ประวัติกรุงรัตนโกสินทร์

สารบัญ

สารบัญ................................................................................................................ ก

บทนำ..................................................................................................................ข

ประวัติกรุงรัตนโกสินทร์ .......................................................................................... 1
ความเป็นมาของเกาะกรุงรัตนโกสินทร์ ......................................................................... 1
การสถาปนากรุงเทพมหานครเป็นราชธานี .................................................................... 2
อาณาเขตของเกาะกรุงรัตนโกสินทร์ ............................................................................. 2

พระมหากษัตริย์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ......................................................................... 4
รัชกาลที่ 1........................................................................................................ 4
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ................................................................ 4
รัชกาลที่ 2........................................................................................................ 5
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ................................................................ 5
รัชกาลท่ี 3........................................................................................................ 6
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ..................................................................... 6
รัชกาลท่ี 4........................................................................................................ 7
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว .................................................................. 7
รัชกาลท่ี 5........................................................................................................ 8
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว .............................................................. 8
รัชกาลที่ 6........................................................................................................ 9
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ................................................................ 9
รัชกาลที่ 7...................................................................................................... 10
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว .................................................................. 10
รัชกาลท่ี 8...................................................................................................... 11
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล .................................................... 11
รัชกาลท่ี 9...................................................................................................... 12
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลย ....................................................... 12
รัชกาลท่ี 10.................................................................................................... 13
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ................................................................. 13

บรรณานุกรม ...................................................................................................... 14

คณะผู้จัดทำ........................................................................................................ 15

ห้องสมดุ ประชาชน “ เฉลมิ ราชกุมารี ” อำเภอศรมี โหสถ จังหว้ดปราจีนบุรี ก

บทนำ

การศึกษาประวัติศาสตร์เพื่อให้เกิดความเข้าใจถึงความเป็นมา และก่อให้เกิดความรัก ความภาคภูมิใจ
ในชาติบ้านเมืองของตน ทำให้รู้ถึงความเสียสละของบรรพบุรุษท่ีได้รักษาและสร้างบ้านเมืองมาด้วยชีวิต
ตลอดจนการสร้างสมวัฒนธรรมอันดีงามมาจวบจนปัจจุบัน

หนังสือ “ประวัติศาสตร์ชาติไทย - สมัยกรุงรัตนโกสินทร์” เล่มนี้ เป็นเพียงส่วนหน่ึงของประวัติศาสตร์
สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ และคุณูปการของบูรพมหากษัตริย์ไทยแต่ละรัชสมัย ซึ่งผู้จัดทำได้รวมรวมเน้อื หาจาก
แหล่งต่าง ๆ แล้วนำมาสรุปใจความท่ีสำคัญเพียงบางตอน เพ่อื ให้ผู้อ่านหรือผู้ท่ีสนใจสามารถเข้าใจและจดจำได้
โดยง่าย

หวังว่าผู้อ่านจะเพลิดเพลินและได้รับความรู้จากหนังสือเล่มนี้

คณะผู้จัดทำ
24 เมษายน 2563

หอ้ งสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หว้ดปราจนี บรุ ี ข

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

ประวตั ิกรุงรัตนโกสินทร์

ความเปน็ มาของเกาะกรงุ รตั นโกสินทร์

กรุงเทพมหานคร ได้รับการสถาปนาข้ึนเป็นราชธานีใหม่แทนกรุงธนบุรี
โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

ซ่ึงทรงปราบดาภิเษกเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี เม่ือวันท่ี 6 เมษายน 2325
และทรงทำพิธียกเสาหลักเมือง เม่ือวันที่ 21 เมษายน 2325

รวมท้ังโปรดเกล้าฯ ให้มีการก่อสร้างพระบรมมหาราชวังตลอดจนวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
หรือวัดพระแก้วข้ึน โดยเสด็จข้ึนเสวยราชสมบัติ เม่ือวันท่ี 13 มิถุนายน 2325
และทรงพระราชทานนามพระนครน้ีว่า ……

“ กรุงเทพมหานคร บวรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยามหาดิลก
ภพนพรัตน์ราชธานี บุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์ มหาสถานอมรพิมาน

อวตารสถิต สักกะทัตติยะ วิษณุกรรมประสิทธิ ”
( เมื่อถึงสมัยรัชกาลท่ี 4 ทรงเปล่ียนนามพระนครจาก

“บวรรัตนโกสินทร์” เป็น “อมรรัตนโกสินทร์” )

ทั้งนี้ กำหนดให้ วันท่ี 21 เมษายน เป็นวันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลิมราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จังหวด้ ปราจีนบุรี 1

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

ประวัติกรงุ รัตนโกสนิ ทร์

การสถาปนากรุงเทพมหานครเป็นราชธานี เมอื่ พระบาทสมเด็จพระพทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลก

มหาราชขน้ึ ครองราชย์ ทรงโปรดเกล้าฯ ใหย้ า้ ยราชธานจี ากกรงุ ธนบุรีมายังฝ่งั ตะวันออก (ฝั่งซา้ ยของแม่น้ำเจ้าพระยา) และสร้าง
กรงุ เทพมหานครเปน็ ราชธานีข้นึ

เหตผุ ลของการย้ายราชธานี
1. พระราชวงั เดิมของกรงุ ธนบรุ คี ับแคบ มีวัดขนาบอยู่ทงั้ 2 ขา้ ง (วัดอรณุ ราชวราราม หรอื วัดแจง้ และวดั โมฬโี ลกยาราม
หรือวดั ท้ายตลาด) จงึ ยากแก่การขยายพระราชวงั
2. ความไม่เหมาะสมด้านภูมปิ ระเทศ เนอ่ื งจากฝั่งตะวนั ตกหรอื ราชธานเี ดิมเปน็ คุ้งนำ้ อาจถกู น้ำกดั เซาะตลง่ิ พังไดง้ า่ ย
แตฝ่ ง่ั ตะวนั ออกเปน็ แหลม พื้นดินจะงอกข้นึ เร่ือยๆ
3. ความเหมาะสมต่อการขยายเมอื งในอนาคต เนื่องจากพน้ื ทฝ่ี ่ังตะวันออกเปน็ ราบล่มุ กวา้ งขวาง สามารถขยายตัวเมอื งไปทาง
เหนอื และตะวนั ออกได้
4. กรุงธนบุรไี มเ่ หมาะทางดา้ นทำเลท่ีตง้ั ยุทธศาสตร์ มีแม่น้ำเจา้ พระยาผ่ากลางเปรียบเสมอื นเมืองอกแตก เมอื่ ใดทข่ี ้าศกึ ยกทพั มา
ตามลำแมน่ ำ้ ก็สามารถตถี ึงใจกลางเมืองไดโ้ ดยได้

ลกั ษณะของราชธานใี หม่ สรา้ งขน้ึ โดยเลยี นแบบกรงุ ศรอี ยธุ ยา กำหนดพื้นทเี่ ปน็ สามสว่ น คอื
บริเวณพระบรมมหาราชวงั ประกอบด้วย วังหลวง วงั หน้า วังในพระบรมมหาราชวงั (วดั พระศรีรัตนศาสดาราม) รวมท้งั ทุง่ พระ
เมรุ (ทอ้ งสนามหลวง) , บรเิ วณท่อี ยภู่ ายในกำแพงเมอื ง อาณาเขตกำแพงเมอื ง ประตูเมอื ง และป้อมปราการ สร้างขน้ึ ตามแนว
คลองรอบกรุง และบริเวณท่ีอยอู่ าศยั นอกกำแพงเมือง เป็นพืน้ ท่ีเกษตรกรรม มบี า้ นเรอื นราษฎรต้ังอยู่ดา้ นนอกของคลองรอบกรงุ

อาณาเขตของเกาะกรงุ รัตนโกสินทร์

เกาะรตั นโกสินทร์ ต้ังอยูบ่ นแผน่ ดินท่ีมีน้ำล้อมรอบ คอื อยูใ่ น
พ้นื ที่ระหว่างแม่นำ้ เจา้ พระยาทางตะวันตกกบั คลองหลอด หรือ

คลองคเู มืองเดมิ ทางตะวันออก แบง่ ออกไดเ้ ปน็ 2 ชน้ั คอื

เกาะรัตนโกสนิ ทร์ชนั้ ใน คอื บริเวณทม่ี ีอาณาเขตล้อมรอบดว้ ย
แม่นำ้ เจา้ พระยาและคลองคูเมืองเดิมหรือคลองหลอด
(พ้ืนทสี่ ีเขยี ว) ตงั้ อยู่ในท้องท่ีแขวงพระบรมมหาราชวัง

เกาะรตั นโกสินทรช์ ั้นนอก คอื บริเวณทล่ี อ้ มรอบดว้ ยคลองคู
เมอื งเดิมหรือคลองหลอด แมน่ ำ้ เจา้ พระยาดา้ นทิศเหนือ

คลองรอบกรงุ (คลองบางลำพู-คลองโอง่ อ่าง) แมน่ ำ้ เจา้ พระยา
ด้านทิศใต้ (พืน้ ทส่ี ีเหลือง) ซ่งึ เปรยี บเสมือนตวั แหวน
ของเกาะรัตนโกสินทร์ทั้งหมด

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลมิ ราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จังหวด้ ปราจนี บรุ ี 2

พระมหากษัตริย์
แห่งกรงุ รตั นโกสินทร์

ราชวงศ์จักรี

ห้องสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกุมารี ” อำเภอศรมี โหสถ จงั หวด้ ปราจีนบรุ ี 3

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั ริย์แห่งกรงุ รตั นโกสนิ ทร์

รัชกาลท่ี 1
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

พระบาทสมเด็จพระปรโมรุราชามหาจักรีบรมนารถ
นเรศวราชวิวัฒนวงศ์ ปฐมพงศาธิราชรามาธิบดินทร์
สยามพิชิตินทรวโรดม บรมนารถบพิตร พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
“ จปร ”

กฎหมายตราสามดวง

สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ป้องกันราชอาณาจักร

พระราชสมภพ วันท่ี 20 มีนาคม พ.ศ. 2279
สวรรคต วันท่ี 7 กันยายน พ.ศ. 2352 รวมพระชนมายุได้ 73 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 27 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงเทพมหานคร หรือกรุงรัตนโกสินทร์
เป็นราชธานี และทรงสถาปนาราชวงศ์จักรี ปกครองราชอาณาจักรไทย เม่อื พ.ศ. 2325 ภายหลังการเสด็จเสวยราชย์แล้ว
พระองค์ทรงมีพระราชกรณียกิจท่ีสำคัญยิ่ง คือ การป้องกันราชอาณาจักรให้ปลอดภัย และทรงฟ้ืนฟูวัฒนธรรมไทย อันเป็น
มรดกตกทอดมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย และอยุธยา การท่ีไทยสามารถปกป้องการรุกรานของข้าศึกจนประสบชัยชนะทุกครั้ง
แสดงให้เห็นถึงความเข้มแข็งของพระองค์ในการบัญชาการรบอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างย่ิง สงครามกับพม่าใน
พ.ศ. 2328 ท่ีเรียกว่า “สงครามเก้าทัพ”

นอกจากนี้พระองค์ยังพบว่ากฎหมายบางฉบับที่ใช้มาต้ังแต่สมัยอยุธยาไม่มีความยุติธรรม จึงโปรดเกล้าฯ ให้มีการ
ตรวจสอบกฎหมายท่ีมีอยู่ท้ังหมดแล้วเสร็จจึง ให้เขียนเป็นฉบับหลวง 3 ฉบับ ประทับตราราชสีห์ คชสีห์ และบัวแก้วไว้ทุก
ฉบับ เรียกว่า “กฎหมายตราสามดวง” สำหรับใช้เป็นหลักในการปกครองบ้านเมือง

หอ้ งสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกุมารี ” อำเภอศรมี โหสถ จงั หวด้ ปราจีนบุรี 4

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั รยิ แ์ ห่งกรงุ รตั นโกสินทร์

รัชกาลที่ 2
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

พระบาทสมเด็จพระบรมราชพงษเชษฐ มเหศวรสุนทร
ไตรเสวตรคชาดิศรมหาสวมินทร์ สยารัษฎินทรวโรดม

บรมจักรพรรดิราช พิลาศธาดาราชาธิราช
บรมนารถบพิตร พระพุทธเลิศหล้านภาไลย

“ อปร ”

ยุคทองของวรรณคดีไทย พระปรีชาสามารถด้านศิลปกรรม

พระราชสมภพ วันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2310
สวรรคต วันท่ี 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 รวมพระชนมายุได้ 57 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 15 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงมีพระอัจฉริยภาพในงานศิลปะหลายสาขา ทั้งทางด้าน
ประติมากรรม ด้านการดนตรี แต่ที่โดดเด่นที่สุดเห็นจะเป็นในด้านวรรณคดี จนอาจเรียกได้ว่าเป็น ยุคทองของวรรณคดีไทย
สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ละครรำรุ่งเรืองถึงขีดสุด ด้วยพระองค์ทรงเป็นกวีเอก และทรงพระราชนิพนธ์วรรณคดีไว้หลายเร่ือง
เช่น รามเกียรติ์ ตอน ลักสีดา วานรถวายพล พิเภกสวามิภักด์ิ สีดาลุยไฟ นอกจากน้ียังมีพระราชนิพนธ์เรื่องอิเหนา ที่ได้รับ
การยกย่องจากวรรณคดีสโมสรในสมัยรัชกาลท่ี 6 ว่าเป็นยอดกลอนบทละครรำ

ทรงพระราชนิพนธ์บทละครนอก จำนวน 5 เร่ือง คือ ไชยเชษฐ์ สังข์ทอง มณีพิชัย ไกรทอง และคาวี อีกท้ังยังทรง
พระราชนิพนธ์บทเห่เรือ เร่ืองกาพย์เห่ชมเคร่ืองคาวหวาน ซ่ึงมีความไพเราะและแปลกใหม่ แบ่งออกเป็น 5 ตอน คือ เห่ชม
เคร่ืองคาว เห่ชมผลไม้ เห่ชมเครื่องคาวหวาน เห่ครวญเข้ากับนักขัตฤกษ์ และบทเจ้าเซ็น ท้ังน้ี องค์การการศึกษา
วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ ยกย่องพระเกียรติคุณให้เป็นบุคคลสำคัญของโลก “สาขาวรรณกรรม” และ
ชาวไทยยกย่องวันพระราชสมภพ เป็นวัน “ศิลปินแห่งชาติ”

หอ้ งสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หวด้ ปราจนี บุรี 5

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั รยิ แ์ หง่ กรุงรัตนโกสินทร์

รัชกาลท่ี 3
พระบาทสมเด็จพระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรมาธิวรเสรฐ มหาเจษฎาบดินทร
สยามินทรวิโรดม บรมธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร พระ
น่ังเกล้าเจ้าอยู่หัว
“ จปร ”

พระบิดาแห่งการค้าไทย

หนังสือจินดามณีเล่มท่ีสอง ความรู้บนฝาผนังวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

พระราชสมภพ วันท่ี 31 มีนาคม พ.ศ. 2330
สวรรคต วันท่ี 2 เมษายน พ.ศ. 2394 รวมพระชนมายุได้ 64 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 27 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทำนุบำรุงและสนับสนุนการศึกษา โดยโปรดเกล้าฯ ให้กรม
หลวงวงศาธิราชสนิท แต่งตำราเรียนภาษาไทยข้ึนเล่มหน่ึง คือ หนังสือจินดามณี และได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ผู้รู้ตำราต่างๆ
มาจารึกลงในศิลาตามศาลารอบพุทธาวาส วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เขียนไว้ตามฝาผนังต่างๆ มีทั้งอักษรศาสตร์
โบราณคดี แพทยศาสตร์ มีการจากรึกรวบรวมตำราการแพทย์แผนไทย รวมถึงการนวดแผนไทย มรดกภูมิปัญญาที่สืบ
ทอดมาถึงปัจจุบัน เพ่ือเป็นการเผยแพร่วิชาการสาขาต่างๆ จึงอาจกล่าวได้ว่า วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็น
มหาวิทยาลัยแห่งแรกของกรุงสยาม

นอกจากน้ียังทรงสนับสนุนส่งเสริมการค้าขายกับต่างประเทศ ท้ังชาวเอเชียและชาวยุโรป โดยเฉพาะอย่างย่ิง
การค้ากับจีนต้ังแต่เมื่อคร้ังพระองค์ทรงดำรงพระอิสสริยศเป็นกรมหม่ืนเจษฎาบดินทร์ และทรงได้รับการยกย่องเป็น
“เจ้าสัว” ส่งผลให้พระคลังสินค้ามีรายได้เพ่มิ มากข้ึน เรียกกันต่อมาว่า “เงินถุงแดง” รวมถึงการเปิดค้าขายกับมหา-
อำนาจตะวันตกจนมีการลงนามในสนธิ สัญญาเบอร์นี (พ.ศ. 2369) และ 6 ปีต่อมา ก็ได้เปิดสัมพันธไมตรีกับสหรัฐอเมริกา
และมีการทำสัญญาต่อกันใน พ.ศ. 2375 นับเป็นสนธิสัญญาฉบับแรกที่สหรัฐอเมริกาทำกับประเทศทางตะวันออก ส่งผล
ให้ไทยได้รับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจอย่างมาก ทรงได้รับการถวายพระราชสมัญญา “พระบิดาแห่งการค้าไทย”

หอ้ งสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกมุ ารี ” อำเภอศรมี โหสถ จงั หวด้ ปราจนี บุรี 6

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั ริยแ์ ห่งกรุงรตั นโกสินทร์

รัชกาลที่ 4
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหามงกุฎ
พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
“ มปร ”

สนธิสัญญาเบาริง พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย

พระราชสมภพ วันท่ี 18 ตุลาคม พ.ศ. 2347
สวรรคต วันท่ี 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 รวมพระชนมายุได้ 64 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 17 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระปรีชาสามารถ ถือได้ว่าเป็นพระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์
ไทย ด้วยพระอัจฉริยภาพในด้านดาราศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยทรงคำนวณการเกิดสุริยุปราคาเต็มดวงได้อย่างแม่นยำ
รวมถึงพระองค์ได้รับการยกย่องให้เป็นสมาชิกกิตติมศักด์ิของสัตววิทยาสมาคมแห่งสหราชอาณาจักรอีกด้วย

ด้านความสัมพันธ์กับต่างประเทศ ทรงใช้นโยบายทางการทูต ยอมเสียสละประโยชน์ส่วนน้อยเพื่อรักษาเอกราชของ
ประเทศ โดยทรงทำสนธิสัญญากับนานาประเทศตะวันตก ซึ่งประเทศอังกฤษเป็นประเทศแรกท่ีเข้ามาเจริญสัมพันธไมตรีกับ
ประเทศไทย และทรงลงนามในสนธิสัญญาเบาริง ในปี พ.ศ. 2398 ซึ่งมีผลสำคัญเกิดข้ึน คือ ก่อให้เกิดสิทธิภาพนอกอาณา
เขต และอนุญาตให้คนในบังคับอังกฤษสามารถถือกรรมสิทธ์ิท่ีดินในประเทศไทย

นอกจากน้ี ในปี พ.ศ. 2398 ทรงมีพระราชดำริว่าควร เปล่ียนชื่อประเทศจากกรุงศรีอยุธยา เป็นสยาม เพ่ือเป็นการ
แสดงให้รู้ว่ามีการย้ายเมืองหลวงมาต้ังในสถานท่ีใหม่แล้ว

หอ้ งสมดุ ประชาชน “ เฉลมิ ราชกุมารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หวด้ ปราจนี บรุ ี 7

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั รยิ แ์ หง่ กรงุ รตั นโกสินทร์

รัชกาลท่ี 5
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
“ จปร ”

ธนาคารสยามกัมมาจล

เลิกทาส พัฒนาสยาม เสด็จประพาสยุโรป

พระราชสมภพ วันท่ี 20 กันยายน พ.ศ. 2396
สวรรคต วันท่ี 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 รวมพระชนมายุได้ 57 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 42 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชหฤทัยอันเปี่ยมไปด้วยพระมหากรุณาธิคุณแก่

พสกนิกรอย่างหาท่ีสุดมิได้ พระองค์ได้ทรงดำเนินการเลิกทาสโดยมิให้กระทบ กระเทือนถึงเจ้าของทาสและทาส ด้วยพระ
ราชหฤทัยแนวแน่อุตสาหะ ใช้เป็นเวลาถึง 30 ปี ก็ทรงเลิกทาสสำเร็จ และพระองค์ยังทรงมองการณ์ไกลโดยการพัฒนา
สยามให้มีความทันสมัยในด้านต่างๆ โดยทรงก่อต้ังการประปา การไฟฟ้า ไปรษณีย์โทรเลข โทรศัพท์ การสื่อสาร การ
ปรับปรุงคมนาคมท้ังทางบกและทางน้ำ คือ ทางน้ำ มีการขุดและซ่อมแซมคูคลองต่างๆ มีการทำประตูระบายน้ำ เข่ือนก้ัน
น้ำ และเขื่อนก้ันตล่ิงพัง ส่วนทางบก ได้แก่ การสร้างถนน ทางรถราง ทางรถไฟ (รถไฟสายแรก คือ กรุงเทพฯ ถึง เมือง
นครราชสีมา) และมีการสั่งซ้ือยานพาหนะต่างๆ เข้ามาใช้ในบ้านเมือง

นอกจากนี้ เม่ือวันที่ 10 มกราคม 2449 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้นิติ

บุคคล จัดต้ังธนาคารสยามกัมมาจล (เดิมเรียกว่า บุคคลัภย์ Book Club) หรือธนาคารไทยพาณิชย์ในปัจจุบัน ซ่ึงเป็น

ธนาคารแห่งแรกในประเทศไทยท่ีตั้งข้ึนด้วยจำนวนทุนของคนไทย เพ่ือช่วยเหลือในการพาณิชย์ของบ้านเมือง รวมถึงความ

เจริญด้านการทูต พระราโชบายของพระองค์ ในการเสด็จประพาสยุโรป เพื่อธำรงรักษาอธิปไตยของชาติให้รอดพ้นจากการ

รุกรานของชาตินักล่าอาณานิคม

ห้องสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกุมารี ” อำเภอศรีมโหสถ จังหวด้ ปราจีนบรุ ี 8

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั ริยแ์ หง่ กรงุ รตั นโกสินทร์

รัชกาลท่ี 6
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
“ วปร ”

โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย กบฏ ร.ศ.130

กำเนิดกิจการเสือป่าและลูกเสือ กำเนิดมหาวิทยาลัยแห่งแรกของไทย

พระราชสมภพ วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2423
สวรรคต วันท่ี 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 รวมพระชนมายุได้ 45 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 15 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงจัดต้ังกองเสือป่า (Wild Tiger Corps) ขึ้นเม่ือวันที่ 6
พฤษภาคม 2454 เพื่อฝึกหัดให้ข้าราชการและพลเรือนได้เรียนรู้วิชาทหาร ต่อจากน้ันก็ได้พระราชทาน กำเนิดลูกเสือไทยข้ึน
เมื่อวันท่ี 1 กรกฎาคม 2454 โดยทรงต้ังกองลูกเสือแรกข้ึนที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง และจัดตั้งกองลูกเสือตามโรงเรียน
ต่าง ๆ รวมถึงกำหนดข้อบังคับลักษณะปกครองลูกเสือขึ้น พร้อมท้ังพระราชทานคำขวัญแก่ลูกเสือว่า “เสียชีพอย่าเสียสัตย์”
มีลูกเสือคนแรก คือ นายชัพน์ บุนนาค ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น นายลิขิตสารสนอง

ในปี พ.ศ. 2454 ยังได้เกิดเหตุการณ์สำคัญเรียกว่า กบฏ ร.ศ.130 ข้ึน โดยคณะนายทหารช้ันผู้น้อยประมาณ 100
คน มีจุดประสงค์ท่ีจะเปล่ียนแปลงการปกครอง แต่กระทำการไม่สำเร็จ และด้วยพระมหากรุณาธิคุณทรงพระราชทานลด
โทษผู้ก่อการกบฎ ทำให้ไม่มีผู้ใดต้องโทษประหารชีวิตและในท่ีสุดทุกคนก็พ้นโทษจำคุกออกมา นอกจากน้ียังทรงให้
ความสำคัญด้านการศึกษา โดยทรงริเร่มิ สร้างโรงเรียนข้ึนแทนวัดประจำรัชกาล ได้แก่ โรงเรียนมหาดเล็ดหลวง ซึ่งปัจจุบัน
คือโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกฐานะโรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ ขึ้นเป็นจุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2459 ซ่ึงนับเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของไทย

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลมิ ราชกุมารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หว้ดปราจนี บรุ ี 9

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั รยิ แ์ ห่งกรุงรัตนโกสินทร์

รัชกาลท่ี 7
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
“ ปปร ”

พระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับแรกแห่งราชอาณาจักรไทย

พระราชสมภพ วันท่ี 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2436
สวรรคต วันท่ี 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2484 รวมพระชนมายุได้ 47 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 9 ปี
พระราชกรณียกิจ หลังจากท่ีพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงครองราชย์ได้ 7 ปี ก็ได้มีการเปล่ียนแปลงการ
ปกครองไปสู่ระบอบประชาธิปไตย เม่ือวันท่ี 24 มิถุนายน 2475 โดยบุคคลคณะหน่ึงชื่อว่า “คณะราษฎร” มีพระยาพหล
พยุหเสนากับพวกเป็นผู้ก่อการยึดอำนาจการปกครองประเทศ ซ่ึงเดิมพระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ท่ีเล่ือมใสการ
ปกครองในระบอบประธิปไตย พระองค์ทรงพยายามท่ีจะเปลี่ยนแปลงการปกครอง แต่ยังมิได้ทรงทำการเปลี่ยนแปลงใด ๆ
แต่เม่ือคณะ ราษฎรได้ทำการเปลี่ยนแปลงการปกครองเสียก่อน ก็มิได้ทรงขัดเคืองพระราชหฤทัย ทรงละพระบรมเดชานุ
ภาพ ยอมรับการเป็นพระมหากษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญอย่างเต็มพระราชหฤทัย ดังมีพระราชดำรัสว่า “ ข้าพเจ้ามีความ
เต็มใจที่จะสละอำนาจอันเป็นของข้าพเจ้าอยู่แต่เดิมให้แก่ราษฎรโดยทั่วไป แต่ข้าพเจ้าไม่ยินยอมยกอำนาจท้ังหลาย
ของข้าพเจ้าให้แก่ผู้ใด คณะใดโดยเฉพาะ เพ่ือใช้อำนาจนั้นโดยสิทธิขาด และโดยไม่ฟังเสียงอันแท้จริงของประชา
ราษฎร ”

ทั้งน้ี พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับช่ัวคราวให้ เมื่อวันท่ี 27 มิถุนายน
2475 และได้พระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับถาวรให้ เม่ือวันท่ี 10 ธันวาคม 2474

ห้องสมดุ ประชาชน “ เฉลมิ ราชกุมารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หว้ดปราจีนบุรี 10

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั ริยแ์ ห่งกรงุ รตั นโกสนิ ทร์

รัชกาลที่ 8
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
พระอัฐมรามาธิบดินทร์
“ อปร ”

ยุติความขัดแข้งระหว่างชาวไทยและชาวไทยเช้ือสายจีนในสำเพ็ง

พระราชปรารภในการผลิตแพทย์เพิ่มขึ้น

พระราชสมภพ วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2468
สวรรคต วันท่ี 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 รวมพระชนมายุได้ 21 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 12 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอ
ดุลยเดช เสด็จประพาสเยี่ยมชาวไทยเช้ือสายจีนในสำเพ็งเป็นคร้ังแรก เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2489 ด้วยพระมหา -
กรุณาธิคุณในการเสด็จประพาสครั้งนี้ ได้มีส่วนช่วยสมานรอยร้าวฉานระหว่างชาวไทยกับชาวไทยเชื้ อสายจีนให้สนิทสนม
แน่นแฟ้นเช่นเดิม

นอกจากนี้พระองค์มีพระราชกระแสทรงเป็นห่วงประชาชนว่าได้รับการดูแลน้อยไปเพราะแพทย์ไม่พอ และมี พระ
ราชปรารภว่า พระองค์ต้องการให้มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ผลิตแพทย์เพิ่มมากข้นึ ให้เพียงพอที่จะช่วยเหลือประชาชน
ให้ได้ปีละมากกว่าเดิม ซึ่งจากพระราชปรารภของพระองค์ เป็นต้นเหตุให้กำหนดคณะแพทยศาสตร์ของโรงพยาบาลจุฬา -
ลงกรณ ซึ่งรัฐบาลได้อนุมัติงบประมาณ 900,000 บาท ให้แก่มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ เพ่ือขยายการศีกษาแพทยศาสตร์
ของประเทศให้สามารถแพทย์ออกมาให้เพียงพอกับความต้องการของประชาชน

หอ้ งสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกมุ ารี ” อำเภอศรมี โหสถ จังหวด้ ปราจนี บรุ ี 11

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั รยิ แ์ ห่งกรงุ รตั นโกสินทร์

รัชกาลที่ 9
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลย

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
บรมนาถบพิตร
“ ภปร ”

โครงการอันเน่ืองมาจากพระราชดำริฯ

พระอัจฉริยภาพด้านดนตรี ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

พระราชสมภพ วันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2470
สวรรคต วันท่ี 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 รวมพระชนมายุได้ 88 พรรษา
ครองสิริราชสมบัติ 70 ปี

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงอุทิศพระวรกายในการประกอบพระราชกรณีย

กิจตลอด 70 ปีท่ีทรงครองสิริราชสมบัติ ทรงได้พระราชทานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำรินานัปการมากกว่า 4,000
โครงการในทุก ๆ ด้าน เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชน ตลอดจนแม้ในยามท่ีประเทศประสบภาวะ
เศรษฐกิจ ในปี พ.ศ. 2539 เป็นต้นมา พระองค์ก็ได้พระราชทานแนวทางการดำรงชีพแบบ “เศรษฐกิจพอเพียง” และ
“ทฤษฎีใหม่” ให้ประชาชนของพระองค์สามารถพ่ึงตนเองได้ โดย “หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง” เป็นบรมทรัพย์ท่ีเป็น
คุณธรรม เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตท่ีดีขึ้นท่พี ระองค์ได้ทรงมอบไว้ให้กับประชาชนชาวไทยในการต่อสู้กับความยากจนสู่การ
พัฒนาท่ีย่ังยืน

พระองค์ทรงประกอบพระราชกรณียกิจอันหนักเพ่ือประโยชน์สุขของอาณาประชาราษฎร์ จนปรากฏเป็นท่ีปร ะจักษ์
เทิดทูนพระเกียรติคุณท้ังในหมู่ชาวไทยและชาวโลก ทรงได้รับการสดุดีและการทูลเกล้าฯ ถวายปริญญากิตติมศักดิ์เป็น
จำนวนมาก ทุกสาขาวิชาการ อีกท้ังยังทรงพระอัจฉริยภาพด้านดนตรีอย่างสูงส่ง ทรงพระราชนิพนธ์เพลงนับแต่พระเยาว์
จนถึงปัจจุบันรวม 48 เพลง (ได้แก่เพลง แสงเทียน ยามเย็น สายฝน ใกล้รุ่ง ชะตาชีวิต เป็นต้น) และทรงได้รับยกย่องเป็น
“อัครศิลปิน” ของชาติ

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลมิ ราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หวด้ ปราจีนบุรี 12

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

พระมหากษตั รยิ แ์ หง่ กรงุ รตั นโกสนิ ทร์

รัชกาลท่ี 10
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดี
ศรีสินทรมหาวิชราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

“ วปร ”

ทรงก่อตั้งโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช รวม 21 แห่งท่ัวประเทศ

Bike อุ่นไอรัก โครงการจิตอาสา เราทำความดี ด้วยหัวใจ

พระราชสมภพ วันท่ี 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495
ครองสิริราชสมบัติ ต้ังแต่วันที่ 13 ตุลาคม 2559 ถึงปัจจุบัน

พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระวชิระเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเปี่ยมด้วยพระอัจฉริยภาพและความสามารถด้าน
การศึกษา การทหาร กีฬา และอื่น ๆ โดยพระราชกรณียกิจด้านสาธารณสุข ทรง ก่อต้ังโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช
เพ่ือช่วยคนจนในถิ่นทุรกันดารรวม 21 แห่งท่ัวประเทศ อีกท้ังพระองค์ยังทรงให้ความสนใจด้านกีฬา โดยทรง
พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดงานกิจกรรมป่ันจักรยาน “Bike อุ่นไอรัก” ในงาน “อุ่น ไอรัก คลายความหนาว
สายน้ำแห่ง รัตน -โกสินทร์” ซ่ึงทรงนำประชาชนปั่นจักรยาน รวมระยะทางไปกลับ 39 กม. ในวันท่ี 9 ธันวาคม 2561
เพ่ือเป็นการแสดงให้เห็นว่าพระมหากษัตริย์กับประชาชนมีความใกล้ชิดกัน และแสดงให้เห็นถึงการรวมพลังความ
สามัคคีของคนไทยท้ังชาติ ตลอดจนการเห็นความสำคัญของการออกกำลังกาย

นอกจากนี้ ทรงโปรดพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดโครงการจิตอาสาครั้งแรกเม่ือวันท่ี 21 มิถุนายน 2560 โดยมี
พระราโชบายให้เริ่มทำจากจุดเล็กไปจุดใหญ่ เริ่มจากการดูแลรักษาบ้านและบริเวณรอบบ้านตนเองให้สะอาดเสียก่อน
จึงเกิดเป็น “โครงการจิตอาสา เราทำความดีด้วยหัวใจ” และหลักสูตรการฝึกอบรมจิตอาสา 904 นับตั้งแต่น้ันมา

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลมิ ราชกมุ ารี ” อำเภอศรมี โหสถ จงั หว้ดปราจนี บุรี 13

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

บรรณานกุ รม

สำนกั งานการศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั . (2561). ประวตั ศิ าสตรช์ าตไิ ทย.
กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธกิ าร.

อุดม เชยกีวงศ์. (2556). พระมหากษัตรยิ แ์ หง่ ราชวงศ์จักรี. กรุงเทพฯ : ภมู ิปัญญา.
_______. (2556). พระราชประวัติและพระราชกรณยี กิจพระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

รชั กาลที่ 1. กรุงเทพฯ : เพอ่ื นเรยี น เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวตั แิ ละพระราชกรณยี กจิ พระบาทสมเด็จพระพทุ ธเลศิ หลา้ นภาลัย รัชกาลท่ี 2.
กรุงเทพฯ : เพือ่ นเรียน เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวัตแิ ละพระราชกรณียกิจพระบาทสมเด็จพระนงั่ เกลา้ เจา้ อย่หู วั รัชกาลที่ 3.
กรงุ เทพฯ : เพอ่ื นเรียน เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวัติและพระราชกรณยี กจิ พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ ัว รัชกาลท่ี 4.
กรงุ เทพฯ : เพอ่ื นเรยี น เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวัติและพระราชกรณียกิจพระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเจา้ อยหู่ ัว รัชกาลท่ี 5.
กรงุ เทพฯ : เพอ่ื นเรยี น เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวัติและพระราชกรณยี กจิ พระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยู่หัว รชั กาลที่ 6.
กรุงเทพฯ : เพื่อนเรียน เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวัตแิ ละพระราชกรณยี กิจพระบาทสมเด็จพระปกเกลา้ เจา้ อยู่หวั รัชกาลท่ี 7.
กรงุ เทพฯ : เพอื่ นเรยี น เด็กไทย.

_______. (2556). พระราชประวตั ิและพระราชกรณยี กิจพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัวอานนั ทมหดิ ล

รชั กาลที่ 8. กรงุ เทพฯ : เพอ่ื นเรยี น เดก็ ไทย.

_______. (2556). พระราชประวตั แิ ละพระราชกรณยี กิจพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ภูมิพลอดลุ ยเดช
รชั กาลที่ 9. กรงุ เทพฯ : เพือ่ นเรยี น เดก็ ไทย.

กรมศลิ ปากร. (2563). ประวัติความเป็นมาของเกาะกรุงรัตนโกสินทร.์ สืบค้นเม่ือวนั ที่ 24 เมษายน 2563,
จาก http://www.finearts.go.th/promotion/

ไปรษณยี ์ไทย. (2563). 10 พระราชกรณยี กจิ น่ารขู้ องในหลวงรชั กาลที่ 10. สืบค้นเม่ือวนั ท่ี 24 เมษายน 2563,
จาก https://tinyurl.com/yc3hdagm

วกิ ิพเี ดยี สารานุกรมเสรี. (2563). เพลงชาติไทย. สบื ค้นเมือ่ 2 พฤษภาคม 2563, จาก
https://tinyurl.com/y7r5mgul

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลิมราชกุมารี ” อำเภอศรีมโหสถ จังหวด้ ปราจีนบุรี 14

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

คณะผ้จู ดั ทำ

เนื้อหา / เรียบเรียง บรรณารกั ษ์ปฏบิ ตั ิการ
นางสาวสพุ ิชฌาย์ พันธเ์ กษมศานต์ ครู กศน.ตำบล
นางสาวนัจรยี ์ วงศาโรจน์
บรรณารกั ษ์ปฏบิ ตั ิการ
ออกแบบปก
นางสาวสพุ ชิ ฌาย์ พนั ธ์เกษมศานต์

ห้องสมดุ ประชาชน “ เฉลิมราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หวด้ ปราจีนบรุ ี 15

ประวัติศาสตร์ชาติไทย

เพลงชาติไทย

ประเทศไทยรวมเลือดเนื้อชาติเช้อื ไทย
เป็นประชารฐั ไผทของไทยทุกส่วน

อยู่ดำรงคงไวไ้ ดท้ ัง้ มวล
ด้วยไทยล้วนหมาย รักสามคั คี
ไทยนร้ี กั สงบ แต่ถงึ รบไมข่ ลาด

เอกราชจะไมใ่ หใ้ ครข่มข่ี
สละเลือดทกุ หยาดเปน็ ชาตพิ ลี
เถลิงประเทศชาติไทยทวี มีชัย ชโย

ในปี พ.ศ. 2482 “ประเทศสยาม” ได้เปล่ียนช่ือเป็น “ประเทศไทย”
และในวนั ท่ี 10 ธนั วาคม พ.ศ. 2482 รัฐบาลได้ประกาศ “รัฐนยิ มฉบับท่ี 6”

ให้ใช้ทำนองเพลงชาติของ “พระเจนดรุ ิยางค”์ ตามฉบบั เดมิ
ส่วนเนื้อรอ้ งใหใ้ ช้ของ “หลวงสารานปุ ระพนั ธ”์

ซึ่งประพนั ธ์ทงั้ หมดข้นึ ใหม่ ในนามของ “กองทพั บก”
และใชม้ าจนถงึ ปัจจบุ ัน

ห้องสมุดประชาชน “ เฉลิมราชกุมารี ” อำเภอศรีมโหสถ จังหวด้ ปราจนี บุรี 16

หอ้ งสมุดประชาชน “ เฉลมิ ราชกมุ ารี ” อำเภอศรีมโหสถ จงั หวด้ ปราจีนบรุ ี 17