เซียมซีประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) นักเรียนในโครงการผู้มีความสามารถพิเศษด้านภาษาไทย โรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์สิงหเสนี) ปีการศึกษา ๒๕๕๗ เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ นายสงหิ ได์ ร้บการศั ึกษาตามแบบบตรหลานขุนนางคุอศื ึกษา เล่าเรียนท่ีวดัเม่อจบการศื ึกษาแลวบ้ ดาได ิน้าตํ วไปถวาย ั เป็นมหาดเลก็การท่ที่านนนเตั้ิบโตมาในตระกูลของขนนางุ ชนผัู้ใหญ้ ่จงไดึร้บการหลัอหลอมอ่ ปนุิสยอันดังามมาแตี ่เลก็ √ ๒๐ สงหิเล ์ าเร่ยนสงีางามสมนามส่งหิ ์ พากเพยรจรี งใฝิ ่ฝึกการศึกษา เตบตนมิคีณธรรมุชอบจรรยา ์ ดวยโตมาในตระก ู้ลสมบูรณด ์ ี ใบยส่ีบเหินด็ งามความเป ี ็นอยู่ จงรบรัูส้้นทิกขุแสนส ์ุขี ครอบครวเลั ศปราศภ ิ ยไร ัราค้ ี เสรมชิวีชี่นขวืญนัรินดรั นายสงหิ ได์ ร้บราชการดัวยความจงร้กภักดั ีและตงใจสนอง ั้ พระเดชพระคุณพระมหากษัตริย ์ ดวยความอุ้ตสาหะ พากเพียรอย่างสมาเสมอํ่จึงไดร้ับพระราชทานยศข้ึน เป็นจมนเสมอใจราช ่ื ๑๘ สงหิร ์บราชการไทยใจจงร ักั สูงานหน้กอัตสาหะมานะสานุ จมนเสมอใจราชพระราชทาน ่ื ยศตระการสมหวงตามตั งใจั้ ใบสบแปดท ิางานหนํกจักตัองสู้้ ทท่ีาอยํู่นนมั้คี่าอย่าหวนไหว ั่ ครองความรูชู้ประเดนเป็ ็นทนไวุ้ สูต้่อไปยงส่ิาเรํ ็จพบเพชรงาม จมนเสมอใจราช ่ื ไดร้บพระกรัุณาโปรดเกลาฯ้ ใหย้ายไปร ้บั ราชการทว่ีงหนัาก้บบัดาิ โดยไดร้บพระราชทานเลั อนยศเป่ื ็น พระนายเสมอใจราช พระนาย / จมน่ื หวหนัามหาดเล้ก็ ในกรมมหาดเลก็ ... **ตาแหนํ ่งเดยวกีนั ถึงรัชกาลที่๒ โปรดให้ไปรับราชการวังหน้า ได้ดํารง ตําแหน่งต่างๆ ค ื อ จม ื่นศรีบริรักษ ์ ปลัดกรมพระ ตํารวจ (ฝ่ายกรมพระราชวงบวรั ) ๒๖ จมนเสมอใจราชประกาศศ ่ืกดั์ ิ งามเลศลิกษณัเล ์ อนยศปรากฏค่ื ่า เป็นพระนายเสมอใจราชคู่ชาตมาิ อยู่วงหนัาเจร้ ญไกลร ิ บใช ังาน้ ยส่ีบหกโชคชะตาเพร ิศผาสิุก การงานชกกุาวหน้าพาสุ้ขศานต ์ ไดต้าแหนํ ่งไดข้นอั้นตระการั ดวยเช้่ยวชาญการกีจพิชิตชิยั
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ พระนายเสมอใจราชเป็นผูม้ความขยีนตั งใจปฏ ั้ิบตัิหนาท้่ี รบราชการอยั ่างแข็งขนัจึงไดเล้่อนยศเป ื ็นจม่นศรื ีบริรกษั ์ ปลดกรมพระตัารวจขวาํ และในปีนนเกั้ิดศึกพม่าลอมเม้องื ถลาง นบเปั ็นครงแรกในช ั้ีวตทิ ่านเจาพระยาบด้นทรเดชาฯิ ทได่ีออกท้าศํ ึก (มการบีนทักอยึู่ในสงครามพมารบไทย ่ ปี 2352 และตานานํ วดถัาเขามํ้าร้อง้บางสะพาน ประจวบ) ๑๐ พระนายเสมอใจราชประกาศศกดั์ ิ เป็นจมนศร่ืบรีริกษัพ ์ ทิกษัสยาม ์ เป็นเหตออกรบพมุาฆ่ ่าสงคราม กราศํ ึกยามถลางรอนอ้ ่อนกาลํงั ใบทส่ีบมิ โชคแน ี ่ไมแปรเปล ่ยน่ี แต่จวนเจยนมีเคราะหีค ์ู่มาอยู่หลงั อย่าประมาทหลงลาภยศเขาบดบ้งั พนิจติงสตั้ตรองพินหมองม้วั พระเมตตาของกรมหม่ืนเจษฎาบดินทรทาใหํนายส้ ิงหได์ ้ กลบเขัาร้บราชการอั ีกครงในคราวท ั้ ่ตีาแหนํ ่งพระยาทายน้าํ้ กาลํงวัางลงพอด่ ี ตานานํหลงจากพั นโทษคร ้งพายเรั้ือตดหนัาฉาน้กรมหมน่ื ฯ ทรงใหช้่วยควบคุมงาน การสรางสวนขว้ญัจนมความดี ี ความชอบ เมอได่ื โอกาสจ ้งกราบบึงคมทัูลใหร้บตัาแหนํ ่ง ๖ นายสงหิกล ์ บเขัาว้งดั งปรารถนา ั เป็นพระยาทายน้าทํ้าหนําท้่ี กรมหมนเจษฎาบด่ืนทรแสนยินดิ ี โปรดปรานเปี่ียมเมตตาพาพนภ้ยั ใบทหกตกท่ีกขุแล ์ วกล้บแคลัวคลาด้ จะสามารถฟ้ืนฟูข้นสึู่ใหม่ ดวยม้ผีูอ้ปถุมภัค ์ าจํ้นชุยั หมนแจั่ งใจพระค ้ณทุ่านกตญญัู เม่อยามวื ่างจากหนาท้่ีราชการ (ในตานานํและเร่ืองเล่าใน ตระกูล..ท่านคาขายเศษเหล้ ็ก ส่งจีน และคุมคนทานาทํ่ี อยุธยา ดูเหมอนเป ื ็นการซ่องสุมกาลํงั) พระยาเกษตรรกษาได ัต้่อเรือสาเภาขายํส่ิงท่ีขายดีมาก นอกจากการต่อเรือก็คือเศษเหลก็สถานท่ที่ีท่านใชในการ ้ ต่อเรอคือบรืเวณวิดตั กในป ึจจับุนั *** การเมองสมืยกั ่อน ๒๗ พระยาเกษตรรกษานอกหนัาท้่ี ประสงคม ์ ภารกีจคิดสริางเสร้มิ คาเศษเหล้กต็ ่อเรอเพือเง่ืนเติมิ ทงยั้งเพั มรายได ่ิขายส้าเภาํ ยส่ีบเจิดร็ูประมาณกอปรการก ้จิ หากพนิจรอบดิานผ้ ่านพนเศร้า้ การเงนดิคีาขายด้วยร้ารวยเนาํ่ ราบร่นเพลาป ืญหารัายหล้ กกรายไกล ี
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ พระยาเกษตรรกษานันชอบตั้่อเรือสาเภาํและคาขายเศษ้ เหล็ก ทาใหํเข้ าใจว ้ ่าท่านกําลงตั ีดาบ เป็นเหตุใหท้่านถูก ขอหากบฏเน้่ืองจากมีลกษณะของการซั ่องสุมกาลํ งคนไว ั ้ เร่องนื้รีายแรงจนต้องพระราชอาญาจ้าคํกุ เป็นความนิยมท่ีต่อเน่ืองมา ตั้งแต่สมยรั ัชกาลท่ี 2 -3 ขนนางุนยมติ ่อเรอสื าเภาไปขาย ํ ๙ พระยาเกษตรรกษาคราตกตัาํ่ ชอบเรอสืาเภาตํ ่อก่อสรางใหญ ้ ่ ตองข้อหากบฏชาต้ อนาถใจ ิ จาจํตถิกจูาคํ กไวุได้อาชญา้ ใบทเก่ีาเข้าเคราะห้ม ์ เหมาะโชค ิ รายโฉลกท ้กการณุก ์ จคิดกิงขาั ระวงตั วหากประมาทอาจระอา ั เร่งรกษาบั ญประคองครรลองธรรม ุ ในขณะท่นายสีงหิถ ์ูกจาคํุก ท่านผูหญ้ ิงฟกประสบอ ัุบตัิเหตุ จนถงแกึ ่อนิจกรรม นายสงหิ ได์ ขอผู้คุ้มไปรดนาศพมารดาํ้ แบบลบัๆ หากแต่ความทราบถึงนายเถ่ือนมหาดเล็ก เขาจึงเตรียมกราบบงคมทัูลความผิด นายสิงหต ์ องยอม้ จ่ายเงนหิาส้บชิงเพั่ ่อให ืนายเถ้่อนไม ื ่นาเรํ่ืองกราบบงคมทัูล ตลอดจนไมได่ ไปรดน ้าศพมารดาดํ้วย้ ***ในตานานํ ๒๔ ครานายสงหิจ ์ าคํกแสนทุกขุยาก ์ มารดาพรากภพไกลน่าใจหาย หวงกราบศพแตั ่ตดโทษโหดใจกาย ิ ยงไมัวายต่องเส้ยทรีพยัระง ์ บความั ยส่ีบสิอย่ี ่าหวงสัูงหมายยูงเลศิ พอเพยงเถีดสติครองอยิ ่ามองขาม้ มฉะนินครอบครั้วทักขุไฟล ์ กลามุ เพราะมหิามใจโลภละโมบเก ้นิ นายสงหิพ ์ นโทษท ้ต่ีิดมาตงแตั้่สมยรัชการทั่ี๒ หากแต่กลบั ไม่มบีานอยู้่จึงตองไปอาศ ้ยทั่วีงเกั ่าของกรมสุนทรภูเบศร เคราะหซ ์ ากรรมซํ้ดทั่ีกรมพระบวรราชวงมหาศักดั ิพลเสพ ไดโปรดฯ ้ ใหซ้่อมแซมวงัทาใหํท้่านนายสิงหต ์ องหาท้่ีอยู่ ใหมอ่กครีงหนั้ ่งึ ***ในตานานํ ๑๙ หลงพั นโทษท ้ผล่ีดสั้นแผิ ่นดนสองิ ชะตาไรบ้านช้ ่องหองเร้อนหายื เขาอาศ้ยัณ วงเกั ่าเนาใจกาย ไมเว่นวายกรมว้งสังซั่่อมแซม ใบสบเกิาอ้ ปสรรคจุกขวางอยัู่ พเคราะหิด ์ูอย่าหาญหกจงหลักแหลมั เร่องลงทืนพุกบัางอย้ ่างคนแรมื รอเพญแจ็ ่มวนดัมาอยี ่ารอนใจ ้
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ หลงจากทั ่านพนโทษจ ้าคํกุท่านเจาพระยาบด้นทรเดชาฯิ ไดเร้่ิมปฏิสงขรณั ์ วดจักรวรรดั ิราชาวาสวรมหาวิหารหรือ วดสามปล ั้ืมข้ึนใหม่อีกครงั้ดวยเป ้ ็นวดทั่ีบิดาของท่าน ไดเคยปฏ ้สิงขรณั ไว์ ้ ***ในตานานํ ๑๑ หลงพั นโทษจ ้าคํกตุองท้กขุร ์ อน้ จงปฏ ึสิงขรณัว ์ ดกั ่อนเก่า ดงสับสานเจตนาบืดาเนาิ วดสามปล ั้มงามเงาพรื้งเพราตาิ ใบสบเอิดเคราะห็กรรมน ์ าใจอย ํู่ จงเร่งรูการบ้ญหน ุ ุนนรกษาั ทละนีดทิละนีอยค้ ่อยทามาํ ย่อมสมบูรณพร ์ อมพาเวราคลาย้ นายสงหิต ์ องโทษพ ้ นโทษมาเป ้ ็นคนนอกราชการ ในขณะท่ี ไดร้บความลัาบากอยํู่นนกั้็ไดร้บพระกรัุณาธิคุณอนยั่งใหญ ิ ่ จากกรมหม่ืนเจษฎาบดินทรอยู่ไม่ไดขาด้ทุกขใดท ์ ่ีหนกั จงเปร ึยบเสมี อนได ืร้บการลดผั ่อนใหเป้ ็นเบา ***ในตานานํ ๒๓ นายสงหิพ ์ นโทษมาคราตกต ้าํ่ หยุดประจาราชการพานอดสํู หรมหมนเจษฎาบด่ืนทรยินขิาวดู่ ทรงอมชุู้ผ่อนสงร่ิ ายกลายเป ้ ็นเบา ยส่ีบสามฟ ิ ้าลขิตชิวีตไว ิ ้ เร่มติ นได้ล้าบากมากทํกขุเศร ์ า้ แต่มคนชี ่วยเหลอเอื้อบรรเทาื จงเพลาเพลาอึ ปสรรคไมุหน่กเกันิ เมอร่ืชกาลทั่ี๓ ทรงข้นครองราชยึ ์ พระองคทรงพระกร ์ุณา โปรดเกลาฯ้ ใหพระยาเกษตรร้กษานอกราชการกลับเขัา้ รบราชการัรวมถึงไดร้บเลั่ือนยศเป็นพระยาราชสุภาวดี แต่ไม่มเรี ือนอยู่เน่ืองจากเรือนเดมได ิถวายค้ ืนหลวง จงไปึ ผูกแพอยู่ทหน่ีาบ้าน้เจาส้ วโตั (โต กลปั ์ ยาณมตริ ) *** ตานานํ ๑๗ พระนงเกลั่าฯ้ ใหร้บกลับวังหลวงั ช่วยกจปวงชาต ิชิ่นชมสมศืกดั์ ศริ ี เป็นพระยาราชสุภาวดี พระราชทานเรอนมื เปรมปร ีดี์ ใจิ ใบสบเจิดน็ ่านิยมสมจตแจิง้ พรอมต้าแหนํ ่งการศึกษาค่ายงใหญ ่ิ ่ ผลสอบผ่านผลงานเด่นเป็นโชคชยั ดานอ้ นได ่ืเจร้ญแนิ ่ไมแพ่ก้นั
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ พระยาราชสุภาวดยกที พไปถ ังพึมายิและเขาต้ทีพเจั าตาโถง ้ ซงเป่ึ ็นหลานของเจาอนุ้วงษแตกพ ์ ่าย จากนนจั้ งไปต ึงทั้พอยัู่ ท่ีขอนแก่นแลวท้าสงครามจํ ิตวิทยากบพระัมหาอุปฮาต ตสสะิจนตอง้ยอมแพกองท้ พไทย ั ***ในตานานํนอกจากน้ียงรบมัชียชนะเจั าปาน ้เจาราชบ้ตรุ ทอ่ิบลุหนเขีาจ้ าปาส ํกั ตามไปตจีาปาส ํกแตกัจบเจั าโถง ้เจา้ ปาน เจาราชบ้ตรุไดท้งหมดั้ ๒๒ ครงพระยาราชสัุ้ภาวดี ยกทพตัเจี าตาโถงตรงแตกพ ้าย่ ยงตัองสู้สงครามต้ ่อขอศ้ ึกราย้ จนอกฝี ่ายจตอิ ่อนรอนแรงราญ ยส่ีบสองมิเคราะหีอย ์ู่จงรูไว้ ้ แต่มชิาจะลาไกลได ้พ้นผ้ ่าน พบบคคลชุ้สวีางทางก่นดารั จงสึุขศานตปลอดท ์ กขุพบส ์ุขแท้ พระยาราชสุภาวดบีกตุคี่ายเวยงคีกทุเม่ี องยโสธร ืทงยั้งจับั ครอบครวอั ปราชยโสธรคลอกไฟเสุยสี้นประมาณร ิอยคน้ หลงจากเหตัการณุน ์ ้ที่านไดสร้างว้ดชัยชนะสงครามั (วดทั ่งุ สวางช่ยภัมู )ิไวด้วย้ ***ในตานานํ ๑๓ พระยาราชสุภาวดมีชียชนะั มลดละปราบกบฏปรากฏช ิ่อื บกตุคี่ายเวยงคีกยุ ุคเลองล่ือื การาบรํ้ออื ปราชยโสธรุ ใบสบเอิดส็าเรํ ็จความตามมงมาดุ่ มไดิขาดผู้ช้่วยเหลอเอื้อแรงผื ่อน สงศ่ิกดั์ สิทธิ์ ทิกประการบุนดาลพรั ไรเร้่องรือนรอนเร้่องรื ายสบายใจ ้ เม่อพระยาราชสืุภาวดีอยู่จดการบัานเม้องทื่เวียงจีนทนัจ ์ น เรียบรอย้ ไดมอบหมายให ้ท้าวเพ้้ียวอยู่รกษาเวั ียงจนทนั ์ ส่วนครอบครวลาวทัจ่ีบมาได ัคร้่ึงหน่ึงนนให ั้อยู้่เป็นพลเมองื เวยงจีนทนั ์ อีกคร่ึงหน่ึงกวาดลงมากรุงเทพฯ พรอมก้นนั้ี ไดน้าพระบางซํ งเป่ึ ็นพระพทธรุ ูปสาคํญและเจัาอ้ ปราชมาเฝุ้า รชกาลทั่ี๓ ดวย้ครงนั้นพระองคั้ ์ พระราชทานพระบาง ใหแก้ ่พระยาราชสุภาวดีท่านจึงสรางว้หารเพิ่อประด ืษฐานิ พระบางไวท้ว่ีดสามปล ั้มื ***ในตานานํ ๒๕ พระยาราชสุภาวดตีเวียงจีนทนั ์ สูศ้ึกสรรคสงบแล ์ วแผ้วภ้ยผลาญั นาพระบางสํงศ่ิกดั์ สิทธิ์ สถิตกาลิ กลบกรัุงเทพฯ สรางว้หารสถานยงิ ยส่ีบหิาบ้ญบรรจบพบเน ุ้อคืู่ โชคลาภอยู่พรอมพร้งดั่งประสงค ั่ ์ สมหวงดั งปรารถนาค ั ่าควรคง อย่าลมหลงเพืมก่ิศลดลทานธรรมุ
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ รชกาลทั่ี๓ โปรดเกลาฯ้ ใหเจ้า้พระยาราชสุภาวดียกทพั กลบไปเว ัยงจีนทนัอ ์ กครีงหนั้ ่ึงดวยทรงเป ้ ็นห่วงเร่ืองทย่ีงไมั ่ สามารถจับเจาอนุ้วงษ ์ได้ทั้งยังทรงรับสังไม ่่ใหเก้ ็บ เวยงจีนทนั ไว์ และให ้ท้าลายให ํส้้นิ ๕ พระนงเกลั่าฯ้สงความดั่วยก้าชํบั เร่งยกทพกลับเวัยงจีนทรัสรรค ์ ศ ์ ึกใหญ่ ลางมลท้นเจิาอนุ้วงศจงต ์ งใจั้ อย่าปลอยให ่ก้าเรํบริายหมายก้ ่อการณ ์ ใบทห่ีาพยายามอย้ ่าขามขลาด จงสามารถสึาเรํ ็จผลดลสุขศานต ์ ลมแล้วล้กอยุ่างนกสัูคู้่ดวงมาน ย่อมกาวผ้ ่านอนตรายได ัสุ้ขจรงิ เมอ่ืเจา้พระยาราชสุภาวดเดีนทิพมาถังคึ ่ายพนพรัาว้พบทพั ของเจาอนุ้วงษก ์ ําลงลัอมย้ ิงกองทพพระยาพั ิชยสงครามั ท่านเหนท็พเวัยงจีนทนัฆ ์ ่าทหารไทยตายเกลอนและเล่ืงเห็น็ ว่าทหารท่านนอยจ้ ึงมุ่งหนาไปรวบรวมก ้ ําลงพลยังเมั ือง ยโสธรก่อน ๒๘ คราบกคุ่ายพนพรัาวหว้งเขัาสู้้ พบศตรัูเจาอนุ้วงษตรงส ์ งหารั ทพพระยาพัชิยสงครามขามเขัดการณ็ ์ เจาพระยาฯ้สงทหารมั่งผุ่่านไป ยส่ีบแปดป ิญหาเยัอนเหมือนมดกืดั นดนิอยจ้ ดเปั ็นครงคราวราวนั้ าไหล ํ้ สุขภาพป่วยอดออดแติ ่ปลอดภยั อย่าหวนใจไม ั่ นานคลายไร ่ก้งวลั เหตการณุ์ น้ีเป็นวรกรรมีณ ท่งบกหวานุเจา้พระยาราชสุภา วดีพลาดท่าใหแก้ ่เจาราชวงศ้ ์ ทาใหํถ้กปลายหอกเฉูียดทอง้ มเลี อดไหล ื ในเวลาเดียวกนัเจาราชวงศ้ ์ไดหย้ ิบหอกกลบั หมายจะแทงซาํ้แต่หลวงพพิธเขิามาช้ ่วยไวจ้งถึกูเจาราชวงศ้ ์ ฟนคอขาดถังแกึ ่ชวีติ เจ้าราชวงศ์โอรสเจ้าอนวงศุ์ ๓ วรกรรมที ่งบกหวาุนยงขานไข ั เจาพระยาฯ้ ประสบภยอั นใหญ ั ่หลวง เจาราชวงศ้จะพ ์ ชิตปล ิดแดดวงิ แต่เลยลวงถ่กเพูยงที องให ้หมองชนม้ ์ ใบทสามอย่ี ่าโลเลหลงเลห่ร ์ าย้ หากหนกแนั ่นใจกายคลายทกขุหม ์ น่ ยงค่ิดมากยิงย่ิุ่งยากลาบากตนํ สงบเถดดวงกมลิ ...เกดผลงามิ
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ จากการท่ีเจา้พระยาราชสุภาวดีจบตัวเจัาอนุ้วงษได์ ้ทาใหํ ้ ไดร้บเลั อนยศเป่ื ็นเจาพระยาบด้นทรเดชาิ (สงหิ ์ สงหเสนิ ี) ครองตาแหนํ ่งสมหนายกุโดยประจาอยํู่หวเมัองตะวืนออกั เพอควบค่ื มฝุ่ายลาว ไปราชการทพปราบกบฏเว ัยงจีนทนัตอนต์นม้ความชอบีทรงพระ กรุณาโปรดฯ ใหเป้ ็นเจาพระยาราชสุ้ภาวดีครนเจั้าพระยาอภ้ยภัูธรถงึ อสญกรรมักรมพระราชวงบวรฯักราบทูลความดความชอบี โปรดฯ ใหว้า่ ทสม่ีหนายกุ ต่อมามความชอบในการปราบกบฏเว ียงจีนทนัตอนหล์งั โปรดฯ ใหเป้ ็นเจาพระยา้บดนทรเดชาิทสม่ีหนายกุ ๔ ครงั้เจา้พระยาราชสุภาวดี เฉลมศริฉลองศีกดั์ ประจ ิกษัหล ์ า้ กษตรัยิแก ์ วโปรดเกล ้าฯ้ เป็นเจาพระยา้ ช่อบดืนทรเดชาสงิานาม่ ใบทส่ีทว่ีสีุขส้นทิกขุร ์ อน้ เกยรตีขจรเกริ กไกรให ิเกรงขาม้ หวงใดได ัสมหว้งดังนัยามิ สรุปความวาประเสร ่ฐเลิศคิณคงุ เจาพระยาบด้นทรเดชาฯิเดนทางกลิ บมาจากการปราบกบฏ ั เวยงจีนทนัส ์ู่กรุงเทพฯดวยช้ยชนะอยั ่างงดงาม รชกาลทั่ี๓ จึงทรงพระกรุณาโปรดฯ ใหพระยาว้ ิชิตกรุงเก่าจดแจงตังั้ โขลนทวารบวงสรวงเทพารกษัและน ์ ิมนต ์ พระสงฆ ์ สวด พระปริตรประพรมนามนตํ้ ให์ แก้ ่แม่ทพนายกองทั่ีกลบมาั เพอเป่ื ็นสริมงคลติ ่อเจาพระยาบด้นทรเดชาิ (สงหิ ์ สงหเสนิ )ี ***ในตานานํ ๑ เลศวาระเจิาพระยาฯ้เกยรตี ปรากฏ ิ ปราบกบฏเวยงจีนทรับ ์ นทั่กสุ้นิ พระนงเกลั่าฯ้ตงพั้ธิศรีแผี ่นดนิ ลางราค้นริบขวัญทั ่านกลบเมัองื ใบทหน่ี่งเปึ ็นเอกดเรกลิกษณั ์ เจรญถิวนยศศ้กดั์ จิกฟัูเฟ่ือง กอปรกจใดส ิาเรํ ็จงามนามรุ่งเรองื โชคต่อเน่องนืบทวั แสนปร ีดี์ เปรม ิ เจาพระยาบด้นทรเดชาฯิทราบว่าเจาพระยาพระคล้งตังทั้พั ท่ีเมืองโจฎก ท่านจึงเปล่ียนการเดินทพมายังเมั ืองโจฎก แต่กลบพบป ัญหาคั ือเร่ืองภูมประเทศ ิเพราะการเดนทางไป ิ ตีไซ่ง่อนนนไม ั้่ใช่ง่ายเน่ืองจากลานํ าโขงไหลมาถ ํ้งทะเลสาบึ เมองเขมรแลื วจะแยกออกเป ้ ็นสองแคว ส่งผลใหเด้ ินทพั ไดยากล้าบากมากขํ้นึ ๑๒ เจาพระยาฯ้แกไขเร ้่องเมื องโจฎก ื คดหยิบยกกลอิ บายหมายปรุบเปล ัยน่ี จะไปตไซี ่งอนน่นตั้องหม้นเพั่ยรี สูวนเว้ยนอี ปสรรคหนุกมากมายั ใบสบสองเคราะหิร ์ายไม ้วายว่าง่ งานทกอยุ่างยุ่งยากลาบากหลายํ ตองต้ดขิดขันขุ่องหมองใจกาย ้ ก่อนรอดพนอ้ นตรายได ัสุ้ขจรงิ
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ เจาพระยาบด้นทรเดชาฯิตองเด้นทิ พทางบกไปท ัาศํ ึกอะไร ขณะเดยวกีนนันทั้่านไดทราบว้ ่าเจา้พระยาพระคลงจะตัอง้ ออกศึกใหญ่ทางเรอซื งไม่ึเช่่ยวชาญนีกัเจาพระยาบด้นทรเดิ ชาฯจึงตดสั นใจเข ิาช้ ่วยกองทพเรั ือของเจาพระยาพระคล้งั ก่อน ศึกตไซง ีอน่แต่ตองเด้นทิพผั ่านกมพัชาู ๒ เจาพระยาบด้นทรชาญการศิ ึกหนกั มใชิ ่แค่ทพหลักพัทิกษัส ์ู้ ตองช้ ่วยเจา้พระยาพระคลงตั งใจด ัู้ หมายกอบกูท้พเรัอเพือแผ่ื ่นดนิ ใบทสองต่ีองอดทนเต้อนตนคืดิ มานะจตมิงเพุ่ยรพากลีาบากสํ้นิ แมงานหน้กอยั ่าทอถอยน้ อยใจจ ้นติ ์ เหน่อยกื ่อนจงสมถวึลสิ้นเวรกรรมิ กองทพของเจัาพระยาพระคล้งเกั ิดปญหาทั่ีไม่อาจแกได้ ้ เพราะเจาพระยาพระคล้ งได ัจ้ับครอบครัวญวนท่ีเป็น ชายฉกรรจ ์ จํานวนแปดสิบคน แต่ไม่ทราบว่าควรจะทาํ อย่างไรต่อไป หากท้งไว ิก้็อาจก่อกบฏ แต่หากจะนากลํ บไป ั เป็นเชลยก็มพี้นทื่เรี ือไม่เพยงพอีเจาพระยาบด้นทรเดชาฯิ จงเขึ าไปช ้ ่วยแกไขโดยส ้ ่งนกโทษเหล ัาน่ นไปส ั้าเรํ ็จโทษทลาว่ี ๒๑ เจาพระยาพระคล้งทั ่านพบปญหาั เจาพระยาฯ้บดนทรเดชามาแกิ ไข้ จบนั กโทษญวนส ั ่งลาวพนชาวไทย ้ เพอม่ื ใหิ เปล้องเรือเมือกล่ืบกรัุง ยส่ีบเอิดจะม็เคราะหีเพราะผ ์ูอ้น่ื วกฤตยิ นมาให ่ื ได้ยากยุ้่ง อย่าสรางงานจะเก้นแกิแย้ ่นงนัุง รูปร้ บปร ัุงดวยสร้างผลก้ศลทานุ ทพของเจัาพระยาบด้ ินทรเดชาฯ และเจาพระยาพระคล้งั พยายามเดินทพเรั ือสู่ไซ่ง่อน หากแต่ไม่เป็นไปตามแผน ทวางไว ่ีเพราะกองท้พของเจัาพระยาพระคล้งและนายทหารั ชนรองขาดความกลั้าหาญ้รวมถงไมึเช่่อฟืงคัาสํงของแมั่ท่พั ๘ กลางกระแสสมทรไกลเยุอนไซ ื ่งอ่น มจีดอุ่อนไมสมหว่งดังมังหมายุ่ ทหารนอยขาดเช้่อฟืงยังเจัานาย้ เจาพระยาฯ้สูขวนขวายคลายเหต้การณุ์ ใบทแปดส่ีงท่ิท่ีาวําล่าเลํ้ศิ ปญหาเกัดเพิ อลองใจให ่ืพ้นผ้ ่าน ทาดํตี่อไปเถดเกิดงามงานิ สบสุขศานตด ์ วยม้ธรรมคีาชํู้ตน
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเส ินี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ เหตการณุ์ น้ีเป็นกลการรบของท่านเจาพระยาบด้นทรเดชาฯิ คือกองทพของทั ่านตงอยัู้่ในท่โลีง่แต่ฝ่ายญวนกลบอยัู่หลงั ดงไผ่ท่านจงตึองส้ งใหั่ทหารย้งกระสิุนเงนของจริงเขิ าไปล ้อ่ ศตรัูพวกญวนเหนด็งนันจั้งพากึนวังออกมาเก่ิ ็บกระสุนจน ถกจูบได ั ในท้ายท้ส่ีุด การศึกครงนั้ ้ีทาใหํต้องเส้ยกระสีุนเงนิ ประมาณ ๕๐-๖๐ ลูก ๑๔ เยยมกลศ่ี ึกเจาพระยาฯ้คราต่อสู้ ลวงศตรัูใหออกโรงจากดงไผ ้ ่ กระสุนเงนระดมเอายิงเขิ าไป้ ญวนดใจตีดอิบายหมายเกุ็บครอง ใบสบสิข่ียสนแสนจนจัติ เศรษฐกจชิ้ชีดดัูขดคลัอง่ รูพอเพ้ ยงประหย ีดกันทักครรลองุ เพอประคองครอบคร่ืวรอดตัวกันั ระหว่างทางทไทยถอยท ่ีพจากญวนกลับเขมรั ทหารไทยนนั้ ถูกเขมรลอบทารํายจนกองท้พเสัยหายหนีกัท่านเจาพระยา้ บดนทรเดชาฯิ โกรธมากจงพึกทัพแลั วให้ค้นป้ ่าจบตัวเขมรทั่ี ก่อการณ ์ ครงนั้ ้ีใหได้ ้เม่ือทหารพบตวตันเหตุ้ท่านไดส้งั่ ใหเผาเส้ยแลีวจ้งยกทึ พไทยเด ันทางติ ่อไปยงเมัองเชืงกะชิมุ เมอเจ่ืาพระยาบด้นทรเดชาิ (สงหิ ์ สงหเสนิ ี) ยกทพออกมาั กรุงกัมพูชาเห็นความทรุดโทรมของวดวาอารามตั ่างๆ ภายในเมืองพนมเปญท่ีเสียหายระหว่างสงคราม จึงมีใจ ศรทธาบัูรณะวดั ๑๖ ระหวางทางถอยท่พกลับเขมรั กบฎเวรลอบตทีพหวังดับสั้นิ เจาพระยาฯ้สงออกลั่าฆ่ ่าไพรนิ จงเดึนดินยกทิพกลับกรัุงเดมิ ใบสบหกอิ ปสรรคจุกเลัอนหายื ทเคยร่ี ายกลายเป ้ ็นดมีสี่งเสรมิ รูอดใจรอเวลามาต ้ ่อเตมิ จดพันเพูมโอกาสทองท ่ิ ปองมา่ี หลงจากทัาศํ ึกกบญวนมานานัญวนจงขอสงบศึ ึกและยอม ปลอยราชวงศ่ก ์ มพัูชา รชกาลทั่ี๓ มพระกรีุณาโปรดเกลาฯ้ ใหเจ้าพระยาบด้นทรเดชาฯิ เป็นผูร้บผัดชอบดิูแลการสราง้ เมองหลวงเฉพาะกาลทื เขมรโดยถอดแบบกร ่ีุงรตนโกส ันทริ ์ เร่งตกแต่งการบานเม้ ืองเสียใหม้นให ั่เสร้ ็จ จะไดเล้กถอนิ กองทพพากันกลับเขั าไปหาบ ุ้ตรภรรยา ทาบํุญใหทานให ้ ้ สบาย และความชอบนายทพนายกองซั่ึงไดออกไปล ้าบากํ กรากกราอยํ ู่ชานาน้กลบเขั าไปก ้ ็จะโปรดเกลาฯ้พูนบาเหนํ ็จ ตงแตั้่งใหม้ยศถาศีกดั ิตามผ์ูม้ความชอบมากและนีอย้ ๑๕ หลงศั ึกญวณสงบครองตรองถถ่ีวน้ เจาพระยาฯ้ยกกระบวนทพถัวนถ้่ี คมการสรุางกรุ้งเขมรเหนงามด็ ี ตามคาทํพระน่ีงเกลั่าฯ้ โปรดเกลาฯ้มา ทส่ีบหิาเฉล้ มลาภปราบท ิกขุส ์้นิ สมถวลเจริญลิาจํ้ารํสหลัา้ พบยอดขวญได ัช้่นชมสมศรืทธาั ไพบูลยย ์ งวาสนาน่ิ ่านยมิ
เน้ือหาประวตัทิ่านเจาพระยาบด้ ินทรเดชา (สงหิ ์สงหเสน ิ ี) เซียมซีใบท่ีคาทํานายํ ในปี๒๓๙๑ หลงเจัาพระยาบด้นทรเดชาฯิเสร็จราชการศึก จากเมองเขมรและได ืน้าทํพกลับกรัุงเทพฯ ระหว่างเดนทิพั ผ่านฉะเชงเทราทิ ่านเขาช้ ่วยทพของเจัาพระยาพระคล้ งปราบ ั จนตีวเหั้ยท่ีฉะเช่ีงเทราจนเสริ ็จเรยบรีอย้ ๗ สาเรํ ็จศึกเขมรสูร้ปิูส้นิ เดนทิพดันกลิบสยามงามสมัยั เขาช้ ่วยทพพระยาพระคลังหวังชังชิยั ปราบจนตีวเหั้ ยได ่ี ไม้ยากเย่น็ ใบทเจ่ีดเสร็ ็จหมองหมายใหคลายโศก ้ ดวยช้่นโชคชะตาฆ ื ่าทกขุเข ์ ญ็ เหลอเพืยงเสี้ยวอี ปสรรคประจุกษั เป์ ็น เพยรบีาเพํญว็ริยะชิานะมารํ