หลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทย

หลกั ฐานทาง
ประวตั ศิ าสตร์ไทย

หลกั ฐานที่เป็ นลายลักษณ์อักษร
1. จารึก
*เป็ นหลักฐานประเภทลายลกั ษณ์อักษรที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย
*เป็ นการบันทึกไว้บนวัสดุที่มคี วามคงทนถาวร: ศิลา โลหะ
*เป็ นหลักฐานช้ันต้นที่นกั ประวัตศิ าสตร์ให้ความสาคญั มาก
*จารึกท่ีเก่าแก่ที่สุดใช้อักษรปัลลวะ

2 กนั ยายน 2546: ไทย
ประกาศ ยูเนสโกยก
“จารึกพ่อขนุ รามฯ” เป็ น
มรดกความทรงจาของโลก

หลกั ฐานทเ่ี ป็ นลายลักษณ์อกั ษร

2.ตานาน

*มีทม่ี าจากการบอกเล่า แล้วจงึ รวบรวมเป็ นลาย
ลกั ษณ์อกั ษรในภายหลงั

*มีในท้องถ่นิ ทวั่ ทกุ ภาคของประเทศไทย นยิ มจารลง
ในใบลาน และคดั ลอกต่อ ๆ มา

*เร่ืองราวในตานาน เป็ นเรื่องราวของ
พระพทุ ธศาสนา ปชู นยี วตั ถุ ปชู นียสถาน : ชินกาล
มาลปี กรณ์ ตานานพระธาตุ และกาเนิดบ้านเมือง
บรรพบรุ ุษ ราชวงศ์ : ตานานสิงหนวตั ิ จามเทววี งศ์

หลกั ฐานทีเ่ ป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร

3.พระราชพงศาวดาร

*เป็ นบันทกึ เรื่องราวเกยี่ วกบั พระมหากษตั ริย์ตามลาดับเหตกุ ารณ์

*เกดิ ขึน้ ในสมัยอยุธยาและสืบทอดต่อมาถงึ สมัยรัตนโกสินทร์

*พระราชพงศาวดารกรุงเก่าฉบับหลวงประเสริฐ นักประวตั ิศาสตร์ยอมรับว่ามีข้อมูลแม่นยา
ถูกต้องทส่ี ุด เป็ นพระราชพงศาวดารฉบบั แรกๆทเี่ หลอื มาถึงปัจจุบันค่อนข้างสมบูรณ์ เขียนใน
สมยั สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราช กล่าวถงึ เรื่องราวต้งั แต่ก่อนต้งั กรุงศรีอยธุ ยามาจนเหตุการณ์
ทสี่ มเด็จพระนเรศวรมหาราชยกทพั ไปถงึ เมืองหลวงพม่าในพ.ศ.2147 ซ่ึงหลวงประเสริฐ
อกั ษรนติ ์เิ ป็ นผู้พบ จึงนานามของท่านมาต้งั ช่ือ พระราชพงศาวดาร เพ่ือเป็ นเกยี รติ

*ธรรมเนยี มการเขียนพระราชพงศาวดาร จะนาพระราช
พงศาวดารเก่ามาแก้ไข และเตมิ เรื่องราวใหม่เข้าไป เรียกว่า
การชาระพระราชพงศาวดาร ทาให้มีพระราชพงศาวดาร
หลายฉบับ

*พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลท่ี 1-4
เป็ นพระราชพงศาวดารทีม่ ีเฉพาะเร่ืองราวของกรุง
รัตนโกสินทร์ ซึ่งพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาทพิ ากรวงศ์ เป็ นผู้เขยี น

หลกั ฐานท่ีเป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร

4.จดหมายเหตุ
*บนั ทกึ คร้งั ละเหตุการณ์เดยี ว และเป็ น
บนั ทกึ ร่วมสมยั คือ ผู้จดบันทกึ จดเร่ืองราว
น้นั ในวันท่เี กดิ เหตุการณ์หรือวนั ถดั มาที่
ใกล้เคียงกนั จงึ มคี วามถูกต้องในเรื่องของ
เวลา และถือเป็ นหลกั ฐานช้ันต้น
*แบ่งเป็ นหลายประเภท เช่น จดหมายเหตุ
ของหลวง จดหมายเหตุโหร จดหมายเหตุ
ของชาวต่างชาติ

จดหมายเหตขุ องหลวง
บนั ทกึ เรื่องเกยี่ วกบั
พระมหากษัตริย์
ขนบธรรมเนยี ม ประเพณี

จดหมายเหตุโหร บันทึกเหตุการณ์สาคญั
เป็ นรายวันตามลาดบั ท้งั ปี วันไหนไม่มี
เหตกุ ารณ์สาคญั กจ็ ะปล่อยที่บันทึกว่างไว้

จดหมายเหตขุ องชาวต่างชาติ เป็ นบันทกึ ของ
ชาวต่างชาตทิ เ่ี ข้ามาตดิ ต่อกบั ไทยในสมัยต่างๆ
เขยี นเรื่องราวเกยี่ วกบั ประเทศไทยในด้าน
การเมือง เศรษฐกจิ สังคม ทีส่ าคญั คือ จดหมาย
เหตขุ องจนี และจดหมายเหตขุ องชาวตะวนั ตก
ทเี่ ข้ามาอยู่ในสมัยอยธุ ยา

หลกั ฐานท่เี ป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร

5. เอกสารราชการที่เป็ นเรื่องการปกครอง
*เป็ นเอกสารท่ีเกยี่ วข้องกบั การบริหารราชการทางด้านการปกครองเท่าท่ีหลงเหลือ
มาถงึ ปัจจบุ นั
*จดั เป็ นหลกั ฐานช้ันต้น
*เกบ็ รวบรวมไว้ท่หี อสมดุ แห่งชาติ www.nlt.go.th และสานักหอจดหมายเหตุ
แห่งชาติ www.nat.go.th
*ตวั อย่าง ศุภอกั ษร (หนังสือจากเจ้าเมืองประเทศราช) สารตรา (หนงั สือของ
เสนาบดีไปถึงเจ้าเมือง)

หลักฐานที่เป็ นลายลักษณ์อักษร
6.บนั ทกึ ของบคุ คลและจดหมายส่วนตวั
*บนั ทึกของบุคคล หมายถงึ บนั ทึกเหตกุ ารณ
์์ ในอดตี ท่ผี ้บู นั ทกึ มสี ่วนเกย่ี วข้องหรือร่วมอยู่
ในเหตกุ ารณ์ด้วย จึงเป็ นหลักฐานช้ันต้น เช่น
"พระนิพนธ์ ความทรงจาของสมเด็จฯกรมพระยาดารง
ราชานุภาพ" "บันทกึ พระยาทรงสุรเดช"

จดหมายส่วนตวั เป็ นหลกั ฐานช้ันต้น จดหมายส่วนตวั ทีพ่ มิ พ์แล้วและอ่านกนั อย่าง

กว้างขวาง ได้แก่
"ไกลบ้าน" พระราชหัตถเลขาในพระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกล้าเจ้าอยู่หวั
พระราชทานมายงั สมเดจ็ พระเจ้าลกู เธอ เจ้าฟ้านภิ านภดล ขณะเสด็จประพาสยุโรป
ในพ.ศ.2449
"สาสน์สมเดจ็ " จดหมายโต้ตอบระหว่างสมเด็จฯกรมพระยาดารงราชานภุ าพ -
สมเดจ็ ฯเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์



หลกั ฐานท่ีเป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร
7.ชีวประวตั ิ เล่าถึงประวตั ิ ผลงาน เหตุการณ์ และความเปลย่ี นแปลงต่างๆท่เี กดิ ขนึ้
ในช่วงชีวติ ของบคุ คล
8.กฎหมาย เป็ นหลกั ฐานช้ันต้น ทาให้ทราบความสัมพนั ธ์ระหว่างประชาชน-รัฐ
และประชาชนด้วยกนั กฎหมายสาคญั ที่ใช้อ้างองิ บ่อย ได้แก่ มังรายศาสตร์ ของ
พญามังรายแห่งอาณาจักรล้านนา พระธรรมศาสตร์ พระราชศาสตร์ กฎหมายตรา
สามดวง กฎหมายรัฐธรรมนูญ

กฎหมายตราสามดวง

พระธรรมศาสตร์

หลกั ฐานท่เี ป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร
9.วรรณกรรม อาจแทรกข้อเทจ็ จริงที่เป็ นประโยชน์ในการศึกษาประวตั ิศาสตร์ เช่น
ลลิ ติ ยวนพ่าย
10.หนังสือพมิ พ์ เป็ นหลกั ฐานช้ันต้น
11.วิทยานิพนธ์และงานวจิ ยั ทางประวตั ศิ าสตร์
12.เว็บไซต์