e-book เรื่องเทคโนโลยีการสื่อสาร

à·¤â¹âÅÂÕ¡ÒÃÊÍè× ÊÒÃ
ÇÔ·ÂÒ¡ÒäÒí ¹Ç³ Á.2

¨´Ñ ·íÒâ´Â
¹Ò§ÊÒǨԵ¾ÔÊ·Ø ¸ìÔ ÊÕà¼Í× ¡

คู่มือการใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) หน่วยที 3
เทคโนโลยีการสือสารเลม่ นีจดั ทาํ เพือใชป้ ระกอบการจดั กจิ กรรม
การเรียนการสอน กลุ่มสาระการเรียนรูเ้ ทคโนโลยี (วิทยาการ
คาํ นวณ) ชันมธั ยมศึกษาปี ที 2 ซึงเป็ นสือนวตั กรรมทีสมบูรณ์
ครบถว้ นทังดา้ นเนือหาสาระ เป็ นขนั ตอน เขา้ ใจง่าย สาํ หรบั ครู
สามารถนําไปใชป้ ระกอบการสอนไดเ้ ป็ นอยา่ งดี สาํ หรบั นักเรียน
ใชเ้ ป็ นแนวทางในการศึกษาคน้ ควา้ ดว้ ยตนเอง ในเรืองของการ
จดั ทําหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) ซึงเป็ นสือการเรียนรูท้ ี
เหมาะสมกบั วยั และระดบั ชนั ของนักเรียน

ผจู้ ดั ทาํ หวงั เป็ นอยา่ งยงิ วา่ หนังสืออเิ ล็กทรอนิกส์ (E-Book)
เรืองเทคโนโลยีการสือสารและการประยุกต์ใชห้ รือแกป้ ัญหา
เบืองตน้ หน่วยที 1เทคโนโลยีการสือสารเล่มนีจะเป็ นประโยชน์
ต่อการจัดการเรียนการสอน ตลอดจนนําไปสู่การสรา้ งสรรค์
ผลงานและสามารถนําไปใชใ้ นชีวิตประจาํ วนั ของนักเรียนต่อไป

ผจู้ ดั ทาํ
จิตพิสุทธิ สีเผือก

2

คาํ นํา 1
ความหมายของเทคโนโลยกี ารสือสาร 7
องคป์ ระกอบของการสือสาร 7
8
ขอ้ มูลขา่ วสาร 8
ผูส้ ง่ 9
ผรู้ บั 9
สือกลาง 10
โปรโตคอล 10
ประเภทการสือสาร 11
การสือสารทางเดียว 12
การสือสารสองทาง
การใชเ้ ทคโนโลยกี ารสือสาร
บรรณานุกรม

3

1

ความหมายของเทคโนโลยกี ารสือสาร
ก า ร สื อ ส า ร ห รื อ ก า ร สื อ ค ว า ม ห ม า ย

(Communication) เป็ นคําทีรากศัพท์มาจากภาษา
ละติน “communius” หมายถึง “พร้อมกัน” หรือ
“ร่วมกนั ” (common) หมายความวา่ เมอื มกี ารสอื สาร
ระหว่างกนั เกิดขึน คนเราพยายามทีจะสรา้ ง “ความ
พร้อมกันหรือความร่วมกัน” ทางด้านความคิด
เรืองราวเหตุการณ์ ทศั นคติ ฯลฯ กบั บุคคลทีเรากาํ ลงั
สือสารด้วยนัน ดังนัน การสือสารจึงหมายถึง การ
ถ่ายทอดเรืองราวการแลกเปลียนความคิดเห็น การ
แสดงออกของความคิดและความรูส้ ึก ตลอดรวมไปถึง
“ระบบ” (เชน่ ระบบโทรศพั ท)์

2

เพือการติดต่อสือสารขอ้ มูลซึงกนั และกนั (Webster’s
Dictionary 1978 : 98) นอกจากนี การสือสารยงั เป็ น
การทียุคคลในสังคมมีปฏิสมั พนั ธโ์ ตต้ อบกันโดยผ่าน
ทางขอ้ มลู ข่าวสาร สญั ลกั ษณต์ ลอดจนเครืองหมายต่าง
ๆ ดว้ ย (Fisle 1985 : 2)

เทคโนโลยี มคี วามหมายค่อยขา้ งกวา้ ง โดยทวั ไป
หมายถึง สิงทีมนุษยพ์ ฒั นาขึน เพือช่วยในการทํางาน
หรือแก้ปั ญหาต่าง ๆ เช่น อุปกรณ์, เครืองมือ,
เครืองจกั ร, วสั ดุ หรือแมก้ ระทงั ทีไมไ่ ดเ้ ป็ นสิงของทีจบั
ตอ้ งได้ เช่น กระบวนการต่าง ๆ เทคโนโลยี เป็ นการ
ประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ให้เกิดประโยชน์ ในทาง

เศรษฐศาสตร์ มองเทคโนโลยีว่า เป็ นความรู้ของ
มนุษย์ ณ ปัจจุบนั ในการนําเอาทรพั ยากรมาผลิตเป็ น
ผลิตภัณฑ์ทีตอ้ งการ (รวมถึงความรู้ว่าเราสามารถ
ผลิตอะไรได้บ้าง) ดังนัน การเปลียนแปลงทาง
เทคโนโลยีจะเกิดขึนเมือความรูท้ างเทคนิคของเรา
เพิมขนึ

3

เทคโนโลยีการสือสาร จึงหมายถึง สิงทีมนุษย์
พัฒนาขึนเพือใชใ้ นการสือสารระหว่างกัน โดยการ
ถ่ายทอด รบั รูข้ ่าวสารร่วมกัน ผ่านเครืองมือเหล่านัน
ซึงไม่จําเป็ นต้องเป็ นเครืองมือ อุปกรณ์ เครืองจักร
วสั ดุ เพียงอย่างเดียว อาจหมายรวมถึงกระบวนการ
ต่าง ๆ ทีเกิดจากการประยุกตท์ างวทิ ยาศาสตรด์ ว้ ย

4

เ ท ค โ น โ ล ยี ก า ร สื อ ส า ร (COMMUNICATION
TECHNOLOGY) คือเทคโนโลยดี ิจิตลั (Digital Technology)
ประเภทหนึงซึงได้พัฒนาตัวเพือเอือต่อการจัดการ “การ
สือสาร(Communication)” หรือ “การขนส่งข่าวสาร(Transfer
of Information)” เทคโนโลยีการสือสาร ไม่ว่าจะเป็ น
ทางด้านภาพ (Image) เสียง (Voice) หรือทางด้านขอ้ มูล
(Data) ไดร้ บั การพฒั นาจนมนุษย์ สามารถเชือมโยงติดต่อกนั
ไดอ้ ยา่ งสะดวกรวดเร็ว และเป็ นเครือข่ายทีติดต่อสือสารกนั ได้
ทวั โลกเป็ นยุคของสารสนเทศ (Information Age) และเป็ น
สงั คมสารสนเทศ (Information Society) ทีนับวนั จะมีอตั รา
การเติบโตขึนทุกทีทังในด้านขนาดและประมาณข่าวสารที
ไหลเวยี นอยูใ่ นสงั คม (ธวชั ชยั พานิชยกรณ,์ 2539) หมายถึง
เทคโนโลยใี นการสือสารยุคใหม่ 4 กลุ่ม ไดแ้ ก่

เทคโนโลยกี ารแพรภ่ าพและเสียง

เทคโนโลยีการพิมพ์
เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์

เทคโนโลยสี ือสารโทรคมนาคม

5

บทบาทของเทคโนโลยีการสือสารในปัจจุบนั เช่น
คอมพิวเตอร์ดาวเทียมเพือการสือสาร โครงข่าย
โทรศพั ท์ อุปกรณ์ ภาพและเสียง มผี ลกระทบต่อ “สือ
แบบดงั เดิม” (Traditional Media) ซึ ง ไ ด้ แ ก่
หนังสือพิมพ์ นิตยสารวิทยุกระจายเสียง ทาํ ให้ เกิดสิง
ทีเรียกว่า “การปฏิวัติแห่งระบบตัวเลข” (Digital
Revolution) ทํา ให้ข้อมูล ข่า ว สา ร ไ ม่ว่า จ ะอยู่ใน
รูปลักษณ์ใด เช่น ข้อความเสียงภาพเคลือนไหว
รูปภาพ หรืองาน กราฟิ ก ไดร้ บั การปรบั เปลียนใหเ้ ป็ น
ภาษาอกี ชนิดหนึงเป็ นรปู แบบเดียวกนั ทงั หมด

หนังสือพิมพ์

วทิ ยุ
นิตยสาร

6

คือสามารถอ่านและส่งผ่านไดอ้ ยา่ งรวดเร็วดว้ ยเครือง
คอมพิวเตอรแ์ ลว้ ยงั สามารุนําเสนอในลกั ษณะใดก็ได้
ต าม คว า มต้องกา รใช้งานของผู้ใช้งาน ค วา ม
เปลียนแปลงนีถูกเรียกขานว่า “การทําใหเ้ ป็ นระบบ
ตวั เลข” หรือ “ดิจิไทเซชนั ” (Digitization) ดว้ ยระบบ
ทีมีการทําให้เป็ นระบบตัวเลข เป็ นปั จจัยสําคัญ
ประการหนึทีทาํ ใหเ้ กิด “สือใหม”่ (New Media) ขึน
เป็ นสือทีมีลักษณะเกียวขอ้ งกับระบบตัวเลข เครือง
คอมพิวเตอร์ และระบบการสะท้อนกลับ หรือ
“อนิ เตอรแ์ อคทีฟ” (Interactive)

อินเตอรแ์ อคทีฟ

7

1 . ข้อ มู ล ข่ า ว ส า ร ( Message) คื อ สัญ ญ า ณ
อิเล็กทรอนิกสท์ ีส่งผ่านไปในระบบสือสาร ซึงอาจถูก
เรียกว่า สารสนเทศ (Information) โดยแบ่งเป็ น 5
รูปแบบ ดงั นี

ขอ้ ความ (Text) ตวั เลข (Number)

รูปภาพ (Images) เสยี ง (Audio)

วิดีโอ (Video)

8

2. ผูส้ ่ง (Sender) เป็ นตน้ ผสู้ ่ง (Sender)
ท า ง ที ใ ช ้ใ น ก า ร ส่ ง ข่ า ว ส า ร
(Message) เป็ นต้นทางของ
การสื อสาร ข้อมูล มีหน้าที
เตรียมสรา้ งขอ้ มูล เช่น ผู้พูด
โทรทัศน์ กลอ้ งวิดีทัศน์ เป็ น
ตน้

ผรู้ บั (Receiver) 3. ผู้รับ (Receiver) เป็ น
ปลายทางการสือสาร มีหน้าที
รับขอ้ มูลทีส่งมาให้ เช่น ผูฟ้ ัง

เครืองรบั โทรทศั น์ เครืองพมิ พ์
เป็ นตน้

9

4. สือกลาง (Medium) หรือตวั กลาง เป็ นเสน้ ทาง
การสือสารเพือนําขอ้ มลู จากตน้ ทางไปยงั ปลายทาง สือ
ส่งขอ้ มูลอาจเป็ นสายคู่บิดเกลียว สายโคแอกเชียล
สายใยแกว้ นําแสง หรือคลืนทีส่งผ่านทางอากาศ เช่น
เลเซอร์ คลืนไมโครเวฟ คลืนวิทยุภาคพืนดิน หรือ
คลืนวิทยุผ่านดาวเทียม

5 . โ ป ร โ ต ค อ ล ( Protocol) คื อ วิ ธี ก า ร ห รื อ
กฎระเบียบทีใชใ้ นการสือสารขอ้ มลู เพือใหผ้ ูร้ บั และผูส้ ่ง
สามารถเขา้ ใจกนั หรือคุยกนั รูเ้ รือง โดยทังสองฝังทัง
ผู้รั บ แ ล ะ ผู้ส่ ง ไ ด ้ต ก ล ง กั น ไ ว ้ก่ อ น ล่ ว ง ห น้ า แ ล ้ว ใ น
คอมพิวเตอร์โปรโตคอลอยู่ในส่วนของซอฟต์แวร์ทีมี
หน้าทีทาํ ใหก้ ารดาํ เนินงานในการสือสารขอ้ มูลเป็ นไป
ตามโปรแกรมทีกาํ หนดไว้

สายโคแอกเชียล คลืนวิทยุ

10

การสือสารทางเดยี ว (One - Way
Communication) เป็ นการส่งข่าวสารหรือการสือ
ความหมายไปยงั ผูร้ บั แต่เพียงฝ่ ายเดียว โดยทีผูร้ บั ไม่
สามารถมีการตอบสนองในทันที (immediate
response) ให้ผู้ส่งทราบได้ แต่อาจจะมีปฏิกิริยา
สนองกลบั (feedback) ไปยังผู้ส่งภายหลังได้ การ
สือสารในรูปแบบนีจึงเป็ นการทีผู้รับไม่สามารถมี
ปฏิสมั พนั ธ์ต่อกันไดท้ ันที จึงมักเป็ นการสือสารโดย
อาศัยสือมวลชน เช่น การฟั งวิทยุ หรือการชม
โทรทศั น์ เหล่านีเป็ นตน้

การฟังวิทยุ

ชมโทรทศั น์

11

การสือสารสองทาง (Two - Way
Communication) เป็ นการสือสารหรือการสือ
ความหมายทีผูร้ ับมีโอกาสตอบสนองมายังผูส้ ่งได้
ในทนั ที โดยทีผูส้ ่งและผูร้ บั อาจจะอยตู่ ่อหนา้ กนั หรือ
อาจอยูค่ นละสถานทีก็ได้ แต่ทังสองฝ่ ายจะสามารถ
มีการเจรจาหรือการโตต้ อบกนั ไปมา โดยทีต่างฝ่ าย
ต่างผลัดกันทําหน้าทีเป็ นทังผูส้ ่งและผูร้ ับในเวลา
เดียวกนั เชน่ การพดู โทรศพั ท์ การประชุม เป็ นตน้

การประชุม

¡ÒÃãªàŒ ·¤â¹âÅÂÕ 12
¡ÒÃÊÍè× ÊÒÃ

การใชเ้ ทคโนโลยีการสอื สาร
การสือสารขอ้ มูลและเครืองข่ายคอมพิวเตอร์ใน

ปัจจุบันไดต้ ะหนักถึงความสําคัญในกานําเทคโนโลยี
ค มนาค ม แล ะก าร สือสา รมา ช่ว ยงานเพือเพิม
ประสิทธิภาพของการดําเนินงาน ซึงการประยุกต์ใช้
เทคโนโลยกี ารสือสารมีดงั นี

ไปรษณียอ์ ิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Mail : E-mail)
การใชอ้ ุปกรณอ์ ิเล็กทรอนิกส์ เช่น โทรศพั ทม์ ือถือ

คอมพิวเตอร์ และพีดีเอ ส่งขอ้ ความอิเล็กทรอนิกสไ์ ป
ยงั บุคคลอืน โดยการสือสารนีบุคคลทีทําการสือสาร
จะตอ้ งมีชือและทีอยูใ่ นรูปแบบอีเมลแ์ อดเดรส

ไปรษณียอ์ ิเล็กทรอนิกส์

13

โทรสาร (Facsimile หรือ Fax)
เป็ นการส่งขอ้ มูล ซึงอาจเป็ นขอ้ ความทีเขียนขึนดว้ ยมือ

หรื อ การพิ มพ์ รูปภาพ หรือกราฟต่าง ๆ จากเครื อง
คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อืน ๆ ทีมีอุปกรณ์ที
เรียกว่าแฟกซ-์ โมเด็มไปยงั เครืองรบั โทรสาร การส่งขอ้ ความ
ในลกั ษณะนีช่วยประหยดั ค่าใชจ้ ่ายและมีประสิทธิภาพสูงกวา่
การ ส่งขอ้ มูลผ่านเครืองโทรสารธรรมดา

โทรสาร

วอยซเ์ มล (Voice Mail)
เป็ นการส่งขอ้ ความเป็ นเสียงพูดใหก้ ลายเป็ นขอ้ ความ

อิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบเครือข่ายการสือสารขอ้ ความจะถูก
บนั ทึกไวใ้ นอุปกรณ์บนั ทึกเสียงทีเรียกวา่ วอยซเ์ มล์บ็อกซ์ เมือ
ผูร้ บั เปิ ดฟังขอ้ ความดงั กล่าวก็จะถูกแปลงกลบั ไปอยใู่ นรูปแบบ
ของเสียง พดู ตามเดิม

วอยซเ์ มล

14
การประชุมทางไกลอิเล็กทรอนิกส์ (Video
Conferencing)

เป็ นการสือสารขอ้ มูลโดยการส่งภาพและเสียงจาก
ฝ่ ายหนึงไปยงั อีกฝ่ ายหนึงในการใช้ Vide
Conferencing จะตอ้ งมีอปุ กรณส์ าํ หรบั การบนั ทึกภาพ
และอุปกรณบ์ นั ทึกเสียง โดยทีภาพและเสียงทีส่งไปนัน
อาจเป็ นภาพเคลือนไหวทีมีเสียงประกอบได้ การ
ประชุมทางไกลอิเล็กทรอนิกสช์ ่วยประหยดั เวลาและ
ค่าใชจ้ ่ายในการเดินทางไปประชุม

การประชุมทางไกลอิเล็กทรอนิกส์

15
การระบุตาํ แหน่งดว้ ยดาวเทยี ม (Global Positioning
Systems : GPSs)

เป็ นระบบทีใชว้ ิเคราะห์และระบุตําแหน่งของคน
สัตว์ หรือสิงของทีเป็ นเป้ าหมายของระบบ การ
วิเคราะหต์ าํ แหน่งทาํ ไดโ้ ดยใชด้ าวเทียมระบุตําแหน่ง
ปัจจุบนั มีการนําไปใชใ้ นระบบการเดินเรือ เครืองบิน
และเริมพฒั นามาใชเ้ พือระบุตาํ แหน่งของรถยนตด์ ว้ ย
กรุป๊ แวร์ (groupware)

เป็ นโปรแกรมประยุกตท์ ีช่วยสนับสนุนการทาํ งาน
ของกลุ่มบุคคลให้สามารถทํางานร่วมกัน การใช้
ท รั พ ย า ก ร แ ล ะ ส า ร ส น เ ท ศ ร่ ว ม กั น โ ด ย ผ่ า น ร ะ บ บ
เครอื ข่าย

GPSs

16
การโอนเงนิ ทางอิเลก็ ทรอนิกส์ (Electronic Fund
Transfer : EFT)

ปัจจุบนั ผูใ้ ชส้ ามารถชาํ ระค่าสินคา้ และบริการโดย
การโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ จากบัญชีธนาคารที
ใหบ้ ริการโอนเงินอตั โนมตั ิดว้ ยเทคโนโลยกี ารสือสารที
ทันสมัย กิจกรรมทีประยุกต์ใชก้ ันเป็ นประจํา ได้แก่
การโอนเงนิ ผ่านทางตู้ ATM
การแลกเปลยี นขอ้ มูลอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Data
Interchange : EDI)

เป็นระบบแลกเปลียนขอ้ มูลเชิงทางอิเล็กทรอนิกส์
ระหว่างองค์การ โดยใช้แบบฟอร์มของเอกสาร
อิเล็กทรอนิกสท์ ีมีรูปแบบมาตรฐานสากล เช่น การส่ง
ใบสงั สนิ คา้ ใบสง่ ของ ใบเรยี กเกบ็ เงิน

ตู้ ATM ใบสงั สินคา้

17
การระบุลกั ษณะของวตั ถดุ ว้ ยคลนื ความถีวิทยุ
(RFID)

เป็ นระบบระบุลักษณะของวัตถุด้วยคลืนความถี
วิทยุ ปัจจุบนั มีการนํา RFID ไ ป ป ร ะ ยุ ก ต์ ใ ช้ ง า น
หลากหลายประเภท เช่น ห่วงโซ่อุปทาน ระบบโลจิ
สติกสก์ ารตรวจสอบฉลากยา การใชใ้ นฟารม์ เลียงสุกร
บัตรทางด่วน บัตรรถไฟฟ้ าใต้ดิน ระบบหนังสือ
เดินทางอิเล็กทรอนิกส์

บตั รรถไฟฟ้า

มุฑิตา แซซ่ ง้ . (2563). 3.เทคโนโลยกี ารสือสาร. สืบคน้
เมือ 1 ตุลาคม 2563 จาก
https://sites.google.com/site/2200405muthita/e-
book/bth-thi-1

คมสนั ติ สลาพิมพ.์ (2563). 2.3 เทคโนโลยกี ารสือสาร.
สืบคน้ เมือ 1 ตุลาคม 2563 จาก
https://sites.google.com/site/krujoekomsanti/6-
thekhnoloyi- kar-suxsar

phudithat55. (2563). การใชเ้ ทคโนโลยกี ารสือสาร. สบื คน้
เมือ 1 ตุลาคม 2563 จาก
https://phudithat55.wordpress.com/การใช้
เทคโนโลยกี ารสือ/

“เทคโนโลยีการสือสาร คือ สิงทีมนุษยพ์ ฒั นาขึนเพือใช้
ในการสือสารระหวา่ งกนั มีองคป์ ระกอบและประเภทการ
สือสารทีทาํ ใหก้ ารใชเ้ ทคโนโลยีสือสารมปี ระสิทธิภาพ”