๔๖ ความรู้เพิ่มเติม ๑. ค าที่มีพยัญชนะประสม หรือพยัญชนะควบกล ้า การเขียนพยัญชนะตัวสะกดจะ เปลี่ยนจากพยัญชนะตัวเฟื้อง ( x: ) เป็นพยัญชนะตัวเต็ม (x;) เช่น sOb; (หนิ่ว) gg8}; (แคล้ว) ๒. การเขียนรูปพยัญชนะตัวสะกด แม่ เกอว ใน สระเอีย สามารถเขียนได้ ทั้งตัวเต็มและตัวเฟื้อง เช่น -P; (เขียว) หรือ -Pว (เขียว) คนเพิ่นยอ้งเถิงถิ่นแดนอีสาน ว่ามีของบูฮาน อยู่เต็มภายพื้น เฮามาพากันสร้างฮักษาสืบต่อ ของดีมีอยู่แล้วอย่าไลถิ้มเป่ าดาย
๔๗ ๑. จงเขยีนคา ต่อไปน้ีดว้ยตวัอกัษรไทยปจัจุบนั ๑) 0yXwx]kO ....................................................... ๒) vkOsOy’lnu ....................................................... ๓) 9u9k0V& ....................................................... ๔) oV & lk:g,yP ....................................................... ๕) ]k0kydyO ....................................................... ๖) w0,H:s<v" ....................................................... ๗) m6y;yO8ni ....................................................... ๘) 8:k<-yFlHO ....................................................... ๙) my"0HOÃ:P ....................................................... ๑๐) ]:ร,Vf,:p ....................................................... ๒. จงเขียนค าควบกล ้าต่อไปนี้ด้วยอักขรวิธีอักษรธรรมอีสาน ๑) เริ่มต้น ....................................................... ๒) หมั่นเพียร ....................................................... ๓) เขียนอ่าน ....................................................... ๔) การงาน ....................................................... ๕) มอบรัก ....................................................... ๖) ด้วยใจ ....................................................... ๗) สดใส ....................................................... ๘) เบิกบาน ....................................................... แบบฝึ กทบทวนความรู้
๔๘ ๙) อยู่สุข ....................................................... ๑๐) ส าราญ ....................................................... ๓. จงกาเครื่องหมาย ( x ) ทับข้อที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว ๑. ข้อใดต่อไปนี้เขียนค าว่า "พ่อ" ได้ถูกต้อง ก. rV ข. rY ค. dV ง. dY ๒. ค าใดต่อไปนี้เขียนผิด ก. ;K ข. wx ค. mYk ง. go H k ๓. ข้อใดเขียนค าว่า " หลัว" ตามหลักการเขียนอักษรธรรมอีสานถูกต้องที่สุด ก. s]H: ข. s}H; ค. s]y: ง. s}y; ๔. ค าใดต่อไปนี้เขียนผิด ก. เ]nDv ข. ]^ y ค. 0kW ง. โ=D ๕. ค าใดต่อไปนี้เขียนผิด ก. lyF ข. h ค. oVP ง. wsP ๖. ค าใดต่อไปนี้ใช้ตัวสะกดผิด ก. 0^x ข. ggd< ค. lk : ง. oVo ๗. ตัว N (หยอหยาดน ้า) เทียบเท่ากับสระอะไรสะกดด้วยพยัญชนะอะไร ก. สระออ+น ข.สระออ+ย ค.สระอัว+น ง. สระอัว+ย ๘. ข้อใดเขียนค าว่า " เวียง" ผิด ก. g;yP' ข. ;P' ค. ;&P ง. ;P" ๙. เครื่องหมาย " y " ใช้เป็นตัวสะกดแทนตัวอะไร ก. ก ข. ด ค. ง ง. ม ๑๐. ค าต่อไปนี้ ( xPd ) อ่านว่าอะไร ก. ปยกะ ข. ปอย ค. เปียก ง. ปอก
๔๙ ๑๑. ข้อใดเขียนค าว่า " เห็ด" ได้ถูกต้อง ก. gsyf ข. gsyF ค. gsyL ง. ข้อ ข และ ค ถูก ๑๒. ข้อใดเขียนค าว่า " เลข " ผิด ก. g]D y ข. g] y - ค. g] yW ง.g] y ๑๓. ข้อใดต่อไปนี้อ่านว่า " ข่าว" ก. -:k ข. -k; ค. -k: ง. -:yk ๑๔. ข้อใดเขียนค าว่า " หน่วย " ถูกต้อง ก. sO;P ข. sO;N ค. sOH;P ง. so:N ๑๕. ข้อใดเขียนค าว่า " ฟอย " ถูกต้อง ก. aVN ข. aVp ค. aN ง. aVP อย่าสิไลลืมถิ้ม มูนมังตั้งแต่เก่า อย่าสิเผามอดเมี้ยน เสียถิ้มบ่มีเหลือ บาดห่าเทื่อม้ือหนา้ สิพาเฮาให้เฮืองฮุ่ง อีสานเฮาสิพุ่ง เจริญขึ้นคือแต่หลัง ดายฯ
หน่วยท ี่๖ เครื่องหมาย วรรณยุกต์ และตัวเลข เครื่องหมายในอักษรธรรมอีสาน มีดังนี้ ๑. x y ไม้ซัด มีวิธีการใช้ในอักขรวิธีอักษรธรรมอีสาน ดังต่อไปนี้ ๑.๑ ใช้เป็นตัวสะกด แทน ก เช่น 0ky (จาก) sVy (หอก) ๑.๒ ใช้เป็นไม้หันอากาศ เช่น ly” (สั่ง) xyO (ปนั้) ๑.๓ ใช้ประกอบกับค าที่ประสมด้วยสระ เอะ เอ ที่มีตัวสะกด เช่น เxyO (เป็น) เsyว (เหว) ๑.๔ ใช้เป็นส่วนประกอบของ สระ เอีย ที่ไม่มีตัวสะกด เช่น เxyP (เบี้ย) g,yP (เมีย) ๒. xY นิคหิต มีวิธีการใช้ในอักขรวิธีอักษรธรรมอีสาน ดังต่อไปนี้ ๒.๑ ใช้เป็นตัวสะกดใน แม่ กง แทนพยัญชนะ ง สะกด เมื่อเขียนภาษาบาลี และประกอบกับสระเสียงสั้นคือ อะ อิ อุ เท่านั้น เช่น BmY (อิทัง) db Y (กิง) dk96Y (กาตุง) ๒.๒ ใช้แทนสระ ออ ที่ไม่มีตัวสะกด เช่น dY (ก็/ก่อ) xY (บ่/ปอ) rY (พอ/พ่อ) ๓. xH (ไม้กงหรือไม้ก่ม) ใช้เขียนแทนสระโอะลดรูป (สระโอะที่มีตัวสะกด) เช่น dHD (กก) 9HO (ต้น) 9H< (ตม) ๔. # (ไม้ยมก/เครื่องหมายซ ้าค า) ใช้เลข # (๒) เขียนซ ้าค าหรือซ ้าความ หรือซ ้ารูปค า แต่ค าอ่านและความหมายต่างกัน เครื่องหมาย
\ ๕๑ เช่น 9k" # (ต่างๆ) wx<k# (ไปๆ มาๆ) wxmuwf# g’bO,k (ไปที่ใดได้เงินมา) ๕. xW ใช้แทน ก สะกด เช่น 9yW (ตัก) xuW (ปีก) oHW (นก) วรรณยุกต์ในอักษรธรรมอีสานไม่มีรูป แต่มีเสียงวรรณยุกต์ครบทั้ง ๕ เสียง เหมือนภาษาไทย โดยที่ผู้อ่านต้องผันหาเสียงเอาเองตามความหมายของประโยค หรือข้อความนั้นๆ เป็นเกณฑ์ในการพิจารณา ซึ่งวิธีการดังกล่าวนี้คนโบราณอีสาน เรียกว่า “หนังสือ หนังหา” คือหาความหมายเอาเองตามค าปริบทที่แวดล้อมของค า นั้น ดังตัวอย่างเช่น x^wfx^,kgg9h ค าถ่ายถอด “ปูไดปูมาแตนา” ค าอ่าน “ป่ไูด ้ปมูาแต่นา” ตัวเลขในอักษรธรรมอีสาน มี๑๐ รูป เหมอืนภาษาไทยปจัจุบนั ดังนี้ @ # $ % * ( ) _ + Q ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ ๐ วรรณยุกต์ ตัวเลข
\ ๕๒ อกัขรวิธี ๑. เลขหลกัหน่วยเขยีนตามปกติเหมอืนอกัขรวธิไีทยปจัจุบนั ๒. เลขหลักสิบ ส่วนมากจะเขียนจ านวนเต็มสิบแล้วตามด้วยจ านวนเศษ (ยกเว้น ๒๐ - ๒๙ บางครั้งใช้ค าว่า ซาว หมายถึง ๒๐ แทน) เช่น @Q (๑๐) #Q* (๒๕) หรือ =k:* (๒๕) $Q_ (๓๘) +Q) (๙๗) แบบฝึ กเขียนตัวเลข @ # $ % * ( ) _ + Q
\ ๕๓ ๓. เลขจ านวนเต็มหลักร้อยขึ้นไปจะใช้ตัวหนังสือบอกจ านวนเต็ม ตามด้วย จ านวนเศษ เช่น @รN (๑๐๐) # ryO*รN*Q@ (๒๕๕๑) +s<nร%ryO$รN (๙๔,๓๐๐) _ gglO(s<n (๘๖๐,๐๐๐) ๔. บางครั้งก็เขียนตามปกตเิหมอืนอกัขรวธิไีทยปจัจุบนั เช่น +Q (๙๐) $QQ (๓๐๐) (QQQ (๖๐๐๐) ๑. จงเติมค าในช่องว่างให้ถูกต้อง ข้อที่ อักษรไทยปัจจุบัน อักษรธรรมอีสาน ๑ เว้นจาก ............................................ ๒ ............................................ ?k]yjHk ๓ หาพ่อบ่พ้อ ............................................ ๔ บาปเวร ............................................ ๕ ............................................ gxyO8HOH O ๖ ............................................ oHWg-Hk ๗ จักกล่าว ............................................ ๘ เส้นผม ............................................ ๙ ............................................ xYgxyO แบบฝึ กทบทวนความรู้
\ ๕๔ ๑๐ ............................................ hYwo9H< # dbOfu ๒. จงเขียนคา ต่อไปน้ีดว้ยตวัเลขไทยปจัจุบนั ๑. @Q+ ....................................................... ๒. (Q_ ....................................................... ๓. )Q$ ....................................................... ๔. @Q@ ....................................................... ๕. $รN=k: ....................................................... ๖. (ryO )Q# ....................................................... ๗. ryO*รN ....................................................... ๘. )s<nร#รN ....................................................... ๙. +แlO_s<nร ....................................................... ๑๐. =k:) ....................................................... ๓. จงเขยีนตวัเลขไทยปจัจุบนัดว้ยอกัขรวธิอีกัษรธรรมอสีาน ๑. ๑๒ ....................................................... ๒. ๒๓ ....................................................... ๓. ๔๖ ....................................................... ๔. ๘๗ ....................................................... ๕. ๙๐ ....................................................... ๖. ๑๐๑ ....................................................... ๗. ๗๖๕ ....................................................... ๘. ๙,๐๐๓ ....................................................... ๙. ๒,๕๑๙ ....................................................... ๑๐. ๘๔,๐๐๐ .......................................................
หน่วยท ี่๗ อกัขรว ิ ธ ี พ ิ เศษ อักขรวิธีพิเศษ หมายถึง อักษรธรรมอีสานที่มีวิธีประสมอักษรที่แตกต่างจาก กฎเกณฑ์ทั่วไปซึ่งมีรูปร่างแตกต่างไปจากเดิมหรือค าอ่านมาก ทั้งนี้อาจเป็นเพราะคน อีสานสมัยโบราณต้องการที่จะประหยัดเวลาและแรงงาน ตลอดจึงจ านวน ขนาดและ ขอบเขตของใบลานที่ใช้จารท่านจึงคิดบัญญัติศัพท์ขึ้นใช้ บางทีก็เพื่อแสดงภูมิความรู้ ฉะนนั้จงึเป็นปญัหามากสา หรบัผเู้รมิ่หดัอา่นและจะตอ้งจดจา เป็นกรณีพเิศษ ตัวอย่าง ต่อไปนี้เป็นอักขรวิธีพิเศษที่พบบ่อยครั้งในคัมภีร์ใบลาน ส าหรับให้ผู้เริ่มหัดอ่านจดจ า ไว้เพื่อเป็นประโยชน์ในการอ่านอักษรธรรมอีสานต่อไปดังนี้ i u อ่านว่า อันว่า mqyk my}k อ่านว่า ทั้งหลาย Ef6k อ่านว่า ดูรา ]C g]C Ä อ่านว่า แล ]OCk Ä O k อ่านว่า แลนา ] วC Ä ว อ่านว่า แล้ว แmq อ่านว่า แท้แล แ=q เ=Cq แ=qt อ่านว่า ซะแล duF duf อ่านว่า ก็ดี du< อ่านว่า ก็มี dYขา อ่านว่า ก็ข้า
๕๖ dYqk: อ่านว่า ก็กล่าว x<u อ่านว่า มี xY<k อ่านว่า บ่มา dYทา อ่านว่า กระท า ไxyV อ่านว่า ไปบอก, ใบบอก 8ถา อ่านว่า คาถา d}k อ่านว่า กาละ 87วา อ่านว่า คือว่า =7วา อ่านว่า ชื่อว่า 57วา อ่านว่า ถือว่า zbวา อ่านว่า ผิว่า xu}k อ่านว่า บาลี lb}k อ่านว่า ศิลา l}k อ่านว่า ศาลา แ=Oำ อ่านว่า แช่น ้า h อ่านว่า นา hY อ่านว่า น า, น ้า
๕๗ fuq อ่านว่า ดีหลี ]ukP อ่านว่า ลีล่ายไsy}’ อ่านว่า ไหลหลั่ง, หลั่งไหล ไs}k< อ่านว่า ไหลหลาม rbky อ่านว่า พีพาก wxY<k อ่านว่า บ่ไปบ่มา, บ่มาบ่ไปไfu^ อ่านว่า ได้ดูดี, ได้ดูได้ดี ,ykP อ่านว่า มากมาย ,y:k อ่านว่า มักว่า ,u8วา อ่านว่า มีค่าว่า pnOk: อ่านว่า ยืนยาว เsyOf อ่านว่า เห็นเหตุไskP อ่านว่า ให้หาย suOkP อ่านว่า หนีหายเ-& Vk อ่านว่า เข้าของ ไdYF อ่านว่า ก็ได้ ไlOำ อ่านว่า ใส่น ้า ly”รV อ่านว่า สั่งสอน
๕๘ lH”kO อ่านว่า สงสาร ไlON อ่านว่า ใส่สน่อย hV& อ่านว่า นางน้อง, น้องนาง gxbDkO อ่านว่า เบิกบาน wsHFk อ่านว่า ให้เอา w/yO อ่านว่า ใฝฝ่นั wlHF อ่านว่า สดใส ,uPk อ่านว่า มีมายา gl<bk อ่านว่า เสมอมา g9ukP อ่านว่า ตีเต่าตาย wu k ” อ่านว่า ขี้ไข่ขาง ?^ky” อ่านว่า อย่าอยู่อย่างอยาก หมายเหตุ ค าที่ยกมาข้างต้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของค าพิเศษ ซึ่งยังมีค าพิเศษอีกจ านวน มาก เมื่อผู้ศึกษาอ่านเอกสารใบลานมากขึ้นก็ยิ่งจะพบค าพิเศษมาก โดยต้องพยายาม อาศัยการพิจารณาตีความหมายประโยค เพราะการอ่านหรือเขียนอักษรธรรมนั้นไม่ สามารถยึดหลักอักขรวิธีเป็นมาตรฐานได้ ค าๆ เดียวอาจเขียนแตกต่างกันหรือเขียนได้ หลายรูปแบบ ผู้เขียนจะเขียนอย่างไรก็ได้ ขอให้อ่านได้และเป็นค าที่ต้องการสื่อเท่านั้น
๕๙ ๑. จงเขยีนคา ต่อไปน้ีเป็นภาษาไทยปจัจุบนั ๑) ไ-kO ………………………………………………. ๒) mYkO ………………………………………………. ๓) sy:k ………………………………………………. ๔) แfOb ………………………………………………. ๕) wxH: ………………………………………………. ๖) 5u:ร ………………………………………………. ๗) wxk ………………………………………………. ๘) sb”kP ………………………………………………. ๙) แ9WH’ ………………………………………………. ๑๐) w0wlymRk ………………………………………………. ๒. จงเขียนค าต่อไปนี้ด้วยอักขรวิธีพิเศษ ๑) หลงใหล ………………………………………………. ๒) ใบไม้ ………………………………………………. ๓) หมูหมา ………………………………………………. ๔) กาไก่ ………………………………………………. ๕) มีมากมาย ………………………………………………. แบบฝึ กทบทวนความรู้
หน่วยท ี่๘ การเขียนภาษาบาลี การน าอักษรธรรมอีสานมาใช้เขียนภาษาบาลีนั้น มีอักขรวิธีหรือหลักการเขียน ที่แน่นอนตามอักขรวิธีภาษาบาลีโดยตัวอักษรธรรมอีสานที่น ามาเขียนนั้นมีน้อยกว่าที่ ใช้เขียนภาษาอีสาน โดยมีอักษรทั้งหมด ๔๑ ตัว ประกอบด้วยพยัญชนะ และสระ ซึ่ง อักษรวิธีของภาษาบาลีนี้สามารถน าไปเขียนค าภาษาอีสานได้โดยเฉพาะค าที่ยืมมา จากภาษาบาลี พยัญชนะ พยัญชนะที่ใช้เขียนภาษาบาลีมีทั้งหมด ๓๓ ตัว แบ่งเป็น ๒ ประเภทคือ พยัญชนะตัวเต็มและพยัญชนะตัวเฟื้องเหมือนกันกับที่ใช้เขียนภาษาอีสาน โดยแบ่ง ออกเป็น ๕ วรรคๆ ละ ๕ ตัว และพยัญชนะอวรรคหรือเศษวรรค ๘ ตัว ดังนี้ ตัวที่ ๑ ตัวที่ ๒ ตัวที่ ๓ ตัวที่ ๔ ตัวที่ ๕ เต็ม เฟื้อง เต็ม เฟื้อง เต็ม เฟื้อง เต็ม เฟื้อง เต็ม เฟื้อง วรรค ก d D - ข 8 ค S ฆ ‘ “ วรรค จ 0 R จ c ฉ = R ช ! ฌ \ วรรค ฏ Z ฏ [ { f F . ² I ณ วรรค ต 9 ต 5 { m M T R o O วรรค ป x X z ผ r { 4 ภ , < อวรรค p P ร E ] } ; : l L s ห > ฬ vY
๖๑ สระ สระที่ใช้เขียนภาษาบาลีมีทั้งหมด ๘ ตัว โดยแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ สระลอย และสระจมเหมือนกัน สระลอยมี ๘ รูป แบ่งเป็นสระเสียงสั้น ๓ เสียงยาว ๕ ดังนี้ v vk d} U j J G โv อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ตวัอย่างการใช้สระลอย รูปสระลอย ค าอักษรธรรมอีสาน ค าอักษรไทย v v,g0Rk อมจฺโจ (อ ามาตย์) vk vkskเรk อาหาโร (อาหาร) B B9b อิติ(ดังนี้) U Ulk อีสา (งอนไถ) j jmdY อุทก (น ้า) J Jdk อูกา (เล็น) G G;Y เอว (อย่างนี้) โv โvdkเlk โอกาโส (โอกาส) สระจม มี ๘ รูป แบ่งเป็นสระเสียงสั้น ๓ เสียงยาว ๕ เหมือนกันกับ สระลอย ดังนี้ Xt* xk x b x u x 6 X ^ เx ex อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ
๖๒ ข้อควรจ า ๑. * สระ อะ ในภาษาบาลีไม่มีรูป(วิสรรชนีย์)เหมือนในภาษาไทย แต่พยัญชนะ ทุกตัวออกเสียงอะ เช่น lรIY (สะระณัง) dโร, (กะโรมะ) ๒. gxk โอ ใช้ส าหรับเขียนค าภาษาบาลีที่ประกอบด้วยสระโอท้ายค า หรือท้ายพยางค์ และค าที่มีพยางค์เดียว เช่น rØgmRk (พุทฺโธ) glk (โส) การสังโยค การสะกดค าในภาษาบาลีเรียกว่า “การสังโยค” นั้น ประกอบด้วยพยัญชนะที่ท า หน้าที่เป็นตัวสะกดซึ่งเรียกว่า “พยัญชนะสังโยค” จะอยู่ในต าแหน่งที่สองต่อจาก พยัญชนะต้นค าหรือต้นพยางค์ เป็นรูปพยัญชนะตัวเต็ม และมีพยัญชนะตัวเฟื้องซ้อน อยู่ใต้พยัญชนะตัวเต็มนั้นท าหน้าที่เป็นพยัญชนะตัวตามและเป็นต้นของพยางค์ต่อไป เช่นค าว่า lbdขา (สิกฺขา) l (ส) ท าหน้าที่เป็นพยัญชนะต้นค า b (อิ) เป็นสระประกอบกับพยัญชนะต้นของพยางค์แรก d (ก) ท าหน้าที่เป็นตัวสะกดของพยางค์แรก หรือพยัญชนะสังโยค ข (เฟื้อง ข) ท าหน้าที่เป็นพยัญชนะตัวตามและเป็นต้นของพยางค์ต่อไป า (อา) เป็นสระประกอบกับพยัญชนะตัวเฟื้อง ข หมายเหตุ การเขียนภาษาบาลีที่มีพยัญชนะสังโยคด้วยอักษรไทยจะใส่จุด ( . ) ไว้ใต้ พยัญชนะที่ท าหน้าที่เป็นตัวสะกด เพื่อให้รู้ว่าเป็นตัวสะกดของพยัญชนะต้นซึ่งวางอยู่ข้างหน้า
๖๓ การสังโยคพยัญชนะวรรค การสังโยคพยัญชนะวรรคในภาษาบาลีนั้น จะสังโยคกันได้เฉพาะในวรรค ของตนเท่านั้น จะสังโยคข้ามวรรคไม่ได้ ซึ่งมีหลักเกณฑ์ในการสังโยคดังต่อไปนี้ ๑. พยัญชนะตัวที่ ๑ ซ้อนหน้า ตัวที่ ๑ และที่ ๒ ในวรรคของตนได้ ๒. พยัญชนะตัวที่ ๓ ซ้อนหน้า ตัวที่ ๓ และที่ ๔ ในวรรคของตนได้ ๓. พยัญชนะตัวที่ ๕ ซ้อนหน้าตัวเองและพยัญชนะในวรรคของตนเองได้ทุก ตัว (ยกเว้น ตัว ง ซ้อนหน้าตัวเองไม่ได้) ตวัอย่างการสังโยคพยัญชนะวรรค ๑. พยัญชนะตัวที่ ๑ ในวรรคทั้ง ๕ ซ้อนหน้าตัวเองได้ ได้แก่ วรรค ก dD กฺก lgdDา สกฺโก (ท้าวสักกะ) วรรค จ 0R จฺจ db0RY กิจฺจ (การงาน) วรรค ฏ Z ฏ ฏฺฏ ;Z ฏ gdา วฏฺฏโก (นกกระจาบ) วรรค ต 9 ต ตฺต lg92า สตฺโต (สัตว์) วรรค ป xX ปฺป lgxXา สปฺโป (งู) ๒. พยัญชนะตัวที่ ๑ ในวรรคทั้ง ๕ ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ ๒ ในวรรคของ ตนเองได้ ได้แก่ วรรค ก d ข กฺข 4bd3ฝภิกฺขุ (ภิกษุ) วรรค จ 0 ฉ จฺฉ ,0ฉา มจฺฉา (ปลา) วรรค ฏ Z { ฏฺฐ vZ{b อฏฺฐิ (กระดูก) วรรค ต 9{ ตฺถ ;9ฝ{ วตฺถุ (วัตถุ) วรรค ป x ผ ปฺผ x6xYผ ปุปฺผ (ดอกไม้)
๖๔ ๓. พยัญชนะตัวที่ ๓ ในวรรคทั้ง ๕ ซ้อนหน้าตัวเองในวรรคของตนเองได้ ได้แก่ วรรค ก 8 ค คฺค lg8 ค า สคฺโค (สวรรค์) วรรค จ =R ชฺช g;g=Rk เวชฺโช (หมอ) วรรค ฏ fF ฑฺฑ d6gfFk กุฑฺโฑ (ฝาผนัง) วรรค ต mM ทฺท ]6mMเdk ลุทฺทโก (นายพราน) วรรค ป r{ พฺพ xr{เ9k ปพฺพโต (ภูเขา) ๔. พยัญชนะตัวที่ ๓ ในวรรคทั้ง ๕ ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ ๔ ในวรรคของ ตนเองได้ ได้แก่ วรรค ก 8ฆ คฺฆ rPg8ฆา พฺยคฺโฆ (เสือโคร่ง) วรรค จ =ฌ ชฺฌ jx=ฌา อุปชฺฌาโย (อุปชัฌาย)์ วรรค ฏ f ฒ ฑฺฒ ;6fฒิ วุฑฺฒิ (ความเจริญ) วรรค ต mR ทฺธ lmRk สทฺธา (ความเชื่อ) วรรค ป r ภ พฺภ vkirภ อารพฺภ (ปรารภ) ๕. พยัญชนะตัวที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ ซ้อนหน้าตัวเองและพยัญชนะในวรรค ของตนเองได้ทุกตัว (ยกเว้น ตัว ง ซ้อนหน้าตัวเองไม่ได้) ได้แก่ วรรค ก ‘D งฺก d‘ØD กงฺกุ (ข้าวฟ่าง) ‘ ข งฺข d‘ ข k กงฺขา (ความสงสัย)
๖๕ ‘ ค งฺค lg‘คา สงฺโค (ความเกี่ยวข้อง) ‘ฆ งฺฆ =g‘ฆา ชงฺโฆ (แข้ง) วรรค จ \จ ญฺจ ,6\ b จ มุญฺจิ (พ้นแล้ว) \ฉ ญฺฉ l\ฉoY สญฺฉน (มุงดีแล้ว) \ช ญฺช -g\ช k ขญฺโช (คนง่อย) \ฌ ญฺฌ ;b\ฌk วิญฺฌา (หญิงหมัน) \ ญฺญ vg\k อญฺโญ (อื่น) วรรค ฏ I ฏ ณฺฏ dI ฏ gdk กณฺฏโก (หนาม) I{ ณฺฐ lI{koY สณฺฐาณ (สัณฐาน) IF ณฺฑ 9IFฝg]k ตณฺฑุโล (ข้าวสาร) I ฒ ณฺฒ l6Iฒิ สุณฺฑิ (ขิง) I ณ ณฺณ l6;gIณา สุวณฺโณ (ทองค า) วรรค ต oต นฺต loติ สนฺติ (ความสงบ) o{ นฺถ xgh{ ปนฺโถ (หนทาง)
๖๖ oM นฺท BghM อินฺโท (พระอินทร์) oR นฺธ loRb สนฺธิ ( การเชื่อม,การต่อ) oO นฺน voYO อนฺน (ข้าวสุก) วรรค ป ,X มฺป l,XghO สมฺปนฺโน (ถึงพร้อม) ,ผ มฺผ l,ผ g~k สมฺผสฺโส (การสัมผัส) ,{ มฺพ vg,{k อมฺโพ (มะม่วง) ,ภ มฺภ 8,ภีเรา คมฺภีโร (ลึกซึ้ง) ,< มฺม Tg,<k ธมฺโม (พระธรรม) การสังโยคพยัญชนะอวรรค การสังโยคพยัญชนะอวรรคในภาษาบาลีนั้น มีลักษณะดังต่อไปนี้ ๑. พยัญชนะที่สามารถซ้อนตัวเองได้มี ๓ ตัว ได้แก่ ย ล ส และ ส ซ้อน ส ใช้ ~(ส สองห้อง) แทน ตัวอย่างเช่น pP ยฺย glgpPk เสยฺโย (ประเสริฐ) ]} ลฺล l]Y} สลฺล (ลูกศร) ~ สฺส vเ~า อสฺโส (ม้า)
๖๗ ๒. ย ร ล ว ส เมื่ออยู่หลังพยัญชนะตัวอื่น แม้เป็นพยัญชนะวรรคหรืออ วรรค สามารถให้พยัญชนะที่อยู่หน้าออกเสียงผสมกันกึ่งเสียงได้ ตัวอย่างเช่น p ย ;KdPYวากฺย (ค าพูด) I ร 4gEmk ภทฺโร (เจริญ) ] ล d]PkgIk กลฺยาโณ (ดี, งาม) ; ว m:kรY ทฺวาร (ประตู) l ส vkp~<k อายสฺมา (ผู้มีอายุ) ๓. ห เมื่ออยู่หน้าพยัญชนะตัวอื่น สามารถท าให้สระที่อยู่ข้างหน้าออกเสียง มีลมมากขึ้น ตัวอย่างเช่น Ers<k พฺรหฺมา (พระพรหม) Erks<gIk พฺราหฺมโณ (พราหมณ์) ๔. ฬ ใช้เป็นตัวสะกดอย่างเดียว เช่น ,6g>หา มุฬฺโห (หลงแล้ว) ๕. xY (นิคหิต) ใช้เป็นตัวสะกด แทนพยัญชนะ ง สะกด และประกอบกับ สระเสียงสั้นคือ อะ อิ อุ เท่านั้น ตัวอย่างเช่น ประกอบกับสระ อะ BmY (อิท ) อ่านว่า อิทัง ประกอบกับสระ อิ vdb3 Y (อกฺขึ) อ่านว่า อักขิง ประกอบกับสระ อุุ dk96Y (กาตุ ) อ่านว่า กาตุง
๖๘ (วิธีเขียนภาษาบาลี) ในการหัดอ่านหัดเขียนอักษรธรรมอีสาน โบราณาจารย์อีสานในอดีตมักจะน า ปญัญาบารมเีป็นบทเบอ้ืงตน้ ในการสอน เพราะปญัญาบารมนีัน้สามารถน าเอาทงั้สระและ พยญัชนะของอกัษรธรรมอสีานมาใช้ได้อย่างครบถ้วน ถ้าสามารถอ่านและเขยีนปญัญา บารมีได้คล่องแล้วก็สามารถอ่านและเขียนอักษรธรรมอีสานได้โดยไม่ยาก อกีทงั้ปญัญา บารมเีป็นบทเสรมิใหผู้ศ้กึษามพีลงัแรงใจในการเรยีน ผูเ้ขยีนจงึไดน้ าบทปญัญาบารมมีา เป็นบทเริ่มต้นในการฝึกหัดอ่านและเขียนอักษรธรรมอีสานตามแบบโบราณาจารย์ที่เคย ปฏิบัติสืบๆ มา อีกทั้งผู้เขียนยังได้เขียนค าอ่านทั้งภาษาบาลีและภาษาไทยไว้ด้วยเพื่อ เป็นประโยชน์ในการฝึกอ่านภาษาบาลีอีกโสดหนึ่งด้วยดังต่อไปนี้ x\kxkร,u ปญฺญาปารมี ปัญญาบารมี xHFo,~dkO บทนมัสการ og,k 9~9{Ø ฯ x\kp6gxg9k ;u9รkg8k 4klkp glgdk ;bTx\kp Tugรk gpk g]kdhg5k นโม ตสฺสตฺถุฯ ปญฺญายุเปโต วีตราโค ภาสาย เสโก วิธปญฺญาย ธีโร โย โลกนาโถ นะโม ตัสสัตถุฯ ปญัญายเุปโต วตีะราโค ภาสายะ เสโก วธิะปญัญายะ ธโีร โย โลกะนาโถ sb99{Y ; 0bgo2o so2;Ko xkxY l689Y lbรlk o,k,bๅ หติตฺถ ว จนิฺเตน หนฺตฺวาน ปาป สุคต สริสา นมามฯิ หติตัถงัวะ จนิเตนะ หนัตะวานะ ปาปัง สุคะตงัสริะสา นะมามฯิ ฝึ กอ่านการเขียนภาษาบาลี
๖๙ @. mkoxkร,u (vรsY) ๑. ทานปารมี (อรห ) ๑. ทานะปาระมี (อะระหัง) B9bxb glk 48;K mkoxkร,ul,XghO อิติปิ โส ภควา ทานปารมีสมฺปนฺโน อติปิิโส ภะคะวา ทานะปาระมสีมัปนัโน B9bxb glk 48;K mkojxXxkร,ul,XghO อิติปิ โส ภควา ทานอุปฺปปารมีสมฺปนฺโน อติปิิโส ภะคะวา ทานะอุปปะปาระมสีมัปนัโน B9bxb glk 48;K mkoxร,9{xkร,ul,XghO อิติปิ โส ภควา ทานปรมตฺถปารมีสมฺปนฺโน อติปิิโส ภะคะวา ทานะปะระมตัถะปาระมสีมัปนัโน r6gmRk lr{\692\kgIk voh2mb86Il,XghO 8g9k glk 48;K พุทฺโธ สพฺพญฺญุตฺตญาโณ อนนฺตาทิคุณสมฺปนฺโน คโต โส ภควา พทุโธ สพัพญัญุตตะญาโณ อะนนัตาทคิุณะสมัปนัโน คะโต โส ภะคะวา B9bxb vรsY ;9 glk 48;K vรso2Y lรIY 80 ฉk,b อิติปิ อรห วต โส ภควา อรหนฺต สรณ คจฺฉามิ อิติปิ อะระหัง วะตะ โส ภะคะวา อะระหันตัง สะระณัง คัจฉามิ vรso2Y lbรlk o,k,bฯ อรหนฺต สิรสา นมามิฯ อะระหันตัง สิระสา นะมามิฯ (ตั้งแต่บารมีที่ ๒ –๙ ข้อความใกล้เคียงกัน เปลี่ยนเฉพาะชื่อบารมีและค าในวงเล็บ)
๗๐ @Q. jgxd3kxkÃ,u (48;K ) ๑๐. อุเปกฺขาปารมี (ภควา) ๑๐. อุเปกขาปาระมี (ภะคะวา) B9bxb glk 48;K jgxd3kxkร,ul,XghO อิติปิ โส ภควา อุเปกฺขาปารมีสมฺปนฺโน อิติปิโส ภะคะวา อุเปกขาปาระมสีมัปนัโน B9bxb glk 48;K jgxd3kjxXxkร,ul,XghO อิติปิ โส ภควา อุเปกฺขาอุปฺปปารมีสมฺปนฺโน อิติปิโส ภะคะวา อุเปกขาอุปปะปาระมสีมัปนัโน B9bxb glk 48;K jgxd3kxร,9{xkร,ul,XghO อิติปิ โส ภควา อุเปกฺขาปรมตฺถปารมีสมฺปนฺโน อิติปิโส ภะคะวา อุเปกขาปะระมตัถะปาระมสีมัปนัโน r6gmRk lr{\692\kgIk Tg,<k e]d692gรk o;lg'ฆk ,81z]g9{k พุทฺโธ สพฺพญฺญุตฺตญาโณ ธมฺโม โลกุตฺตโร นวสงฺโฆ มคฺคผลตฺโถ พุทโธ สัพพัญญุตตะญาโณ ธัมโม โลกุตตะโร นะวะสังโฆ มัคคะผะลัตโถ Bg0R9Y ร9o92pY lรlk o,k,bGg9lY vko64kg;o lr{vo2รkpk ;bok~oตÆ9bฯ ๅ อิจฺเจต รตนตฺตย สิรสา นมามิ เอเตส อานุภาเวน สพฺพอนฺตรายา วินาสฺสนฺตูติฯ อิจเจตัง ระตะนัตตะยัง สิระสา นะมามิ เอเตสัง อานุภาเวนะ สัพพะอันตะรายา วินาสสันตูติฯ ๅ ทุกข์บ่มีเสื้อผ้า ฝาเฮือนเพก็พออยู่ ทุกข์บ่มีข้าวอยู่ท้อง นอนลี้อยู่บ่เป็ น
๗๑ ๑. จงเขยีนคา ภาษาบาลตี่อไปน้ีเป็นภาษาไทยปจัจุบนั ๑) ;b=Rk0รIY ………………………………………………. ๒) 4^,brg]k ………………………………………………. ๓) l:kdข kg9k ………………………………………………. ๔) Gsbx~bgdk ………………………………………………. ๕) l6xZbxghO ………………………………………………. ๖) vks6gIgpPk ………………………………………………. ๗) v\ช ]udรIugpk ………………………………………………. ๘) x6\gd 39Y2 ………………………………………………. ๒. จงเขียนค าภาษาบาลีต่อไปนี้ด้วยอักษรธรรมอีสาน ๑) สพฺเพ ………………………………………………. ๒) สตฺตา ………………………………………………. ๓) อเวรา ………………………………………………. ๔) อพฺยาปชฺฌา ………………………………………………. ๕) อนีฆา ………………………………………………. ๖) โหนฺตุ ………………………………………………. ๗) สุขี อตฺตาน ………………………………………………. ๘) ปริหรนฺตุ ………………………………………………. แบบฝึ กทบทวนความรู้
หน่วยท ี่๙ แบบฝึ กอ่านผญา คต ิ ธรรมคา สอน @. -V&dbOxYdbO,yOghH -V&gdHkxYg]Hk,yO]n< ๑. ของกินบ่กินมันเน่า ของเก่าบ่เล่ามันลืม #. 8yOxYvVy0kyxkOxYgsyOfkOggfOwd 8yOxYwxskiPOdYx<u8:k<i ^ ๒. คันบ่ออกจากบ้านบ่เห็นด่านแดนไกล คันบ่ไปหาเฮียนก็บ่มีความฮู้ $. pk<g,nVg0HksO½,oN wsiÓiPO86ร x6รgiHk,ulbwsPl^&rP&ak ๓. ยามเม่อืเจา้หนุ่มน้อย ใหเ้จา้ฮ่า เฮยีนคุณ บุญเฮามสีใิหญ่สงูเพยีงฟ้า %. lbXl}7'?^akWhY ?kevvk:8Ob'sk lV&l7}',k,nws8NdYkjHkw; ๔. สิบสลึงอยู่ฟากน ้า อย่าโอ้อ่าวคนึงหา สองสลึงมามือให้ค่อยก าเอาไว้ *. 8yOg0Hkwf-u=k"dy"iH<gxyOrPk ?kwf+n<=k:hz^-u8:kP8Vรdk ๕. คันเจ้าได้ขี่ช้างกั้งฮ่มเป็นพระยา อย่าลืมชาวนาผู้ขี่ควายคอนกล้า (. 8yOg0Hkwf-u=k" ?kfy”gxbFfy”gsbO ?kwfglbO#sH: ggsP”lbrkOrkikP ๖. คันเจ้าได้ขี่ช้างอย่าดังเบิดดังเหิน อย่าได้เสินๆ หัว แหย่งสิพานพาฮ้าย ). 8yOlbwx-k”sOkwss}P;s}y’gxb”dVร8yO,ร^fm^fgmHkg=HkmVร?kwx ๗. คันสิไปข้างหน้า ให้เหลียวหลังเบิ่งก่อน คันมะรูดทูดเท้า เซาท่อนอย่าไป _. wsg0Hk5nlyFw;wow0wsmP& ?kwf;Vygg;y]HO8HOlbgvbO;K]b” ๘. ให้เจ้าถือสัตย์ไว้ในใจตั้งเที่ยง อย่าได้วอกแวกล้นคนสิเอิ้นว่าลิง +. w0xlH”lk”dk”fH”d;K mH” w0-u8kOdk”xkOd;K fH” ๙. ใจประสงค์สร้างกลางดงกะว่าท่ง ใจขี้คร้านกลางบ้านกะว่าดง @Q. -yob29y”ly0Ry’s<yรmP’ xYws87FxP&]P;]:&]Ys}vDwz ๑๐. ขันติตั้งสัจจังหมั่นเที่ยง บ่ให้คึดเบี่ยงเลี้ยวลวงล้อหลอกไผ
๘๐ @Q@. 8kFlbwfxbO,k8noHWg0Hk 8kFlbxYwfxbOg0bPg0bFsOu ๑๑. คาดสิได้บินมาคือนกเจ่า คาดสิบ่ได้บินเจ้ยเจิดหนี @Q#. 8kFm6yxYsVร,u 8kF,uxYsVรwi 8kFwfxYsVรglyP 8kFgxyOzH:g,yPxYsVÃik ” ๑๒. คาดทุกข์บ่ห่อนมี คาดมีบ่ห่อนไฮ้ คาดได้บ่ห่อนเสีย คาดเป็นผัวเมียบ่ห่อนฮ้าง @Q$. sOÆdbOs<vO0”ygsyO86รgg,: ]^ygg-Oggv:0y”gsyO86รrYgg, ๑๓. หนูกินม้อนจั่งเห็นคุณแมว ลูกแขนแอวจั่งเห็นคุณพ่อแม่ @Q%. 8:k<9kPougg- : ร8Ym6yxkFpk" wzdYgg- : รvVร9Vรglb<fk<fy"fP; ๑๔.ความตายนี้แขวนคอทุกบาดย่าง ไผก็แขวนอ้อนต้อนเสมอด้ามดั่งเดียว @Q*. zkxY-kF?k?kyo6&zk]kP g,yPxY9kP?k?kywfg,yPws< ๑๕. ผ้าบ่ขาดอย่าอยากนุ่งผ้าลาย เมียบ่ตายอย่าอยากได้เมียใหม่ @Q(. pu”wfmÓdbOrV,rYgdnVmy”xkggfD gxyO-kgrbOiN=yO8:รwsw5jHk ๑๖. หญิงใดท ากินพร้อมทั้งเกลือแลปลาแดกเป็นข้าเพิ่นฮ้อยชั้นควรให้ไถ่เอา @Q). g=nV=kL=k”sk”pk:lO½dggd:’ g=nVwdd6,sk”dV,ggd:’xY8n ๑๗. เชื้อชาติช้างหางยาวสนุกแกว่ง เชื้อไก่กุ้มหางก้อมแกว่งบ่คือ @Q_. ruougxyOfy”,HFggf”g/HkvÓrk,u,:’ dbOddbOxYwf g]yP]bOgxHkfkP ๑๘. พน่ี้ีเป็นดงัมดแดงเฝ้าอมัพามม้ีว่ง กนิกะกนิบไ่ดเ้ลยีลน้ิเปา่ดาย @Q+. ,udV&xu<sOy’s6,lbgxyOik”zyDxH: ,usH:zH<xYrV,g-HklbgvbOgfbOgsHk ๑๙ .มีกลองบ่มีหนังหุ้ม สิเป็นฮางผักบั่ว มีหัวผมบ่พร้อม เขาสิเอิ้นเดิ่นเหา #Q. mP;mk”xYl6fglyO?k5Ns}y’wsg-Hk?Px 9kPYws9kPsOk r6รg-Hk0y”pV&;KskO ๒๐. เทียวทางบ่ทันสุดเส้นอย่าถอยหลังให้เขาเหยียบ ตายขอให้ตายหน้าพุ้นเขาจั่ง ย้องว่าหาญ
๘๑ 89bTYkluOsk 0yk;yoOdYkgร n V' xkggfDxkl<Y คติธรรมศีลห้า จากวรรณกรรมเรื่องปลาแดกปลาสมอ wsrkdyOiPO i ^ xkIk9bxkF ให้พากันเฮียนฮู้ ปาณาติบาต g;yO0yk dkO-klyFefPikP s<kPwf0V'g;yO เว้นจาก การฆ่าสัตว์โดยฮ้าย หมายได้จ่องเวร xkXoOy ,uemL,ykoN 9k<gg9dx:ร86ร บาปนั้น มีโทษมากน้อย ตามแต่กระบวนคุณ lyFoyO ,u86 รs}kP fy"'H:8:kP=k" สัตว์นั้น มีคุณหลาย ดังงัวควายช้าง ,yOmYkhws my"dPร]ykggd มันท านาให้ ทังเกวียนลากแก่ ,yO,u 86รmP'ggm 8HOwfgxb"ggp" มันมี คุณเที่ยงแท้ คนได้เบิ่งแยง dbO86 รgg]: ly"g]HkdbO=uO9V ร กินคุณแล้ว สังเล่ากินซี้นต่อน d^IkmYdN ly"dbO=uOxY]Yk8N กูร์ณาท่อก้อย สังกินซี้นบ่ล ่าคอย vmbhOoyO ?k]yWjHkV & mkO อทินนานั้น อย่าลักเอาของท่าน g;yO-e,Pwswf 9HOg0Hk?kjHk เว้นขโมยให้ได้ ตนเจ้าอย่าเอา
๘๒ ?kgxyOikP wslyF=nwow0 อย่าเป็นฮ้าย ให้สัตย์ซื่อในใจ 9y"gg9 g-y<g]y<fP; ?kwxjHk8:รg;yO ตั้งแต่ เข็มเล่มเดียว อย่าไปเอาควรเว้น ?kgxyOe0OikP 9k<mk"pkFggp" อย่าเป็นโจรฮ้าย ตามทางยาดแย่ง jHkV'grbOsk" s:'w;xuF เอาของเพิ่นห้าง หวงไว้บ่ดี gg,O]yD 'H:8:kP=k" lyOfP;wsg;yOsk" แม่นลัก งัวควายช้าง สันเดียวให้เว้นห่าง xy"xPfjHk muwihou gxOyikPxkXg;yO บังเบียดเอา ที่ไฮ่นานี้ เป็นฮ้ายบาปเวร dkg,g;yO ?kwx=H<g,yPmkO กาเมเว้น อย่าไปซมเมียท่าน ?kwx lH<glyX=V Ã w0/yOdP;dk< ggmoY อย่าไป สมเสพซ้อน ใจฝนั้เกย่ีวกาม แท้นอ ,b~k0kOou 8ndkOmYk=H: มิสสาจารนี้ คือการท าชั่ว lH<glyX=^ gxyOikPxkXg;yO สมเสพชู้ เป็นฮ้ายบาปเวร zH:grbOsk< wsg;yOsk"sOuwd ผัวเพิ่นห้าม ให้เว้นห่างหนีไกล
๘๓ ?kwx =b"jHkzH:g-Hk xkXg;yO=bhY9V& อย่าไป ซิงเอาผัวเขา บาปเวรซิน าต้อง ]^yg,yP grbOs:'sk<gg]: ?kwxe]Xdkg, ggmoY ลูกเมีย เพิ่นหวงห้ามแล้ว อย่าไปโลภกาเม แท้นอ ,yO0y gxyOwagzHk 0^f]HOwogonV มันจัก เป็นไฟเผา จูดลนในเนื้อ ,6lk;KLoyO ?kwf]kPmk"9H:t มุสาวาทนั้น อย่าได้ล่ายทางตัวะ ,yOgxyO dYkmk";K0k xykgs<yรgxyOikP ggmoY มันเป็น กรรมทางวาจา ปากเหม็นเป็นฮ้าย แท้เนอ ?kwfg;H K xbOwxwx<k อย่าได้เว้า ป้ินไป่ไปมา g;H Kws,uly0R 0b"gg,O8V'luOdP; เว้าให้มีสัจจะ จิงแม่นคองศีลเกี้ยว 8:k<g;H Kou gxyOpb"wa]HO ความเว้านี้ เป็นยิ่งไฟลน ?kwf vYkrk"9H:t fy"gg]OlV&]bO อย่าได้ อ าพรางตัวะ ดั่งแลนสองลิ้น 0y,ug;ร y"-V’ g5b"9HOi V รggi " จักมีเวรังข้อง เถิงตนฮ้อนแฮง ggo:g=nVv7"grHk 8:k<g;H K-ke9 แนวเชื้ออึ่งเพ้า ความเว้าฆ่าโต
๘๔ ?kwf e;# g;H K 8:k<x<uskwl อย่าได้ โวโวเว้า ความบ่มีหาใส่ w0?k gs< n รfy"w, ,uf:',6รwo ggmoY ใจอย่า เหมือนดังไม้ มีด้วงมุ่นใน แท้นอ l6รkgsH}k g,wรwsg;yO-kF สุราเหล้า เมรัยให้เว้นขาด wzx,kL luO-You xy\koN5Nz\k ไผประมาท ศีลข้อนี้ ปญัญาน้อยถ่อยผญา l6รkou gxyO?kdbOg-Hkgg=X สุรานี้ เป็นยากินเข้าแซบ mY;K?kgx yO oyDg]y"-ugsH}k g,HkikPxkXsOk ท่อว่าอย่าเป็น นักเลงขี้เหล้า เมาฮ้ายบาปหนา ,yO0y gdbFeรWikP gxyOlb"mV รxy\k มันจัก เกิดโรคฮ้าย เป็นสงิ่ทอนปญัญา g0yXwow9r6& rPkL5V &g5b"gonV เจ็บในไตพุง พยาธิถองเถิงเนื้อ 8HOdbOgsH}k g,Hk,H:Ä:x,kF คนกินเหล้า เมามัวแล้วประมาท 8HO-ugsH}k dbOgg]:x,kL86ร คนขี้เหล้า กินแล้วประมาทคุณ ° ß¿
๘๕ ๑. จงเขียนค าต่อไปนี้ด้วยอักขรวิธีอักษรธรรมอีสาน ๑. ๑๐ ปี อาบน ้าบห่นาว ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๒. ซาวปีเล่นสาวบเ่บอื่ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๓. ๓๐ ปี นอนตื่นก่อนไก่ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๔. ๔๐ ปี นอนเอามือก่ายหน้าผาก ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๕. ๕๐ ปี ไปไฮ่มาทอดขา ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๖. ๖๐ ปี ไปไสมานอนทอดฮ่ยุ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๗. ๗๐ ปีเป่าขล่ยุบด่งั ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๘. ๘๐ ปี ตีระฆงับม่ ่วน ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๙. ๙๐ ปี หนักหนวกแล่นมาหู ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๑๐. ๑๐๐ ปี ลกูสาวมาดฮู้องไห้ใส่ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๑๑. ๑๑๐ ปี เห็นแดดออกเอาน ้ามาหด ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- แบบฝึ กทบทวนความรู้
๘๖ ๑๒. ๑๒๐ ปี ไข้กะตาย บไ่ข้กะตาย ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๑๓. ๑๓๐ ปี ตายกะพอถิ้ม บต่ายกพอถิ้ม ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ๒. จงเขียนปริวรรตข้อความต่อไปนี้เป็นภาษาไทยปจัจุบนั @. mk”wxl:yร,yO iHD mk”wxoรHW,yOggxO ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- #. ?kym6ywsgxyOhP ?kylÓxkPwsgxyOggs}’ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- $. 8kFlbwfws},k]V&# 8kFlbxYwfws}hY]V&wx ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- %. waws<xk0y”gsyOsOksOÆ hY5:,i^0y”gsyOsOk0bs}Y ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- *. m6ygrbOxY;Kfu ,ugrbO0y”;KruoV& ]6’xkgvbO;Ks}kO ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- (. lbXi^xYmYg8bP lbXg-bPxYmYrYg5Hk lbXg;H KxYmYgiyFmYmÓ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ). ?kwf9bF9YdHO-V&8HOmV&p7” ,yOlb9HFwlg0Hkfy”g;bx7”gs<yร -------------------------------------------------------------------------------------------------------------
๘๗ _. 8yOwfdbOxkgg]: ?k]n<x^xxN ]k”gmnVxk-kF-V&py”lbwfxHOx^ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- +. 8yOwf?^pVfakzklkLxfyX,6y ?kwf+n<8HOm6yz^- u 8:kP8Vรdk ------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------ @Q. xkFwfgflbwf0^’gg-Og0Hkg-Hkrk-:yรx V รw-sO;P ,n-:kxVรw-vkP ,n=kPxVรw-h& ------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------ อยากเถิงนิพพานให้ฆ่าพ่อตีแม่ อยากเป็ นเถ้าเป็ นแก่ให้เฮียนฮีตคองขุน อยากได้บุญให้ทานก้นทานดาก อยากกินข้าวให้ปลูกใส่พะลานหิน อยากได้ศีลใหเ้ปิดซิ่นในวดั
หน่วยท ี่๑๐ แบบฝึ กอ่านน ิ ทานพ ื น ้ บา ้ นอ ีสาน hPrkOdyXแ- g,nVvfu9 ตdkOhO,kแ]: ,uhPrkO8HOsO7’wfvVy0kyxkOwx=Vy sk]klyF,kgxyOvkskOx0ำ;yO xy”gvbOwfwxrYแ-9H:s7O’ g=b”oVร แ=hY?^wosOv”oNแs”sO7’ hYr:,0แs”x?^แ]: (kPแ-โ9 oyOrYแo<gsyOhPrkOpk”g-Hk,kwd ,yO07”wfvVyxkyvVร;Vร-Y=u;bF แ]tmy”ws:;VรwshPrkOhYjHk,yOwxxNw;แ,hYwsPmu,uhYd6,xu /kPhPrkO g,nVwfay”8ำvVร;Vร0kyแ-โ9oyOแ]: dYgdbFw0vVร ,u8:k<g,9ตklH”lkO 07”g;HKdyXแ-;K “โv แ-gvbP -NdY?ky=Ng0Hk?^fVy แ9dY0HOxy \k grktxYi^0jHkg0Hkwxwff:p;bmuwf grktโ9g0HkdYwsPpk:” เ,nVแ-wfay”fy”oyO 07”wfg;HKdyXhPrkO;K “ouh… hPrkOgvbP g0HkxY9V&8bFpkysPy’fVy wsg0HkjHk s:kP,k,yF-k,yFโ9-N-HFwldyOแ]:g0HkdY8VรjHk-Nwxโ]F ,yO07”0iVfw; ” hPrkOwfpbOแo:oyO dYak:=Vyskg8nVs:kP0ำo:รsO7’,kz^y-HF แ-9k<mu9HD]H”dyO แ]:dY8Vรwlxk ,6&sOkwxpy”แ,hYแs”sO7’
๘๙ mu,uแ,hY-y”?^9}vFxu g,nVwxg5b”แ8</y” hPrkOdYxH”แ-]H” grnV0 แdg8nVs:kPvVy แ9แ-wfvVร;VรwshPrkOhYlH”9HOg5b”dk”hY 07”8NxNโfPvk”gsyFzHO;K 9HOgvy”vbFvVรs}kPxYlk,kF0t]N0ky/y” wxsk;y”wf /kPhPrkOdY5nw0=n07”x9bxyF9k<8ำvVร;Vร-V’แrYg5b”dk”;y” s}y’0kyแdg8nVs:kPvVyแ]: hPrkOr:,0pk”-7O,k sk/y”แ-07”g;HKvVy,k;K “?6fdVรhPrkO mkOxYi^;K ,nou9H:-V’mkO09HDgxyOgsP nvmV&-V6& giHk oyXแ9g;]kougxyO9HOwx” hPrkOwfpbOfy”oyO 07”ak:5k<แ-8nO;K “giHkjHkโ9,klH”g5b”xVรlOฝylXkPแ]: gsyFwf07”,kdbOgiHkz^,u x6ร86ร” “5nDแ]:mumkOhYgiHk,klH”g5b”muxVfwrxVรou แ9giHk glyPw0mumkOmำwsgiHkwfiyX8:k<g0yXx:f grktmkO,yFgiHkแoO 0HO-k0HOโ9-V&giHkx:,=ำwxs<Hf” g,nVแ-vk”gsyFzHOfy”oyO hPrkOdYxYi^0แdโ9แo:wf 07” zkรHXdyXแ-9n<;K “5kg0Hk0dbO-Nแm # -NdYpbOpV,wsdbO แ9-N-Yvo6pkF
๙๐ hYg0Hkg,nV8Vxg,yPแ]t]^y-V&-NdVร แ]:0dyX,kwsg0HkdbOwo 9Vรแ]”ouwfxY” “gvb9HD]H”,kแm # wf” แ-;K s}y’0kyoyO hPrkOdYiV&wsf:p8:k<glyPvHDglyPw0 skvyOxPxxYwf grnV0hYjHk-k:8k:vyOglHkl}Hfw0oug,nVxVyg,yP แ]t]^y rYg,nVg5b”ginVร/kPg,yPแ]t]^yrV,pkF9bruoV& wz # dYrkdyOs}y’ws},kgxb” ,k5k<9HOxkPlkgsyF;K gxyOsPy”,kiV&ws iำไร9uvHD=HD=:&แo:ou hPrkO07”g;H K8:k<0b”my”s<Hf9y”แ9wxrY แ-0HOg5b”9Vรmu9yFlbOw0wsแ-dbOl^g,yPl^]^yแ]tpkFruoV&ay” g,nVg,yPdyX]^ywfay”;K zH:-V&9HO,kly”,k]k0wx9kPโfPpV, wsแ-dbOไo9Vรแ]”ou dYrkdyOwsaHFlOywxmH:my”xkOf:P8:k<8bF iVf8bFg5b”zH:mu09V&wx9kP -omurkdyOws?^oyO dYwf,u=kP8HOsO7’=n=P’s<P”,krHX gsyFdkOrYfu 07”wfw95k<sk9HOxkPlkgsyFmurkdyOiV&ws hPrkO 07”g]HkginV’my”s<Hfl^=P’s<P”ay” /kP=P’s<P”i^fy”oyO dYxVyws hPrkOdP<g=nVds<yร # 0y# $ glyO แ]:dYwshPrkOrkwx skแ-โ9oyO rYwxg5b”/kPแ-แo<gsyOdY]Ng-Hk,kแ8</y” s<kP0dbOhPrkO9k<mu9HD]H” =P’s<P”07”g;H K-7O;K
๙๑ “?6fdVรแ-gvbP ?kak:dbO=kP8HOougiHk-Y5k<แo;K 9Vรmu=kP8HOou,yFโ9,koyO gรHk,yFแo:wf 07”8Ng0yXx:fjHkแm jHk;K 07”09V&dbOgรHkmHFแmO8:k<g0yX=ำsOำw0 ]V&ws=kP8HOou,yF โ9wsgiHkgxb”dVรh ,yO0tlH<gsyFlH<zHOแmxY 5kskylH<gsyFlH<zHO แmgiHkdY0vo6pkFwsโ9dbO=kP8HOou rV,my”โ9-V&giHkmyOmuโ]F” g,nVแ-wfay”=P’s<P”g;H Kแo:oyOdY8Ng]nV-7O,kmk”skF =kPgrnVoVรwshPrkO,yF9HOgvy” 8ndyX9Vรmu,yF,k0kysOv”hYws =P’s<P”gxb” s:y’0wfdbOhPrkOdyX=P’s<P”gxyOvkskO s}y’0ky,yFiPxiNแ]: =P’s<P”07”5k<;K “gรHk,yFแo:ouแmxY” “แ,Oแ]:” แ-9Vx “]V&fbOgxb”f^” =P’s<P”xVy แ-wfw=s<Hfdำ]y”mu,u?^ grnVfbOws=P’s<P”gxb” s:y’0wsg=nVds}½f แ9dY0HOxy \k grktg=nVdoyOs<yรsOP: g,nVgsyO;KfbOxYs}6fแ]: =P’s<P”07”iV&-7O;K “=k:xkOmy”s}kPgvbP iuX,k=:pdyO-kแ-]VyjHksOy’,yOwx-kP” /kPแ-wfay”dYhY9kws}vkXแd< l:รhPrkOdYpb<แp<แ0<wl f:p8:k<fuvHDfuw0mu]Vf=u;bF,kwf ° G;Y âs96 ¿ ขอความสวสัดีจงมีแด่ท่าน
บรรณานุกรม กิตติวัฒน์สัตนาโค. คู่มืออบรมอักขรธรรมอีสาน 2542 ธวัช ปุณโณทก. อักษรโบราณอีสาน : อักขรวิทยาอักษรตัวธรรมและไทยน้อย. กรุงเทพฯ : สยาม เพรส แมเนจเม้นท์,๒๕๔๐ สุภณ สมจติศรปีญัญา. อักษรธรรม, ไทยน้อย และวรรณกรรมท้องถิ่นอีสาน .มหาสารคาม : ภาควิชาภาษาไทย วิทยาลัยครูมหาสารคาม,แ 2525 มนัส สุขสาย .ต าราเรียนอักษรโบราณอีสาน . อุบลราชธานี : ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม วิทยาลัยครู อุบลราชธานี, 2537 ชอบ ดีสวนโคก .ของเก่าบ่เล่ามันลืม : เฮียนธรรมน าค าโบฮานอีสาน. ขอนแก่น : คลังนานาวิทยา, 2540 เพ็ญพักตร์ ลิ้มสัมพันธ์.อักษรธรรมอีสาน. นครปฐม : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2526