โครงงานภูมิปัญญาท้องถิ่นจังหวัดชุมพร เรื่องรังนก

โครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นจงั หวดั ชุมพร
เร่ือง รังนก

จดั ทาโดย
เดก็ ชายอรรถพล สมศกั ด์ิ
นางสาวสุธิมา ตะโกท่า
นางสาวจุฑาภรณ์ บวั สงค์

ครูที่ปรึกษา
นางสาวอนงคน์ าท จิตรหาญ

โครงงานเล่มน้ีเป็นส่วนหน่ึงของวชิ าประวตั ิศาสตร์
โรงเรียนวดั ดอนเมือง

สานกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาชุมพร เขต 1

ชื่อโครงงาน ภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก

ผดู้ าเนินงาน 1. เด็กชายอรรถพล สมศกั ด์ิ

2.นางสาวสุธิมา ตะโกทา่

3.เดก็ หญิงจุฑาภรณ์ บวั สงค์

ครูที่ปรึกษา นางสาวอนงคน์ าท จิตรหาญ

ปี การศึกษา 2564

บทคดั ย่อ

การจดั ทาโครงงาน ภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนกจงั หวดั ชุมพร มีวตั ถุประสงค์
เพ่ือศึกษา นาเสนอ เผยแพร่และอนุรักษว์ ฒั นธรรมภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นของชาวจงั หวดั ชุมพรที่ข้ึนชื่อวา่ เป็ น
ประตูภาคใต้ ซ่ึงเป็ นภูมิปัญญาที่บรรพบุรุษคิดคน้ ข้ึนเพือ่ ใชป้ ระโยชน์จากสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร
ในบรรดาอาหารรังนกจงั หวดั ชุมพรไดร้ ับยกย่องว่ามีคุณค่าทางโภชนาการสูงและมีรสชาติดีช่วยในการ
บารุงรักษาร่างกาย สามารถใชป้ ระโยชนไ์ ดห้ ลากหลาย

ท้งั น้ี คณะท่ีจดั ทาโครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนกจงั หวดั ชุพร ไดไ้ ปศึกษา
ขอ้ มูลจากเว็บไซต์ต่างๆ ที่น่าเช่ือถือและปลอดภยั ทาความเข้าใจอย่างละเอียด เพื่อรวบรวมขอ้ มูลและ
นาเสนอสรรพคุณและกรรมวิธีการเก็บรังนกจังหวดั ชุมพร โดยผ่านการคิด วิเคราะห์ แยกแยะขอ้ มูล
ตรวจสอบความขดั แยง้ ของขอ้ มูล ความจริงเท็จและรายละเอียดต่างๆ ก่อนนาเสนอขอ้ มูลให้ทุกท่านได้
ทราบ เพอ่ื เป็นการช่วยอนุรักษภ์ ูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร

โดยผลสรุปเป็นดงั น้ี ผลการศึกษาสรรพคุณและกรรมวิธีการเก็บรังนกจงั หวดั ชุมพร ท่ีมีความ
ยากลาบากในการเก็บและการทาความสะอาด ทาให้รังนกจงั หวดั ชุมพรน้นั มีราคาแพงมาก จึงไดร้ ับฉายาวา่
“ทองคาขาวแห่งทอ้ งทะเล” รังนกนางแอ่นของจงั หวดั ชุมพรเป็นรังนกท่ีไดร้ ับการยอมรับจากผรู้ ักสุภาพ ท้งั
ชาวไทยและชาวต่างประเทศไม่ว่าจะเป็ นชาวจีน ฮ่องกง หรือไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกจงั หวดั
ชุมพรกนั เพราะวา่ เป็นรังนกท่ีมีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง จากความนิยมน้ีทาใหร้ ังนกถูกรุกราน
มากข้ึนจึงเกิดสัมปทานนาไปทาธุรกิจและมีการส่งออกรังนกมาก จึงทาให้มีการอนุรักษร์ ังนกจงั หวดั ชุมพร
และภูมิปัญญาทอ้ งถิ่น เพ่ือใหค้ งอยแู่ ละไดร้ ับการสืบทอดต่อไป

กติ ติกรรมประกาศ
รายงานโครงงานรังนกจากเกาะลงั กาจิว จงั หวดั ชุมพร ฉบบั น้ี ผูด้ าเนินการไดร้ ับ
ความอนุเคราะห์จากคุณครูอนงคน์ าท จิตรหาญ เป็ นที่ปรึกษาใหค้ ะแนะนา ช้ีแนะแนวทางใน
การดาเนินงาน รวมท้งั การจดั ทารูปเล่มรายงานเล่มน้ี
การจดั ทาโครงงานคร้ังน้ี สาเร็จไดด้ ว้ ยความร่วมมือของผูร้ ่วมงาน ซ่ึงเป็ นนกั เรียน
ช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี 3 กลุ่มท่ี 1 โรงเรียนวดั ดอนเมือง ปี การศึกษา 2564 และคุณครูอนงคน์ าท
จิตรหาญ ซ่ึงมีส่วนส่งเสริมและสนับสนุนให้ การดาเนินงานบรรลุผลสาเร็จ ผูจ้ ัดทา
ขอขอบพระคุณไว้ ณ โอกาสน้ี

เดก็ ชายอรรถพล สมศกั ด์ิ
นางสาวสุธิมา ตะโกทา่
นางสาวจุฑาภรณ์ บวั สงค์
นกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ 3 กลุ่มที่ 1

คณะผจู้ ดั ทาโครงงาน

สารบญั หนา้
เร่ือง
1
บทคดั ยอ่
กิตติกรรมประกาศ 3

บทที่ 1 บทนา 6
7
- ที่มาและความสาคญั ของโครงงาน 8
- วตั ถุประสงคข์ องการศึกษาคน้ ควา้
- สมมติฐานของการศึกษาคน้ ควา้ 10
- ขอบเขตการศึกษาคน้ ควา้ 11

บทท่ี 2 เอกสารและทฤษฎีที่เก่ียวขอ้ ง

- รังนกเป็ นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร

- ชนิดและกรรมวธิ ีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร

- สรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร
- ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

บทท่ี 3 การดาเนินการศึกษาคน้ ควา้
บทที่ 4 ผลการดาเนินการศกึ ษาคน้ ควา้
บทท่ี 5 สรุปและอภิปรายผลการศึกษาคน้ ควา้

บรรณานุกรม
ภาคผนวก

1

บทที่ 1

บทนา

ที่มาและความสาคญั ของโครงงาน

ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็ นองค์ความรู้ท่ีมีอยู่ในท้องถิ่นซ่ึงได้รับการถ่ายทอดจากผู้รู้ หรื อผู้มี
ประสบการณ์ ซ่ึงเรียกวา่ ปราชญช์ าวบา้ น หรือปราชญท์ อ้ งถ่ิน และยงั หมายถึงทุกสิ่งทุกอยา่ งท่ีชาวบา้ นคิด
ได้เอง ที่นามาใช้ในเก็บเกี่ยวผลผลิตจากธรรมชาติ จากสติปัญญาชาวบา้ นโดยอาศยั สัญชาตญาณในการ
ดาเนินชีวติ อยา่ งสมสมยั

ปัจจุบนั รังนกจงั หวดั ชุมพรไดร้ ับความนิยมเป็ นอย่างมากจากผูร้ ักสุขภาพ ท้งั ชาวไทยและชาว
ต่างประเทศไม่วา่ จะเป็ นชาวจีน ชาวฮ่องกง หรือไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกจงั หวดั ชุมพรเพราะว่า
เป็ นรังนกที่มีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง ผา่ นกระบวนการผลิตท่ีทนั สมยั 100 เปอร์เซ็นต์ รังนก
จงั หวดั ชุมพรมีสรรพคุณช่วยสร้างระบบภูมิคุม้ กนั ใหร้ ่างกาย ทาใหผ้ ิวพรรณเปล่งปลง่ั กระจา่ งใส มีความชุ่ม
ชื่นไมแ่ ห้งแตก การหมุนเวยี นพลงั งานดีข้ึนจะทาใหร้ ู้สึกมีชีวติ ชีวามากข้ึน สตรีมีครรภช์ ่วยบารุงโลหิตทาให้
คลอดง่ายและเด็กมีสุขภาพแข็งแรง ช่วยใหร้ ะบบทางเดินอาหาร ระบบขบั ถ่ายทางานดีข้ึน และยงั บารุงไต
รักษาโรคกระเพาะ อาการทอ้ งผูก น้าย่อยไม่ปกติ ช่วยให้ระบบทางเดินหายใจ แกอ้ าการภูมิแพแ้ ละบารุง
ปอด บรรเทาอาการไอและขบั เสมหะ การเก็บรังนก จะเก็บดว้ ย 2 วธิ ีคือ วธิ ีเดินแทง โดยใชไ้ มย้ าวติดเหล็ก
งุม้ ดา้ นบนเรียกวา่ “ตาจอบ” ใชแ้ ซะรังนกจากผนงั ถ้า โดยตอ้ งระวงั อยา่ ใหเ้ ป็นอนั ตรายตอ่ นก และตอ้ งแน่ใจ
วา่ ไม่มีนกอยใู่ นรังใชก้ บั ถ้าที่ไมส่ ูงมาก วธิ ีท่ีสองจะใชก้ ารเก็บโดยใชแ้ สก ใชก้ บั ถ้าสูงๆ ที่ไม่สามารถแทงได้
โดยแสกจะมีรูปร่างคลา้ ยกระเชา้ ขนาดใหญ่ คนสามารถข้ึนไปได้ 1 คน ใชค้ นเก็บประมาณ 3 คน ในการดึง
แสก และค่อยๆใชต้ าจอบ แซะรังลงมาซ่ึงตอ้ งใชค้ วามชานาญ ที่สาคญั อยา่ ใชม้ ือสัมผสั รังนกหรือถ้า เพราะ
ถา้ มีกลิ่นคนติด มนั จะไมก่ ลบั มาทารังที่เดิมอีก การเกบ็ รังนก มี 3 ช่วง คือ ช่วงที่ 1 ปลายเดือนมกราคม - ตน้
เดือนกุมภาพนั ธ์ ซ่ึงการเกบ็ คร้ังน้ีจะไดร้ ังนกท่ีมีคุณภาพดีท่ีสุด ช่วงที่ 2 กลางเดือนมีนาคม จากน้นั จะปล่อย
ใหน้ กทารังและวางไข่ ช่วงที่ 3 เดือนกรกฎาคม เป็นช่วงท่ีอนุรักษร์ ะบบนิเวศน์ เพ่ือเพิม่ ประชากรนก โดยจะ
ปล่อยให้แม่นกฟักไข่จนลูกนกโตเต็มที่และพร้อมท่ีจะออกจากรัง บินไปกบั พ่อแม่ เม่ือไม่มีนกอยู่แลว้ จะ
เป็ นการเก็บรังนก คร้ังท่ีสาม หลงั พน้ 3 ช่วงน้ีไปแลว้ นกเหล่าน้ีจะบินกลบั มาอีกคร้ัง เพ่ือทารังในเดือน
ธนั วาคมของทุกปี แต่มนั จะไม่กลบั มาที่รังเดิมซ้าอีก การเเปรรูปรังนกมี3รูปเเบบ ไดเ้ เก่ การแปรรูปรังนก
เป็ นอาหารและเครื่องดื่ม เช่น เครื่องดื่มรังนก โดยรังนกสามารถนามาประกอบอาหารไดท้ ้งั คาว และหวาน
การนารังนกทานกบั ผลไม้ การทานรังนกคู่กบั นมเปร้ียว การแปรรูปรังนกเป็ นเคร่ืองสาอางและผลิตภณั ฑ์
บารุงผวิ ยาป้องกนั และรักษาที่ทาจากสารสกดั รังนก (เวชสาอาง)

2

จากเหตุผลดงั กล่าวมีการสัมปทานรังนกมากข้ึน และมีรังนกบา้ นเกิดข้ึน ทาให้ระบบนิเวศรังนก
จงั หวดั ชุมพรเปล่ียนแปลงไป รังนกที่ไดจ้ ึงมีคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการลดลง ดงั น้นั จึงตอ้ งการให้มี
การรณรงคแ์ ละอนุรักษร์ ังนกจงั หวดั ชุมพรใหก้ ลบั มามีคุณภาพและโภชนาการท่ีดีด้งั เดิม

วตั ถุประสงคข์ องการศึกษาคน้ ควา้

1.ศึกษาและนาเสนอภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นในกรรมวธิ ีการเก็บรังนกจงั หวดั ชุมพร
2.ศึกษาและนาเสนอสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร
3.ศึกษาและนาเสนอการแปรรูปรังนกจงั หวดั ชุมพร

สมมติฐานของการศกึ ษาคน้ ควา้

1.ทาใหค้ นสนใจถึงภูมิปัญญาการเก็บรังนกจงั หวดั ชุมพร
2.ทาใหค้ นทราบถึงสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร
3.ทุกคนรู้จกั ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปของรังนกจงั หวดั ชุมพร

ขอบเขตการศึกษาคน้ ควา้

1.รังนกจงั หวดั ชุมพร จากเกาะลงั กาจิว
2.กรรมวธิ ีการเกบ็ และสรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร
3.ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอน่ จงั หวดั ชุมพร

3

บทท่ี 2

เอกสารและทฤษฎีที่เก่ียวขอ้ ง

เอกสารท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การทาโครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก ประกอบดว้ ยประเดน็
สาคญั ต่อไปน้ี

1.รังนกเป็ นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร

2.ชนิดและกรรมวธิ ีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร
3.สรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร

4.ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

1.รังนกเป็นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร

รังนกเป็ นของข้ึนช่ือของจงั หวดั ชุมพร เนื่องจากจงั หวดั ชุมพรมีพ้ืนที่ติดกบั ทะเล จึงทาให้มี
จานวนเกาะนอ้ ยใหญ่เกือบ 50 เกาะ ซ่ึงบริเวณถ้าบนเกาะต่าง ๆ มกั มีนกนางแอน่ มาทา รังสาหรับวางไขเ่ ป็ น
จานวนมาก จึงเกิดสัมปทานอากรรังนกข้ึน อีกท้งั มีรังนกที่เกิดจากการทารังของนกนางแอ่นตามตึก
บา้ นเรือนต่าง ๆ ทาใหจ้ งั หวดั ชุมพรมีการขายรังนกอยา่ งแพร่หลาย รังนกนางแอ่นของจงั หวดั ชุมพรเป็ นรัง
นกที่ไดร้ ับการยอมรับ จากผูร้ ักสุขภาพ ท้งั ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ไม่วา่ จะเป็ น ชาวจีน ฮ่องกง หรือ
ไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกชุมพรกนั เพราะว่าเป็ นรังนกท่ีมีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง
โดยสามารถหาซ้ือรังนกชนิดต่าง ๆ หรือรังนกปรุงสาเร็จได้ท่ีร้านชุมพรรังนก เพราะทีนี่คือผูท้ ี่ได้รับ
สัมปทานรังนกนางแอ่นของจงั หวดั ชุมพร ผ่านกระบวนการผลิตท่ีทนั สมยั เป็ นรังนกแท้ 100% ท่ีคุณจะ
มนั่ ใจไดเ้ ลยวา่ มีคุณค่าทางอาหารเสริมที่ครบถว้ น

2.ชนิดและกรรมวธิ ีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร

รังนกจากธรรมชาติ แบ่งไดอ้ อกเป็น 4 ชนิด ซ่ึงแต่ละชนิดจะมีคุณภาพที่ตา่ งกนั แน่นอน ราคา
กจ็ ะแตกต่างกนั ไปดว้ ย

- รังนกแดง มกั ถูกเขา้ ใจผดิ บอ่ ยๆ วา่ เป็นเลือดนก แตแ่ ทจ้ ริง มนั คือ ปฏิกิริยาเคมีกบั สารประกอบ
ประเภททองแดงบนผนงั ถ้า ซ่ึงจะทาใหร้ ังนกบนเกาะน้นั เป็นสีแดงท้งั หมด และรังนกแดงน้ียงั ไม่เป็นท่ีนิยม
เท่าไรนกั ในไทย

4

- รังนกขาว หรือ รังนกเกาะ (รังนกถ้า) เป็ นรังนกที่เก็บจากถ้าตามธรรมชาติ มีหลากหลายสีดว้ ยกนั
รังนกขาว มีคุณภาพดีท่ีสุด พบไดเ้ ฉพาะทางภาคใตข้ องไทย ท่ีมีแหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์เท่าน้นั โดยรัง
นกท่ีดีที่สุด จะมีสีเหลืองทอง เพราะเน้ือรังนกสะอาด เน้ือหนา และอุดมไปดว้ ยสารอาหารท่ีมากกวา่ รังนก
ชนิดอ่ืนๆ ข้ึนอยกู่ บั แหล่งอาหาร และพนั ธุ์ของนก ซ่ึงเป็นรังนกที่นิยมกนั มากท่ีสุดในประเทศไทย

- รังนกบา้ น หรือ รังนกคอนโด เป็นรังนกที่นกนางแอ่น สร้างไวต้ ามบา้ นเรือนของผูค้ น มีขนาดเล็ก
บาง และมีสีขาวจดั ราคาถูกกวา่ รังนกธรรมชาติอื่นๆ

- รังนกดา อนั น้ีจะเป็ น รังนกท่ีไม่บริสุทธ์ิ เพราะมีเศษขนนกเจือปนอยูม่ าก ทาใหร้ ังนกมีคุณภาพต่า
มูลค่าไม่สูง และไมเ่ ป็นที่นิยม

การเก็บรังนก จะเก็บดว้ ย 2 วิธีคือ วิธีเดินแทง โดยใชไ้ มย้ าวติดเหล็กงุม้ ด้านบนเรียกว่า
“ตาจอบ” ใชแ้ ซะรังนกจากผนงั ถ้า โดยตอ้ งระวงั อยา่ ใหเ้ ป็ นอนั ตรายต่อนก และตอ้ งแน่ใจวา่ ไมม่ ีนกอยใู่ นรัง
ใช้กบั ถ้าท่ีไม่สูงมาก วิธีท่ีสอง จะใช้การเก็บโดยใชแ้ สกใช้กบั ถ้าสูงๆ ที่ไม่สามารถแทงได้ โดยแสกจะมี
รูปร่างคล้ายกระเช้าขนาดใหญ่ คนสามารถข้ึนไปได้ 1 คน ใชค้ นเก็บประมาณ 3 คน ในการดึงแสก และ
คอ่ ยๆใชต้ าจอบ แซะรังลงมา ซ่ึงตอ้ งใชค้ วามชานาญ ที่สาคญั อยา่ ใชม้ ือสมั ผสั รังนกหรือถ้า เพราะถา้ มีกล่ิน
คนติด มนั จะไมก่ ลบั มาทารังท่ีเดิมอีก การเก็บรังนก มี 3 ช่วง ดงั น้ี

ช่วงที่ 1 ปลายเดือนมกราคม - ตน้ เดือนกมุ ภาพนั ธ์ ซ่ึงการเกบ็ คร้ังน้ีจะไดร้ ังนกท่ีมีคุณภาพดีท่ีสุด

ช่วงที่ 2 กลางเดือนมีนาคม จากน้นั จะปล่อยใหน้ กทารังและวางไข่

ช่วงที่ 3 เดือนกรกฎาคม เป็ นช่วงที่อนุรักษร์ ะบบนิเวศน์ เพื่อเพ่ิมประชากรนก โดยจะปล่อยให้
แม่นกฟักไขจ่ นลูกนกโตเตม็ ท่ีและพร้อมที่จะออกจากรัง บินไปกบั พอ่ แม่ เมื่อไมม่ ีนกอยแู่ ลว้ จะเป็ นการเก็บ
รังนกคร้ังที่สาม

หลงั พน้ 3 ช่วงน้ีไปแลว้ นกเหล่าน้ีจะบินกลบั มาอีกคร้ัง เพ่ือทารังในเดือนธันวาคมของทุกปี แต่มนั จะไม่
กลบั มาที่รังเดิมซ้าอีก

5

3.สรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร

สรรพคุณในรังนก มีดงั น้ี

1. ช่วยสร้างระบบภูมิคุม้ กนั ใหร้ ่างกาย

2. ทาให้ผวิ เปล่งปลงั่ ข้ึน มีความกระจ่างใส เกิดความชุ่มชื่นไม่แหง้ แตก การหมุนเวียนพลงั งานที่ดีข้ึนจะทา
ใหค้ ุณรู้สึกมีชีวติ ชีวามากข้ึน

3. สตรีมีครรภช์ ่วยบารุงโลหิต ทาใหค้ ลอดง่ายและเดก็ ท่ีเกิดมาผวิ พรรณดีและสุขภาพแขง็ แรง

4. ช่วยระบบขบั ถ่าย บารุงไต รักษาอาการทอ้ งผกู

5. ช่วยระบบทางเดินอาหาร บรรเทาอาการไอและขบั เสมหะ รักษา โรคกระเพาะอาหาร น้ายอ่ ยไม่ปกติ

6. ช่วยระบบทางเดินหายใจ แกภ้ ูมิแพ้ และบารุงปอด

4.ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

การแปรรูปรังนกเป็ นอาหารและเครื่องดื่ม เช่น เคร่ืองด่ืมรังนก โดยรังนกสามารถนามา
ประกอบอาหารไดท้ ้งั คาว และหวาน เช่น ซุบรังนก แกงจืดใส่รังนก ปลาอินทรียท์ อดโปะรังนก ไก่ตม้ ใส่รัง
นก รังนกเก๋าก้ี รังนกแปะก๊วย การนารังนกทานกับผลไม้ เช่น ทานรังนกคู่กับแกว้ มงั กร มะพร้าวอ่อน
มะละกอ การทานรังนกคูก่ บั นมเปร้ียว เป็นตน้

การแปรรูปรังนกเป็ นเครื่องสาอางและผลิตภณั ฑ์บารุงผวิ เช่น ครีมลา้ งหนา้ รังนก โลชน่ั
บารุงผวิ รังนก แผน่ มาร์คหนา้ รังนก เซรั่มรังนก สบู่รังนก และแชมพูรังนก เป็นตน้

ยาป้องกนั และรักษาที่ทาจากสารสกดั รังนก (เวชสาอาง) เช่น รังนกแคบซูลท่ีบรรจุสาร
สกดั รังนกใชป้ ้องกนั และรักษาโรคขอ้ เขา่ เส่ือม น้ายาหยอดตาและน้ายาหยอดแผลสด ผสมสารสกดั รังนกใช้
รักษาบากแผลท่ีเกิดในกระจกตาสาร EGF ในรังนกจะเร่งประสานบาดแผล เป็นตน้

6

บทที่ 3

การดาเนินการศึกษาคน้ ควา้

โครงงานเรื่องภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นจงั หวดั ชุมพร เรื่องรังนก จดั ทาข้ึนโดยมีวตั ถุประสงคเ์ พื่อเพื่อศึกษา
นาเสนอ เผยแพร่และอนุรักษว์ ฒั นธรรมภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินของชาวจงั หวดั ชุมพร ซ่ึงมีลาดบั ข้นั ตอนการ
ดาเนินการศึกษาคน้ ควา้ ดงั น้ี

ข้นั ตอนการดาเนินการศึกษาคน้ ควา้

การดาเนินการศึกษาคน้ ควา้ ระยะเวลา งบประมาณ ผรู้ ับผดิ ชอบ
ดาเนินการ

1. ผสู้ ืบคน้ ขอ้ มูล 2 – 11 มี.ค. 2565 - อรรถพล
- จุฑาภรณ์
2. ผแู้ ยกแยะขอ้ มูล 12 – 13 มี.ค.2565 - อรรถพล
สุธิมา
3. ผคู้ น้ ควา้ หารูปประกอบคาอธิบาย 14 – 15 มี.ค. 2565 -

4. ผเู้ รียบเรียงและจดั พิมพเ์ ล่ม 16 – 19 มี.ค.2565
โครงงาน

อุปกรณ์ในการศึกษาคน้ ควา้

อุปอิเล็กทรอนิกส์ (โนต้ บุก๊ และโทรศพั ท)์

7

บทท่ี 4

ผลการดาเนินการศึกษาคน้ ควา้

เกาะลงั กาจิว เป็ นเกาะขนาดปานกลางหน่ึงในหมู่เกาะทะเลชุมพรและยงั มีความสาคัญทาง
ประวตั ิศาสตร์คือพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รัชกาลท่ี 5 เสด็จประพาสเพ่ือทอดพระเนตรการ
เก็บรังนกบนเกาะน้ีจานวน 3 คร้ังและไดท้ รงจารึกพระปรมาภิไธยยอ่ จปร. ของพระองคไ์ วบ้ นผนงั หินปาก
ถ้าทางดา้ นใตซ้ ่ึงยงั คงปรากฏเป็ นหลกั ฐานจนถึงปัจจุบนั เกาะลงั กาจิว ยงั เป็ นเกาะสัมปทานรังนกอยใู่ นเขต
อุทยานแห่งชาติหมูเ่ กาะชุมพร ตาบลหาดทรายรี อาเภอเมือง จงั หวดั ชุมพร

รังนกเกิดจากการท่ีนกนางแอ่นสร้างรังดว้ ยน้าลาย โดยจะผลิตจากต่อมน้าลายโดยตรง ซ่ึงจะมี
ปริมาณมากเมื่อถึงฤดูผสมพนั ธุ์ ปกติจะทารังและวางไข่ตลอดปี แต่ช่วงท่ีทารังและวางไข่มากท่ีสุดอยู่
ระหว่างเดือน มกราคม – มีนาคม รังท่ีทาด้วยน้าลายเม่ือรังแห้งจะมีลักษณะคล้ายเจลาตินแข็ง ๆ กวา้ ง
ประมาณ 5 – 8 เซนติเมตร ลึกประมาณ 2 เซนติเมตร สาหรับวางไข่คร้ังละ 2 ฟองต่อรัง นกนางแอ่นใชเ้ วลา
สร้างรังแต่ละรังใชเ้ วลาประมาณ 20 วนั ถา้ ทารังคร้ังแรกแลว้ ถูกคนเก็บไป นกตวั เมียจะสร้างรังใหมอ่ ีกอยา่ ง
เร็ว เป็ นคร้ังที่ 2 แต่ถา้ รังท่ีสร้างคร้ังที่ 2 ถูกเก็บไปอีก นกนางแอ่นท้งั ตวั ผูแ้ ละตวั เมียจะช่วยกนั สร้างรังใหม่
เป็ นคร้ังท่ี 3 ปกติคนท่ีเก็บรังนกจะเก็บรังนกเพียง 2 คร้ัง คร้ังท่ี 3 จะปล่อยให้นกนางแอ่นวางไข่ และแพร่
พนั ธุ์ต่อไปจะไดไ้ ม่สูญพนั ธุ์ รังนกยงั ไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็ นอาหารบารุงสุขภาพช้นั ดีที่ใชใ้ นผูท้ ี่เจ็บป่ วย
อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร บารุงปอด บารุงการหมุนเวยี นพลงั งานทาใหร้ ู้สึกมีชีวิตชีวามากข้ึน เสริมภูมิคุม้ กนั
ฯลฯ ความเชื่อน้ีทาให้รังนกเป็ นที่นิยมในหมู่คนที่มีฐานะ รวมถึงเวลาไปเยี่ยมเยอื นผูป้ ่ วย มกั จะซ้ือรังนก
ไปฝาก เพราะเชื่อวา่ เป็ นของดี มีคุณค่า คุม้ ค่าต่อการลงทุนเพื่อสุขภาพ จงั หวดั ชุมพรไดร้ ังนกไปแปรรูป
อาทิ รังนกสกดั ภายใตแ้ บรนดช์ ุมพรรังนก และยงั นาไปแปรรูปเป็นผลิตภณั ฑอ์ ื่น ๆ ไม่วา่ จะเป็นการแปรรูป
รังนกเป็นเครื่องสาอางและผลิตภณั ฑบ์ ารุงผวิ ยาป้องกนั และรักษาที่ทาจากสารสกดั รังนก (เวชสาอาง)

นอกจากแปรรูปแล้วยงั มีการส่งออกอีกด้วย โดยผลผลิตที่ได้ปี ละประมาณ 450 กิโลกรัม
แบ่งเป็ นรังนกเกรด 1 ราคา 90,000 บาท/กก. เกรด 2 ราคา 70,000 บาท/กก. และเกรด 3 ราคา 45,000 บาท /
กก. ซ่ึงลูกคา้ รายใหญ่คือ ประเทศจีน โดยมีพ่อคา้ คนกลางมารับรังนกจากบริษทั ไปส่งเขา้ จีนอีกต่อหน่ึง
บริษทั ไมไ่ ดซ้ ้ือขายโดยตรง

8

บทที่ 5

สรุปและอภิปรายผลการศึกษาคน้ ควา้

การดาเนินโครงงานภูมิปัญญาท้องถิ่นจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก มีจุดมุ่งหมายของการศึกษา
คน้ ควา้ เพื่อศึกษา นาเสนอ เผยแพร่และอนุรักษ์วฒั นธรรมภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นของชาวจงั หวดั ชุมพร โดย
ผจู้ ดั ทาไดส้ รุป อภิปรายผลและ ขอ้ เสนอแนะดงั น้ี

สรุปผลการศกึ ษาคน้ ควา้

ปัจจุบนั รังนกจังหวดั ชุมพรได้รับความนิยมเป็ นอย่างมากจากผูร้ ักสุขภาพท้ังชาวไทยและ
ชาวตา่ งชาติไมว่ า่ จะเป็นชาวจีน ชาวฮอ่ งกงหรือไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกจงั หวดั ชุมพรเพราะวา่ เป็ น
รังนกที่มีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูงผ่านกระบวนการผลิตท่ีทนั สมยั 100% การเก็บรังนกน้นั
จะตอ้ งมีความชานาญ ห้ามใชม้ ือสัมผสั รังนกหรือถ้า เพราะถา้ มีกลิ่นคนติดมนั จะไม่กลบั มาทารังท่ีเดิมอีก
การเก็บรังนกแบ่งเป็ น 3 ช่วง คือปลายเดือนมกราคมถึงตน้ เดือนกุมภาพนั ธ์เป็ นช่วงท่ีรังนกมีคุณภาพดีท่ีสุด
และหลงั จากน้นั เก็บอีกคร้ังใน กลางเดือนมีนาคม ช่วงเดือนกรกฎาคมเป็ นช่วงที่อนุรักษ์ระบบนิเวศเพ่ือ
ประชากรนกโดยจะปล่อยใหแ้ ม่นกฟักไข่จะลูกโตเตม็ ท่ีและพร้อมท่ีจะออกจากรังแลว้ จึงค่อยเก็บเป็ นคร้ังที่
3 รังนกสามารถแบ่งออกไดห้ ลายชนิด รังนกแดง มกั ไม่เป็ นท่ีนิยมเท่าไหร่นกั ในไทยเพราะมีสารประกอบ
ประเภททองแดงบนผนังถ้าปนเป้ื อน รังนกขาวหรือรังนกเกาะ เป็ นรังนกที่ดีท่ีสุดจะมีสีเหลืองทองเป็ นที่
นิยมกนั มากท่ีสุดในประเทศไทยและต่างประเทศ รังนกบา้ นหรือรังนกคอนโด จะถูกสร้างไวต้ ามบา้ นเรือน
ของผูค้ นราคาจะถูกกว่ารังนกธรรมชาติอื่นๆ รังนกดาเป็ นรังนกที่ไม่บริสุทธ์ิทาให้รังนกมีคุณภาพต่ามูลค่า
ไมส่ ูงและไม่เป็นที่นิยม การเก็บรังนกจะเกบ็ ไว้ 2 วธิ ี 1 วิธีเดินแทงโดยใชต้ าจอบ 2 ใชก้ ารเกบ็ โดยใชแ้ สกใช้
กบั ถ้าสูง ๆ ท้งั น้ีตอ้ งระวงั อยา่ ใหเ้ ป็ นอนั ตรายต่อนกและตอ้ งแน่ใจวา่ ไม่มีนกอยใู่ นรัง รังนกไดร้ ับการยกยอ่ ง
วา่ เป็ นอาหารบารุงสุขภาพช้นั ดีสาหรับผูป้ ่ วยอ่อนเพลียเบื่ออาหารบารุงปอดบารุงการหมุนเวียนพลงั งานทา
ให้รู้สึกมีชีวิตชีวามากข้ึนสร้างภูมิคุม้ กนั และยงั มีการนารังนกไปแปรรูป เป็ นรังนกสกดั ภายใตแ้ บรนด์
ชุมพรรังนกและยาวนาไปแปรรูปเป็ นผลิตภณั ฑ์อ่ืนๆอีกมากมาย นอกจากน้ีรังนกสดจะถูกส่งออกไป
ต่างประเทศซ่ึงลูกคา้ รายใหญ่คือประเทศจีนโดยผา่ นพอ่ คา้ คนกลาง

9

อภิปรายผลการศกึ ษาคน้ ควา้

จากสรุปผลการศึกษาคน้ ควา้ สามารถอภิปรายไดด้ งั น้ี

จากการศึกษาพบวา่ รังนกมีคุณภาพลดลงเน่ืองมีมนุษยเ์ ขา้ ไปยุง่ เก่ียวในระบบนิเวศมากข้ึน
และจากความนิยมทาให้เกิดรังนกบา้ นหรือรังนกคอนโดทาใหร้ ังนกที่ไดไ้ ม่เป็ นไปตามธรรมชาติ จึงมีการ
สัมปทานรังนกของจงั หวดั เกิดข้ึน เพื่อไม่ให้ถูกรุกรานมากเกินไป มีการดูแลท่ีทนั สมยั และมีความชานาญ
รังนกจงั หวดั ชุมพรจึงกลับมามีคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการสูงข้ึนกว่าเดิม จึงเกิดการแปรรูปและ
ส่งออกรังนกสด

ประโยชน์ท่ีไดร้ ับจากการศึกษาคน้ ควา้

1.มีความเขา้ ใจในที่มาและประวตั ิของภูมิปัญญาทอ้ งถ่ิน ในกรรมวธิ ีการเก็บ และการแปร
รูปรังนกจงั หวดั ชุมพร

2.ภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินของจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก ไดร้ ับความสนใจมากข้ึน

3.ไดเ้ ป็นส่วนหน่ึงที่ร่วมอนุรักษภ์ ูมิปัญญาทอ้ งถิ่นในจงั หวดั ชุมพร

10

บรรณานุกรม

“ทาไมรังนกจึงเป็นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร” (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://workpointtoday.com/bird-nest-nana-2/

สืบคน้ 7 มีนาคม 2565
“วธิ ีการเกบ็ รังนกและสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร” (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://www.cozxy.com
สืบคน้ 16 มีนาคม 2565
“การแปรรูปรังนกจงั หวดั ชุมพร” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://sites.google.com/a/sriyapai.ac.th/qualitybirdnestinchumphon/home
สืบคน้ 16 มีนาคม 2565
“วธิ ีการเก็บรังนกเพมิ่ เติม” (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://www.naturalnestthailand.com/content/2135/
สืบคน้ 18 มีนาคม 2565
“ท่ีต้งั ของเกาะลงั กาจิว” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.google.co.th/maps/place/
สืบคน้ 18 มีนาคม 2565
“ขอ้ มูลการส่งออก” (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.sentangsedtee.com/today-
news/article_32563
สืบคน้ 18 มีนาคม 2565

11

ภาคผนวก

12

เกาะลงั กาจิว

13

รังนกถ้า

14

รังนกบา้ น

15

อุปกรณ์การเกบ็ รัง (ตาจอบ)

16

อุปกรณ์การเกบ็ รัง (แสก)

17

รังนกแดง

18

รังนกขาว

19

รังนกบา้ น

20

รังนกดา

21

การแปรรูปรังนก