต้ยำ เห็ดห็ เมนูอ นู าหารเย็น ย็ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ -31- สำ หรับรัหญิงญิที่เป็นป็เบาหวาน ขณะตั้งครรภ์
ผัก 35% คาร์โบไฮเดรต 30% โปรตีน 25% อื่น ๆ 10% SALT อาหารเสริมริบำ รุงรุเลือดสำ หรับรั หญิงญิตั้งตั้ครรภ์ให้เห้น้นน้ ไปที่ส่วส่น ประกอบที่มีโมีปรตีนจากเนื้อนื้สัตสัว์ อาจจะเป็นปลาทะเลหรือรือาหาร ทะเลเป็นครั้งรั้คราว ในขณะเดียดีวกันอาจเลือกเน้นน้ อาหารที่มีโมีฟลิกและวิตวิามินมิบี 12 อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ อาหารสำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่มีที่ภาวะเลือดจาง -32-
ตับตั หมูผั มู ดผั ดอกหอม ไก่ผัก่ดผัขิงขิ กุ้งกุ้ผัดผัหน่อน่ไม้ฝม้ รั่งรั่ อาหารสำ หรับรัหญิงตั้งตั้ครรภ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขสุ คะน้าน้ผัดผัน้ำ มันมั หอย ต้มเลือดหมู เมนูอ นู าหารแนะนำ สำ หรับรั หญิงญิตั้งตั้ครรภ์ ที่มีภมี าวะเลือดจาง -31-
QR CODE DOWNLOAD อาหารสำ หรับหญิงตั้งครรภ์ อาหารสำ หรับรัหญิงญิตั้งตั้ครรภ์ สำ นักนัที่ปรึกรึษา กรมการแพทย์