หนังสือเล่มเล็ก ลาวกระทบไม้

วิชาศิลปะ 5

การแสดงพน้ื เมือง

ลาวกระทบไม้

นางสาวฉัตรชา ศรีเวสาประเสริฐ ม.6/1 เลขท่ี 37

ร่ายรา ประกอบการเขา้ ไม้ตามจงั หวะการกระทบไม้

ประวตั ิความเป็นมา

"รากระทบไม้" เปน็ การละเล่นพ้ืนเมืองของชาวจงั หวัดสรุ ินทร์ เดิมเรยี กว่า "เต้นสาก"
เนอื่ งจากประเทศไทยมอี าชีพทางกสิกรรมมาอยา่ งช้านาน การทานาผลติ ข้าวเป็นงานหลกั และทารายได้เปน็
สนิ คา้ ออกให้แก่ประเทศไทยอยา่ งมากมาย ชวี ติ ประจาวนั ของคนไทยส่วนใหญ่จึงคลุกคลีอยูก่ ับการทานา
เรมิ่ ตง้ั แตห่ ว่าน ไถ ดา และเกบ็ เก่ยี ว เป็นต้น ด้วยนิสัยรักสนกุ หลังจากเลกิ งาน จงึ นาสากตาขา้ วมากระทบ
กันเป็นเครอ่ื งประกอบจงั หวะ พรอ้ มกับมกี ารละเลน่ ให้เข้ากบั จงั หวะ แตเ่ ดิมคงเปน็ จงั หวะตาข้าวในลักษณะ
ยืนตา 2 คน ตอ่ มามกี ารลากไม้สากมาวางตามแนวยาว มคี นจับปลายสาก หัว ท้าย ขา้ งละคน พร้อมทั้งใช้
ไม้หมอนรองเคาะเป็นจงั หวะ

ภายหลงั กรมศลิ ปากรได้ศึกษาการละเลน่ ชนดิ น้ี และนามาปรับปรงุ และจดั ระเบียบ
แบบแผนเรยี งลาดบั ทา่ ราขึ้น โดยไมท่ ิง้ เค้าแบบแผนเดมิ ไวแ้ ละไดน้ าออกมาแสดงเปน็ ครง้ั แรก
เมื่อ พ.ศ. 2500 เนอ่ื งในงานแลกเปล่ียนศิลปวัฒนธรรมกับราชอาณาจกั รลาว

ลกั ษณะการแสดง

นาสากตาขา้ วมากระทบกนั เปน็ เครื่องประกอบจงั หวะ พร้อมกับมีการละเลน่ ให้
เขา้ กับจงั หวะ
มีคนจบั ปลายสาก หัว ท้าย ขา้ งละคน พร้อมทง้ั ใชไ้ ม้หมอนรองเคาะเป็นจงั หวะ

เคร่ืองดนตรี

เครอ่ื งดนตรีทีใ่ ชป้ ระกอบการรา นอกจากไม้เคาะจังหวะประกอบการรา่ ยราแล้ว
ปัจจบุ ันกรมศลิ ปากรไดน้ าวงป่พี าทยเ์ ครื่องห้า วงปพ่ี าทย์เครอ่ื งคู่ บรรเลงลานา
ทานองเพลงใหม้ คี วามไพเราะมากยงิ่ ข้นึ

การแตง่ กาย

การแต่งกายแบบพ้นื เมอื ง
นงุ่ โจงกระเบน สวมเสือ้ คอกลม แขนสน้ั มผี ้าคาดเอว และผา้ คาดไหล่
นงุ่ ผา้ ซิ่นป้ายขา้ งยาวกรอมเท้า สวมเสื้อแขนกระบอก คอปิดหม่ สไบทับเสือ้
ปล่อยผมทัดดอกไม้ สวมเครือ่ งประดบั พองาม มสี รอ้ ยคอ ต่างหู
การแตง่ กายแบบกรมศิลปากร
น่งุ กางเกงขาสามส่วน หลากสี วามเสอ้ื คอกลม มีผ้าคาดเอว และผา้ โพกศรี ษะ
นุง่ ซิ่นมเี ชงิ ป้ายข้างยาวกรอมเท้า สวมเส้อื แขนกระบอกคอกลมหรอื คอปดิ
ห่มสไบเฉียง เขม็ ขัดทบั เสือ้ สวมสรอ้ ยคอ และต่างหู ปล่อยผมทัดดอกไม้

วิธกี ารเลน่ ลาวกระทบไม้

1. วางไม้ไผไ่ ว้กับพน้ื ให้หา่ งกันพอทจี่ ะวางไม้ไผ่ลง แลว้ เหลอื ปลายไว้ใชจ้ บั โดยประมาณ
2. ผู้เลน่ ( 2 คน ) จับไมย้ าวเคาะเปน็ จงั หวะ โดยให้ไม้ยาวมากระทบกัน 1 คร้ัง แล้วจึงยกไมย้ าวแยกหา่ ง
กนั ออก เคาะไปที่ไม้สน้ั 2 ครงั้ สลบั กันไปตามจงั หวะเพลง ชว่ งระยะเคาะไม้สน้ั จะเว้นชอ่ งว่างระหว่างไมย้ าว
ประมาณ ครง่ึ ศอก เพอื่ ใหผ้ ูร้ าชาย - หญิง ได้หย่อนเท้าก้าวลงไปในชอ่ งน้นั แล้วยกออกตามจงั หวะเพลงได้
อย่างสวยงาม

เนื้อเพลง

บรรณานกุ รม

องคห์ ญิงฝา้ ย. 2009. [ออนไลน์]. เขา้ ไดจ้ าก https://www.gotoknow.org
/posts/286921
(วันทีส่ บื คน้ ข้อมลู 18 ธนั วาคม 2564).