รายงานผลการสัมมนาโนรามรดกทางภูมิปัญญาแนวทางส่งเสริมให้คงอยู่ในสังคมอย่างยั่งยืน

ข้อดี คอื เป็นสือ่ ทีห่ างา่ ย เป็นสือ่ ทใี่ กลช้ ิดกับมวลชนทั้งประเทศ และแสดงออกทางอารมณ์ได้มากกวา่ การใช้เหตุผล
ในเชิงวชิ าการ สามารถดัดแปลงการแสดงไดห้ ลายรปู แบบเพอ่ื สนองความต้องการในดา้ นการสอ่ื สารกับมวลชนทุก
หมู่เหล่า สามารถสร้างความสามคั คีในกลุ่มผู้ฟังหรือผู้ดูได้ดีกว่าสื่อมวลชนสมัยใหม่ สามารถปรับตัวเข้ากับเนื้อหา
ใหม่ได้เสมอ เป็นสิ่งที่ชื่นชอบแก่คนทุกเพศทุกวัย โนราจึงมีฐานะเป็นสื่อพื้นบ้านที่มีคุณภาพของคนในภาคใต้มา
ตั้งแต่อดีต พบพฤติกรรมการสื่อสารของโนราได้ในหลายรูปแบบทัง้ การรำ การแสดงเป็นเรือ่ งราวอยา่ งละครท่ที ำ
ให้คนติดตามชม และการร้องกลอนที่เรียกว่าบทโนรา สามารถร้องแบบด้นคำกลอนสด ๆ ที่เรียกว่า “มุดโต” ณ
เวลาที่แสดงไปเลยก็ได้ พฤติกรรมการร้องกลอนสามารถนำเอาข่าวสารในประเดน็ ต่าง ๆ สูผ่ ฟู้ ัง ผู้ชมได้อยา่ งดี

2. บทบาทในฐานะจติ วญิ ญาณของชาวใต้
จิตวญิ ญาณ เปน็ เอกลกั ษณข์ องบคุ คล เป็นแรง ผลกั ดนั ให้มกี ารค้นหาความหมาย และเป็นเปา้ หมายใน

ชีวิต ในการมีชีวิตอยู่ เป็นแรงจูงใจให้บุคคลมุ่งมั่นใน การแสวงหาคุณค่าสูงสุดของชีวิต รวมทั้งเป็นแหล่งของ
ความหวัง กำลังใจ หรือเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ ที่ช่วยให้บุคคล สามารถก้าวผ่านปัญหา อุปสรรค ความลำ บาก
ความยงุ่ ยาก ในชวี ิต ตรีทพิ ย์ เครอื หลี และคณะ, (2563 : 164) ประเดน็ ดังกลา่ วน้ีโนราถือเป็นจติ วญิ ญาณของชาว
ใต้อย่างเด่นชัดเพราะเป็นวัฒนธรรมการแสดงเก่าแก่และมีอายยุ ืนยาว รวบรวมองค์ความรู้ความชำนาญในฐานะท่ี
คนใตม้ ีความประณีต โดยปรากฏในเครื่องแตง่ กายมีความโดดเด่นของความเป็นช่างถกั ร้อยนำเอาเม็ดลูกปัดเล็ก ๆ
มาร้อยเป็นลวดลายสวมใส่ประกอบการแสดงชี้แสดงความเปน็ คนในสายช่างภูมิปญั ญาของคนภาคใต้ รูปแบบของ
เครื่องดนตรีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวประเภทเครื่องตี ทั้งกลอง ทับ โหหม่ง แกระและฉิ่งโดยมีปี่เป็นเครื่องดำเนนิ
ทำนอง เคร่ืองดนตรที ุกชน้ิ สรา้ งจากของธรรมชาติ ตามภมู ปิ ญั ญาของคนใต้ สามารถบรรเลงเปน็ ทำนองและจังหวะ
ที่ไพเราะสร้างสุนทรียภาพอย่างดี พร้อมกันนี้ยังใช้เทคนิคการร้องกลอน การรำ ที่มีความโดดเด่น ทำให้คนใน
ภาคใต้มคี วามภาคภูมิใจในอัตลกั ษณ์ของการแสดงชนิดนี้ทส่ี ่ือแสดงให้เห็นจติ วิญญาณของบรรพชนชาวใต้อย่างดี

3. บทบาทในฐานะการสร้างคณุ ค่าในสังคม
คุณค่า คือส่ิงที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง (ราชบัณฑิตยสภา, 2554 : 263) เมื่อวิเคราะห์สถานภาพ

ความคงอย่ขู องโนราต้ังแตอ่ ดีตจนปจั จุบัน พบว่าสรา้ งคณุ ค่ามากมาย เชน่ คณุ คา่ ท่เี กิดจากท่ารำ พทั ธานันท์ สมาน
สุข พรทพิ ย์ อันทวิ โรทยั , (2559) สรุปว่าการรำโนรา จะใหค้ ณุ ค่า ด้านร่างกาย ทำใหส้ รรี ะแข็งแรง ระบบไหลเวยี น
เลือดดี มีรูปร่างกำยำและบึกบึน เป็นที่น่าเกรงขาม ด้านจิตใจ ทำให้มีสมาธิดี จิตใจได้ผ่อนคลาย ช่วยยกระดับ
จิตใจให้สูงขึ้น มีจิตใจที่ละเอียดอ่อนละเมียดละไม เป็นการใช้โนราเพื่อกล่อมเกลาจิตใจทั้งผู้ชมและผู้แสดง ด้าน
สุนทรียศาสตร์ สัมผัสได้จากท่ารำที่สง่างามทรงพลัง แฝงด้วยคติธรรม ความเชื่อและภูมิปัญญา รวมถึงชุดลูกปัด
โนราที่มีลวดลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ และดนตรีที่มีท่วงทำนองกระฉับกระเฉงและเร้าใจ ด้านจริยะศาสตร์ เป็น
การสอนผ่านบทกลอนโนราที่สอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม ทำให้ผู้เรียนเกิดการตระหนักและหยั่งรู้ นำไปสู่การ
ยกระดับเพื่อการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ด้านหัตถศิลป์ เห็นได้จากเครื่องแต่งกายและเครื่องประดับที่มีสีสันฉูดฉาด

สร้างสรรค์เป็นงานศิลป์เฉพาะตัว และ ด้านวรรณศิลป์ เห็นได้จากบทกลอนโนราที่ใช้ภาษาถิ่น เข้าใจง่ายและมี
หลากหลายรปู แบบ เช่น กลอนแปด กาพย์ยานี 11

นอกจากนี้ยังพบว่าโนรายังมีคุณค่าในด้านการรักษาโรค โดยเฉพาะเสน ที่เป็นความผิดปกติของผิวหนัง
พงศ์ไพโรจณ์ ฆังคะรัตน์, (2561) ชี้แจงว่าเป็นเนื้องอกที่นูนขึ้นจากระดับผิวหนังเป็นแผ่น ถ้ามีสีแดง เรียกว่า เสน
ทอง ถา้ มสี ดี ำ เรยี กว่า เสนดำ เสนจะไมม่ อี าการเจบ็ หรือมีอนั ตรายถึงชวี ติ แต่อย่างใด อาจจะงอกบนศีรษะ ใบหน้า
หรือส่วนตา่ ง ๆ ของร่างกายทำใหด้ ูนา่ เกลียด ถา้ เปน็ กับเด็กเสนจะโตข้ึนตามอายุ การรกั ษาเสน ภิญโญ แก้วแจ้ง,
(2561) ช้แี สดงว่าสามารถรักษาดว้ ยพธิ ีกรรมโนราได้ โดยผู้เปน็ เสนเตรยี มอุปกรณ์ ไดแ้ ก่ หญ้าคา หญา้ เข็ดมอน ใบ
บัว ใบบอน ใบชุมเห็ด รวงข้าว หินลับมีด ใบมีด เข็ม ด้าย เงินเหรียญ ทอง ใส่ลงในถาดใส่น้ำ นำไปให้โนราเจา้ พิธี
แลว้ จะรักษาให้เสนหายได้จากการทำพิธกี รรม

พรอ้ มกนั นค้ี ุณค่าของโนรายังมีในด้านสามารถส่งเสริมเศรษฐกจิ ในครวั เรือนไดเ้ ป็นอย่างดี ปัจจบุ ันนี้พบว่า
มอี าชพี ท่ีเกิดข้ึนจากการนำองค์ประกอบโนรามาพัฒนาสรา้ งสรรค์เป็นอาชพี หารายได้ เช่น การรอ้ ยชุดโนราส่งขาย
การทำเครื่องดนตรีโนรา การทำเครือ่ งประดับโนราอื่น ๆ และยังมีการสร้างสรรค์รูปแบบของของที่ระลึกท่ีนำเอา
ภูมิปัญญาการแสดงโนรามาสร้างสรรค์อีกมากมายในสังคมปัจจุบันซึ่งเท่ากับสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจของ
ครวั เรอื นน่นั เอง

มรดกทางภูมปิ ัญญาของโนรา

มรดกทางภูมิปัญญาของโนราที่จะให้รายละเอียดประกอบด้วย มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม การ
ปกปอ้ งรักษามรดกภูมปิ ญั ญาแบบจับตอ้ งไม่ได้ และแนวทางการอนุรักษ์โนราภูมิปัญญาทางวฒั นธรรม ดังน้ี

มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
จิตติพร ใจบุญ, (2564: 2) รวบรวมสาระสำคัญของ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ว่าเป็นความรู้ การ
แสดงออก การประพฤติปฏิบัติหรือทักษะ ทางวัฒนธรรมท่ี แสดงออกผ่านบุคคล เครื่องมือ หรือวัตถุ ซึ่งบุคคล
กลุ่มบุคคล หรือชุมชนยอมรับและรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน และมีการสืบ ทอดกันมาจากคนรุ่นหนึ่งไปยังคนอีกรุ่น
หนึ่งโดยอาจมีการปรับเปลย่ี นเพ่ือตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมของตน พระราชบัญญตั ิสง่ เสริมและรักษามรดกภูมิ
ปญั ญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559 มาตรา 4 ไดแ้ บ่งลักษณะของมรดก ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมออกเป็น 7 ลักษณะ
นั่นคือ 1) วรรณกรรมพื้นบ้านและภาษา 2) ศิลปะการแสดง 3) แนวปฏิบัติ ทางสังคม พิธีกรรม ประเพณี และ
เทศกาล 4) ความรู้และการปฏิบตั ิเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล 5) งานช่างฝีมือดั้งเดิม 6) การเล่นพื้นบ้าน กีฬา
พนื้ บา้ น และศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัว และ7) ลกั ษณะอ่ืนตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
วรพงศ์ ผูกภู่, (2562) ชี้ประเด็นว่าเมื่อโลกก้าวเข้าสู่ยุคโลกภิวัฒน์ การเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ได้เกิด
ขึ้นกบั มนษุ ยชาติ การแคลื่อนย้ายทางวัฒนธรรมเกิดขน้ึ อยา่ งรวดเรว็ โดยสาเหตุการแพร่กระจายทางวัฒนธรรมผ่าน
เทคโนโลยีการสื่อสาร ระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต ผู้ส่งสารหรือผูท้ ่ีมีอำนาจทางการสื่อสารย่อมเป็นผู้แพร่กระจาย
วัฒนธรรมของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด ปรากฏการณ์เหล่านี้ ส่งผลให้วัฒนธรรมและภูมิปัญญาของ

มนุษย์ในหลายพื้นที่เริ่มลดบทบาทความสำคัญลงและถูกแทนที่ด้วยวัฒนธรรมและความรู้สมัยใหม่ แน่นอนว่า
เทคโนโลยีการสื่อสารไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่สร้างการเปลี่ยนแปลงนี้ แต่ยังเกี่ยวข้องกับ การพัฒนาเศรษฐกิจ ระบบ
การศึกษา ความก้าวหนา้ ทางเทคโนโลยอี ืน่ ๆ ดว้ ย เพยี งแต่เทคโนโลยีการสอื่ สารน้นั เปน็ ส่งิ ทส่ี ร้างการเปล่ียนแปลง
ให้เกดิ ขึน้ อยา่ งรวดเรว็

สถานการณ์ดังกล่าว สง่ ผลใหอ้ งค์ความรู้ ภูมปิ ัญญา วฒั นธรรมดงั เดิมของผ้คู นหลายกลุ่มชาติพันธุ์บนโลก
สูญหาย เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ปีค.ศ.2003 องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่ง
สหประชาชาติ หรอื UNESCO ได้อนุสัญญาว่าดว้ ยการสงวนรักษามรดกทางวฒั นธรรมท่จี ับต้องไม่ได้(2003) โดยมี
สาระสำคัญคือ 1) อนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้เป็นเครื่องมือทางกฎหมาย
ระหวา่ งประเทศ ในการปกป้องคมุ้ ครองมรดกวัฒนธรรมทจี่ บั ต้องไมไ่ ด้ รวมทั้งเป็นการเคารพความหลากหลายทาง
วัฒนธรรมของชุมชน กลุ่มชน และปัจเจกบุคคลที่เกี่ยวข้อง 2) เป็นการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศ
เกี่ยวกับการปกป้อง คุ้มครองมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ทั้งระดับชาติ ระดับภูมิภาคและระดับโลก และมี
ว ัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1) เ พื่อปกป้องคุ้มครองมรดกทางว ัฒนธ รรมที่จับต้องไม่ได้
2). เพื่อประกันว่าจะเคารพมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ไดข้ องชุมชน กลุ่มชน และปัจเจกบุคคลที่เกี่ยวข้อง 3)
เพือ่ เพม่ิ ความตระหนกั ในระดับทอ้ งถิ่น ระดบั ชาติ และระดบั นานชาติ ถงึ ความสำคญั ของมรดกวัฒนธรรมทจ่ี ับต้อง
ไมไ่ ด้ และใหเ้ กิดความชน่ื ชมรว่ มกัน และ4) เพ่อื ให้เกิดความรว่ มมือและความช่วยเหลือระหวา่ งประเทศ

การปกปอ้ งรักษามรดกภมู ปิ ญั ญาแบบจบั ต้องไมไ่ ด้
การปกป้องคุ้มครอง หมายถึง มาตรการเพื่อให้มรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ดำรงอยู่รอด ต่อไป ซ่ึง
รวมถึงการจำแนก (Identification) การบันทีกหลักฐาน (Documentation) การวิจัย (Research) การอนุรักษ์
(Preservation) การคุ้มครอง (Protection) การส่งเสริม(Promotion) การเอื้อให้เด่นขึ้น (Enhancement) การ
ถ่ายทอด (Transmission) โดยเฉพาะทางในระบบและนอกระบบ และการพื้นฟู (Revitalization) มรดก
วัฒนธรรมดังกล่าว ซึ่งมีแนวทางการดำเนินงานการปกป้องคุ้มครองมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ คือ การจด
ทะเบียน การขึ้นทะเบียน การส่งเสริมวัฒนธรรม การอนุรักษ์ทางวัฒนธรรม การถ่ายทอดทางวัฒนธรรม การเฝ้า
ระวงั ทางวฒั นธรรม และการพฒั นากฎหมาย (สวช. 2548ก: 2551)
แนวทางการอนรุ ักษโ์ นราภมู ิปัญญาทางวัฒนธรรม
การอนุรักษ์การแสดงโนราในฐานะมรดกทางภูมิปัญญา ประภัสสร ทองยินดี, (2558) สรุปประเด็นการ
อนุรักษ์ภูมิปัญญาไว้ว่าจะต้องมี การฟื้นฟู การพัฒนา การถ่ายทอด การส่งเสริมกิจกรรม การเผยแพร่แลกเปลี่ยน
และการเสรมิ สรา้ งปราชญท์ อ้ งถ่นิ ดงั นี้
1. การฟื้นฟู หมายถงึ การทําใหเ้ จริญงอกงามขึน้ มาใหม่ ราชบัณฑิตยสภา, (2554) แนว
ทางการฟ้ืนฟโู นราควรจะเริ่มจากการทำบทปกตโิ นราจะทำบทเลน่ กันโดยใชภ้ าษาไทย แต่ถา้ เราลองทำบทแบบใช้
ภาษาองั กฤษอาจจะทำให้โนรามคี วามสนใจมากยงิ่ ข้ึน

2. การพัฒนา หมายถงึ การทำให้ดีข้ึนกว่าเดิม ราชบณั ฑติ ยสภา, (2554) แนวทางการ
พัฒนาโนราควรสร้างและพัฒนาแหล่งเรยี นรูใ้ นพื้นที่ชมุ ชนให้เป็นสถานที่รวบรวมวัฒนธรรมและภูมิปญั ญา มีการ
จัดองคค์ วามรู้ในหลายรูปแบบ เชน่ การสอนรำโนรา การทำเครือ่ งดนตนโี นรา และการทำเครอ่ื งประดับจากลูกปัด
โนรา

3. การถา่ ยทอด หมายถงึ การถ่ายองคค์ วามรู้จากอีกคนไปสู่อกี คนนงึ ราชบัณฑติ ยสภา, (2554) การถ่าย
ถอดโนราน้ันควรจะถ่ายถอดจากศลิ ปินสู่ศิลปินเพราะจะได้บอกได้ว่าเรารบั การถา่ ยทอดมากศิลปนิ ท่านไหนตามท่ี
สุพฒั น์ นาคเสนไดก้ ลา่ วอา้ งไว้ว่า

สพุ ฒั น์ นาคเสน, (2565, สัมภาษณ,์ กันยายน) การถ่ายทอดให้กับเยาวชนกม็ ีระดับ ตง้ั แต่ งา่ ยไปยาก ซึ่ง
บางอย่างในการถ่ายทอดก็เกิดความตระหนัก ตระหนักรูใ้ นตวั เองกอ่ นว่าเราจะถ่ายทอดอย่างไรใหเ้ กดิ ความรู้ความ
เข้าใจดังนนั้ ผ้สู อนเองจะตอ้ งมีความรแู้ ละความเขา้ ใจใหไ้ ด้ศกึ ษาคณุ ค่าของโนรา ศึกษาความหมาะสมที่จะถา่ ยทอด
ให้กับผู้ที่รับ แต่ถ้าหากเราไปลอกตามยูทูปมันก็จะเยอะเราไม่สามารถบอกได้ว่าถูกหรือไม่ แต่ถ้าหากเราได้ศึกษา
เราก็สามารถบอกได้มีลักษณะการรำอย่างไร แต่ละสายก็จะมีเอกลกั ษณ์ไม่เหมือนกัน ซึ่งผู้ที่ถา่ ยทอดสามารถถ่าย
ตามที่ตัวเองศึกษามาได้ไม่ต้องให้ล้ำเลิศ แต่ขอให้ถูกต้อง ซึ่งในการรำโนราต้องบอกได้ว่าท่านี้คือท่าอะไรแล้วมี
ความเกี่ยวเนื่องอย่างไร เหมาะสมที่จะใช้ในโอกาสไหน และมีขอบเขตในการที่จะถ่ายทอด มีเอกลักษณ์ในการ
ถา่ ยทอดเพราะเม่อื เราเห็นในเอกลักษณแ์ ลว้ จะกจ็ ะมีความตระรเู้ ห็นในคุณค่า ไมใ่ ช่วา่ รำสวยเคร่ืองแต่งกายสวยแต่
ยังมีปรัชญา มีอะไรสอดแทรกอีกเยอะ สาระที่สอดแทรกอยู่ในโนราจะมีการสอนอย่างไร ดังนั้นคนที่เป็นโนรา
จะต้องเรียนรู้สิ่งต่างๆเพื่อจะตอบโจทย์ให้กับคนที่เอาไปแสดงว่าวันนี้เรามาถ่ายทอดในสาระอะไร รำเพื่อความ
บันเทงิ เหมาะสมแคไ่ หน รำพิธกี รรมควรจะมีขอบเขตอย่างไร ก็ตอ้ งศึกษาและถา่ ยทอดใหถ้ ูกตอ้ ง

4. การสง่ เสริมกิจกรรม หมายถงึ การสง่ เสริมและสนบั สนุนใหเ้ กิดเครอื ขา่ ยการสบื สาน
และพัฒนาภูมิปัญญาของชุมชนต่างๆ เพื่อจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง แนว
ทางการสง่ เสรมิ โนราควรจัดกิจกรรมโครงการโนราส่งเสริมสุขภาพออกกำลังกายโดยใชโ้ นรา ผสมผสานกับการเต้น
แอโรบิคเป็นสื่อสู่ความยั่งยืน และถ้าหากในชุมชนมีการจัดงานที่ส่งเสรมิ ศิลปวัฒนธรรมควรจะมีการแสดงโนราไป
เกยี่ วข้อง

5. การเผยแพร่แลกเปลี่ยน หมายถึง การเผยแพร่และแลกเปลี่ยนภูมิปัญญาและวัฒนธรรมอย่าง
กว้างขวาง ด้วยสื่อและวิธีการต่างๆ อย่างกว้างขวาง รวมทั้งกับประเทศอื่นๆ ทั่วโลก Anonymous,(2557) การ
เผยแพร่โนราควรจะจัดกิจกรรมรำโนราตามสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชาวต่างชาติมาเยือน เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน
วัฒนธรรมให้ชาวต่างชาติรูจ้ ักการแสดงโนรามากย่ิงข้นึ เหมือนกับที่ศลิ ปนิ แห่งชาติ ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ไปรำโนรา
ท่นี ครเวนสิ

ธรรมนิตย์ นคิ มรัตน์, (2565, สมั ภาษณ์, กนั ยายน) การทผ่ี มได้ไปแสดงโนรานครเวนสิ สาธารณรัฐอิ ตาลี
ในเวทีครั้งนี้จะแตกต่างออกจากที่อื่น เพราะส่วนมากแล้วจะเป็นการแสดงเดี่ยวเฉพาะศิลปะโนราร่วมกับศิลปิน

จากนานาชาติ ซึ่งครั้งก่อนๆก็จะ เป็นการแสดงเฉพาะโนราอย่างเดียว แต่ครั้งนี้เป็นการแสดงโนราร่วมกับศิลปะ
จากศิลปินไทย เป็นการทำงานร่วมกันกับศิลปินชาวไทยที่มีทั้งด้านทัศนศิลป์ จิตรกรรม ประติมากรรม ต่าง ๆ
ร่วมกับศิลปินพื้นบ้านด้านการแสดงโนรา นับเป็นการแสดงความสัมพันธ์ของศิลปะรวมกลุ่มในนามของประเทศ
ไทย ครั้งนจี้ งึ ตอ้ งหาวิธีการว่าทำยงั ไงใหศ้ ลิ ปะโนรา เช่อื มโยงกับศิลปะสมยั ใหม่ รวมกับศิลปนิ ร่วมสมยั ไดด้ ้วยครบั

6. การเสริมสร้างปราชญ์ท้องถิ่น หมายถึง การส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพของชาวบ้าน
ผู้ดำเนินงานให้มีโอกาสแสดงศักยภาพด้านภมู ิปัญญา ความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่ Anonymous,(2557) การ
เสริมสร้างปราชญ์ท้องถิ่นเมื่อในชุมชนมีการจัดงานเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรม ควรจะมีการแสดงโนราหรือการโชว์
ผลงานจากลกู ปัดโนราเพอ่ื ให้ปราชญ์ทอ้ งถนิ่ ที่มคี วามสามารถในเร่อื งโนราไดโ้ ชว์ศกั ยภาพ

สรุป

โนราเป็นศลิ ปะการแสดงทางภูมิปัญญาประเภทมหรสพของคนในพื้นถิ่นภาคใต้ มีทั้งการร้อง การรำ การ
แสดงเป็นเรื่องราว การแสดงโนรานัน้ เป็นภูมิปัญญาท่ีปรากฏพบในองคป์ ระกอบของการแสดง คอื ผบู้ รรเลงดนตรี
ผู้แสดง เครื่องดนตรี การแต่งกาย และท่ารำ ล้วนเป็นภูมิปัญญาของชาวบ้านทั้งหมดโดยมาจากล่อหล่อมของช่าง
ไม่ว่าจะเป็นการทำเครื่องดนตรีโนรา การร้อยลูกปัดโนรา โนราจัดเป็นมรดกทางภูมิปัญญาที่ทรงคุณค่าและควร
ส่งเสริมแก่การอนุรักษ์ ความสำคัญในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่มีอัตลักษณ์โดดเด่นทางด้าน
ศิลปะการแสดงที่มีพัฒนาการสืบทอดมาอย่างยาวนาน โดยในปัจจุบันโนราพัฒนามามีบทบาทมากมายในหลายๆ
ด้านของผูค้ นในทอ้ งถนิ่ ภาคใต้ เช่น บทบาทในฐานะส่อื พ้นื บา้ น บทบาทในฐานะจิตวิญญาณของชาวใต้ บทบาทใน
ฐานะการสรา้ งคณุ ค่าในสังคม คือการใช้โนราเพื่อกล่อมเกลาจิตใจท้ังผู้ชมและผู้แสดงในดา้ นสุนทรียศาสตร์ สัมผัส
ได้จากท่ารำที่สง่างามทรงพลังแฝงด้วยคติธรรม ความเชื่อและภูมิปัญญา นอกจากนี้โนรายังเป็นมรดกภูมิปัญญา
แบบจับต้องไม่ได้ตรวจสอบโดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) เพราะโนราเป็นศลิ ปะการแสดง ซึง่ ศิลปะการแสดงจัด
อยใู่ นวฒั นธรรมแบบจับตอ้ งไมไ่ ด้ คอื แนวทางการอนรุ ักษ์โนราภูมปิ ญั ญาทางวฒั นธรรม คือ การฟนื้ ฟูโนราควรเริ่ม
จากการทำบทปกติโนราจะทำบทเล่นกันโดยใช้ภาษาไทย แต่ถ้าเราลองทำบทแบบใช้ภาษาอังกฤษอาจจะทำให้
โนรามีความสนใจมากยิ่งขึน้ การพฒั นาแหล่งเรยี นรู้ในพื้นทช่ี ุมชนให้เป็นสถานที่รวบรวมวัฒนธรรมและภูมิปัญญา
มกี ารจดั องค์ความรใู้ นหลายรปู แบบ เช่น การสอนรำโนรา การทำเครื่องดนตนโี นรา และการทำเครื่องประดับจาก
ลูกปัดโนรา การถ่ายทอดโนราควรจะถ่ายทอดจากศิลปินสู่ศิลปิน การส่งเสริมกิจกรรมโนราควรจัดกิจกรรม
โครงการโนราส่งเสริมสุขภาพออกกำลังกายโดยใช้โนรา ผสมผสานกับการเต้นแอโรบิคเป็นสื่อสู่ความยั่งยืน การ
เผยแพร่แลกเปลี่ยนควรจัดการแสดงโนราตามสถานที่ท่องเทีย่ ว และการเสริมสรา้ งปราชญ์ทอ้ งถ่ินเมื่อในชมุ ชนมี
งานท่ีเกยี่ วกบั ศลิ ปวฒั นธรรมก็ควรให้ปราชญท์ อ้ งถน่ิ ได้แสดงศักยภาพดา้ นโนรา อยา่ งไรกต็ ามการอนุรกั ษ์โนราควร
เรม่ิ จากเยาวชน เพราะถ้าเยาวชนช่วยกันอนรุ กั ษณ์จากรุ่นสู่รุน่ วฒั นธรรมโนราจะไมม่ ีวันสญู หายตามกาลเวลา ดัง
คำกล่าวทกี่ ล่าวมาข้างตน้

บรรณานกุ รม (ภาษาไทย)

กติ ตพิ ร ใจบุญ, (2564). มรดกภมู ิปญั ญาทางวัฒนธรรมกบั ทรพั ยส์ นิ ทางปัญญา: ขอ้ จำกัดและ

คำป๊อ. (2551). หลักวิเคราะห์สอ่ื พน้ื บา้ น.[ออนไลน]์ . เข้าถึงได้ จาก
https://th.wikipedia.org/wiki/ สบื ค้นเม่ือ 30 กนั ยายน 2565

จิตติพร ใจบุญ. (2564). “มรดกภูมปิ ัญญาทางวฒั นธรรมกับทรัพยส์ นิ ทางปัญญา: ข้อจำกัดและ
ชอ่ งว่างทางกฎหมาย. สืบคน้ เมื่อ 2565 ตุลาคม : 10 จาก

file:///C:/Users/GT%20COMPUTER/Downloads/Article1_v2n22021.pdf

ณรงค์ศักด์ิ บญุ นอ้ ย, (2562). ประวัตคิ วามเป็นมาของมโนห์รา. สบื ค้นเม่ือ 2565, กนั ยายน : 30
ตรีทพิ ย์ เครือหลี และคณะ. (2563). “การเยียวยาด้านจติ วญิ ญาณของวัยร่นุ ทเ่ี ป็นโรคมะเร็ง”

จากhttps://www.randdcreation.com/content/3895%B4
ธีรวฒั น์ ชา่ งสาน. (2536). พรานโนรา. กรุงเทพมหานคร : วทิ ยานิพนธ์มหาบณั ฑติ จุฬาลงกรณ์
ธรี วฒั น์ ชา่ งสาน,(2549 : 134).
พงศ์ไพโรจณ์ ฆังคะรตั น์, (2561). ความหมายของเสน. สืบค้นเมือ่ 2565 ตุลาคม : 22 จาก
พทั ธานนั ท์ สมานสขุ พรทพิ ย์ อันทวิ โรทยั . (2559). คณุ ค่าโนรา NORA VALUE. จาก
ภิญโญ แกว้ แจ้ง, (2561). โนราเหยยี บเสน. สืบค้นเมือ่ 2565 ตลุ าคม : 22 จาก
ภมู ิปญั ญาท้องถิ่นภาคใต.้ (2553). “ภมู ปิ ัญญาท้องถ่ินภาคใต”้ . [ออนไลน์]. เขา้ ถึงได้จาก :
มรดกภูมปิ ัญญาทางวัฒนธรรม . (2550). “มรดกภมู ิปัญญาทางวัฒนธรรม”.[ออนไลน์]. เข้าถงึ ได้

มหาวิทยาลัย)
ราชบณั ฑิตยสภา. (2554 : 263). คุณค่า. พมิ พ์ครง้ั ท่ี1 พทุ ธศกั ราช 2556. กรุงเทพฯ : บริษทั
ราชบัณฑติ ยสภา. (2554). โนรา. สบื คน้ เม่ือ 2565, กนั ยายน : 30 จาก

https://arts.tu.ac.th/uploads/arts/Doctorate/Meeting/M12.pdf
วงษ์สิริ เรอื งศร. (2563). มโนราห์”บนฐานการจดั การวัฒนธรรมรว่ ม: โนราเตมิ เมืองตรัง. จาก

http://hsmi.psu.ac.th/course/?p=2497
วนดิ า อินทรอำนวย, 2560. พระราชบัญญัตสิ ่งเสรมิ และรักษามรดกภมู ิปัญญาทางวฒั นธรรม

วรพงศ์ ผกู ภู่, (2565). มรดกภมู ิปญั ญาทางวัฒนธรรมทจี่ ับตอ้ งไม่ได้. สบื ค้นเม่อื 2565 ตลุ าคม :

http://www.oknation.net/blog/porchaiyut/2008/10/25/entry-3 สบื คน้ เมื่อ 30 กนั ยายน 2565

วรพงศ์ ผูกภู่. (2562). มรดกภมู ิปัญญาทางวัฒนธรรม ความรู้ของมนษุ ยชาติ. สืบคน้ เม่ือ 2565
วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์ ปที ี่ 40 ฉบับที่ 2 เมษายน - มถิ ุนายน 2563

วารสารสงั คมศาสตร์และวัฒนธรรมปที ี่ 4 ฉบับท่ี 2 (กรกฎาคม - ธนั วาคม 2563 หน้า 16-17 จาก

https://so01.tci-thaijo.org/index.php/OJED/article/view/84006

ศาสตร์แห่งครูหมอโนรา หนังตะลงุ . (2560). ตำนานโนรา ประวัติความเป็นมาโนรา. สบื คน้ เมื่อ
2565 ตลุ าคม : 10 จาก
https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/elaw_parcy/ewt_dl_link.php?nid=1544

ศาสตรแ์ หง่ ครหู มอโนรา, (2560). บทรอ้ งประกอบพธิ กี รรม. สืบค้นเมอื่ 2565, กนั ยายน : 30
ศิริวฒั นาอนิ เตอร์พรน้ิ ท์ จำกัด (มหาชน) :

สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหง่ ชาต.ิ (2551) หนงั สือคู่มือเบื้องตน้ เรอื่ งเเนวทางการ
ค้มุ ครองภมู ิปญั ญาทางวัฒนธรรม. UNESCO. (2003). Convention for Safeguarding Intangible
Cultural Hหน้า 163-173.
(file:///C:/Users/lenovo/Downloads/waraporn_k,+%7B$userGroup%7D,+13-256165-
treetip-upload%20(1).pdf)

ภาคผนวก

ภาคผนวก ก:กำหนดการสัมมนาวิชาการ การสมั มนาโนรามรดกทางภูมิปญั ญาแนวทางสง่ เสริมให้คงอย่ใู นสังคม
อย่างยั่งยืน

ภาคผนวก ข: หนังสือเชิญวิทยากร
ภาคผนวก ค: หนังสือขอบคุณวทิ ยากร

ภาคผนวก ง: บรรยากาศการการสัมมนาเรื่องโนรามรดกทางภูมิปัญญา แนวทางส่งเสริมให้คงอยู๋ในสังคมอย่าง
ย่งั ยืน

ภาคผนวก จ: ขอ้ มูลผ้รู ายงาน รปู ภาพ

ประวตั ิสว่ นตวั

นางสาวสาวลกั ษณ์ บัวช่นื รหสั นักศกึ ษา 6311120005
วนั /เดอื น/ปเี กดิ 17 เมษายน 2544
ทอ่ี ยู่ 69 หมู่2 ตำบลนาหลวงเสน อำเภอทุ่งสง จงั หวดั
นครศรธี รรมราช 80110
โทรศัพท์ 0967436212
ประวตั กิ ารศกึ ษา
ปัจจุบันกำลังศกึ ษาชนั้ ปรญิ ญาตรปี ีท่ี3 มหาวทิ ยาลัยราชภฏั
นครศรธี รรมราช คณะครศุ าสตร์ สาขานาฏศิลป์

นางสาวธนันญา สุขช่วย รหสั นักศึกษา 6311120010
วนั /เดือน/ปเี กดิ 3 เมษายน 2544
ที่อยู่ บ้านเลขท่3ี 82/2ม.5 ต.ท่งุ โพธอ์ิ .จุฬาภรณ์ จ.
นครศรีธรรมราช
ประวัตกิ ารศึกษา
ปจั จุบันกำลังศกึ ษาชนั้ ปรญิ ญาตรปี ที 3่ี มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏ
นครศรีธรรมราช คณะครุศาสตร์ สาขานาฏศลิ ป์

นางสาวนนั ทลกั ษณ์บ บุญฤทธิ์ รหัสนักศึกษา
6311120012
วัน/เดือน/ปี 5 ธันวาาคม 2544
บา้ นเลขท่ี บ้านเลขท่ี 295หมู่6 ต.ยางคอ้ ม อ.พปิ ูน
จ.นครศรธี รรมราช
ประวตั ิการศกึ ษา
ปจั จุบนั กำลังศึกษาช้นั ปรญิ ญาตรี ปีที่ 3
มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏนครศรีธรรมราช
คณะครุศาสตร์ สาขานาฏศิลป์

ชือ่ -สกุล นายอนาวลิ จันทรเ์ กิด
รหสั นักศึกษา 6311120016
เกดิ วนั ท2่ี ธนั วาคม พุทธศกั ราช 2544
บา้ นเลขที่113/6 ม.8 ต.กะหรอ อ.นบพิตำ จ.
นครศรีธรรมราช 80160
ประวตั กิ ารศึกษา
ปจั จบุ ันกำลงั ศกึ ษา ระดับปริญญาตรีชน้ั ปที ่ี 3 สาขา
นาฏศิลป์ คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลยั ราชภัฏนครศรีธรรมราช

นายตรชี ฎารัศมิ์ ทองประพันธ์ รหสั นักศึกษา
6311120028
วัน/เดือน/ปเี กดิ 10 เมษายน 2544
ที่อยู่ บา้ นเลขท4ี่ 0/70 ถนนพัฒนาการคูขวาง ตำบล
ท่าวัง อำเภอเมือง จงั ฟวดั นครศรีธรรมราช 80000
ประวตั ิการศกึ ษา
ปัจจุบันกำลังศึกษาช้นั ปริญญาตรีปที ่3ี มหาวิทยาลัย
ราชภฏั นครศรธี รรมราช
คณะครศุ าสตร์ สาขานาฏศลิ ป์