FONOLOGI ASAS

KONSEP
ASAS

FONOLOGI

Oleh :
Pn. Nor Abidah Karudin
SMK Kuala Kubu Bharu



KONSEP ASAS FONOLOGI

FONOLOGI
•Mengkaji
pengorganisasian dan
penstrukturan bunyi
secara sistematik.

KONSEP ASAS FONOLOGI

FONETIK
•Kajian tentang fon / bunyi.
•bMaehnagshaudriahiacsailrkaanpeantaguelduialarafanzkbaunnyi
oleh organ pertuturan.
•Memberi lambang kepada bunyi.

KONSEP ASAS FONOLOGI

FONEMIK
•Analisis tentang sistem
bunyi.
•Menentukan fonem
dalam sesuatu bahasa

FONETIK ARTIKULATORI

• Fungsi organ pertuturan dan cara organ
hasilkan bunyi.

FONETIK AKUSTIK

• Mengkaji gelombang bunyi

FONETIK AUDITORI

• Mengkaji cara penerimaan bunyi oleh
pendengar



BUNYI BAHASA

Getaran yang dihasilkan oleh
alat-alat pertuturan.
Kurungan untuk bunyi [ ]
Dalam linguistik bunyi terbahagi
2 iaitu bunyi bersuara dan bunyi
tidak bersuara.



FONEM

Unit bahasa terkecil yang membezakan makna
perkataan.

Fonem tidak mempunyai makna, tetapi dapat
membezakan makna perkataan.

Penentuan bunyi dibuat dengan melihat maknanya
dalam konteks pasangan minimal.

Boleh digunakan untuk membentuk sistem ejaan.

Kurungan untuk fonem / /.
* abjad - fonem (bunyi)

ALOFON
Kelainan sesuatu fonem
disebabkan kehadirannya dalam
lingkungan tertentu.
HURUF
Abjad yang digunakan dalam
sistem tulisan.
Dalam BM : 26 abjad.

ARTIKULATOR

Alat pertuturan.
Boleh digerak-gerakkan.
Boleh ke hadapan, ke belakang, diturunkan,
dinaikkan.
Boleh mengganggu atau menyekat laluan
udara.

TITIK ARTIKULASI

gaTnegmgpuaatnsuedkaartaanbeartlaauku.
Titik atau tempat itu
dmileertuapkakkaann. tempat artikulator
Titik artikulasi statik (X boleh
digerakkan).

PASANGAN MINIMAL
Pasangan perkataan yang
mempunyai perbezaan minimal /
sedikit.
Contoh : garam - karam.
VARIASI BEBAS
Bunyi berbeza, tetapi tidak bawa
perubahan makna pada perkataan
yang sama.
Contoh : bilik - bilik....bilek

ALAT-ALAT PERTUTURAN/
ALAT ARTIKULASI/ ARTIKULATOR

1. Bibir atas 11. Tengah lidah
2. Bibir bawah 12. Belakang lidah
3. Gigi atas 13. Akar lidah
4. Gigi bawah 14. Epiglotis
5. Gusi 15. Pita suara
6. Lelangit keras 16. Rongga tekak
7. Lelangit lembut 17. Rongga hidung
8. Anak tekak 18. Rongga mulut
9. Hujung lidah 19. Rahang
10. Hadapan lidah 20. Tenggorok



DUA BIBIR

•Merupakan otot kenyal

•Boleh dihamparkan dan dibundarkan

•Boleh menyekat laluan udara. Cth bunyi
[m] dan [b].

LIDAH

Organ pertuturan paling aktif dalam penghasilan
bunyi bahasa.

5 bahagian :

1. Hujung lidah
2. Depan lidah
3. Tengah lidah
4. Belakang lidah
5. Akar lidah
6. Daun lidah

Boleh digerak-gerakkan untuk menyekat atau
menyempitkan laluan udara. Caranya dengan
merapatkan atau mendekatkannya dengan gusi dan
lelangit.

GUSI

•Terletak antara gigi dan lelangit
keras.
•Cembung
•Berperanan sebagai titik artikulasi
untuk pengeluaran bunyi bahasa.

LELANGIT

2 bahagian :
1. Lelangit keras (bahagian selepas gusi).
2. Lelagit lembut (bahagian yang bersambung selepas
anak tekak).
Beserta dengan anak tekak, lelangit lembut boleh
diturunkan dan dinaikkan.

Jika diturunkan, rongga mulut tertutup, udara keluar
melalui rongga hidung.
Jika dinaikkan, rongga hidung tertutup, udara keluar
melalui rongga mulut.
Jika tidak menutup rongga hidung sepenuhnya, udara
keluar melalui kedua-dua rongga. Ini akan
menghasilkan nasalisasi / artikulasi sertaan.

ANAK TEKAK

•Berada di belakang rongga mulut dan
bersambung dengan lelangit lembut.

•Berfungsi bersama-sama lelangit
lembut untuk hasilkan bunyi bahasa.

GIGI

•Alat artikulasi tidak aktif.
•Berfungsi sebagai titik artikulasi.

RONGGA

Tempat laluan udara yang keluar dari paru-paru.

Terbahagi 3 :
1. Rongga mulut.
2. Rongga hidung
3. Rongga tekak

Rongga mulut boleh luas dan sempit bergantung
kepada bukaan rongga.

Rongga hidung boleh terbuka dan tertutup
bergantung kepada naik atau turunnya lelangit lembut
dan anak tekak.

RAHANG

•Kedudukan rahang menentukan jenis
vokal :
- Vokal luas
- Vokal separuh luas
- Vokal sempit
- Vokal separuh sempit

PITA SUARA

• Penting untuk tentukan bunyi bersuara atau tidak
bersuara.

• Bunyi bersuara :
- Pita suara hampir-hampir rapat.
- Berlaku getaran.

• Bunyi tidak bersuara :
- Pita suara renggang.
- Tiada getaran.

GLOTIS

•Ruang antara pita suara
•Hentian glotis :
- glotis ditutup
- udara dilepaskan dengan cepat

Tamatlah sudah sekian,
Cerita lidah, bibir dan gusi;
Haraplah boleh faham,
Jangan serik untuk belajar lagi.