พลังงานถ่านหิน

Faculty of Education

Suan Sunandha Rajabhat University

พลังงานเช้อื เพลิงฟอสซิล

“ถ่านหิน”

15 ธนั วาคม 2564 Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟา้ และพลงั งาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศกึ ษา 2564

ลงช่ือเข้าร่วมกจิ กรรม

Team Teaching รายวชิ า SCC3302 ไฟฟา้ และพลงั งาน
ภาคเรยี นที่ 2 ปกี ารศกึ ษา 2564

กจิ กรรม“มเู ตร”ู

By… แมห่ มอกระแต

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

หลกั การพ้นื ฐานของพลังงาน 01

การใชป้ ระโยชนจ์ ากพลังงาน 02

“ถ่านหิน”ศกั ยภาพและการพัฒนาพลงั งาน 03

ผลกระทบจากการใช้พลงั งาน 04

Team Teaching รายวชิ า SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

หลักการพน้ื ฐานของพลงั งาน

มารู้จัก “ถา่ นหนิ ”

ถ่านหิน คือ หินตะกอนชนิดหนึ่งที่เกิดจากการตกตะกอนสะสมของ

ซากพชื ในยคุ ดกึ ดาบรรพเ์ ปน็ เวลายาวนานหลายลา้ นปี เปน็ แร่เชอื้ เพลิง
ท่ีสามารถติดไฟได้ มสี ีน้าตาลออ่ นจนถงึ สีดา และมนี า้ หนกั เบา

ธาตุท่เี ปน็ องค์ประกอบของถา่ นหนิ มี 4 ชนดิ ได้แก่
คารบ์ อน ไฮโดรเจน ไนโตรเจน และออกซิเจน

“ถ่านหนิ ทม่ี ีจานวนคาร์บอนสงู เมอ่ื นามาเผาจะใหค้ วามร้อนมาก ถอื วา่ เป็นถา่ นหนิ คณุ ภาพดี”

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ภาคเรียนท่ี 2 ปีการศกึ ษา 2564

หลกั การพืน้ ฐานของพลังงาน

ประเภทของ“ถ่านหนิ ”

ตา่ พีต สูง

แบง่ ตามระยะเวลาของการทบั ถม เวลาการเกดิ ความช้นื
ปรมิ าณความร้อน
จาแนกได้เป็น 5 ประเภท ปรมิ าณคารบ์ อน ตา่

สูง

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟา้ และพลงั งาน
ภาคเรียนท่ี 2 ปกี ารศกึ ษา 2564

หลกั การพนื้ ฐานของพลังงาน

ประเภทของ“ถ่านหนิ ”

พตี (Peat) ลิกไนต์ (Lignite) ซับบิทูมินสั (Sub-Bituminous)
ถ่านหินขั้นเริ่มต้น เราอาจจะเห็นซาก ถ่านหินท่ีย่อยสลายเกือบหมด มีสี เป็นถ่านมีท้ังเนื้ออ่อนและแข็ง มีอายุ
พืชบางส่วน เช่น ก่ิงไม้ ลาต้น หรือใบ น้าตาลเข้ม เน้ือเหนียวและมีผิวด้าน ประมาณ 251 ล้านปี มีความชื้นต่า
ท่ียังสลายตวั ไมห่ มดอย่ใู นเนือ้ ของถ่าน มสี ารประกอบคารบ์ อนมากกวา่ พตี กว่าลิกไนต์
หนิ ชนดิ นี้

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ภาคเรยี นที่ 2 ปกี ารศกึ ษา 2564

หลกั การพื้นฐานของพลังงาน

ประเภทของ“ถา่ นหิน”

บทิ มู นิ สั (Bituminous) แอนทราไซต์ (Anthracite)
มีเน้ือแข็ง ใช้เวลาทับถมประมาณ มีเนื้อแข็ง ใช้เวลาทับถมประมาณ
300 ล้านปี มีสารประกอบคาร์บอน 300 ล้านปี มีสารประกอบคาร์บอน
มากกว่าซับบิทูมนิ ัส มากกว่าซับบิทูมินสั

Team Teaching รายวชิ า SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

หลักการพ้ืนฐานของพลงั งาน

ตารางเปรยี บเทยี บคณุ สมบัติต่าง ๆ ของถา่ นหินแตล่ ะชนิด

ถา่ นหิน ปรมิ าณความรอ้ น ปรมิ าณความช้นื ปรมิ าณขี้เถ้า ปริมาณกามะถนั
1. พตี ตา่ สูง สงู สงู
2. ลิกไนต์ สูง สงู สูง
3. ซบั บทิ ูมนิ ัส ต่า-ปานกลาง
4. บทิ ูมนิ ัส ปานกลาง-สูง ปานกลาง ปานกลาง ปานกลาง
5. แอนทราไซต์ ตา่ ต่า ต่า
สูง ตา่ ต่า ต่า
สูง

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟา้ และพลงั งาน
ภาคเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

วงล้อแห่งบญุ กศุ ล

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

การใชป้ ระโยชน์จากพลังงาน

การใช้ประโยชนจ์ ากถา่ นหนิ

การใชป้ ระโยชน์จากถา่ นหนิ มดี ้วยกนั หลายลักษณะ ดังน้ี
1. นามาเปน็ เชือ้ เพลิงเผาไหมโ้ ดยตรง เช่น
การผลติ กระแสไฟฟา้ อุตสาหกรรมท่ใี ช้เคร่ืองจกั รไอนา้ การถลงุ โลหะ หรอื การผลติ ปนู ซเี มนต์
2. นามาผลติ เปน็ ถ่านสงั เคราะห์ หรอื ถา่ นกัมมนั ต์ (Activated Carbon)
เพอ่ื ใช้เปน็ ไสก้ รองอากาศ ไสก้ รองน้าดื่ม หรือใช้ในอตุ สาหกรรมยา ดดู ซับสารพษิ ในร่างกาย
3. นามาผลิตเปน็ คารบ์ อนไฟเบอร์ (Carbon Fiber) เพอื่ นาไปผลิตเปน็ อุปกรณ์อน่ื ๆ ต่อไป

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564

การใชป้ ระโยชน์จากพลงั งาน

ข้อด-ี ข้อเสีย ของถ่านหิน

ขอ้ ดี

มแี หล่งผลิตแน่นอนและปริมาณสารองเพยี งพอเน่ืองจากถ่านหินเป็นทรัพยากรที่กระจายอยู่ท่ัว
โลกและมกี ารผลติ ทไี่ มไ่ ดอ้ าศัยปจั จยั ทางสภาพอากาศเหมือนอย่างพลังงานทดแทนอ่นื ๆ

ขอ้ เสยี

เป็นทรัพยากรที่มจี ากัดและไม่สามารถทดแทนได้ (Non-Renewable Resource) การเผาไหม้
ถ่านหินยังก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและสารพิษท่ีปนเปื้อนในอากาศ พ้ืนดิน และ
แหล่งน้า ซ่ึงเปน็ อันตรายอย่างย่งิ ตอ่ ส่งิ มีชวี ิต

Team Teaching รายวชิ า SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

วงล้อแห่งบญุ กศุ ล

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

ศกั ยภาพและการพัฒนาพลงั งาน

แหลง่ พลังงานถา่ นหนิ ในประเทศไทย

ประเทศไทยมีปริมาณสารองถ่านหินมากกว่า 2,000 ล้านตัน แหล่งถ่านหินส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณตอนเหนือของประเทศ
สว่ นใหญ่จะเป็น ลกิ ไนต์ ซับบทิ มู ินสั บทิ มู นิ สั และแอนทราไซต์บา้ งเลก็ นอ้ ย ถ่านหนิ ในประเทศไทยส่วนใหญม่ าจาก

“ถา่ นหิน”

โรงไฟฟ้าแมเ่ มาะ โรงไฟฟา้ กระบ่ี แหลง่ ผลติ ถา่ นหนิ
อาเภอแมเ่ มาะ จงั หวัดลาปาง อาเภอเหนอื คลอง จังหวดั กระบี่ อาเภอลี้ จังหวดั ลาพูน
ปริมาณการผลติ 13.6 ล้านตนั คดิ เปน็ 3 ใน 4
ของปรมิ าณการผลิตท้งั ประเทศ

Team Teaching รายวชิ า SCC3302 ไฟฟา้ และพลังงาน
ภาคเรยี นที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

ศกั ยภาพและการพัฒนาพลังงาน

การนาเขา้ ถา่ นหนิ จากตา่ งประเทศ

ประเทศไทยมีการนาเข้าถ่านหินคุณภาพสูง โดยมีการนาเข้าถ่านหิน บิทูมินัส ในปริมาณมากที่สุด เน่ืองจากแหล่งถ่านหิน
สง่ ออกของภูมิภาคนสี้ ว่ นใหญ่ผลติ ถา่ นหนิ บทิ มู ินสั ซึง่ มคี ุณภาพดี

ประเทศท่ีนาเขา้ ถ่านหินใหก้ ับประเทศไทย

อินโดนีเซีย เวียดนาม พม่า จนี ลาว ออสเตรเลยี

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ภาคเรยี นที่ 2 ปีการศกึ ษา 2564

วงล้อแห่งบญุ กศุ ล

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

ผลกระทบจากการใชพ้ ลังงาน

ผลกระทบจากการใช้ถ่านหนิ

ภาวะฝนกรด (Acid rain) ภาวะเรอื นกระจก (Greenhouse Effect)

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟา้ และพลงั งาน
ภาคเรียนที่ 2 ปกี ารศกึ ษา 2564

ผลกระทบจากการใชพ้ ลงั งาน

ผลกระทบจากการใชถ้ า่ นหิน

หมอกควัน (Smog) น้าเนา่ เสีย

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปกี ารศกึ ษา 2564

วงล้อแห่งบญุ กศุ ล

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลังงาน
ภาคเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

ใบงานออนไลน์ (Live worksheet)

ใบงานท่ี 1 ใบงานที่ 2

Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ภาคเรยี นที่ 2 ปีการศกึ ษา 2564

สมาชิกในกลุ่ม

นางสาวศริ กิ านดา ทองหลอ่ นายสรรัช ไชยรตั น์ นายยตุ พงศ์ สาเภาแกว้ นางสาวปณิตา หมวดเมอื ง
62131113002 62131113012 62131113014 62131113034

เสนอ... Team Teaching รายวิชา SCC3302 ไฟฟ้าและพลงั งาน
ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารย์กรกมล ชชู ่วย ภาคเรยี นท่ี 2 ปกี ารศกึ ษา 2564