อุต อุ สาหกรรมเกษตรเบื้อ บื้ งต้น ต้ รายวิชวิา การงานอาชีพ ชี 6 ครูสุรูวสุรรณา แสงไตรลักลัษณ์ ชั้น ชั้ มัธ มั ยมศึก ศึ ษาปีที่ ปี ที่6 หน่ว น่ ยการเรีย รี นรู้ที่รู้ที่7
การดำ เนินนิธุรกิจการเกษตร การดำ เนินนิธุรธุกิจกิการเกษตรให้เห้กิดกิผลิตลิผลจากการเกษตร และจากการจัดหา เพื่อพื่ ใช้เช้ป็นป็วัตถุดิบการแปรรูป โดยระบบ อุตสาหกรรมให้ไห้ด้ผลิตลิภัณฑ์ตามที่ต้องการ และให้มีห้กมีารสูญสูเปล่าล่ น้อน้ยที่สุดสุรวมทั้งการจัดจำ หน่าน่ยผลิตลิภัณฑ์ที่ผลิตลิ ได้ด้วย ธุรกิจการเกษตร การดำ เนินนิงานทั้งหลายที่เกี่ย กี่ วกับกัการผลิตลิและการจัด ภาพ โรงงานผลไม้ จำ หน่าน่ย ปัจปัจัยการผลิตลิสินสิค้าเกษตร กิจกิกรรมการผลิตลิระดับไร่นร่า การเก็บก็เกี่ย กี่ ว การแปรรูป ผลิตลิภัณฑ์ที่ทำ จากผลผลิตลิทางการเกษตร ขั้นขั้ตอนการดำ เนินนิการธุรกิจการเกษตร 1. การผลิตลิ (Production) คือ กิจกิกรรมการผลิตลิสินสิค้าทางการเกษตรเพื่อพื่ ให้ไห้ด้ผลผลิตลิมาใช้เช้ป็นป็ วัตถุดิบในการผลิตลิเป็นป็ผลิตลิภัณฑ์ 2. การเก็บก็รักรัษา (Storage) คือ การนำ วัตถุดิถุดิบหรือรืผลิตลิภัณฑ์ที่ได้มาเก็บก็รักรัษาก่อก่นการแปรรูป หรือรืการจำ หน่าน่ยต่อไป โดยไม่ใม่ห้เห้กิดกิการเน่าน่เสียสี 3. การแปรรูป (Processing) คือ การนำ เอาวัตถุดิถุดิบมาทำ เป็นป็ผลิตลิภัณฑ์ต่าง ๆ ทั้งจากตัวของ วัตถุดิบโดยตรงและจากผลพลอยได้จากวัตถุดิถุดิบนั้นนั้ โดยเครื่อรื่งจักรกลและระบบการผลิตลิแบบ อุตสาหกรรมเกษตร 4. การจัดจำ หน่าน่ย (Distribution) คือ การตลาดซึ่งซึ่เป็นป็ดัชนีชี้นีวั ชี้วัดความสำ เร็จร็ของผู้ผผู้ ลิตลิผู้ผผู้ ลิตลิ ต้องมีเมีครือรืข่าข่ยในการจัดจำ หน่าน่ยให้ถึห้ ถึงมือมืผู้บผู้ ริโริภค ทั้งในประเทศและต่างประเทศ องค์ประกอบของอุตสาหกรรมเกษตร การแปรรูประบบอุตสาหกรรม มีวั มีวัตถุดิถุดิบจำ นวนมาก อุตอุสาหกรรมเกษตรเบื้อ บื้ งต้นต้ ใบความรู้ หน่วน่ยการเรียรีนรู้ที่รู้ที่7 อุต อุ สาหกรรมเกษตร
ผู้ปผู้ ระกอบกิจกิการต้องหาข้อข้มูลมูเกี่ย กี่ วกับกัความต้องการของลูกลูค้า เพื่อพื่ที่จะตอบสนองความ ต้องการของลูกลูค้ากลุ่มลุ่ เป้าป้หมายได้ ดังนั้นนั้จึงจำ เป็นป็ต้องศึกศึษาส่วส่นประสมทางการตลาด ดังนี้ 1. ผลิตภัณฑ์ (Product) 1.1 ข้อข้กำ หนดและคุณคุสมบัติบั ติต่าง ๆ ของผลิตลิภัณฑ์ 1.2 การบรรจุภัณฑ์เหมาะสมกับกัผลิตลิภัณฑ์ 1.3 บริกริารหลังลัการขาย 1.4 ข้อข้แตกต่างจากผลิตลิภัณฑ์ตัวอื่นในตลาดเดียวกันกั 1.5 จุดเด่น จุดด้อยของผลิตลิภัณฑ์ 1.6 การจดสิทสิธิบัธิตบัรหรือรืจดลิขลิสิทสิธิ์เธิ์พื่อพื่ป้อป้งกันกัการ ภาพ ผลิตลิภัณฑ์อาหาร ลอกเลียลีนแบบ 2. การตั้งราคา (Pricing) เป็นป็การกำ หนดมูลมูค่าสินสิค้าหรือรืบริกริารออกมาในรูปของจำ นวนเงินงิตรา ปกติราคาถูกถูกำ หนด โดยปริมริาณการผลิตลิและขนาดของการบริโริภคสินสิค้านั้นนั้ๆ สินสิค้าใดที่มีขมีนาดการผลิตลิมากกว่าการ บริโริภคราคาจะตํ่าแต่หากสินสิค้าที่มีกมีารผลิตลิน้อน้ยกว่าการบริโริภคราคาจะสูงสูขึ้นขึ้นอกจากนั้นนั้ยังยัมีรมีะยะ เวลา คู่แคู่ข่งข่ขันขัพ่อพ่ค้าคนกลาง ระบบเศรษฐกิจกิรวมถึงพฤติกรรมของผู้บผู้ ริโริภค กฎหมาย 3. การจัดจำ หน่าน่ย (Place) ภาพ การจัดจำ หน่าน่ยบนห้าห้งสรรพสินสิค้า การเลือลืกช่อช่งทางในการจัดจำ หน่าน่ยและการกระจายสินสิค้า กิจกิการที่สามารถดำ เนินนิการด้าน การตัดจำ หน่าน่ยได้อย่าย่งบรรลุวัลุวัตถุประสงค์ นั่นนั่หมายถึงการจัดจำ หน่าน่ยสินสิค้าที่ถูกถูต้องได้ในเวลาที่ถูกถู ต้องและในสถานที่ที่ถูกต้องเพื่อพื่ตอบสนองความต้องการของลูกลูค้ากลุ่มลุ่ เป้าป้หมายและทำ ให้เห้กิดกิ ประโยชน์ ด้านเวลา สถานที่ และความเป็นป็เจ้าของ 4. การส่งส่เสริมริการขาย (Sale Promotion) เป็นป็กิจกิกรรมทางการตลาดที่จะทำ ให้สิห้นสิค้าน่าน่สนใจและดึงดูดดูใจต่อผู้บผู้ ริโริภค ขอขอบคุณคุ เดือนนภา อุ่นอ่อนและอรวรรณ ฟักฟัสังสัข์ หนังนัสือสืเรียรีนการงานอาชีพชี 6
อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมกึ่งอาหาร อุตสาหกรรมที่ไม่ใม่ช่อช่าหาร อุตสาหกรรมเกษตรในประเทศไทย 1. อุตสาหกรรมเนื้อนื้สัตสัว์ (Slaughtering Preserving and Preserving Meat) ได้แก่ การแปรรูปเนื้อนื้วัว เนื้อนื้ลูกลูวัว เนื้อนื้แกะ เนื้อนื้หมู และสัตสัว์ปีกปีนำ มาแปรรูปเป็นป็เบคอน แฮม เนื้อนื้เค็ม หมูรมูมควัน ไส้กส้รอก เนื้อนื้ ไก่แก่ช่แช่ข็งข็ลูกลูชิ้นชิ้แหนม กุนกุเชียชีง หมูยมูอ หมูทุมูบทุหมูหมูยอง 2. อุตสาหกรรมนมและผลิตลิภัณฑ์นม (Manufacture of Dairy Preserving) ได้แก่ นมข้นข้และครีมรีข้นข้ นมผงและครีมรีผงเนยเหลว เนยแข็งข็ ไอศกรีมรีนมเปรี้ย รี้ ว นมสด ภาพ ผลิตลิภัณฑ์จากนม 3. อุตสาหกรรมผักผัและผลไม้กม้ระป๋อป๋ง (Canning and Preserving of Fruits and Vegetables) ได้แก่ ผลไม้แม้ช่อิ่ช่ อิ่ม แยมผิวผิส้มส้แยม มาร์มร์าเลด เยลลีผลีลไม้ นํ้า นํ้ ผลไม้ นํ้า นํ้ ผลไม้ผม้สมทั้งที่แช่แช่ข็งข็และไม่ แช่แช่ข็งข็ผักผัผลไม้แม้ช่แช่ข็งข็ผักผัผลไม้บม้รรจุกระป๋อป๋งหรือรืขวด ผลไม้อม้บแห้งห้ 4. อุตสาหกรรมสัตสัว์น้ำ และการแปรรูป (Canning, Preserving and processing of Fish Crustacean and SimilarFoods) ได้แก่ ปลาแช่แช่ข็งข็ ปลาเค็ม ปลาตากแห้งห้หรือรืรมควัน และปลากระ ป๋อป๋ง รวมทั้งสัตสัว์นํ้า นํ้ อื่น ๆ เช่นช่กุ้งกุ้ ปู หอย และหมึกมึ อุตสาหกรรมเกษตรแบ่งบ่ตามขนาดกำ ลังลัผลิตลิของเครื่อรื่งจักรและอุปกรณ์กณ์ารผลิตลิแบ่งบ่ ได้ 2 ประเภท คือ 1. อุตสาหกรรมขนาดเล็ก (Small scale agro industry) 2. อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ (Large scale agro industry) อุตสาหกรรมเกษตรแบ่งบ่ตามลักลัษณะการใช้ผช้ลิตลิภัณฑ์ที่ได้จากอุตสาหกรรมเกษตรนั้นนั้ๆ แบ่งบ่ ได้ 3 ประเภท คือ อุตอุสาหกรรมเกษตรเบื้อ บื้ งต้นต้ ใบความรู้ หน่วน่ยการเรียรีนรู้ที่รู้ที่7 ประเภทของอุต อุ สาหกรรมเกษตร เป็นป็อุตสาหกรรมเกษตรที่ผลิตลิผลิตลิภัณฑ์ที่เป็นป็ อาหารและเครื่อรื่งดื่มทั้งเป็นป็อาหารสำ เร็จร็รูป และกึ่งกึ่สำ เร็จร็รูป เป็นป็อุตสาหกรรมเกษตรที่ผลิตลิผลิตลิภัณฑ์ที่ใช้ เป็นป็ส่วส่นประกอบหรือรืปรุงแต่งอาหารให้มีห้กมีลิ่นลิ่ รสตามใจชอบ เป็นป็อุตสาหกรรมเกษตรที่ผลิตลิเครื่อรื่งอุปโภคต่าง ๆ
5. อุตสาหกรรมน้ำ มันมัพืชพืน้ำ มันมัสัตสัว์ และไขสัตสัว ์(Manufacture of Vegetable and Animal Oils and Fats) ได้แก่เก่นยเทียม มันมัหมู และไขสัตสัว์อื่น ๆ นํ้า นํ้ มันมัและไขของสัตสัว์นํ้า นํ้ นํ้า นํ้ มันมั ถั่วเหลือลืงบริสุริทสุธิ์ นํ้า นํ้ มันมัถั่วเหลือลืงดิบ นํ้า นํ้ มันมัเมล็ดล็ ฝ้าฝ้ย นํ้า นํ้ มันมัถั่วลิสลิง นํ้า นํ้ มันมัมะกอก 6. อุตสาหกรรมเมล็ดล็ธัญธัพืชพื (Grain Mill Product) ได้แก่กก่ารทำ แป้งป้จากข้าข้วสาลี ข้าข้วโพด อาหาร เช้าช้สำ เร็จร็รูป มะกะโรนีเนีส้นส้ก๋วก๋ยเตี๋ยว ข้าข้วฟ่าฟ่ง ข้าข้วบาร์เร์ลย์ ลูกลูเดือย และงา โดยใช้ทั้ช้ ทั้งในรูปเดิม และมี การเปลี่ย ลี่ นแปลงทางกายภาพ ให้ไห้ด้ผลิตลิภัณฑ์หลายประเภท 7. อุตสาหกรรมขนมอบ (Manufacture of Bakery Product) ได้แก่ ขนมปังปัขนมปังปักรอบ ขนมปังปั หวานแห้งห้คุกคุกี้ เค้ก ขนมอบชนิดนิต่าง ๆ ภาพ ขนมอบ 8. อุตสาหกรรมน้ำ ตาลและน้ำ ตาลบริสุริทสุธิ์ (Sugar Factories and Refineries) ได้แก่ นํ้า นํ้ ตาลดิบ นํ้า นํ้ ตาลบริสุริทสุธิ์ ผลไม้ แช่อิ่ช่ อิ่มแห้งห้ 9 อุตสาหกรรมโกโก้ ช็อช็กโกแลต (Manufacture of Cocoa, Chocolate and Confectioneries) ได้แก่ โกโก้ผก้งสำ เร็จร็รูป โกโก้เก้หลว ช็อช็กโกแลต กาแฟผงสำ เร็จร็รูป กลิ่นลิ่กาแฟสกัดกัลูกลูกวาด 10. อุตสาหกรรมเครื่อรื่งดื่ม (Beverage Industry) ได้แก่ สุรสุาต้มกลั่นลั่ยกเว้นเอทิลแอลกอฮอล์ บริสุริทสุธิ์ เครื่อรื่งดื่มอื่น ๆ ที่มีเมีอทิลแอลกอฮอล์ ไวน์ชน์นิดนิต่าง ๆ เครื่อรื่งดื่มที่ทำ จากข้าข้วมอลต์ เบียบีร์ นํ้า นํ้ แร่ นํ้า นํ้ อัดลม 11. อุตสาหกรรมพืชพืเส้นส้ ใยประดิษฐ์แฐ์ละสิ่งสิ่ทอ ได้แก่ อุตสาหกรรมทอกระสอบ หีบหี ฝ้าฝ้ยทอผ้าผ้ ปั่นปั่นุ่นนุ่ ไหมพรม ไหม 12. อุตสาหกรรมเยื่อยื่กระดาษและกระดาษ ได้แก่ การ ผลิตลิเยื่อยื่กระดาษจากปอแก้วก้ ไม้เม้นื้อนื้อ่อน ฟาง ชานอ้อย ไม้สม้น ไม้ไม้ผ่ ยูคาลิปลิตัส เช่นช่กระดาษดราฟต์ ภาพ การทอผ้าผ้กระดาษชำ ระ กระดาษอนามัยมักระดาษพิมพิพ์เพ์ขียขีว ภาพ อุตสาหกรรมเยื่อยื่กระดาษและกระดาษ
13. อุตสาหกรรมยางพารา ได้แก่ อุตสาหกรรมยางแผ่นผ่ดิบ ยางเครป ยางแท่ง ยางรมควัน ผลิตลิภัณฑ์ยางอื่น ๆ เช่นช่ยางรถยนต์ อุปกรณ์กณ์ารแพทย์ที่ย์ ที่ ทำ จากยาง รองเท้ายาง สายยาง ถุงยางอนามัยมัที่นอน หมอน ลูกลูฟุตฟุบอล สายไฟ หัวหันมยาง ยางยืดยืยางรัดรัของ สายพาน ตุ๊กตุ๊ตายาง ยางล้อล้เครื่อรื่งบินบิท่อยาง ฟองนํ้า นํ้ อะไหล่รล่ถยนต์ พื้นพื้รองพรม ภาพ ยางพารา 14. อุตสาหกรรมปุ๋ยปุ๋ ได้แก่ ปุ๋ยปุ๋อินทรีย์รี ย์ปุ๋ยปุ๋เคมี 15. อุตสาหกรรมยาปราบศัตศัรูพืชพื ได้แก่ ยาฆ่าฆ่แมลง ยาปราบวัชพืชพืยากำ จัดเชื้อชื้รา 16. อุตสาหกรรมเครื่อรื่งทุ่นทุ่แรง ได้แก่ รถแทรกเตอร์ เครื่อรื่งสูบสูนํ้า นํ้ เครื่อรื่งหยอดเมล็ดล็ 17. อุตสาหกรรมอาหารสัตสัว์ ได้แก่ อาหารสัตสัว์ผสม ปลาป่นป่เปลือลืกหอยบด ใบกระถินบด รำ ข้าข้วโพดบด ปลายข้าข้ว กากรำ กากถั่วเหลือลืง ข้าข้วฟ่าฟ่ง มันมัสำ ปะหลังลัสด ข้าข้วสาลี รำ ข้าข้วสาลี 18. อุตสาหกรรมมันมัสำ ปะหลังลั ได้แก่ มันมัเส้นส้และมันมัอัดเม็ดม็แป้งป้ 19. อุตสาหกรรมอื่น ๆ ได้แก่ บะหมี่กึ่ มี่ กึ่งกึ่สำ เร็จร็รูป บะหมี่ วุ้นเส้นส้เส้นส้หมี่ ภาพ บะหมี่กึ่ มี่ กึ่งกึ่สำ เร็จร็รูปและวุ้นเส้นส้ ขอขอบคุณคุ เดือนนภา อุ่นอ่อนและอรวรรณ ฟักฟัสังสัข์ หนังนัสือสืเรียรีนการงานอาชีพชี 6
หน่วน่ยการเรียรีนรู้ที่รู้ที่7 ประเภทของอุตอุสาหกรรมเกษตร ใบงานที่ 7.1 ธุร ธุ กิจกิอุต อุ สาหกรรมเกษตรในประเทศไทย คำ ชี้แชี้จง : ให้ผู้ห้เผู้รียรีนแต่ละกลุ่มลุ่ ร่วร่มกันกัศึกศึษาค้นคว้า รายละเอียดของธุรธุกิจกิอุตสาหกรรมเกษตร ในประเทศไทย ตัวชี้วัชี้วัด ง 1.1 (ม.4-6 /1) วิเคราะห์ขั้ห์นขั้ตอนการทำ งานตามกระบวนการทำ งาน ง 1.1 (ม.6/2) ใช้กช้ระบวนการกลุ่มลุ่ ในการทำ งานด้วยความเสียสีสละ ง 1.1 (ม.6/3) ตัดสินสิ ใจแก้ปัก้ญปัหาการทำ งานอย่าย่งมีเมีหตุผตุล ขนาดใหญ่ อาหาร ประเภทอุตสาหกรรมเกษตร พืชพืเกษตรที่เกี่ยวข้อข้ง สถานที่จำ หน่าน่ยผลิตภัณฑ์ของธุรกิจ ผลิตภัณฑ์ที่จัดจำ หน่าน่ย การวิเคราะห์ส่ห์วส่นผสมทางการตลาดของธุรกิจดังกล่าว นักนัเรียรีนวิเคราะห์ภห์าพรวมความน่าน่สนใจของธุรกิจดังกล่าว ขนาดเล็กล็ กึ่งกึ่อาหาร ไม่ใม่ช่อช่าหาร กลุ่มที่............... สมาชิก 1. ............................................................................เลขที่..........ชั้น................ 2. ...............................................................เลขที่........ 3. ..............................................................เลขที่.......... 4. ...............................................................เลขที่........ 5. ..............................................................เลขที่.......... ประเภทธุรกิจ ชื่อชื่ธุรกิจ
การแปรรูปวัตถุดิบทางการเกษตร มีวัมีวัตถุปถุระสงค์เพื่อพื่ป้อป้งกันกัการเน่าน่เสียสีและปรับรั ปรุงเปลี่ย ลี่ นแปลงให้ วัตถุดิบยังยัคงรักรัษาคุณคุภาพที่เป็นป็ ไปตามความต้องการของการผลิตลิผลิตลิภัณฑ์โดยให้มีห้กมีารสูญสูเสียสีน้อน้ย ที่สุดสุสามารถใช้ปช้ระโยชน์ไน์ด้นานที่สุดสุ 1. การแปรรูปโดยใช้คช้วามร้อร้น มีกมีารพัฒพันาการนำ ความร้อร้นมาใช้ใช้นการแปรรูปในหลาย รูปแบบ เช่นช่การทำ แห้งห้การทำ ข้นข้การฆ่าฆ่เชื้อชื้ โรคโดยการ พาสเจอไรซ์ และการสเตอริไริลซ์ อีกรูปแบบหนึ่งนึ่คือ การดึง ความร้อร้นจากระบบที่ซึ่งซึ่อาศัยศัการสังสัเกตจากการลดลงของ อุณหภูมิภูใมินฤดูหดูนาว โดยนำ มาพัฒพันาเป็นป็เทคโนโลยีกยีารทำ ความเย็นย็มี 3 รูปแบบ คือ การนำ ความร้อร้นการพาความร้อร้น ภาพ แปรรูปโดยใช้คช้วามร้อร้น และการแผ่รัผ่งรัสี ซึ่งซึ่นำ มาพัฒพันาเป็นป็เครื่อรื่งเปลี่ย ลี่ นความร้อร้น และเครื่อรื่งมือมืแปรรูป 2. พาสเจอไรเซชันชัและสเตอริไริลเซชันชั เป็นป็กระบวนการแปรรูปโดยใช้คช้วามร้อร้นสูงสูโดยมีเมีป้าป้หมายคือ การฆ่าฆ่เชื้อชื้ที่ไม่ต้ม่ ต้องการที่อาจทำ ให้ อาหารเสียสีและเป็นป็อันตรายต่อผู้บผู้ ริโริภค ทำ ให้เห้ก็บก็ ได้นานขึ้นขึ้การฆ่าฆ่เชื้อชื้ที่ใช้ใช้นอุตสาหกรรมมี 2 แบบ -การฆ่าฆ่เชื้อชื้บางส่วส่นโดยเฉพาะเชื้อชื้ที่เป็นป็อันตรายต่อผู้บผู้ ริโริภค โดยการพาสเจอไรซ์ที่ซ์ ที่ อุณหภูมิภูมิ90- 100 องศาเซลเซียซีส เวลา 15-30 นาที แล้วล้ทำ ให้เห้ย็นย็ทันที -การฆ่าฆ่เชื้อชื้แบบสเตอริไริลซ์ ซึ่งซึ่ใช้กัช้นกัมากในการแปรรูปผลิตลิภัณฑ์อาหารกระป๋อป๋งเป็นป็การฆ่าฆ่เชื้อชื้ที่ อุณหภูมิภูสูมิงสูถึงประมาณ 121 องศาเซลเซียซีส ภาพ การพาสเจอไรเซชันชั 3. การแปรรูปโดยใช้คช้วามเย็น ย็ มี 2 ระดับ คือ การแช่เช่ย็นย็ โดยการทำ ให้อุห้อุณหภูมิภูขมิองอาหารลดตํ่าลงมาถึงอุณหภูมิภูปมิระมาณ 4 องศา เซลเซียซีส และการแช่แช่ข็งข็ที่ต้องทำ ให้อุห้อุณหภูมิภูขมิองอาหารลดตํ่าลงมาถึงอุณหภูมิภูมิ−18 องศาเซลเซียซีส อุตอุสาหกรรมเกษตรเบื้อ บื้ งต้นต้ ใบความรู้ หน่วน่ยการเรียรีนรู้ที่รู้ที่7 การแปรรูป รู ผลิตลิภัณ ภั ฑ์เ ฑ์ กษตรและการเก็บ ก็ รัก รั ษา
ภาพ โกดังเก็บก็สินสิค้า การเก็บรักรัษาผลิตภัณฑ์ระหว่างรอจำ หน่าน่ย 1. สถานที่ตั้งโรงเก็บก็และขนาดของที่เก็บก็ผลิตลิภัณฑ์ 2. อุปกรณ์สำณ์สำหรับรัการเก็บก็รักรัษาผลิตลิภัณฑ์ 3. การสุขสุาภิบาลสถานที่เก็บก็ผลิตลิภัณฑ์ 4. การตรวจสอบคุณคุภาพของผลิตลิภัณฑ์ระหว่า่งรอการจำ หน่าน่ย ขอขอบคุณคุ เดือนนภา อุ่นอ่อนและอรวรรณ ฟักฟัสังสัข์ หนังนัสือสืเรียรีนการงานอาชีพชี 6