เล่มโครงงาน

โครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร
เร่ือง รังนก

จดั ทาโดย
เดก็ ชายอรรถพล สมศกั ด์ิ
นางสาวสุธิมา ตะโกท่า
นางสาวจุฑาภรณ์ บวั สงค์

ครูที่ปรึกษา
นางสาวอนงคน์ าท จิตรหาญ

โครงงานเล่มน้ีเป็นส่วนหน่ึงของวชิ าประวตั ิศาสตร์
โรงเรียนวดั ดอนเมือง

สานกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาชุมพร เขต 1

ชื่อโครงงาน ภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก

ผดู้ าเนินงาน 1. เดก็ ชายอรรถพล สมศกั ด์ิ

2.นางสาวสุธิมา ตะโกท่า

3.เดก็ หญิงจุฑาภรณ์ บวั สงค์

ครูที่ปรึกษา นางสาวอนงคน์ าท จิตรหาญ

ปี การศึกษา 2564

บทคดั ย่อ

การจดั ทาโครงงาน ภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนกจงั หวดั ชุมพร มีวตั ถุประสงค์
เพ่ือศึกษา นาเสนอ เผยแพร่และอนุรักษว์ ฒั นธรรมภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นของชาวจงั หวดั ชุมพรท่ีข้ึนช่ือว่าเป็ น
ประตูภาคใต้ ซ่ึงเป็ นภูมิปัญญาที่บรรพบุรุษคิดคน้ ข้ึนเพื่อใชป้ ระโยชน์จากสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร
ในบรรดาอาหารรังนกจงั หวดั ชุมพรไดร้ ับยกย่องว่ามีคุณค่าทางโภชนาการสูงและมีรสชาติดีช่วยในการ
บารุงรักษาร่างกาย สามารถใชป้ ระโยชนไ์ ดห้ ลากหลาย

ท้งั น้ี คณะที่จดั ทาโครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นจงั หวดั ชุมพร เรื่องรังนกจงั หวดั ชุพร ไดไ้ ปศึกษา
ขอ้ มูลจากเว็บไซต์ต่างๆ ที่น่าเชื่อถือและปลอดภยั ทาความเขา้ ใจอย่างละเอียด เพื่อรวบรวมขอ้ มูลและ
นาเสนอสรรพคุณและกรรมวิธีการเก็บรังนกจังหวดั ชุมพร โดยผ่านการคิด วิเคราะห์ แยกแยะขอ้ มูล
ตรวจสอบความขดั แยง้ ของขอ้ มูล ความจริงเท็จและรายละเอียดต่างๆ ก่อนนาเสนอขอ้ มูลให้ทุกท่านได้
ทราบ เพ่ือเป็นการช่วยอนุรักษภ์ ูมิปัญญาทอ้ งถิ่นจงั หวดั ชุมพร

โดยผลสรุปเป็นดงั น้ี ผลการศึกษาสรรพคุณและกรรมวิธีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร ที่มีความ
ยากลาบากในการเกบ็ และการทาความสะอาด ทาใหร้ ังนกจงั หวดั ชุมพรน้นั มีราคาแพงมาก จึงไดร้ ับฉายาว่า
“ทองคาขาวแห่งทอ้ งทะเล” รังนกนางแอ่นของจงั หวดั ชุมพรเป็นรังนกที่ไดร้ ับการยอมรับจากผรู้ ักสุภาพ ท้งั
ชาวไทยและชาวต่างประเทศไม่ว่าจะเป็ นชาวจีน ฮ่องกง หรือไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกจงั หวดั
ชุมพรกนั เพราะวา่ เป็นรังนกท่ีมีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง จากความนิยมน้ีทาใหร้ ังนกถูกรุกราน
มากข้ึนจึงเกิดสัมปทานนาไปทาธุรกิจและมีการส่งออกรังนกมาก จึงทาใหม้ ีการอนุรักษร์ ังนกจงั หวดั ชุมพร
และภูมิปัญญาทอ้ งถ่ิน เพ่อื ใหค้ งอยแู่ ละไดร้ ับการสืบทอดต่อไป

กติ ติกรรมประกาศ
รายงานโครงงานรังนกจากเกาะลงั กาจิว จงั หวดั ชุมพร ฉบบั น้ี ผูด้ าเนินการไดร้ ับ
ความอนุเคราะห์จากคุณครูอนงคน์ าท จิตรหาญ เป็ นที่ปรึกษาให้คะแนะนา ช้ีแนะแนวทางใน
การดาเนินงาน รวมท้งั การจดั ทารูปเล่มรายงานเล่มน้ี
การจดั ทาโครงงานคร้ังน้ี สาเร็จไดด้ ว้ ยความร่วมมือของผรู้ ่วมงาน ซ่ึงเป็ นนกั เรียน
ช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี 3 กลุ่มท่ี 1 โรงเรียนวดั ดอนเมือง ปี การศึกษา 2564 และคุณครูอนงคน์ าท
จิตรหาญ ซ่ึงมีส่วนส่งเสริ มและสนับสนุนให้ การดาเนินงานบรรลุผลสาเร็จ ผู้จัดทา
ขอขอบพระคุณไว้ ณ โอกาสน้ี

เดก็ ชายอรรถพล สมศกั ด์ิ
นางสาวสุธิมา ตะโกท่า
นางสาวจุฑาภรณ์ บวั สงค์
นกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี 3 กลุ่มที่ 1

คณะผจู้ ดั ทาโครงงาน

สารบญั หนา้
เร่ือง
1
บทคดั ยอ่
กิตติกรรมประกาศ 3

บทท่ี 1 บทนา 6
7
- ที่มาและความสาคญั ของโครงงาน 8
- วตั ถุประสงคข์ องการศึกษาคน้ ควา้
- สมมติฐานของการศึกษาคน้ ควา้ 10
- ขอบเขตการศึกษาคน้ ควา้ 11

บทที่ 2 เอกสารและทฤษฎีที่เกี่ยวขอ้ ง

- รังนกเป็นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร

- ชนิดและกรรมวธิ ีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร

- สรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร
- ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

บทท่ี 3 การดาเนินการศึกษาคน้ ควา้
บทท่ี 4 ผลการดาเนินการศึกษาคน้ ควา้
บทท่ี 5 สรุปและอภิปรายผลการศึกษาคน้ ควา้

บรรณานุกรม
ภาคผนวก

1

บทท่ี 1

บทนา

ท่ีมาและความสาคญั ของโครงงาน

ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็ นองค์ความรู้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นซ่ึงได้รับการถ่ายทอดจากผูร้ ู้ หรื อผู้มี
ประสบการณ์ ซ่ึงเรียกว่า ปราชญช์ าวบา้ น หรือปราชญท์ อ้ งถ่ิน และยงั หมายถึงทุกสิ่งทุกอยา่ งท่ีชาวบา้ นคิด
ไดเ้ อง ที่นามาใชใ้ นเก็บเก่ียวผลผลิตจากธรรมชาติ จากสติปัญญาชาวบา้ นโดยอาศยั สัญชาตญาณในการ
ดาเนินชีวิตอยา่ งสมสมยั

ปัจจุบนั รังนกจงั หวดั ชุมพรไดร้ ับความนิยมเป็ นอย่างมากจากผูร้ ักสุขภาพ ท้งั ชาวไทยและชาว
ต่างประเทศไม่ว่าจะเป็ นชาวจีน ชาวฮ่องกง หรือไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกจงั หวดั ชุมพรเพราะว่า
เป็ นรังนกท่ีมีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง ผา่ นกระบวนการผลิตที่ทนั สมยั 100 เปอร์เซ็นต์ รังนก
จงั หวดั ชุมพรมีสรรพคุณช่วยสร้างระบบภูมิคุม้ กนั ใหร้ ่างกาย ทาใหผ้ วิ พรรณเปล่งปลงั่ กระจ่างใส มีความชุ่ม
ช่ืนไม่แหง้ แตก การหมุนเวียนพลงั งานดีข้ึนจะทาใหร้ ู้สึกมีชีวิตชีวามากข้ึน สตรีมีครรภช์ ่วยบารุงโลหิตทาให้
คลอดง่ายและเด็กมีสุขภาพแขง็ แรง ช่วยให้ระบบทางเดินอาหาร ระบบขบั ถ่ายทางานดีข้ึน และยงั บารุงไต
รักษาโรคกระเพาะ อาการทอ้ งผูก น้าย่อยไม่ปกติ ช่วยให้ระบบทางเดินหายใจ แกอ้ าการภูมิแพแ้ ละบารุง
ปอด บรรเทาอาการไอและขบั เสมหะ การเก็บรังนก จะเก็บดว้ ย 2 วิธีคือ วิธีเดินแทง โดยใชไ้ มย้ าวติดเหลก็
งุม้ ดา้ นบนเรียกวา่ “ตาจอบ” ใชแ้ ซะรังนกจากผนงั ถ้า โดยตอ้ งระวงั อยา่ ใหเ้ ป็นอนั ตรายต่อนก และตอ้ งแน่ใจ
วา่ ไม่มีนกอยใู่ นรังใชก้ บั ถ้าท่ีไม่สูงมาก วธิ ีท่ีสองจะใชก้ ารเกบ็ โดยใชแ้ สก ใชก้ บั ถ้าสูงๆ ที่ไม่สามารถแทงได้
โดยแสกจะมีรูปร่างคลา้ ยกระเชา้ ขนาดใหญ่ คนสามารถข้ึนไปได้ 1 คน ใชค้ นเกบ็ ประมาณ 3 คน ในการดึง
แสก และค่อยๆใชต้ าจอบ แซะรังลงมาซ่ึงตอ้ งใชค้ วามชานาญ ที่สาคญั อยา่ ใชม้ ือสัมผสั รังนกหรือถ้า เพราะ
ถา้ มีกล่ินคนติด มนั จะไม่กลบั มาทารังที่เดิมอีก การเก็บรังนก มี 3 ช่วง คือ ช่วงที่ 1 ปลายเดือนมกราคม - ตน้
เดือนกุมภาพนั ธ์ ซ่ึงการเกบ็ คร้ังน้ีจะไดร้ ังนกท่ีมีคุณภาพดีที่สุด ช่วงที่ 2 กลางเดือนมีนาคม จากน้นั จะปล่อย
ใหน้ กทารังและวางไข่ ช่วงท่ี 3 เดือนกรกฎาคม เป็นช่วงท่ีอนุรักษร์ ะบบนิเวศน์ เพื่อเพิ่มประชากรนก โดยจะ
ปล่อยให้แม่นกฟักไข่จนลูกนกโตเต็มท่ีและพร้อมที่จะออกจากรัง บินไปกบั พ่อแม่ เมื่อไม่มีนกอยู่แลว้ จะ
เป็ นการเก็บรังนก คร้ังท่ีสาม หลงั พน้ 3 ช่วงน้ีไปแลว้ นกเหล่าน้ีจะบินกลบั มาอีกคร้ัง เพ่ือทารังในเดือน
ธนั วาคมของทุกปี แต่มนั จะไม่กลบั มาที่รังเดิมซ้าอีก การเเปรรูปรังนกมี3รูปเเบบ ไดเ้ เก่ การแปรรูปรังนก
เป็ นอาหารและเคร่ืองด่ืม เช่น เครื่องดื่มรังนก โดยรังนกสามารถนามาประกอบอาหารไดท้ ้งั คาว และหวาน
การนารังนกทานกบั ผลไม้ การทานรังนกคู่กบั นมเปร้ียว การแปรรูปรังนกเป็นเคร่ืองสาอางและผลิตภณั ฑ์
บารุงผวิ ยาป้องกนั และรักษาท่ีทาจากสารสกดั รังนก (เวชสาอาง)

2

จากเหตุผลดงั กล่าวมีการสัมปทานรังนกมากข้ึน และมีรังนกบา้ นเกิดข้ึน ทาใหร้ ะบบนิเวศรังนก
จงั หวดั ชุมพรเปล่ียนแปลงไป รังนกที่ไดจ้ ึงมีคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการลดลง ดงั น้นั จึงตอ้ งการให้มี
การรณรงคแ์ ละอนุรักษร์ ังนกจงั หวดั ชุมพรใหก้ ลบั มามีคุณภาพและโภชนาการท่ีดีด้งั เดิม

วตั ถปุ ระสงคข์ องการศึกษาคน้ ควา้

1.ศึกษาและนาเสนอภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินในกรรมวธิ ีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร
2.ศึกษาและนาเสนอสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร
3.ศึกษาและนาเสนอการแปรรูปรังนกจงั หวดั ชุมพร

สมมติฐานของการศึกษาคน้ ควา้

1.ทาใหค้ นสนใจถึงภูมิปัญญาการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร
2.ทาใหค้ นทราบถึงสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร
3.ทุกคนรู้จกั ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปของรังนกจงั หวดั ชุมพร

ขอบเขตการศึกษาคน้ ควา้

1.รังนกจงั หวดั ชุมพร จากเกาะลงั กาจิว
2.กรรมวธิ ีการเกบ็ และสรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร
3.ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

3

บทที่ 2

เอกสารและทฤษฎีท่ีเก่ียวขอ้ ง

เอกสารท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การทาโครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก ประกอบดว้ ยประเดน็
สาคญั ต่อไปน้ี

1.รังนกเป็นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร

2.ชนิดและกรรมวิธีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร
3.สรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร

4.ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

1.รังนกเป็นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร

รังนกเป็ นของข้ึนช่ือของจงั หวดั ชุมพร เนื่องจากจงั หวดั ชุมพรมีพ้ืนที่ติดกบั ทะเล จึงทาให้มี
จานวนเกาะนอ้ ยใหญ่เกือบ 50 เกาะ ซ่ึงบริเวณถ้าบนเกาะต่าง ๆ มกั มีนกนางแอ่นมาทา รังสาหรับวางไข่เป็น
จานวนมาก จึงเกิดสัมปทานอากรรังนกข้ึน อีกท้งั มีรังนกท่ีเกิดจากการทารังของนกนางแอ่นตามตึก
บา้ นเรือนต่าง ๆ ทาให้จงั หวดั ชุมพรมีการขายรังนกอยา่ งแพร่หลาย รังนกนางแอ่นของจงั หวดั ชุมพรเป็ นรัง
นกท่ีไดร้ ับการยอมรับ จากผูร้ ักสุขภาพ ท้งั ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็ น ชาวจีน ฮ่องกง หรือ
ไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกชุมพรกนั เพราะว่าเป็ นรังนกท่ีมีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง
โดยสามารถหาซ้ือรังนกชนิดต่าง ๆ หรือรังนกปรุงสาเร็จได้ท่ีร้านชุมพรรังนก เพราะทีน่ีคือผูท้ ่ีได้รับ
สัมปทานรังนกนางแอ่นของจงั หวดั ชุมพร ผ่านกระบวนการผลิตท่ีทนั สมยั เป็ นรังนกแท้ 100% ท่ีคุณจะ
มน่ั ใจไดเ้ ลยวา่ มีคุณค่าทางอาหารเสริมที่ครบถว้ น

2.ชนิดและกรรมวธิ ีการเกบ็ รังนกจงั หวดั ชุมพร

รังนกจากธรรมชาติ แบ่งไดอ้ อกเป็น 4 ชนิด ซ่ึงแต่ละชนิดจะมีคุณภาพท่ีต่างกนั แน่นอน ราคา
กจ็ ะแตกต่างกนั ไปดว้ ย

- รังนกแดง มกั ถูกเขา้ ใจผดิ บ่อยๆ วา่ เป็นเลือดนก แต่แทจ้ ริง มนั คือ ปฏิกิริยาเคมีกบั สารประกอบ
ประเภททองแดงบนผนงั ถ้า ซ่ึงจะทาใหร้ ังนกบนเกาะน้นั เป็นสีแดงท้งั หมด และรังนกแดงน้ียงั ไมเ่ ป็นท่ีนิยม
เท่าไรนกั ในไทย

4

- รังนกขาว หรือ รังนกเกาะ (รังนกถ้า) เป็ นรังนกที่เกบ็ จากถ้าตามธรรมชาติ มีหลากหลายสีดว้ ยกนั
รังนกขาว มีคุณภาพดีที่สุด พบไดเ้ ฉพาะทางภาคใตข้ องไทย ท่ีมีแหล่งอาหารท่ีอุดมสมบูรณ์เท่าน้นั โดยรัง
นกท่ีดีท่ีสุด จะมีสีเหลืองทอง เพราะเน้ือรังนกสะอาด เน้ือหนา และอุดมไปดว้ ยสารอาหารท่ีมากกว่ารังนก
ชนิดอ่ืนๆ ข้ึนอยกู่ บั แหล่งอาหาร และพนั ธุ์ของนก ซ่ึงเป็นรังนกท่ีนิยมกนั มากท่ีสุดในประเทศไทย

- รังนกบา้ น หรือ รังนกคอนโด เป็นรังนกที่นกนางแอ่น สร้างไวต้ ามบา้ นเรือนของผคู้ น มีขนาดเลก็
บาง และมีสีขาวจดั ราคาถูกกวา่ รังนกธรรมชาติอื่นๆ

- รังนกดา อนั น้ีจะเป็น รังนกที่ไม่บริสุทธ์ิ เพราะมีเศษขนนกเจือปนอยมู่ าก ทาใหร้ ังนกมีคุณภาพต่า
มูลค่าไม่สูง และไม่เป็นท่ีนิยม

การเก็บรังนก จะเก็บดว้ ย 2 วิธีคือ วิธีเดินแทง โดยใชไ้ มย้ าวติดเหล็กงุม้ ดา้ นบนเรียกว่า
“ตาจอบ” ใชแ้ ซะรังนกจากผนงั ถ้า โดยตอ้ งระวงั อยา่ ใหเ้ ป็นอนั ตรายต่อนก และตอ้ งแน่ใจว่าไม่มีนกอยใู่ นรัง
ใชก้ บั ถ้าท่ีไม่สูงมาก วิธีท่ีสอง จะใชก้ ารเก็บโดยใชแ้ สกใชก้ บั ถ้าสูงๆ ที่ไม่สามารถแทงได้ โดยแสกจะมี
รูปร่างคลา้ ยกระเชา้ ขนาดใหญ่ คนสามารถข้ึนไปได้ 1 คน ใชค้ นเก็บประมาณ 3 คน ในการดึงแสก และ
ค่อยๆใชต้ าจอบ แซะรังลงมา ซ่ึงตอ้ งใชค้ วามชานาญ ท่ีสาคญั อยา่ ใชม้ ือสัมผสั รังนกหรือถ้า เพราะถา้ มีกลิ่น
คนติด มนั จะไม่กลบั มาทารังที่เดิมอีก การเกบ็ รังนก มี 3 ช่วง ดงั น้ี

ช่วงที่ 1 ปลายเดือนมกราคม - ตน้ เดือนกมุ ภาพนั ธ์ ซ่ึงการเกบ็ คร้ังน้ีจะไดร้ ังนกท่ีมีคุณภาพดีที่สุด

ช่วงที่ 2 กลางเดือนมีนาคม จากน้นั จะปล่อยใหน้ กทารังและวางไข่

ช่วงที่ 3 เดือนกรกฎาคม เป็นช่วงท่ีอนุรักษร์ ะบบนิเวศน์ เพื่อเพิ่มประชากรนก โดยจะปล่อยให้
แม่นกฟักไข่จนลูกนกโตเตม็ ที่และพร้อมที่จะออกจากรัง บินไปกบั พอ่ แม่ เม่ือไม่มีนกอยแู่ ลว้ จะเป็นการเก็บ
รังนกคร้ังที่สาม

หลงั พน้ 3 ช่วงน้ีไปแลว้ นกเหล่าน้ีจะบินกลบั มาอีกคร้ัง เพ่ือทารังในเดือนธนั วาคมของทุกปี แต่มนั จะไม่
กลบั มาท่ีรังเดิมซ้าอีก

5

3.สรรพคุณรังนกจงั หวดั ชุมพร

สรรพคุณในรังนก มีดงั น้ี

1. ช่วยสร้างระบบภูมิคุม้ กนั ใหร้ ่างกาย

2. ทาใหผ้ ิวเปล่งปลงั่ ข้ึน มีความกระจ่างใส เกิดความชุ่มชื่นไม่แหง้ แตก การหมุนเวียนพลงั งานที่ดีข้ึนจะทา
ใหค้ ุณรู้สึกมีชีวติ ชีวามากข้ึน

3. สตรีมีครรภช์ ่วยบารุงโลหิต ทาใหค้ ลอดง่ายและเดก็ ที่เกิดมาผวิ พรรณดีและสุขภาพแขง็ แรง

4. ช่วยระบบขบั ถ่าย บารุงไต รักษาอาการทอ้ งผกู

5. ช่วยระบบทางเดินอาหาร บรรเทาอาการไอและขบั เสมหะ รักษา โรคกระเพาะอาหาร น้ายอ่ ยไม่ปกติ

6. ช่วยระบบทางเดินหายใจ แกภ้ ูมิแพ้ และบารุงปอด

4.ผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากรังนกนางแอ่นจงั หวดั ชุมพร

การแปรรูปรังนกเป็ นอาหารและเคร่ืองดื่ม เช่น เคร่ืองด่ืมรังนก โดยรังนกสามารถนามา
ประกอบอาหารไดท้ ้งั คาว และหวาน เช่น ซุบรังนก แกงจืดใส่รังนก ปลาอินทรียท์ อดโปะรังนก ไก่ตม้ ใส่รัง
นก รังนกเก๋าก้ี รังนกแปะก๊วย การนารังนกทานกบั ผลไม้ เช่น ทานรังนกคู่กับแกว้ มงั กร มะพร้าวอ่อน
มะละกอ การทานรังนกคูก่ บั นมเปร้ียว เป็นตน้

การแปรรูปรังนกเป็ นเคร่ืองสาอางและผลิตภณั ฑบ์ ารุงผิว เช่น ครีมลา้ งหนา้ รังนก โลชน่ั
บารุงผวิ รังนก แผน่ มาร์คหนา้ รังนก เซรั่มรังนก สบู่รังนก และแชมพรู ังนก เป็นตน้

ยาป้องกนั และรักษาที่ทาจากสารสกดั รังนก (เวชสาอาง) เช่น รังนกแคบซูลที่บรรจุสาร
สกดั รังนกใชป้ ้องกนั และรักษาโรคขอ้ เข่าเสื่อม น้ายาหยอดตาและน้ายาหยอดแผลสด ผสมสารสกดั รังนกใช้
รักษาบากแผลที่เกิดในกระจกตาสาร EGF ในรังนกจะเร่งประสานบาดแผล เป็นตน้

6

บทที่ 3

การดาเนินการศึกษาคน้ ควา้

โครงงานเรื่องภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก จดั ทาข้ึนโดยมีวตั ถุประสงคเ์ พอื่ เพื่อศึกษา
นาเสนอ เผยแพร่และอนุรักษว์ ฒั นธรรมภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินของชาวจงั หวดั ชุมพร ซ่ึงมีลาดบั ข้นั ตอนการ
ดาเนินการศึกษาคน้ ควา้ ดงั น้ี

ข้นั ตอนการดาเนินการศึกษาคน้ ควา้

การดาเนินการศึกษาคน้ ควา้ ระยะเวลา งบประมาณ ผรู้ ับผิดชอบ
ดาเนินการ

1. ผสู้ ืบคน้ ขอ้ มูล 2 – 11 มี.ค. 2565 - อรรถพล
- จุฑาภรณ์
2. ผแู้ ยกแยะขอ้ มลู 12 – 13 มี.ค.2565 - อรรถพล
สุธิมา
3. ผคู้ น้ ควา้ หารูปประกอบคาอธิบาย 14 – 15 มี.ค. 2565 -

4. ผเู้ รียบเรียงและจดั พิมพเ์ ล่ม 16 – 19 มี.ค.2565
โครงงาน

อุปกรณ์ในการศึกษาคน้ ควา้

อุปอิเลก็ ทรอนิกส์ (โนต้ บกุ๊ และโทรศพั ท)์

7

บทที่ 4

ผลการดาเนินการศึกษาคน้ ควา้

เกาะลงั กาจิว เป็ นเกาะขนาดปานกลางหน่ึงในหมู่เกาะทะเลชุมพรและยงั มีความสาคญั ทาง
ประวตั ิศาสตร์คือพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รัชกาลท่ี 5 เสดจ็ ประพาสเพื่อทอดพระเนตรการ
เก็บรังนกบนเกาะน้ีจานวน 3 คร้ังและไดท้ รงจารึกพระปรมาภิไธยยอ่ จปร. ของพระองคไ์ วบ้ นผนงั หินปาก
ถ้าทางดา้ นใตซ้ ่ึงยงั คงปรากฏเป็ นหลกั ฐานจนถึงปัจจุบนั เกาะลงั กาจิว ยงั เป็นเกาะสัมปทานรังนกอยใู่ นเขต
อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะชุมพร ตาบลหาดทรายรี อาเภอเมือง จงั หวดั ชุมพร

รังนกเกิดจากการที่นกนางแอ่นสร้างรังดว้ ยน้าลาย โดยจะผลิตจากต่อมน้าลายโดยตรง ซ่ึงจะมี
ปริมาณมากเม่ือถึงฤดูผสมพนั ธุ์ ปกติจะทารังและวางไข่ตลอดปี แต่ช่วงท่ีทารังและวางไข่มากที่สุดอยู่
ระหว่างเดือน มกราคม – มีนาคม รังที่ทาดว้ ยน้าลายเมื่อรังแห้งจะมีลกั ษณะคลา้ ยเจลาตินแข็ง ๆ กวา้ ง
ประมาณ 5 – 8 เซนติเมตร ลึกประมาณ 2 เซนติเมตร สาหรับวางไข่คร้ังละ 2 ฟองต่อรัง นกนางแอ่นใชเ้ วลา
สร้างรังแต่ละรังใชเ้ วลาประมาณ 20 วนั ถา้ ทารังคร้ังแรกแลว้ ถูกคนเกบ็ ไป นกตวั เมียจะสร้างรังใหม่อีกอยา่ ง
เร็ว เป็นคร้ังที่ 2 แต่ถา้ รังที่สร้างคร้ังท่ี 2 ถูกเก็บไปอีก นกนางแอ่นท้งั ตวั ผแู้ ละตวั เมียจะช่วยกนั สร้างรังใหม่
เป็ นคร้ังท่ี 3 ปกติคนท่ีเก็บรังนกจะเก็บรังนกเพียง 2 คร้ัง คร้ังที่ 3 จะปล่อยให้นกนางแอ่นวางไข่ และแพร่
พนั ธุ์ต่อไปจะไดไ้ ม่สูญพนั ธุ์ รังนกยงั ไดร้ ับการยกย่องว่าเป็ นอาหารบารุงสุขภาพช้นั ดีที่ใชใ้ นผูท้ ี่เจ็บป่ วย
อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร บารุงปอด บารุงการหมุนเวียนพลงั งานทาให้รู้สึกมีชีวิตชีวามากข้ึน เสริมภูมิคุม้ กนั
ฯลฯ ความเชื่อน้ีทาให้รังนกเป็ นที่นิยมในหมู่คนที่มีฐานะ รวมถึงเวลาไปเยี่ยมเยือนผูป้ ่ วย มกั จะซ้ือรังนก
ไปฝาก เพราะเชื่อว่าเป็ นของดี มีคุณค่า คุม้ ค่าต่อการลงทุนเพื่อสุขภาพ จงั หวดั ชุมพรไดร้ ังนกไปแปรรูป
อาทิ รังนกสกดั ภายใตแ้ บรนดช์ ุมพรรังนก และยงั นาไปแปรรูปเป็นผลิตภณั ฑอ์ ื่น ๆ ไม่วา่ จะเป็นการแปรรูป
รังนกเป็นเคร่ืองสาอางและผลิตภณั ฑบ์ ารุงผวิ ยาป้องกนั และรักษาที่ทาจากสารสกดั รังนก (เวชสาอาง)

นอกจากแปรรูปแล้วยงั มีการส่งออกอีกด้วย โดยผลผลิตที่ได้ปี ละประมาณ 450 กิโลกรัม
แบ่งเป็ นรังนกเกรด 1 ราคา 90,000 บาท/กก. เกรด 2 ราคา 70,000 บาท/กก. และเกรด 3 ราคา 45,000 บาท /
กก. ซ่ึงลูกคา้ รายใหญ่คือ ประเทศจีน โดยมีพ่อคา้ คนกลางมารับรังนกจากบริษทั ไปส่งเขา้ จีนอีกต่อหน่ึง
บริษทั ไม่ไดซ้ ้ือขายโดยตรง

8

บทท่ี 5

สรุปและอภิปรายผลการศึกษาคน้ ควา้

การดาเนินโครงงานภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชุมพร เรื่องรังนก มีจุดมุ่งหมายของการศึกษา
คน้ ควา้ เพื่อศึกษา นาเสนอ เผยแพร่และอนุรักษ์วฒั นธรรมภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นของชาวจงั หวดั ชุมพร โดย
ผจู้ ดั ทาไดส้ รุป อภิปรายผลและ ขอ้ เสนอแนะดงั น้ี

สรุปผลการศึกษาคน้ ควา้

ปัจจุบนั รังนกจังหวดั ชุมพรได้รับความนิยมเป็ นอย่างมากจากผูร้ ักสุขภาพท้งั ชาวไทยและ
ชาวต่างชาติไม่วา่ จะเป็นชาวจีน ชาวฮ่องกงหรือไตห้ วนั คนนิยมรับประทานรังนกจงั หวดั ชุมพรเพราะวา่ เป็น
รังนกท่ีมีคุณภาพและมีคุณค่าทางโภชนาการสูงผ่านกระบวนการผลิตที่ทนั สมยั 100% การเก็บรังนกน้ัน
จะตอ้ งมีความชานาญ ห้ามใชม้ ือสัมผสั รังนกหรือถ้า เพราะถา้ มีกล่ินคนติดมนั จะไม่กลบั มาทารังท่ีเดิมอีก
การเกบ็ รังนกแบ่งเป็ น 3 ช่วง คือปลายเดือนมกราคมถึงตน้ เดือนกุมภาพนั ธ์เป็นช่วงท่ีรังนกมีคุณภาพดีท่ีสุด
และหลงั จากน้ันเก็บอีกคร้ังใน กลางเดือนมีนาคม ช่วงเดือนกรกฎาคมเป็ นช่วงที่อนุรักษ์ระบบนิเวศเพื่อ
ประชากรนกโดยจะปล่อยใหแ้ ม่นกฟักไข่จะลูกโตเตม็ ท่ีและพร้อมท่ีจะออกจากรังแลว้ จึงค่อยเก็บเป็นคร้ังที่
3 รังนกสามารถแบ่งออกไดห้ ลายชนิด รังนกแดง มกั ไม่เป็ นที่นิยมเท่าไหร่นกั ในไทยเพราะมีสารประกอบ
ประเภททองแดงบนผนังถ้าปนเป้ื อน รังนกขาวหรือรังนกเกาะ เป็ นรังนกที่ดีท่ีสุดจะมีสีเหลืองทองเป็ นท่ี
นิยมกนั มากท่ีสุดในประเทศไทยและต่างประเทศ รังนกบา้ นหรือรังนกคอนโด จะถูกสร้างไวต้ ามบา้ นเรือน
ของผคู้ นราคาจะถูกกว่ารังนกธรรมชาติอื่นๆ รังนกดาเป็ นรังนกท่ีไม่บริสุทธ์ิทาใหร้ ังนกมีคุณภาพต่ามูลค่า
ไม่สูงและไม่เป็นที่นิยม การเก็บรังนกจะเกบ็ ไว้ 2 วิธี 1 วธิ ีเดินแทงโดยใชต้ าจอบ 2 ใชก้ ารเกบ็ โดยใชแ้ สกใช้
กบั ถ้าสูง ๆ ท้งั น้ีตอ้ งระวงั อยา่ ใหเ้ ป็นอนั ตรายต่อนกและตอ้ งแน่ใจวา่ ไม่มีนกอยใู่ นรัง รังนกไดร้ ับการยกยอ่ ง
ว่าเป็ นอาหารบารุงสุขภาพช้นั ดีสาหรับผปู้ ่ วยอ่อนเพลียเบื่ออาหารบารุงปอดบารุงการหมุนเวียนพลงั งานทา
ให้รู้สึกมีชีวิตชีวามากข้ึนสร้างภูมิคุม้ กนั และยงั มีการนารังนกไปแปรรูป เป็ นรังนกสกดั ภายใตแ้ บรนด์
ชุมพรรังนกและยาวนาไปแปรรูปเป็ นผลิตภัณฑ์อื่นๆอีกมากมาย นอกจากน้ีรังนกสดจะถูกส่งออกไป
ต่างประเทศซ่ึงลูกคา้ รายใหญ่คือประเทศจีนโดยผา่ นพอ่ คา้ คนกลาง

9

อภิปรายผลการศึกษาคน้ ควา้

จากสรุปผลการศึกษาคน้ ควา้ สามารถอภิปรายไดด้ งั น้ี

จากการศึกษาพบว่ารังนกมีคุณภาพลดลงเน่ืองมีมนุษยเ์ ขา้ ไปย่งุ เก่ียวในระบบนิเวศมากข้ึน
และจากความนิยมทาใหเ้ กิดรังนกบา้ นหรือรังนกคอนโดทาใหร้ ังนกท่ีไดไ้ ม่เป็ นไปตามธรรมชาติ จึงมีการ
สัมปทานรังนกของจงั หวดั เกิดข้ึน เพื่อไม่ให้ถูกรุกรานมากเกินไป มีการดูแลที่ทนั สมยั และมีความชานาญ
รังนกจงั หวดั ชุมพรจึงกลบั มามีคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการสูงข้ึนกว่าเดิม จึงเกิดการแปรรูปและ
ส่งออกรังนกสด

ประโยชน์ท่ีไดร้ ับจากการศึกษาคน้ ควา้

1.มีความเขา้ ใจในท่ีมาและประวตั ิของภูมิปัญญาทอ้ งถ่ิน ในกรรมวิธีการเกบ็ และการแปร
รูปรังนกจงั หวดั ชุมพร

2.ภูมิปัญญาทอ้ งถ่ินของจงั หวดั ชุมพร เร่ืองรังนก ไดร้ ับความสนใจมากข้ึน

3.ไดเ้ ป็นส่วนหน่ึงท่ีร่วมอนุรักษภ์ ูมิปัญญาทอ้ งถ่ินในจงั หวดั ชุมพร

10

บรรณานุกรม

“ทาไมรังนกจึงเป็นของข้ึนช่ือจงั หวดั ชุมพร” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://workpointtoday.com/bird-nest-nana-2/

สืบคน้ 7 มีนาคม 2565
“วิธีการเกบ็ รังนกและสรรพคุณของรังนกจงั หวดั ชุมพร” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://www.cozxy.com
สืบคน้ 16 มีนาคม 2565
“การแปรรูปรังนกจงั หวดั ชุมพร” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://sites.google.com/a/sriyapai.ac.th/qualitybirdnestinchumphon/home
สืบคน้ 16 มีนาคม 2565
“วิธีการเกบ็ รังนกเพมิ่ เติม” (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://www.naturalnestthailand.com/content/2135/
สืบคน้ 18 มีนาคม 2565
“ท่ีต้งั ของเกาะลงั กาจิว” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.google.co.th/maps/place/
สืบคน้ 18 มีนาคม 2565
“ขอ้ มูลการส่งออก” (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.sentangsedtee.com/today-
news/article_32563
สืบคน้ 18 มีนาคม 2565

11

ภาคผนวก

12

เกาะลงั กาจิว

13

รังนกถ้า

14

รังนกบา้ น

15

อุปกรณ์การเกบ็ รัง (ตาจอบ)

16

อุปกรณ์การเกบ็ รัง (แสก)

17

รังนกแดง

18

รังนกขาว

19

รังนกบา้ น

20

รังนกดา

21

การแปรรูปรังนก