ภูมิปัญญาการทำกำพวดปี่ไฉน

ปี่ไฉนมีความสำคัญต่อกองพิธีการศพ เนื่องด้วยเป็นเครื่องประกอบเกียรติยศ ที่พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานให้กับผู้ทำคุณประโยชน์ต่อประเทศชาติ ที่ได้รับพระราชทานในชั้นโกศ โดยปี่ไฉน จะทำหน้าที่ประโคมรับน้ำหลวงพระราชทาน และเวลาพระราชทานเพลิง โดยต่อเนื่อง จนกว่าจะ ได้รับสัญญาณหรือ เสร็จสิ้นพิธี ปี่ไฉน และอุปกรณ์ต่าง ๆ อาทิ กำพวด ลิ้นปี่ เชือกผูกลิ้นปี่ จึงเป็นรายละเอียดที่ สำคัญยิ่ง ในการทำหน้าที่เป่าปี่ไฉนของจ่าปี่ และการเรียนรู้และฝึกทักษะด้านการซ่อมสร้างอุปกรณ์ปี่ไฉน ให้กับ จ่าปี่ เป็นส่วนหนึ่งที่จะทำให้จ่าปี่มีความรู้และทักษะในเชิงช่าง สามารถผลิตอุปกรณ์ปี่ไฉนที่ได้สัดส่วน มีคุณภาพ คงไว้ซึ่งสำเนียงทำนองที่เป็นอัตลักษณ์ของปี่ไฉน ทำให้การปฏิบัติงานเป็นไปด้วยความราบรื่นตลอดการประโคม ทั้งนี้ ผู้เขียนได้ใช้ภูมิปัญญาการทำกำพวดปี่ไฉน ที่ได้รับการถ่ายทอดตามแนวทางของ คุณครูจ่าเอกสุวรรณ ศาสนนันทน์ ( ปราชญ์ชุมชนนครปากเกร็ด ) และต้นแบบกำพวดปี่ไฉนจาก คุณครูอนันต์ศรีระอุดม ( ข้าราชบริพารในพระองค์ ระดับ๔ ) ผู้เขียนจึงมีแนวคิดที่จะนำความรู้ที่ได้รับ จากคุณครูทั้ง ๒ ท่าน ไปถ่ายทอดต่อให้กับ เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานพิธี (จ่าปี่) และเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานพิธี ที่มีความสนใจ โดยได้ดำเนินการจาก ถ่ายทอดในการอบรมเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานพิธี(จ่าปี่) ณ วัดศรีสุดาราม ในระยะแรก และได้ถ่ายทอดให้กับเจ้าหน้าที่กลุ่มพิธีการศพที่ได้รับพระราชทาน สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด อ่างทอง และเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานพิธีกลุ่มอำนวยการพิธีการศพที่ได้รับพระราชทานที่๒ สิงห์บุรีในระยะต่อมา ภูมิปัญญาอันเป็นทรัพย์สมบัติของชาติ แม้จะเป็นประโยชน์มาก น้อยแก่ผู้อ่าน และผู้ได้รับการถ่ายทอดจาก ผู้เขียนก็ดี ผู้เขียนขอยกคุณความดีอันจะเกิดขึ้นจากการศึกษานั้น ให้แก่ครูอาจารย์ปี่ไฉนที่ล่วงลับและคุณครูผู้ ถ่ายทอดภูมิปัญญาทั้ง ๒ ท่านดังกล่าวข้างต้น ขอให้ท่านมีความสุขกาย สบายใจ ด้วยเถิด ขั้นตอนการทำ กำพวดปี่ไฉน โดยใช้แนวทางของคุณครู จ่าเอกสุวรรณ ศาสนนันทน์ 1 การเตรียมอุปกรณ์ การเลือกแผ่นโลหะ ชนิดของโลหะ 2 การวาดแบบ 3 การเชื่อมกำพวด 4 การขัดกำพวด การทำกำพวดปี่ไฉน ตามแนวทางของ อาจารย์สุวรรณ ศาสนนันทน์ 1. การเตรียมอุปกรณ์ ได้แก่ แผ่นทองเหลือง กรรไกรตัดเหล็ก ค้อน ตะไบ เครื่องเป่าไฟ ไม้บรรทัด และน้ำยาประสานทอง 2. การวาดแบบ วาดแบบลงบนแผ่นทองเหลือง และใช้ตะไบแต่งให้เข้ารูป และพับม้วนเป็นวงกลม 3. การเชื่อมกำพวด ด้วยการทำน้ำยาประสานทอง และเป่าไฟจนแดง หลังจากนั้นขัดด้วยกระดาษทราย

กำพวดต้นแบบของ อาจารย์อนันต์ ศรีระอุดม อุปกรณ์ได้แก่ แผ่นทองเหลือง กรรไกรตัดเหล็ก ค้อน ตะไบ เครื่องเป่าไฟ ไม้บรรทัด และน้ำยาประสานทอง วาดแบบลงบนแผ่นทองเหลือง และใช้ตะไบแต่งให้เข้ารูป และพับม้วนเป็นวงกลม การเชื่อมกำพวด ด้วยการทำน้ำยาประสานทอง และเป่าไฟจนแดง หลังจากนั้นขัดด้วยกระดาษทราย