ดาวพุธ

ดาวพธุ
จากวิกิพเี ดีย สารานุกรมเสรี

ดาวพุธ หรือ ๔

ภาพดาวพุธจาก ยานเมสเซนเจอร์ เมอ่ื ปี 2008
ลักษณะของวงโคจร
จดุ เร่ิมยคุ J2000

ระยะจุดไกล 69,817,079 กม.
ดวงอาทิตย์ทีส่ ุด: 0.46669835 หน่วยดาราศาสตร์

ระยะจุดใกล้ 46,001,272 กม.
ดวงอาทติ ย์ท่สี ุด: 0.30749951 หน่วยดาราศาสตร์

ก่งึ แกนเอก: 57,909,176 กม.
0.38709893 หน่วยดาราศาสตร์

เส้นรอบวง 2.406 หน่วยดาราศาสตร์
ของวงโคจร:

ความเยื้องศูนย์กลาง: 0.20563069

คาบดาราคติ: 87.96935 วนั
(0.2408470 ปี จเู ลยี น)

คาบซินอดกิ : 115.8776 วนั

อัตราเร็วเฉลี่ย 47.36 กม./วินาที
ในวงโคจร:

อตั ราเร็วสูงสุด 58.98 กม./วินาที
ในวงโคจร:

อตั ราเร็วต่าสุด 38.86 กม./วนิ าที
ในวงโคจร:

ความเอียง: 7.00487°
(3.38° กบั ศูนยส์ ูตรดวงอาทิตย)์

ลองจจิ ดู 48.33167°
ของจดุ โหนดขนึ้ :

ระยะมุมจดุ 29.12478°
ใกล้ดวงอาทิตย์ท่สี ุด:

ดาวบริวารของ: ดวงอาทติ ย์

จานวนดาวบริวาร: ไมม่ ี

ลักษณะทางกายภาพ

เส้นผ่านศูนย์กลาง 4,879.4 กม.
ตามแนวศูนย์สูตร: (0.383×โลก)

พื้นทผี่ ิว: 7.5×107 กม.²
(0.147×โลก)

ปริมาตร: 6.1×1010 กม.³
(0.056×โลก)

มวล: 3.302×1023 กก.
(0.055×โลก)

ความหนาแน่นเฉล่ีย: 5.427 กรมั /ซม.³

ความโน้มถ่วง 3.701 เมตร/วินาที²
ท่ีศูนย์สูตร: (0.377 จี)

ความเร็วหลดุ พ้น: 4.435 กม./วนิ าที

คาบการหมุน 58.6462 วนั
รอบตวั เอง: (58 วนั 15.5088 ชม.)

ความเร็วการหมุน 10.892 กม./ชม.
รอบตัวเอง:

ความเอียงของแกน: ~0.01°

ไรต์แอสเซนชัน 281.01°
ของข้ัวเหนือ: (18 ชม. 44 นาที 2 วินาที)

เดคลเิ นชัน 61.45°
ของข้ัวเหนือ:

อตั ราส่วนสะท้อน: 0.10-0.12

อณุ หภมู ิพ้ืนผิว: ต่าสุด เฉลีย่ สูงสุด
0°N, 0°W 100 K 340 K 700 K
85°N, 0°W 80 K 200 K 380 K

ลักษณะของบรรยากาศ

ความดันบรรยากาศ นอ้ ยมาก
ท่พี น้ื ผิว:

องค์ประกอบ: 31.7% โพแทสเซียม
24.9% โซเดียม
9.5% อะตอมออกซิเจน
7.0% อาร์กอน
5.9% ฮีเลียม

5.6% โมเลกุลออกซิเจน
5.2% ไนโตรเจน
3.6% คาร์บอนไดออกไซด์
3.4% น้า
3.2% ไฮโดรเจน

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ท่ีอยใู่ กลด้ วงอาทิตยม์ ากทีส่ ุด และเป็นดาวเคราะหท์ ่เี ล็กที่สุดในระบบ
สุริยะ ใชเ้ วลาโคจรรอบดวงอาทติ ย์ 87.969 วนั ดาวพุธมกั ปรากฏใกล้ หรืออยภู่ ายใตแ้ สงจา้ ของดวง
อาทติ ยท์ าใหส้ ังเกตเห็นไดย้ ากท่ีสุด

ดาวพุธไมม่ ีดาวบริวาร ยานอวกาศเพียงลาเดียวทีเ่ คยสารวจดาวพุธในระยะใกลค้ อื ยานมาริ
เนอร์ 10เมือ่ ปี พ.ศ. 2517-2518 (ค.ศ. 1974-1975) และสามารถทาแผนที่พ้นื ผวิ ดาวพธุ ไดเ้ พยี ง 40-
45% เทา่ น้นั

ดาวพธุ มสี ภาพพ้ืนผิวขรุขระเนื่องจากการพงุ่ ชนของอกุ กาบาต ไม่มดี วงจนั ทร์เป็ นบริวารและ
ไม่มแี รงโนม้ ถ่วงมากพอที่จะสร้างช้นั บรรยากาศ ดาวพุธมีแกน่ ดาวเป็นเหล็กขนาดใหญท่ าให้เกิด
สนามแม่เหลก็ ความเขม้ ประมาณ 1 เปอร์เซน็ ตข์ องสนามแม่เหล็กโลกลอ้ มรอบดาวพธุ ไว้

ชื่อละตนิ ของดาวพุธ (Mercury) มาจากคาเต็มวา่ Mercurius เทพนาสารของพระ
เจา้ สัญลกั ษณ์แทนดาวพธุ คอื ☿ เป็นรูปคทาของเทพเจา้ เมอควิ รี ก่อนศตวรรษที่ 5 ดาวพธุ มีสองช่ือ
คอื เฮอร์เมส เม่อื ปรากฏในเวลาหวั คา่ และอพอลโล เมอ่ื ปรากฏในเวลาเชา้ มืด เช่ือวา่ พที าโกรสั เป็น
คนแรกท่รี ะบุวา่ ท้งั สองเป็นดาวเคราะห์ดวงเดียวกนั

บรรยากาศ

ดาวพุธมชี ้นั บรรยากาศเบาบางและมสี เถยี รภาพต่าอนั เกิดจากการที่ดาวพธุ มีขนาดเลก็ จนไม่มี
แรงดึงดูดเพยี งพอในการกกั เกบ็ อะตอมของก๊าซเอาไว้ ช้นั บรรยากาศของดาวพธุ ประกอบไปดว้ ย
ไฮโดรเจน, ฮีเลยี ม, ออกซิเจน, โซเดียม, แคลเซียม, โพแทสเซียม และ น้า มคี วามดนั บรรยากาศ
ประมาณ 10-14 บาร์

บรรยากาศของดาวพุธมกี ารสูญเสียและถูกทดแทนอยตู่ ลอดเวลาโดยมีแหล่งที่มาหลายแหลง่
ไฮโดรเจนและฮีเลยี มอาจจะมาจากลมสุริยะ พวกมนั แพร่เขา้ มาผ่านสนามแม่เหล็กของดาวพุธกอ่ น
จะหลดุ ออกจากบรรยากาศในท่ีสุด การสลายตวั ของสารกมั มนั ตรงั สี จากแก่นดาวก็อาจจะเป็นอกี
แหล่งหน่ึงที่ช่วยเตมิ ฮีเลียม โซเดียม และโพแทสเซียมใหก้ บั บรรยากาศดาวพธุ

ไมเ่ คยถกู แสงอาทติ ยโ์ ดยตรงเลย การสารวจไดเ้ ผยใหเ้ ห็นถงึ แถบสะทอ้ นเรดาร์ขนาดใหญ่อยู่
บริเวณข้วั ของดาว ซ่ึงน้าแขง็ เป็นหน่ึงในสารไมก่ ่ีชนิดทสี่ ามารถสะทอ้ นเรดาร์ไดด้ ีเช่นน้ี

บริเวณทีม่ ีน้าแขง็ น้ันเช่ือกนั วา่ อยลุ่ ึกลงไปใตพ้ ้ืนผิวเพียงไมก่ ี่เมตร และมนี ้าแขง็ ประมาณ
1014 - 1015 กิโลกรัม เปรียบเทียบกบั น้าแขง็ ท่ีแอนตาร์กตกิ าของโลกเราทม่ี นี ้าแขง็ อยู่ 4 x
10 18 กิโลกรัม ท่มี าของน้าแขง็ บนดาวพธุ ยงั ไมแ่ น่ชดั แตเ่ ชื่อกนั ว่าอาจจะมที ม่ี าจากดาวหางทีพ่ ุง่ ชน
ดาวพธุ เมื่อหลายลา้ นปี กอ่ น หรืออาจจะมาจากภายในของดาวพธุ เอง
ภูมลิ กั ษณะ

ดาวพธุ เตม็ ไปดว้ ยหลมุ อกุ กาบาต
ดาวพุธมีหลมุ อุกกาบาตจานวนมากจนดูคลา้ ยดวงจนั ทร์ ภูมลิ กั ษณท์ เี่ ด่นท่ีสุดบนดาวพธุ

(เท่าทส่ี ามารถถา่ ยภาพได)้ คอื แอ่งแคลอริส หลุมอกุ กาบาตทีม่ ีเส้นผา่ นศูนยก์ ลางประมาณ 1,350
กิโลเมตร ผวิ ดาวพุธมีผาชนั อยทู่ ว่ั ไป ซ่ึงกอ่ ตวั ข้นึ เมื่อหลายพนั ลา้ นปี ทแ่ี ลว้ ขณะที่ใจกลางดาวพุธ
เยน็ ลงพร้อมกบั หดตวั จนทาให้เปลอื กดาวของพุธยน่ ยบั พ้นื ทส่ี ่วนใหญข่ องดาวพธุ ปกคลุมดว้ ยที่
ราบ 2 แบบทมี่ ีอายตุ า่ งกนั ทรี่ าบที่มีอายนุ อ้ ยจะมีหลมุ อุกกาบาตหนาแน่นนอ้ ยกว่า เป็นเพราะมลี าวา
ไหลมากลบหลมุ อุกกาบาตทีเ่ กิดกอ่ นหนา้

องคป์ ระกอบภายใน

โครงสร้างของดาวพธุ
1. เปลอื กดาว - หนา100–200 กม.
2. เน้ือดาว - หนา 600 กม.
3. แกน่ ดาว - รัศมี 1,800 กม.

ดาวพุธมีแก่นดาวที่ประกอบดว้ ยเหลก็ ในสดั ส่วนท่สี ูง (แมเ้ ม่อื เปรียบเทียบกบั โลก) เป็นโลหะ
ประมาณ 70% ท่เี หลอื อกี 30% เป็นซิลเิ กต ความหนาแน่นเฉลีย่ มคี า่ 5,430 กิโลกรัม/ลกู บาศกเ์ มตร
ซ่ึงนอ้ ยกว่าความหนาแน่นของโลกอยเู่ พียงเล็กนอ้ ย. สาเหตทุ ี่ดาวพธุ มเี หลก็ อยมู่ ากแตม่ ีความ
หนาแน่นต่ากว่าโลก เป็นเพราะโลกมกี ารอดั ตวั จากแรงโนม้ ถว่ งแน่นกวา่ ดาวพธุ โดยเฉพาะการอดั
ตวั บริเวณแกน่ ท้งั น้ีเพราะดาวพธุ มีขนาดเล็กกวา่ (ดาวพธุ มมี วลเพียง 5.5% ของมวลโลก). ดว้ ยเหตุ
น้ีจึงสามารถสันนิษฐานไดว้ ่าการที่ดาวพธุ มคี วามหนาแน่นสูงท้งั ๆทม่ี ีขนาดเลก็ เป็นเพราะว่าดาว
พธุ มแี กนทใ่ี หญ่และอุดมไปดว้ ยเหล็ก. แกน่ ของดาวพุธมขี นาดใหญ่ และมสี ัดส่วนของเหล็กอยู่
มากกวา่ แก่นของดาวเคราะหใ์ หญๆ่ ดวงอื่นของระบบสุริยะท้งั หมด โดยปริมาตรของแกน่ ทเ่ี ป็ น
เหล็กน้ีมสี ดั ส่วนสูงถึง 55% ของปริมาตรดาวพธุ ท้งั ดวง (แก่นโลกมสี ดั ส่วนเพียง 17%) ลอ้ มรอบ
ดว้ ยเน้ือดาวหนา 600 กิโลเมตร
การเคลอื่ นที่ และการหมุนรอบตนเอง

วงโคจรของดาวพุธ
ดาวพธุ มรี ะดบั ความเยื้องศนู ยก์ ลางของวงโคจรมากทีส่ ุดในระบบสุริยะ โดยมีค่าความเย้ือง

ศนู ยก์ ลางอยทู่ ่ี 0.21 และอาจมรี ะยะห่างจากดวงอาทิตยไ์ ดร้ ะหว่าง 46 ลา้ น ถึง 70 ลา้ น กิโลเมตร.
ดาวพุธเคลื่อนรอบดวงอาทิตยเ์ ร็วที่สุด โดยใชเ้ วลาเพยี ง 87.969 วนั ในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ 1
รอบ. ดาวพุธหมุนรอบตวั เองในทิศทางเดียว กบั การเคลอ่ื นรอบดวงอาทิตย์ คอื จากทิศตะวนั ตกไป
ทศิ ตะวนั ออก หมุนรอบตวั เองรอบละ 58.6461 วนั เม่ือพิจารณาจากคาบของการหมุนรอบตวั เอง
และการคาบการเคล่อื นท่ีรอบดวงอาทติ ย์ จะพบวา่ ระยะเวลากลางวนั ถึงกลางคนื บนดาวพุธ
ยาวนานถงึ 176 วนั ซ่ึงยาวนานท่ีสุดในระบบสุริยะ [1]
การศึกษาและการสารวจ

ยานมาริเนอร์ 10 ทใี่ ชส้ ารวจดาวพุธ เมอื่ พ.ศ. 2517 - 2518
ยานอวกาศทเ่ี ขา้ ไปเฉียดใกลๆ้ ดาวพธุ และนาภาพมาต่อกนั จนไดภ้ าพพ้ืนผวิ ดาวพุธเป็นคร้งั

แรกคอื ยานอวกาศมาริเนอร์ 10 ของสหรฐั อเมริกาเม่ือ พ.ศ. 2517 นบั วา่ เป็นยานลาแรกและลาเดียว
ที่ส่งไปสารวจดาวพุธ ยานมารีเนอร์ 10 เขา้ ใกลด้ าวพธุ 3 คร้งั ดว้ ยกนั คอื เม่ือเดือนมีนาคม และ
กนั ยายน พ.ศ. 2517 และเดือนมีนาคม พ.ศ. 2518 ยานเขา้ ใกลด้ าวพธุ ทส่ี ุดคร้งั แรกเมอื่ วนั ที่ 29

มีนาคม พ.ศ. 2517 และไดส้ ่งภาพกลบั มา 647 ภาพ คร้งั ที่ 2 เม่ือวนั ท่ี 21 กนั ยายน พ.ศ. 2517 และ
คร้ังที่ 3 เม่ือวนั ท่ี 16 มนี าคม พ.ศ. 2518 ขณะน้นั เครื่องมอื ภายในยานไดเ้ ส่ือมสภาพลง ในที่สุดก็
ติดตอ่ กบั โลกไม่ไดต้ ้งั แต่ 24 มนี าคม พ.ศ. 2518 ยานมารีเนอร์ 10 จึงกลายเป็นขยะอวกาศท่ีโคจรอยู่
รอบดวงอาทติ ย์ โดยเขา้ มาใกลด้ าวพุธคร้งั คราวตามจงั หวะเดิมต่อไป [2]