บทที่12

รวมคําศัพท์

บทที12
ฮอร์โมนและการเจริญเตบิ โตของพชื

1.ออกซนิ (Auxin)

เปนกล่มุ ของฮอร์โมนพชื ทีกระตุ้นการเจรญเติบโต
ทําใหม้ กี ารแบง่ เซลล์และยืดตวั ของเซลล์ การขนสง่
ออกซนิ ภายในพืชเปนการขนสง่ อยา่ งมที ศิ ทาง

2.จบิ เบอเรลลิน
(Gibberellins)

เปนฮอร์โมนพชื ทีมีโครงสร้างโมเลกลุ ขนาดใหญ่
ควบคมุ การเจรญเติบโตและมอี ิทธพิ ลตอ่
กระบวนการทางพัฒนาการรวมทงั การยืดของข้อ
การงอก การพักตวั การออกดอก การแสดงเพศ
การชกั นาํ การสร้างเอนไซม์ รวมทงั การชราของ
ดอกและผล

3.ไซโตไคนิน (Cytokinins)

เปนกล่มุ ของสารควบคุมการเจรญเตบิ โตทีมีบทบาท
สาํ คัญในการควบคุม การแบ่งเซลล์ การขยายตวั และ
การเปลียนแปลงของเซลล์พืช มีผลต่อการขม่ ของ
ตายอด การเจรญของตาขา้ ง

4.กรดแอบซสิ ิค
(Abscisic Acid)

เปนฮอร์โมนทีออกฤทธยิ ับยงั การเจรญ
เติบโตของพืช ทาํ ใหพ้ ชื ทนตอ่ สภาวะ
เครยดตา่ งๆไดด้ ี มีบทบาทในการ
เจรญพัฒนาของเอม็ บรโอ

5.เอทธลิ นี (Ethylene)

เปนฮอร์โมนพชื ทีมสี ภาพเปนกา๊ ซทอี ณุ หภูมหิ ้อง
บทบาททสี าํ คัญของเอทิลนี คอื ควบคุมกระบวนการ
เตบิ โตทเี กียวขอ้ งกบั ความชรา การหลดุ ร่วงของใบ
ดอก ผล และควบคมุ การเจรญของพืชเมืออย่ใู นสภาวะ
ทไี ม่เหมาะสม เอทิลีนมผี ลต่อตน้ กลา้ ของถวั 3 ลักษณะ

6.ฮอรโ์ มนพืช
(plant hormone)

ฮอร์โมนพืช เปนสารเคมที ีพชื สร้างขนึ มาเพือควบคุม
การเจรญเตบิ โตของพชื และใชเ้ ปนการตอบสนอง
ต่อสงิ เร้าของพืชด้วย

7.ทิกมอทรอปซึม
(thigmotropism)

เปนการตอบสนองของพืชบางชนดิ ทตี อบสนองตอ่
การสัมผัสเช่น การเจรญของมอื เกาะ (tendril) ซงึ
เปนโครงสร้างทียนื ออกไปพันหลักหรอเกาะบนต้นไม้

อืนหรอพชื พวกทลี าํ ตน้ แบบเลอื ยจะพันหลกั ใน
ลักษณะบดิ ลาํ ต้นไปรอบๆเปนเกลียวv

8.การหบุ ของใบจากการ
สะเทอื น

(contract movement)

การหุบใบของต้นไมยราบตรงบรเวณโคนกา้ นใบและโคน
กา้ นใบยอ่ ยจะมีกลุ่มเซลล์ชนดิ หนึง (เซลลพ์ าเรงคมิ า) เรย
วา่ พัลไวนสั (pulvinus) ซงึ เปนเซลลท์ มี ีขนาดใหญ่และ
ผนังเซลลบ์ าง มีความไวสงู ตอ่ สิงเร้าทมี ากระตุ้นเช่น การ
สมั ผสั เมือสงิ เร้ามาสมั ผสั หรอกระตุ้นจะมผี ลทําให้แรงดนั

เตง่ ของกลมุ่ เซลลด์ ังกล่าวเปลียนแปลงอย่างรวดเร็วคอื
เซลล์จะสูญเสยี นําให้กบั เซลลข์ ้างเคยี งทําให้ใบหุบลงทนั ท
หลงั จากนันสักครู่นาํ จะซมึ ผ่านกลบั เข้าสู่เซลล์พัลไวนัสอกี
แรงดนั เต่งในเซลลเ์ พมิ ขนึ ทาํ ใหแ้ รงดันเต่งและใบกางออก

9.การหบุ ใบตอนพลบคํา
ของพชื ตระกูลถวั

(sleep movement)

ปนการตอบสนองต่อการเปลยี นแปลงความเขม้ ของ
แสงของพืชตระกูลถัว เชน่ ใบก้ามปู ใบมะขาม ใบ
ไมยราบ ใบถัว ใบแค ใบกระถนิ ใบผกั กระเฉด เปนต้น
โดยทใี บจะหบุ ก้านใบจะห้อยและล่ลู งในตอนพลบคํา
เนืองจากแสงสวา่ งลดลง ซงึ ชาวบา้ นเรยกวา่ “ต้นไม้
นอน” แต่พอรุ่งเชา้ ใบก็จะกางตามเดมิ การตอบสนอง
เช่นนเี กดิ จากการเปลยี นแปลง แรงดันเตง่ ของกลมุ่
เซลล์พลั ไวนัสทโี คนก้านใบโดยกล่มุ เซลลพ์ ลั ไวนสั นเี ปนก
ลมุ่ เซลลข์ นาดใหญแ่ ละผนังเซลลบ์ าง มีความไวสงู ตอ่

สิงเร้าทีมากระตุ้น

10.การเปดปดของปากใบ
(guard cell
movement)

การเปด-ปดของปากใบขึนอยู่กบั ความเตง่ ของ
เซลล์คมุ (guard cell) ในตอนกลางวนั เซลล์
คมุ มกี ระบวนการสงั เคราะห์ดว้ ยแสงเกดิ ขนึ
ทําใหภ้ ายในเซลลค์ ุมมีระดับนาํ ตาลสงู ขนึ นาํ จาก
เซลล์ข้างเคียงจะซึมผ่านเข้าเซลล์คมุ ทําให้เซลล์
คุมมแี รงดนั เตง่ เพมิ ขึนดันใหผ้ นังเซลล์คมุ ทแี นบ
ชิดติดกนั ให้เผยออกจงึ ทําให้ปากใบเปด

11.แบบมีทศิ ทางเกียวข้อง
สัมพันธ์กบั สงิ เร้า

(tropism หรือ tropic
movement)

การตอบสนองแบบนอี าจจะทําให้ส่วนของพชื โคง้
เขา้ หาสิงเร้าเรยกวา่ positive tropismหรอ

เคลือนทหี นสี งิ เร้าทมี ากระตนุ้ เรยกวา่ negative
tropism จาํ แนกได้ตามชนดิ ของสงิ เร้าดังนี

12.โฟโททรอปซมึ
(phototropism)

เปนการตอบสนองของพืชทตี อบสนองต่อสงิ เร้าทีเปน
แสงพบวา่ ทปี ลายยอดพชื (ลําตน้ ) มีทิศทางการ
เจรญเตบิ โตเจรญเข้าหาแสงสวา่ ง(positive
phototropism) ส่วนทีปลายรากจะมที ิศทางการ
เจรญเตบิ โตหนีจากแสงสวา่ ง (negative
phototropism)

13.จีโอทรอปซึม
(geotropism)

เปนการตอบสนองของพืชทตี อบสนองต่อแรงโนม้
ถว่ งของโลกโดยรากพืชจะเจรญเขา้ หาแรงโนม้ ถ่วง
ของโลก (positive geotropism) เพอื รับนํา
และแร่ธาตจุ ากดนิ สว่ นปลายยอดพืช (ลาํ ตน้ ) จะ
เจรญเติบโตในทิศทางตรงข้ามกบั แรงโนม้ ถว่ ง
ของโลก (negative geotropism) เพอื ชใู บรับ
แสงสวา่ ง

14.เคมอทรอปซึม
(chemotropism)

เปนการตอบสนองของพชื โดยการเจรญเข้าหา
หรอหนจี ากสารเคมีบางอยา่ งทีเปนสงิ เร้าเช่น
การงอกของหลอดละอองเรณูไปยังรังไข่ของ
พชื โดยมีสารเคมีบางอย่างเปนสงิ เร้า

15.ไฮโดรทรอปซึม
(hydrotropism)

เปนการตอบสนองของพชื ทตี อบสนองต่อ
ความชนื ซึงรากของพืชจะงอกไปสูท่ มี คี วามชนื

จัดทาํ โดย

นาย วรปรัชญ์ กงิ แก้วกา้ นทอง
ม.5/2 เลขที32