30-Second Ancient Rome โรมโบราณใน 30 วินาที

30-SECOND

ANCIENT ROME



โรมโบราณใน 30 วินาที
















































Introduction g 1





1.indd 1 24/2/2560 9:33:21

2 g Introduction





1.indd 2 24/2/2560 9:33:22

30-SECOND

ANCIENT ROME



โรมโบราณใน 30 วินาที


The 50 most important achievements of
a timeless civilization, each explained in
half a minute
ความสำาเร็จสำาคัญ 50 อย่างในอารยธรรมอมตะ
อธิบายสั้น ๆ เพียงเรื่องละครึ่งนาที



บรรณาธิการ ฉบับภาษาอังกฤษ
แมทธิว นิโคลส์ (Matthew Nicholls)


นักเขียน
ลุก ฮอตัน (Luke Houghton)
อิลซา ฮันท์ (Ailsa Hunt)
ปีเตอร์ ครูชวิทซ์ (Peter Kruschwitz)
ดันสตัน โลว์ (Dunstan Lowe)
แอนนาลิซา มาร์ซาโน (Annalisa Marzano)
แมทธิว นิโคลส์ (Matthew Nicholls)
ซูซาน เทอร์เนอร์ (Susanne Turner)

แปล
ชัยจักร ทวยุทธานนท์









Introduction g 3





1.indd 3 24/2/2560 9:33:23

30-SECOND ANCIENT ROME
: โรมโบราณใน 30 วินาที
แมทธิว นิโคลส์ (Matthew Nicholls) บรรณาธิการ ฉบับภาษาอังกฤษ
ชัยจักร ทวยุทธานนท์ แปล
ราคา 480 บาท
All right reserved
Copyright © The Ivy Press 2014
With the following acknowledment also both in English and
in the Thai Language: “This translation of 30-Second Ancient
Rome originally published in English in 2014 is published
by arrangement with THE IVY PRESS Limited.”
Thai Translation right © 2017 by Gypsy Publishing Co.,Ltd.
Through Tuttle–Mori Agency Co.,Ltd.
สงวนลิขสิทธิ์ ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์
(ฉบับเพิ่มเติม) พ.ศ. 2558
ข้อมูลทางบรรณานุกรมของสำานักหอสมุดแห่งชาติ
30 - SECOND ANCIENT ROME :
โรมโบราณใน 30 วินาที. --กรุงเทพฯ :
ยิปซี กรุ๊ป. 2560. 160 หน้า.
1. โรมโบราณ 2. I. ชื่อเรื่อง
945
ISBN 978-616-301-589-1


บรรณาธิการบริหาร : คธาวุฒิ เกนุ้ย
ผู้ช่วยบรรณาธิการบริหาร : วาสนา ชูรัตน์
บรรณาธิการ : ศิริวรรณ คุ้มโห้
กองบรรณาธิการ : คณิตา สุตราม, พรรณิกา ครโสภา, ดารียา ครโสภา
เลขากองบรรณาธิการ : อรทัย ดีสวัสดิ์
พิสูจน์อักษร : สุธิดา บุณยาดิศัย
ปก/ศิลปกรรม : bddb
ผู้อำานวยการฝ่ายการตลาด : นุชนันท์ ทักษิณาบัณฑิต
ผู้จัดการฝ่ายการตลาด : ชิตพล จันสด
ผู้จัดการทั่วไป : เวชพงษ์ รัตนมาลี
จัดพิมพ์โดย : บริษัท ยิปซี กรุ๊ป จำากัด
เลขที่ 37/145 รามคำาแหง 98
แขวง/เขตสะพานสูง กรุงเทพฯ 10240
โทร. 0 2728 0939
โทรสาร. 0 2728 0939 ต่อ 108
www.gypsygroup.net


พิมพ์ที่ : บริษัท วิชั่น พรีเพรส จำากัด โทร. 0 2882 9981-2
จัดจำาหน่าย : บริษัท ยิปซี กรุ๊ป จำากัด โทร. 0 2728 0939





4 g Introduction





1.indd 4 24/2/2560 9:33:23

CONTENT 52 วิถีชีวิตโรมัน 112 สถาปัตยกรรม

สารบัญ 54 ประมวลศัพท์ อนุสาวรีย์ และศิลปะ
56 เกษตรกรรม 114 ประมวลศัพท์
58 การค้าและอุตสาหกรรม 116 องค์ประกอบเสา
60 เหรียญกษาปณ์และเงินตรา 118 โคลอสเซียมและเซร์คุส มักซิมุส
62 การกินและการดื่ม 120 วิหาร
64 พลีนีผู้เยาว์ 122 จัตุรัส
66 เวลาและปฏิทิน 124 ลีวีอา ดรูซิลลา
68 ความบันเทิงและกีฬา 126 ประตูชัย
6 บทนำา 70 การแพทย์ 128 โมเสก
130 ประติมากรรมและรูปเหมือน
12 ดินแดนและรัฐ 72 ภาษาและวรรณกรรม 132 สุสาน
14 ประมวลศัพท์ 74 ประมวลศัพท์
16 การสถาปนา 76 ภาษาละติน 134 การก่อสร้างและวิทยาการ
18 ที่ตั้งของกรุงโรม 78 การศึกษาและการรู้หนังสือ 136 ประมวลศัพท์
20 รัฐบาลสาธารณรัฐ 80 การละคร 138 ป้อมปราการ
22 จูเลียส ซีซาร์ 82 วาทศิลป์ 140 อาวุธยิงกับอาวุธปิดล้อมของโรมัน
24 รัฐบาลจักรวรรดิ 84 เวอร์จิล 142 วิทรูวิอุส
26 จักรวรรดิและการขยายตัว 86 วรรณกรรมร้อยแก้ว 144 บ้านเรือน
28 กองทหารลีเจียน 88 บทกวีเพลงขับภาษาละติน 146 โรงอาบน้ำาและห้องทำาความร้อน
30 ทหารโรมัน 90 จารึกและการเขียนลวดลาย 148 ถนน
150 สะพานท่อน้ำาและท่อระบายน้ำา
32 ผู้คนและสังคม 92 ความคิดและความเชื่อ 152 คอนกรีตและหลังคาโค้ง
34 ประมวลศัพท์ 94 ประมวลศัพท์
36 ความเป็นพลเมือง 96 ทวยเทพโรมัน 154 รายการอ้างอิง
38 ระบบทาส 98 เทพต่างถิ่น 156 เกี่ยวกับคณะผู้เขียน
40 ชนชั้นและสถานภาพทางสังคม 100 ศาสนาคริสต์ 159 กิตติกรรมประกาศ
42 ออกัสตัส 102 คอนสแตนติน
44 ผู้ชายกับผู้หญิง 104 ลัทธิพิธีของจักรวรรดิ
46 เพศ 106 โหราศาสตร์และการพยากรณ์
48 ชีวิตในหัวเมืองโรมัน 108 ปรัชญา
50 กฎหมายโรมัน 110 ความตายและชีวิตหลังความตาย





Introduction g 5





1.indd 5 24/2/2560 9:33:23

INTRODUCTION: บทนำา


แมทธิว นิโคลส์





ิ
ั
ร่องรอยจักรวรรดิโรมันอันย่งใหญ่ยังปรากฏท่วไปในยุโรป
ตั้งแต่ทางตอนเหนือของอังกฤษถึงซีเรียและชายฝั่งแอฟริกาเหนือ ตัวอย่างเช่น
ใครก็ตามที่เดินเลาะไปตามกำาแพงฮาเดรียน (Hadrian’s Wall) ที่มีความยาว
ราว 130 กิโลเมตร หรือในชนบททางตอนเหนือของอังกฤษที่ครั้งหนง
่
ึ
เคยเป็นชายแดนอันห่างไกลของโรมัน แม้แต่ที่ซึ่งห่างจากศูนย์กลาง
เมดิเตอร์เรเนียนของโรมไปทางตอนเหนือหลายร้อยกิโลเมตรก็ยังมีความ
ำ
เป็นโรมอย่างเห็นได้ชัด กาแพงดังกล่าวรวมป้อมปราการขนาดเล็ก โรงอาบน้ำา
และอาคารบัญชาการที่แสดงถึงอำานาจและองค์กรของกองทัพโรมัน รวมถึง
้
็
สถาปัตยกรรมอนนาเกรงขาม ทงยงเปนความปรารถนาของโรมในการ
ั
ั
ั
่
ประกาศตนเหนือดินแดนแห่งใหม่ที่อาจต้องใช้กำาลังหากจำาเป็น ในหัวเมือง
มาร์คุส ตูลลิอุส ซิเซโร และบริเวณโดยรอบมีการพบเครื่องปั้นดินเผา เหรียญกษาปณ์ เสื้อผ้า แท่นบูชา
(Marcus Tullius Cicero),
่
่
่
ี
ำ
ิ
ั
ิ
้
่
ี
ู
้
รัฐบุรุษ นักปรัชญา และแมแตจดหมายสวนตัวทแสดงวาทหารและผต้งถ่นฐานนาวถีชวิต
และนักวิชาการชาวโรมัน การกินอยู่ การค้าขาย การสักการบูชา ความคิด และการเขียนที่เปลี่ยนแปลง
เป็นที่รู้จักกันในฐานะ อังกฤษเช่นเดียวกับพื้นที่อื่น ๆ ของยุโรป แอฟริกาเหนือ และตะวันออกกลาง
นักพูดผู้ยิ่งใหญ่ และ
งานเขียนของเขาก็เป็น ให้กลายเป็นหัวเมืองโรมันที่มีมรดกตกทอดมายาวนาน สิ่งของเล็ก ๆ น้อย ๆ
ี
ร้อยแก้วชิ้นแรกของโรมัน ท่พบจากอนุสาวรีย์ทางการทหารยังเตือนใจถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร ์
ที่สร้างขึ้นจากเรื่องราวของบุคคลเล็กๆ นับพันเรื่อง
ภาพเช่นนี้ปรากฏซ้ำา ๆ ในสถานที่หลายแห่งทั้งทางทหารและพลเรือน
ี
ี
ั
ิ
สาธารณะและสวนบคคลทวทงจกรวรรด นอกจากนยงมวรรณคดจานวนมาก
้
ั
่
ุ
ำ
่
ี
ั
ั
้
ี
ท่ตกทอดจากสมัยโรมันส่งต่อผ่านกาลเวลาด้วยการคัดลอกซ้ำาแล้วซ้ำาเล่า
ำ
ทาให้การศึกษากาแพงฮาเดรียนจากงานของนักเขียนประวัติศาสตร์โบราณ
ำ
และกวีท่กล่าวถึงการพิชิตอังกฤษของโรม จากกวีนิพนธ์มหากาพย์ถึง
ี
ประวัติศาสตร์ จากสุนทรพจน์ถึงตำาราแพทย์และตำารับอาหาร วรรณกรรม
จำานวนมากช่วยให้นักวิชาการศึกษาลักษณะต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์อันยาวนาน
และมีสีสันของโรม เช่นเดียวกับข้อเขียนใหม่ ๆ ที่ยังคงค้นพบโดยบังเอิญ
์
ี
ในทะเลทรายอันแห้งแล้งของอียิปต ในหนังสือท่กลายเป็นเถ้าถ่านจาก
เมืองเฮร์คูลาเนอุม (Herculaneum) และในห้องสมุดเก่า
6 g Introduction
1.indd 6 24/2/2560 9:33:25

จักรวรรดิโรมันยังคง
ปรากฏอาณาเขตให้เห็น
ด้วยกำาแพงฮาเดรียน
ซึ่งปัจจุบันตั้งเป็นปราการ
ทางตอนเหนือของอังกฤษ
ที่ทอดตัวเป็นแนวยาวมา
เกือบ 2,000 ปี















ู
ี
ั
ี
การศึกษาน้เปิดเผยผ้คนท่น่าสนใจ บางคร้งชาวโรมันก็ดูเหมือน
ใส่ใจความเป็นอยู่อันสุขสบายภายในบ้าน ความอบอุ่นส่วนกลาง แหล่งน้ำาที่
เหมาะสม และการระบายน้ำา รวมถึงความชื่นชอบชีวิตในเมือง การสื่อสาร
ที่ดี อาหาร ไวน์ วรรณคดี ความบันเทิง และสถานภาพ แต่พวกเขาก็ยัง
แตกต่างกันอยู่มาก มีความคิดเรื่องทาสและการประลองของนักสู้ โลกของ
เทพเจ้า การบวงสรวงสักการะต่อจักรพรรดิผู้ยังดำารงพระชนม์ชีพ รูปสลัก
ื
ู
ั
ึ
และอนุสาวรีย์ขนาดใหญ่ท่ต้งอย่ในพ้นท่สาธารณะ ซ่งเป็นต้นแบบให้กับ
ี
ี
เมืองยุคใหม่จานวนมาก แต่เม่อพูดถึงชัยชนะน้นไม่เป็นท่นิยมไปแล้ว
ั
ำ
ื
ี
ั
ในปัจจุบัน ในความเป็นจริงชาวโรมันมีท้งความเหมือนและความแตกต่างท ี ่
ิ
ำ
ทาให้การศึกษาชีวิตของพวกเขาเป็นส่งชวนหลงใหลไม่ส้นสุด คณะผ้เขียน
ิ
ู
หนังสือเล่มน้ท่มเทความสามารถและมุมานะ กล้านาเสนออย่างมีชีวิตชีวา
ำ
ี
ุ
ื
ี
ท้งด้านดีท่สุดและเลวร้ายท่สุดในเร่องราวของความทะเยอทะยาน การ
ั
ี
ั
ประดิษฐ์คิดค้น การวางรากฐานวัฒนธรรม และบางคร้งก็เป็นเร่องของ
ื
ความโหดร้ายและความลุ่มหลงในประวัติศาสตร์ตะวันตก
Introduction g 7
1.indd 7 24/2/2560 9:33:27

Public provinces
Imperial provinces
Client states

























753 ปีก่อนคริสต์ศักราช ศตวรรษที่ 5–3 ประมาณ 133–44 ปี 15 มีนาคม,
การสถาปนากรุงโรม ก่อนคริสต์ศักราช ก่อนคริสต์ศักราช 44 ปีก่อนคริสต์ศักราช
วันสถาปนาจักรวรรดิโรมัน การขยายอำานาจของโรมัน วิกฤตของสาธารณรัฐ จูเลียส ซีซาร์มรณกรรม
ตามตำานาน แต่จาก อำานาจของโรมันขยายไปทว ่ ั ช่วงเวลาความไม่สงบและ ผู้นำาเผด็จการของโรม
หลักฐานโบราณคดีสมัย อิตาลีผ่านการทำาสงคราม สงครามกลางเมืองซ้ำาซ้อน ถึงแก่กรรม เนื่องจาก
ใหม่ไม่ไกลขนาดนั้น และสนธิสัญญาต่าง ๆ เมื่อมีความพยายาม วุฒิสมาชิกขุ่นเคืองต่อ
เพิ่มเติมเนื้อหาเกี่ยวกับ การครองอำานาจของเขา
509 ปีก่อนคริสต์ศักราช 264–146 ปีก่อนคริสต์- การขยายจักรวรรดิเข้าไป ซึ่งนำาไปสู่สงคราม
การก่อตัวของสาธารณรัฐ ศักราช สงครามพิวนิก ในธรรมนูญของสาธารณรัฐ กลางเมืองในเวลาต่อมา
โรมัน การขับไล่กษัตริย์ การทำาสงครามยืดเยื้อถึง โรม รวมถึงการสอดแทรก
พระองค์สุดท้ายของโรม 3 ครั้ง กับคาร์เทจซึ่งเป็น ความปรารถนาทาง 31 ปีก่อนคริสต์ศักราช-
นำามาซึ่งธรรมนูญแห่ง คู่แข่งสำาคัญของโรม การเมืองของปัจเจกบุคคล ค.ศ. 14 รัชสมัยของ
สาธารณรัฐใหม่ที่ป้องกัน ชัยชนะครั้งสุดท้ายทำาให้ และความไม่เท่าเทียม ออกัสตัส
การใช้อำานาจส่วนบุคคล จักรวรรดิเมดิเตอร์เรเนียน จักรพรรดิพระองค์แรก
เกินขอบเขต ของโรมขยายพื้นที่เพิ่มขึ้น 60-53 ปีก่อนคริสต์ศักราช ของโรม การขยายตัวและ
“คณะไตรบดีครั้งแรก” การสร้างความมั่นคงของ
พันธมิตรทางการเมือง จักรวรรดิ การวางรากฐาน
จากขั้วอำานาจทั้ง 3 ได้แก่ ของระบบการปกครองโดย
ซีซาร์ (Caesar) ปอมเปย์ บุคคลเดียวตลอดชีวิต
(Pompey) และคราสซุส
(Crassus)
8 g Introduction





1.indd 8 24/2/2560 9:33:27

ภาพรวมของประวัติศาสตร์โรมัน
An overview of Roman history
ประวัติศาสตร์โรมันโบราณยาวนานนับพันป จากวันสถาปนาตามตานาน
ี
ำ
เมื่อวันที่ 21 เมษายน 753 ปีก่อนคริสต์ศักราช กระทั่งจักรวรรดิโรมัน
(ตะวันตก) ล่มสลายลงเมื่อวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 476 จักรวรรดิโรมัน
ครอบคลุมพ้นท่ส่วนใหญ่ของทวีปยุโรป และหลายส่วนของแอฟริกาเหนือ
ี
ื
กับตะวันออกกลาง มรดกของโรมันเกือบทุกด้านยังปรากฏอยู่จนถึงปัจจุบัน
จักรวรรดิโรมันอันกว้างใหญ่และประวัติศาสตร์อันยาวนานยากจะกล่าวได้
หมด แต่ลำาดับเวลาต่อไปนี้แสดงถึงเหตุการณ์สำาคัญ โดยใช้เป็น
ี
ั
ื
กรอบอ้างอิงสาหรับเน้อหาในหนังสือเล่มน้ท้งหมด เช่นเดียวกับแผนท ี ่
ำ
ที่แสดงอาณาเขตของจักรวรรดิในยามรุ่งเรืองที่สุดเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 2
ำ
่
ุ
ซงปรากฏตาแหนงของกรงโรมและแผนภมของโลกเมดเตอรเรเนยนทแสดง
ึ
่
ี
ี
่
์
ู
ิ
ิ
ำ
ี
ำ
การขยายอิทธิพลจากชายแดนลมแรงท่กาหนดโดยกาแพงฮาเดรียนไปจนถึง
อิรักในปัจจุบัน
31 ปีก่อนคริสต์ศักราช- ค.ศ. 96–192 จักรพรรดิ ค.ศ. 193–235 ค.ศ. 306–337
ค.ศ. 68 ราชวงศ์จูลิโอ- สรรหา/จักรพรรดิที่สืบ ราชวงศ์เซเวรัน รัชสมัยของคอนสแตนติน
เคลาเดียน เชื้อสายมาจากแอนโทนี ราชวงศ์ของจักรพรรดิชาว จักรพรรดิที่นับถือศาสนา
รัชสมัยของจักรพรรดิ จักรพรรดิเนร์วา (Nerva) แอฟริกันที่ก้าวขึ้นสู่อำานาจ คริสต์พระองค์แรกของโรม
ออกัสตัส (Augustus) ทรายัน (Trajan) ฮาเดรียน หลังสงครามกลางเมือง สถาปนากรุงคอนสแตน-
ทีเบริอุส (Tiberius) คาลิกูลา (Hadrian) อันโตนีนุส ปิอุส ติโนเปิล (ไบซันติอุม:
(Caligula) เคลาดิอุส (Antoninus Pius) มาร์คุส ค.ศ. 235–284 Byzantium) เป็น
(Claudius) และเนโร (Nero) เอาเรลีอุส (Marcus Aure- วิกฤตการณ์ในคริสต์- นครหลวงทางตะวันออก
lius) ลูซิอุส เวรุส (Lucius ศตวรรษที่ 3
ค.ศ. 68–97 Verus) และคอมโมดุส จักรพรรดิครองอำานาจ ค.ศ. 476 การล่มสลายของ
ราชวงศ์ฟลาเวียน (Commodus) เป็น ช่วงสั้น ๆ ภาวะเงินเฟ้อ จักรวรรดิโรมันตะวันตก
รัชสมัยของจักรพรรดิ จักรพรรดิที่มาจาก โรคระบาด การรุกราน ผู้รุกรานกลุ่มต่าง ๆ
ำ
เวสปาเซียน (Vespansian) การสรรหามากกว่าการ ความขัดแย้ง และการก่อ นาความเสื่อมมาสู่
ติตุส (Titus) และโดมิเทียน สืบเชื้อสายจากบิดาสู่บุตร จลาจล จักรวรรดิโรมันตะวันตก
(Domitian) ทั้งยังเป็นช่วงเวลาที่ค่อน แต่จักรวรรดิตะวันออก
ข้างมีเสถียรภาพและมั่งคั่ง ค.ศ. 293–313 ในไบซันติอุมยังอยู่รอด
ค.ศ. 98–117 รัชสมัยของ คณะจัตุบดี จนถึง ค.ศ. 1453
จักรพรรดิทรายัน (Trajan) ระบบการเมืองใหม่ของ
“จักรพรรดิผู้ประเสริฐสุด” จักรพรรดิไดโอคลีเตียน
ของโรม ในรัชสมัยของ (Diocletian) ที่กำาหนดให้มี
พระองค์จักรวรรดิขยาย การปกครองโดยจักรพรรดิ 4
อาณาเขตไปได้กว้างไกลที่สุด พระองค์ ช่วยให้วิกฤตการณ์ Introduction g 9
สงบลงได้


1.indd 9 24/2/2560 9:33:27

วิธีใช้หนังสือเล่มนี้

ภาควิชาต่าง ๆ ในมหาวิทยาลัยทั่วโลก ผู้เชี่ยวชาญสมัยคลาสสิก และ
นักประวัติศาสตร์ยุคโบราณศึกษาลักษณะอันหลากหลายของชีวิตและมรดก
ของโรม ภาษาและวรรณกรรม ประวัติศาสตร์ ศิลปะและสถาปัตยกรรม และ
โบราณคดี เนื้อหาทั้ง 7 บท ในหนังสือเล่มนี้ต้องการสำารวจประเด็นหลัก
อย่างกว้าง ๆ
การย่นย่อเรื่องราวอันมหาศาลให้เหลือราว 50 หัวข้อ เป็นเรื่องยาก
แต่ผมปรารถนาให้ผู้อ่านได้พบกับสิ่งที่คุ้นเคยอยู่แล้ว อย่างกองทหารลีเจียน
(legion) นักสู้ สะพานท่อน้ำา และจักรพรรดิพระองค์ต่าง ๆ เช่นเดียวกับ
มมมองใหม่ ๆ เช่น วาทศิลป์ การพยากรณ์ และการที่ชาวโรมันปฏิบัติ
ุ
ั
ี
ิ
ต่อบุคคลท้งยามมีชีวิตและเสียชีวิตไปแล้ว รวมถึงการเสนอส่งท่เป็นความ
ั
ั
ี
ม่งค่งชวนหลงใหลท่ปรากฏในหลักฐานโบราณคดีและบันทึกลายลักษณ์อักษร
แต่ละเรื่องอย่างเช่น แคว้นกอลของซีซาร์ แบ่งออกเป็น 3 ส่วน
เนื้อหาหลักของประวัติศาสตร์ใน 30 วินาที เป็นการกำาหนดหัวข้อหลักขึ้นมา
ก่อน ข้อความประโยคเดียวที่อ่านจบใน 3 วินาทีเป็นการสรุป ขณะที่กรอบ
ด้านข้างเป็นเรื่องราวของการสำารวจที่อ่านจบได้ใน 3 นาที ให้ข้อมูลเพิ่มเติม
หรือเพื่อการค้นคว้าต่อไป คุณจะอ่านผ่าน ๆ หรืออ่านทั้งหมดในบทนั้นก็ได้
ำ
แต่ละบทเร่มต้นด้วยประมวลศัพท์ที่ช่วยให้ทราบความหมายของคาท่แปลก
ิ
ี
ี
ุ
ำ
ไม่ค้นเคยและความคิดรวบยอด นอกจากน้ยังมีประวัติบุคคลสาคัญทม ี
่
ี
อิทธิพลอย่างมากต่อสังคมในช่วงเวลานั้น ๆ เริ่มต้นจากซีซาร์เป็นอันดับแรก
บทแรกเริ่มต้นด้วยดินแดนและรัฐ (Land & State) ซึ่งเปิดด้วย
การสถาปนาโรมตามตำานาน และการแสดงแผนภูมิพัฒนาการทางการเมือง
ิ
ื
้
จากอาณาจักรส่สาธารณรัฐและจักรวรรด ท้ายบทเป็นเร่องของกองทัพ
ู
อันเกรียงไกรที่เป็นกำาลังให้โรมก้าวจากนครรัฐสู่นครหลวงของโลก ผู้คนและ
สังคม (People & Society) เป็นการสำารวจลักษณะต่าง ๆ ในสังคมโรมัน
จากเรื่องสถานภาพไปจนถึงความสัมพันธ์ระหว่างพลเมืองกับทาส ผู้ชายกับ
ผู้หญิง ไปจนถึงกรอบกฎหมายและการบริหารที่เชื่อมโยงจักรวรรดิไว้ด้วยกัน
วิถีชีวิตโรมัน (Roman Life) เป็นการพิจารณาวิถีชีวิตบางด้านที่ผู้คนเป็นอยู่
และทำางาน ความเป็นไปในชีวิตของสามัญชนและเศรษฐกิจได้รับความสนใจ
มากขึ้นจากนักประวัติศาสตร์ยุคโบราณ เช่นเดียวกับเรื่องราวของจักรพรรดิ

10 g Introduction





1.indd 10 24/2/2560 9:33:28