เสือโคคำฉันท์

เนอ้ื เรอื่ ง แล้วชวนกันไปหากนิ จนพบพระฤๅษี ส่วนพระฤๅษเี มตตาชบุ ให้เปน็
มนุษย์ ลกู เสือเป็นพีไ่ ดช้ อื่ ว่า พหลวิไชย ลูกโคเป็นนอ้ งช่ือวา่ คาวี
เสอื แมล่ ูกออ่ นและโคนมแม่ลูกอ่อนอยู่ในปา่ แห่งหนงึ่ วนั หน่งึ
แมเ่ สอื ออกไปหาอาหาร ลกู โคสงสารจงึ บอกแม่ให้นมแก่ลกู เสือ พระฤๅษอี วยพรและมอบพระขรรค์วเิ ศษให้
ทง้ั สองจึงลาฤๅษไี ปเมอื งมคธ
ลูกเสือและลูกโคจึงเริ่มรกั กนั อย่างพนี่ อ้ ง แม่เสอื
สาบานวา่ จะไม่ทาลกู โค แต่แม่เสือไมร่ กั ษา
คาสัตย์กนิ แมโ่ คเสีย ลกู เสอื และลกู โค

จึ งชว่ ยกนั ประหารแม่เสอื

พระคาวไี ดฆ้ ่ายักษท์ ค่ี อยทาร้ายชาวเมอื งนัน้ ตาย เมื่อไปถึงเมอื งร้างเมอื งหนงึ่ พบกลองใหญต่ ไี ม่ดงั ผา่ ดูพบ
จงึ ได้นางสุรสดุ า ราชธิดาท้าวมคธ แตพ่ ระคาวถี วายแด่พระพหลวไิ ชย นางจนั ทรผผู้ มหอม ธดิ าท้าวมทั ธราช ได้ทราบความจากนางว่านก

แลว้ ออกเดนิ ทางต่อไป กอ่ นคาวีออกเดินทางท้งั สองไดเ้ สี่ยงทาย อนิ ทรยี ์ใหญค่ ู่หนึง่ บนิ มากนิ ชาวเมืองตลอดจนพอ่ แม่ นางรอด
ดอกบวั ว่าหากใครคนหนงึ่ ตกอยใู่ นอันตรายบวั เสีย่ งทายจะเหย่ี วลง ชีวิตได้ก็เพราะกลองใบนน้ั พระคาวปี ราบนกอินทรีดว้ ย
พระขรรค์วเิ ศษและไดน้ างจนั ทรเป็นชายา

วนั หนง่ึ นางจนั ทรลงสรงในแม่นา้ ใสผ่ มหอมในผอบ คร้นั ทราบวา่ พระคาวถี อดพระชนมไ์ ว้ในพระขรรค์ จึงนาพระ
แล้วลอยน้าไป ทา้ วยศภูมผิ คู้ รองเมอื งพทั ธพิไสยเกบ็ ได้ ขรรคไ์ ปเผาไฟ พระคาวสี ลบไป แลว้ นางทาษีพานางจนั ทรไปถวาย
ท้าวยศภมู ิ แต่ไม่อาจเข้าใกล้นางไดเ้ พราะรอ้ นเป็นไฟ ด้วยอานาจ
หลงใหลผมหอมน้นั นางทาษีอาสานานางมาถวาย ความภักดีทม่ี ตี อ่ พระคาวี
โดยออกอบุ ายลวงถามความลบั เก่ยี วกับ
พระขรรค์จากนางจันทร

เมื่อพระพหลวไิ ชยเหน็ บัวท่ีอธษิ ฐานเหย่ี วลง พระพหลวไิ ชยแปลงเป็นพระฤๅษอี าสาชุบท้าวยศภูมใิ หเ้ ป็นหนุม่ แลว้
เปน็ ลางร้ายจงึ ตามหารา่ งพระคาวี ฆ่าเสียเอาพระคาวอี อกมาแทนอ้างวา่ ชุบตวั เป็นหนุ่มได้สาเร็จ
และพบพระขรรค์ในกองไฟ พระคาวไี ดอ้ ภเิ ษกสมรสกับนางจันทรและได้ครองเมอื งพทั ธพไิ สยสืบมา
มาชาระล้างวางบนองคพ์ ระคาวี
พระคาวีพน้ื ขึน้ แลว้ พากันออก
ตามหานางจันทรถงึ เมืองทา้ วยศภูมิ

โครงเรอ่ื ง ความขดั แยง้

การเปดิ เรอื่ ง ตวั ละครกับตัวเอง
ท้าวยศภมู ิ กับ รปู ร่างของตวั เอง
เปดิ เรอื่ งโดยการกลา่ วสรรเสริญคณุ เทวดา กษัตรยิ ์ และพระรัตนตรยั
ตวั ละครกับตัวละคร
ข้าขอประนมกรประนต บงกชบทเรอื งรอง แมว่ วั กับ แมเ่ สอื
ลูกววั กบั แมเ่ สอื
ธาดาวราฤทธิจานอง สฤษดโิ ลกยสบสกล ลกู เสือ กบั แมเ่ สือ
พระคาวี กับ ยกั ษ์
ธัมโมวโรรักษคชัก สัตวท่วั ธราดล พระคาวี กบั นกอนิ ทรีย์
พระคาวี กบั ยายเฒ่าทาษี
เทวาสุราสุรอนน ตปรนตบูชา พระพหลวไิ ชย กบั ท้าวยศภมู ิ
นางจนั ทร กับ ทา้ วยศภูมิ
ข้าต้งั กฤษฎากรบังคม บรมอศิ วเรนทรา

เทเวนทร์สเุ รนทราสุรา ไลยถวายนมสั กา

จุดสงู สดุ ของเรอ่ื ง การคลายปม

กษัตรยิ เ์ มืองพันธวไิ สยทรงใช้ให้นางทาษไี ปทาอบุ ายหลอกถาม พระพหลวิไชยเห็นบัวอธษิ ฐานเหี่ยวลงเปน็ ลางร้ายจงึ
ความลับเกีย่ วกับพระขรรค์จากะนางจันทร จงึ ทราบวา่ ชวิ ติ ของพระคาวี ตามหาร่างพระคาวี และพบพระขรรค์ในกองไฟมา
อยู่ในพระขรรคจ์ งึ เอาไปเผาเสีย ทาใหค้ าวสี ้นิ พระชนม์ แล้วนางทาษกี ็พา ชาระลา้ ง วางบนองค์พระคาวี พระคาวพี น้ื ขึ้น
นางจันทรไปถวายทา้ วยศภูมิ พากนั ออกตามหานางจันทรถงึ เมอื งท้าวยศภูมิ
พระพหลวิไชยแปลงเป็นพระฤๅษอี าสาชบุ
ทา้ วยศภูมใิ หเ้ ปน็ หนุม่ แล้วฆา่ ท้าวยศภมู ิ
พระคาวอี อกมาแทน อา้ งวา่ ชุบตวั เปน็ หนมุ่ ได้
สาเร็จ จากนั้นพระคาวไี ด้อภิเษกสมรสกบั
นางจันทรและได้ครองเมอื งพทั ธพไิ สยสืบมา

การปดิ เรอ่ื ง

สุขนาฏกรรม

จบ จนจอมนาถไท้ คาวี บ พิตรเสวยบุรี รว่ มนอ้ ง
ริ พลหมมู่ นตรี ชมชืน่ จติ นา บูรณ์ บาเรอรักซ้อง แซไ่ หว้ถวายพร

ตัวละคร ตัวละคร

บทบาทและความสาคญั ลักษณะของตวั ละคร

ตวั ละครเอก (Major character) ตัวละครมติ ิเดยี ว (Flat character)

พระคาวี พระพหลวไิ ชย นางจันทร นางสรุ สดุ า ยกั ษ์ นกอินทรีย์ ท้าวยศภมู ิ

ตวั ละครรอง (Minor character) ตวั ละครหลายมติ ิ (Round character)

ยกั ษ์ นกอนิ ทรีย์ ทา้ วยศภูมิ ยายเฒา่ ทาษี พระคาวี พระพหลวไิ ชย นางจันทร นางสุรสุดา ยายเฒ่าทาษี

การดาเนนิ เรอ่ื ง ฉาก

ดาเนนิ เรอ่ื งตามการเดนิ ทางของเข็มนาฬกิ าหรอื ปฏทิ นิ ฉากทม่ี ลี กั ษณะทางกายภาพเปน็ ธรรมชาติ สถานท่ี
ตน้ เรอื่ ง กลางเรอ่ื ง ทา้ ยเรอ่ื ง บรรยากาศทเ่ี กดิ จากประสาทสมั ผสั (กลิ่น เสยี ง ภาพ)

เรมิ่ ต้งั แตก่ ารชุบตัวจากสตั ว์เดรจั ฉานใหก้ ลายเปน็ หนมุ่ รูปงามท่ีมี สองลงดากลเกษ สคุ นธ์เทศธารทา
ความเก่งกลา้ สามารถ เมอื่ อกผจญภยั ไดแ้ สดงความสามารถใหเ้ ป็นท่ี พระเกษเกษา ก็ทรสายทรสรงสนาน
ประจกั ษ์ จงึ ไดน้ างเป็นรางวลั แตต่ ัวเองของเรื่องกลบั มองรางวลั ให้ชาย นุชนารถนงคราญ
แล้วตนออกเดนิ ทางแสวงโชคตอ่ ไปจนพบนางเอก ไดค้ รองรกั กนั ตอ่ มามี เกษีสนิ นี าง ศโิ รทกโสรจสรง
เหตกุ ารณใ์ หพ้ ลดั พรากจากกัน ตวั เอกตดิ ตามนางและด้วยความช่วยเหลอื หลุ้ยหล่นกบ็ นั ดาล ทพิ ยรศย่งิ ยง
ของพช่ี ายก็สามารถ ฟนั ฝ่าอุปสรรค และไดค้ รองรักกับนางเอกอีกคร้ังหน่งึ กชเกษเอาใจ
(ชุบตวั ฆ่ายักษ์ ฆ่านก พบนาง พรากจากกนั ฟันฝา่ อุปสรรค ครองเมือง) กล่ินเกรยี้ งสคุ นธา มณิโชติแสงใส
กว่ากลิ่นกระบอกบง สุดกระบัตรเสด็จคืน

เอาใสย่ งั วรโกษฐ์
แลว้ ลอยชลาไลย

ฉาก ฉาก

ฉากทเ่ี ปน็ เวลา ฉากทเี่ ป็นสภาพแวดล้อมทางวฒั นธรรม
เชน่ ฤดกู าล ช่วงเวลาในวัน ช่วงเวลาในประวตั ศิ าสตร์ เช่น ความสมั พันธ์ในครอบครวั ค่านิยม ชนช้ัน
เชื้อชาติ ระบบการปกครอง
วันหนง่ึ ทวิ ากร รวิจรจากสถาน
ราศีคอื สงกรานต์ นิยมมาศโดยกร จึ่งไปทลู ทุกขลาเคญ็ แต่ท้าวผูเ้ ปน
พระบิตุเรศราชา

วา่ ข้าพระบาทขอลา พระองค์ไปหา
อนชุ พระคาวี

บทเจรจา บทเจรจา

ถา้ ใครไปได้นฤมล นางหนง่ึ เหนอื ชล แบกไวพ้ งึ พอ ข้าพระเจ้าขอ
อันมจี ุธากล่นิ เกลา ใจจรุงอนั เกา เม่ือจะเป็นเหตุ กว่าเสรจ็ สรงชล
จักแบ่งแผน่ ภพ ยนื่ ดาบเพช็ รพล พระผนู้ ฤมล
เกศารวยรศรงั เอา ใหแ้ ก่มาล
ประเสริฐสุคนธตระหลบ

มาถวายเราโดยปรารภ
ประมาณภาครางวลั

แกน่ เรอ่ื ง แก่นเรอ่ื ง

ความซอื่ สตั ย์ ความซอื่ สตั ย์

กวไี ด้แสดงให้เห็นโทษของการไม่รกั ษาสตั ย์สญั ญาของนางจนั ทร ในตอนทา้ ยเรอ่ื ง กวีไดเ้ นน้ เรอ่ื งความซอื่ สตั ย์อีกครง้ั หนึ่ง โดย

ทาให้คาวไี ด้รบั อนั ตรายถึงแก่ชวี ิต เม่อื นางจนั ทรนาความลบั เรอ่ื งพระ ทก่ี วเี น้นถึงอานาจแหง่ ความซอื่ สัตย์ท่ีภรรยามตี ่อสามี กลา่ วคอื เมอื่

ขรรค์ไปบอกยายเฒ่าทง้ั ๆ ท่รี บั ปากกบั คาวีว่าจะรักษาความลบั นีไ้ ว้ ท้าวยศภูมจิ ะเข้าใกลน้ างก็ดลบันดาลให้รอ้ นรุ่มแตะตอ้ งนางไมไ่ ด้

เป็นการไม่รกั ษาคามนั่ สัญญาทีเ่ คยให้ไว้กบั คาวี จงึ ทาใหเ้ กิดเหตุรา้ ยขึ้น เหมือนสัมผสั กับเพลิงกาล

เมอื่ เกดิ เหตุร้ายกับคาวี พหลวไิ ชยตอ้ งออกช่วยเหลือ ก่อนออกเดินทาง ด้วยเดชะศลี สตั ยา ยตุ ธิ รรมสายล

กร็ ะลกึ ถงึ คุณธรรมความสตั ย์ เทวดาจึงช่วยยน่ ระยะทางให้ หวังแต่พระยาทยทยคุ ล วรราชสามี

เร่งคอยเร่งแคล้ว เดชานภุ าพมหมึ า กฤติยศธิเบศรศ์ รี

ผดิ เวลาแล้ว แมเ่ ราจักมา ทา้ วยศภมู ิจฤดี รศรว่ มสโมสร

เหน็ วา่ แม่เสือ เปน็ ภกั ษา ดว้ ยขา้ กบ็ ันดาลด่ังอคั นื รุทสมทุ รสายสมร

มันเสยี สัตยา นุสัตยธรรม์ รุ่มร้อนรญั จวนจิตรกท้ ร มนทา้ วดังเพลิงกัลป์

แกน่ เรอ่ื ง แกน่ เรอื่ ง

การพลัดพรากและการผจญภยั ความไมป่ ระมาท

เริ่มด้วยการพลัดพราก โดยตอนแรกเปน็ การพลัดพรากของแม่-ลูก จะเห็นไดว้ า่ สิง่ หนงึ่ ที่กวตี อ้ งการสื่อ คือ สอนให้คนไม่ประมาท
เนือ่ งจากความตายมาพราก ตอ่ มาเปน็ การพรากจากฤๅษี เพราะต้องออก ทสี่ าคัญคือไมป่ ระมาทในเรอ่ื งของการเชอื่ คาพดู คน หรอื ไว้วางใจ
เดนิ ทางไปทาประโยชน์ให้กบั สว่ นรวม ครนั้ พหลวไิ ชยไดค้ รองเมอื งหนึง่ บคุ คลอนื่ คนเราควรสุขมุ รอบคอบ พจิ ารณาใหถ้ ี่ถ้วน อยา่ ดูแตเ่ พียง
แลว้ คาวตี อ้ งพลดั พรากจากเพ่ือนไปผจญภัยตอ่ และในที่สดุ เม่ือคาวไี ด้ วาจาหรอื กิริยาภายนอกเท่านั้น เพราะจะทาให้เกิดผลร้ายภายหลัง เชน่
ประสบสุขสมหวังแล้ว กวกี ็ยังคงดาเนนิ เร่อื งราวของการพลดั พรากและ แม่โคถกู แม่เสือฆา่ กนิ เป็นอาหาร เพราะหลงเช่ือคาแม่เสอื ท้ัง ๆ ท่แี ม่
การผจญภยั ตอ่ ไป คือ ทาให้มเี หตุการณข์ ัดแย้ง เพื่อนาไปสู่การพลัดพราก เสือรบั คาลกู ตนด้วยการเทโพเทพายมากกว่าความจริงใจ หรือ
ระหว่างคาวแี ละนางจันทรในภายหลัง แม้กระทง่ั เหตุการณ์ตอนทีค่ าวีเปิดเผยความลับเรอื่ งพระขรรค์
ใหน้ างจันทรทราบ โดยมไิ ดร้ ะแวงวา่ ถา้ ความลับ
การผจญภยั ของตวั เอกนบั วา่ มคี วามสาคญั ไม่น้อย และลักาณะการ แพร่ออกไปแลว้ ตนจะเป็นผทู้ ีไ่ ดร้ บั
ผจญภัยก็มักมีขน้ึ เพ่อื แสดงความรกั หรอื การได้คู่ครอง และเพอื่ แสดง ความเดอื ดร้อนมากท่ีสดุ
ความสามารถทางปัญญาหรอื การสู้รบ

จัดทาโดย

นางสาวณัฐธดิ า สวุ รรณกาฬ
เลขท่ี ๑๑

ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี ๕.๓