จัดทำ โดย ครูศิรินภา ทองธรรมชาติ
โวหารภาพพจน์ คือ กลวิธี วิ ธี การนำ เสนอสาร โดยการพลิก ลิ แพลง ภาษาที่ใ ที่ ช้พู ช้ ด พู หรือ รื เขีย ขี น ให้แปลกออก ไปจากภาษาตามตัว ตั อัก อั ษรทำ ให้ผู้อ่ ผู้ า อ่ น เกิด กิ ภาพในใจ เกิด กิ ความประทับ ทั ใจ เกิด กิ ความรู้สึรู้ สึ กสะเทือ ทื นใจ เป็นการ เปรีย รี บเทีย ที บให้เห็นภาพอย่า ย่ งชัด ชั เจน ๑
อุปมา คือ การเปรีย รี บเทีย ที บว่า ว่ สิ่ง หนึ่งโดยใช้คำ ช้ คำ เชื่อ ชื่ มที่มี ที่ ค มี วามหมาย เช่น ช่ เดีย ดี วกับ กั คำ ว่า ว่ "เหมือ มื น" เช่น ช่ ดุจ ดุ ดั่ง ดั่ ดั่ง ดั่ ราว ราวกับ กั เปรีย รี บ ประดุจ ดุ เฉก เล่ห์ ล่ ห์ปาน ประหนึ่ง เพี้ยง เพียง พ่าง ปูน ปู ถนัด ละม้า ม้ ย ๒
เงีย งี บราวกับ กั ป่าช้า ช้ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บความเงีย งี บ เหมือ มื นอยู่ใยู่ นป่าช้า ช้ โดยใช้ คำ ว่า ว่ ราวกับ กั แสดงการเปรีย รี บเทีย ที บ ไพเราะกัง กั วานปานเสียงนกร้อ ร้ ง เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บความไพเราะ ของเสียงร้อ ร้ งเหมือ มื นกับ กั เสียงของนก โดยใช้คำ ช้ คำ ว่า ว่ ปาน แสดงการเปรีย รี บ เทีย ที บ ๓
อุปลัก ลั ษณ์ ก็ค ก็ ล้า ล้ ยกับ กั อุปมา โวหารคือ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บ เหมือ มื นกัน กั แต่เ ต่ ป็นการเปรีย รี บเทีย ที บ สิ่งหนึ่งเป็นอีก อี สิ่งหนึ่ง โดยมีคำ มี คำ ว่า ว่ "คือ" กับ กั "เป็น" ๔
ครูคือแม่พิ ม่ พิ มพ์ของชาติ หมายถึง ถึ ครูต้อ ต้ งกระทำ ตนเป็น แบบอย่า ย่ งที่ดี ที่ ใดี นฐานะแม่พิ ม่ พิ มพ์ของชาติ โดยมีคำ มี คำ ว่า ว่ คือ เป็นคำ เชื่อ ชื่ ม ทหารเป็นรั้ว รั้ ของชาติ หมายถึง ถึ ทหารคือผู้ที่ ผู้ ค ที่ อยปกป้อง ดูแ ดู ล ประเทศชาติ โดยมีคำ มี คำ ว่า ว่ เป็น เชื่อ ชื่ มคำ ๕
สัญลัก ลั ษณ์ เป็นการเรีย รี กชื่อ ชื่สิ่ง ๆ หนึ่ง โดยใช้คำ ช้ คำ อื่น อื่ มาแทน ไม่เ ม่ รีย รี ก ตรง ๆ ส่วนใหญ่คำ ญ่ คำ ที่นำ ที่ นำ มาแทน จะเป็นคำ ที่เ ที่ กิด กิ จากการเปรีย รี บเทีย ที บ และตีค ตี วาม ซึ่ง ซึ่ ใช้กั ช้ น กั มานานจนเป็น ที่เ ที่ ข้า ข้ ใจและรู้จั รู้ ก จั กัน กั โดยทั่ว ทั่ ไป ทั้ง ทั้ นี้ อาจเป็นเพราะผู้ป ผู้ ระพันธ์ต้ ธ์ อ ต้ งการ เปรีย รี บเทีย ที บเพื่อสร้า ร้ งภาพพจน์หรือ รื มิฉ มิ ะนั้นก็อ ก็ าจจะอยู่ใยู่ นภาวะที่ก ที่ ล่า ล่ ว โดยตรงไม่ไม่ ด้เ ด้ พราะไม่สม่ มควรจึง จึ ต้อ ต้ ง ใช้สัช้ สั ญลัก ลั ษณ์แทน ๖
สีขาว หมายถึง ถึ ความบริสุริ ท สุ ธิ์ สีขาว เป็นสีที่แ ที่ สดงถึง ถึ ความ สะอาด ปราศจากความหม่น ม่ หมอง จึง จึ เป็นสัญลัก ลั ษณ์ของความบริสุริ ท สุ ธิ์ สีดำ หมายถึง ถึ ความตาย ความ เศร้า ร้ โศก ความชั่ว ชั่ ร้า ร้ ย สีดำ เป็นสีแทน สัญลัก ลั ษณ์ ของ ความลึก ลึ ลับ ลั น่ากลัว ลั ส่วนมากจะมี ความหมายไปทางลบ ๗
บุค บุ ลาธิษ ธิ ฐาน หรือ รื บุค บุ คลวัต วั บุค บุ คลสมมติ คือการกล่า ล่ วถึง ถึสิ่งต่า ต่ ง ๆ ที่ไ ที่ ม่มี ม่ ชี มี วิ ชี ต วิ ไม่มี ม่ ค มี วามคิด ไม่มี ม่ วิ มี ญ วิ ญาณ เช่น ช่ โต๊ะ ต๊ เก้า ก้ อี้ อิฐ อิ ปูน ปู หรือ รืสิ่งมีชี มี วิ ชี ต วิ ที่ ไม่ใม่ ช่ม ช่ นุษ นุ ย์ เช่น ช่ ต้น ต้ ไม้ สัตว์ โดยให้สิ่ง ต่า ต่ ง ๆ เหล่า ล่ นี้ แสดงกิริ กิ ย ริ าอาการและ ความรู้สึรู้ สึ กได้เ ด้ หมือ มื นมนุษ นุ ย์ ๘
ฟ้าหัวเราะเยาะชะตาข้า ข้ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บโดยการ สมมุติ มุ ท้ ติ อ ท้ งฟ้า ให้มีกิ มี ริ กิ ย ริ าอาการ เหมือ มื นมนุษ นุ ย์ มีอ มี ารมณ์ความรู้สึรู้ สึ ก โดยใช้คำ ช้ คำ ว่า ว่ หัวเราะเยาะ ซุง ซุ หลายท่อ ท่ นนอนร้อ ร้ งไห้ที่ช ที่ ายป่า เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บโดยการ สมมุติ มุ ท่ ติ อ ท่ นซุง ซุ ให้มีกิ มี ริ กิ ย ริ าอาการ เหมือ มื นมนุษ นุ ย์มี ย์ อ มี ารมณ์ความรู้สึรู้ สึ ก โดยใช้คำ ช้ คำ ว่า ว่ นอนร้อ ร้ งไห้ ๙
เงีย งี บราวกับ กั ป่าช้า ช้ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บความเงีย งี บ เหมือ มื นอยู่ใยู่ นป่าช้า ช้ โดยใช้ คำ ว่า ว่ ราวกับ กั แสดงการเปรีย รี บเทีย ที บ ไพเราะกัง กั วานปานเสียงนกร้อ ร้ ง เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บความไพเราะ ของเสียงร้อ ร้ งเหมือ มื นกับ กั เสียงของนก โดยใช้คำ ช้ คำ ว่า ว่ ปาน แสดงการเปรีย รี บ เทีย ที บ ๑๐
ร้อ ร้ นตับ ตั จะแตก เป็นการกล่า ล่ วให้มากเกิน กิ จาก ความเป็นจริง ริ คือ ตับ ตั จะแตก คิดถึง ถึใจจะขาด เป็นการกล่า ล่ วให้มากเกิน กิ จาก ความเป็นจริง ริ คือ ใจจะขาด ๑๑
อวพจน์ คือ โวหารภาพพจน์ที่ กล่า ล่ วน้อยเกิน กิ จริง ริ เพื่อแสดงอารมณ์ อาการ ความรู้สึรู้ สึ กเหมือ มื นอติพ ติ จน์ แต่ น้อยกว่า ว่ เกิน กิ จริง ริ ๑๒
มีท มี องเท่า ท่ หนวดกุ้ง กุ้ นอนสะดุ้ง ดุ้ จนเรือ รื นไหว เป็นการกล่า ล่ วเปรีย รี บเทีย ที บให้ น้อยกว่า ว่ ความเป็นจริง ริ คือ ทองมี ขนาดเล็ก ล็ มากเท่า ท่ กับ กั หนวดของกุ้ง กุ้ เล็ก ล็ เท่า ท่ ขี้ต ขี้ าแมว เป็นการกล่า ล่ วเปรีย รี บเทีย ที บให้ น้อยกว่า ว่ ความเป็นจริง ริ คือ สิ่งใดสิ่ง หนึ่งที่เ ที่ ล็ก ล็ เท่า ท่ ขี้ต ขี้ าแมว ๑๓
สัทพจน์ หมายถึง ถึ ภาพพจน์ ที่เ ที่ ลีย ลี นเสียงธรรมชาติ เช่น ช่ เสียง ดนตรี เสียงสัตว์ เสียงคลื่น ลื่ เสียงลม เสียงการใช้ภ ช้ าพพจน์ประเภทนี้จะ ทำ ให้เหมือ มื นได้ยิ ด้ น ยิ เสียงจริง ริ ๑๔
ู ลูก ลู นกร้อ ร้ งจิ๊บ จิ๊ จิ๊บ จิ๊ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บเสียงของนก คำ ว่า ว่ จิ๊บ จิ๊ จิ๊บ จิ๊ แสดงการเปรีย รี บเทีย ที บ นาฬิกาดัง ดั ติ๊ก ติ๊ ต๊อ ต๊ กติ๊ก ติ๊ ต๊อ ต๊ ก เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บเสียงของ นาฬิกา คำ ว่า ว่ ติ๊ก ติ๊ ติ๊อ ติ๊ กติ๊ก ติ๊ ต๊อ ต๊ ก แสดง การเปรีย รี บเทีย ที บ ๑๕
นามนัย คือ การใช้คำ ช้ คำ หรือ รื วลี ซึ่ง ซึ่ บ่ง บ่ บอกลัก ลั ษณะหรือ รื คุณสมบัติ บั ติ ของสิ่งใดสิ่งหนึ่งแทนอีก อี สิ่งหนึ่ง คล้า ล้ ย ๆ สัญลัก ลั ษณ์ แต่แ ต่ ตกต่า ต่ งกัน กั ตรงที่ นามนัยนั้นจะดึง ดึ เอาลัก ลั ษณะ บางส่วนของสิ่งหนึ่งมากล่า ล่ วให้หมาย ถึง ถึส่วนทั้ง ทั้ หมด หรือ รื ใช้ชื่ ช้ อ ชื่ ส่วนประกอบสำ คัญของสิ่งนั้นแทน สิ่งนั้นทั้ง ทั้ หมด ๑๖
เมือ มื งโอ่ง อ่ : จัง จั หวัด วั ราชบุรี บุ รี เป็นการใช้ชื่ ช้ อ ชื่ส่วนประกอบที่เ ที่ ด่น ด่ ของสิ่งหนึ่งแทนสิ่งนั้นทั้ง ทั้ หมดโดย ส่วนประกอบดัง ดั กล่า ล่ ว กับ กั สิ่งนั้นมี ความเกี่ย กี่ วข้อ ข้ งกัน กั คือ จัง จั หวัด วั ราชบุรี บุ รี มีชื่ มี อ ชื่ เสียงในด้า ด้ นการปั้นโอ่ง อ่ จึง จึได้ชื่ ด้ อ ชื่ ว่า ว่ เป็น เมือ มื งโอ่ง อ่ ๑๗
ปฏิพ ฏิ ากย์ หรือ รื ปรพากย์ คือ การใช้ถ้ ช้ อ ถ้ ยคำ ที่มี ที่ ค มี วามหมายตรงกัน กั ข้า ข้ มหรือ รื ขัด ขั แย้ง ย้ กัน กั มากล่า ล่ ว อย่า ย่ ง กลมกลือ ลื นเพื่อเพิ่มความหมายให้มี น้ำ หนักมากยิ่ง ยิ่ ขึ้น ขึ้ ๑๘
ชัย ชั ชนะของผู้แ ผู้ พ้ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บโดยใช้คำ ช้ คำ ตรงกัน กั ข้า ข้ มกัน กั คือ ชัย ชั ชนะและผู้แ ผู้ พ้ ยิ่ง ยิ่ รีบ รี ก็ยิ่ ก็ ยิ่ ง ยิ่ ช้า ช้ เป็นการเปรีย รี บเทีย ที บโดยการใช้ คำ ตรงกัน กั ข้า ข้ มกัน กั คือ รีบ รี และช้า ช้ ๒๐