1
2
3 วิทยาศาสตร์ในภูมิปัญญาไทย “สิ่งประดิษฐ์เพื่อช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิต ส าหรับผู้สูงอายุ” อุปกรณ์งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ รายชื่อผู้ส่งผลงาน 1. นางอุไรวรรณ พันธ์ฤทธิ์ 2. นางสุมารินทร์ วงค์อารีย์ 3. นายกตัญญู ปงลังกา รายชื่อที่ปรึกษา 1. นายภานุวัฒน์ สืบเครือ ต าแหน่ง ผอ.สกร.อ าเภอวังเหนือ 2. นายจักรกฤษณ์ ปีก ่า ต าแหน่ง ครู ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อ าเภอวังเหนือ ส านักงานส่งเสริมการเรียนรู้จังหวัดล าปาง กรมส่งเสริมการเรียนรู้
ก บทคัดย่อ Ddddddddการศึกษาเรื่องวิทยาศาสตร์ในภูมิปัญญาไทย “สิ่งประดิษฐ์เพื่อช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิต ส าหรับผู้สูงอายุ” อุปกรณ์งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อประดิษฐ์อุปกรณ์ บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย และ 2) เพื่อศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหานิ้วมือ ล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย กลุ่มเป้าหมายเป็นกลุ่มผู้สูงวัย จ านวน 2 กลุ่ม ประกอบด้วย 1) กลุ ่มผู้สูงวัย จ านวน 40 คน 2) กลุ ่มผู้สูงวัยที ่มีอาการนิ้วมือล็อค นิ้วมือปวด จ านวน 20 คน ระยะเวลาที ่ใช้ในการศึกษาตั้งแต ่วันที่ 1 ตุลาคม 2565 ถึง 1 เมษายน 2566 โดยใช้สถานที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจ าต าบลวังใต้ ต าบลวังใต้ อ าเภอวังเหนือ จังหวัดล าปาง วิธีการศึกษา โดยการศึกษาผลการประดิษฐ์อุปกรณ์งูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือของกลุ่มผู้สูงวัย และศึกษาผลการน า อุปกรณ์ดังกล่าวไปใช้ในกลุ่มผู้สุงวัยที่มีอาการนิ้วล็อค นิ้วปวด ท าการเก็บข้อมูลครั้งที่ 1 หลังจากน าใช้ 15 วันและครั้งที่ 2 ถัดจากครั้งที่ 1 อีก 15 วัน Ddddddddผลการศึกษามีดังนี้ 1) การประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ใน การลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย โดยการให้ผู้สูงวัยสานประดิษฐ์อุปกรณ์บริหาร นิ้วมือ งูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ โดยมีวิทยากรเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ พบว่าผู้สูงวัยประดิษฐ์ อุปกรณ์บริหารนิ้วมืองูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือได้ครบทั้ง 40 คน คิดเป็นร้อยละ 100 2) ผลการศึกษา การใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย โดยให้ผู้ที่มีอาการน าไปใช้ต่อเนื่องจ านวน 30 วัน ท าการเก็บข้อมูลโดยการติดตามผล หลังจากน าไปใช้ 2 ครั้ง ทุก 15 วัน ครั้งที่ 1 พบว่า บรรเทาอาการ จ านวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ 70 และไม่เห็นผล จ านวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 30 และ ครั้งที่ 2 พบว่า บรรเทาอาการ จ านวน 13 คน คิดเป็นร้อยละ 65 และอาการหาย จ านวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 35
ข สารบัญ หน้า บทคัดย่อ ก สารบัญ ข บทที่ 1 บทน า 1 บทที่ 2 เอกสาร/ทฤษฎี/หลักการที่เกี่ยวข้อง 4 บทที่ 3 อุปกรณ์และวิธีการศึกษา 10 บทที่ 4 ผลการศึกษา 12 บทที่ 5 สรุปผลและอภิปรายผล 14 เอกสารอ้างอิง 16 ภาคผนวก 17
1 บทที่ 1 บทน า 1. ที่มาและความส าคัญ กกกกกกกกในสถานการณ์ปัจจุบันประชากรไทยอายุยืนยาวขึ้นมากกว่าในอดีต โดยมีอายุเฉลี่ยสูง และมีแนวโน้มว่าจะมีอายุยืนขึ้นเรื่อย ๆ การที่ประเทศไทยมีอัตราการเกิดและอัตราการตายที ่ลดลง ประกอบกับอายุที ่ยืนยาวขึ้นของคนไทยอันเนื่องมาจากพัฒนาการทางการแพทย์ เทคโนโลยีและ นวัตกรรมทางด้านการดูแลสุขภาพ รวมทั้งระบบสาธารณสุขที่มีความก้าวหน้ามากยิ่งขึ้น และมุ่งเน้น การบริการสุขภาพระดับอ าเภอ ต าบล และการกระจายบุคลากรทางด้านสุขภาพไปยังพื้นที่ชนบท ห่างไกลและพื้นที่ขาดแคลน จึงท าให้คนไทยมีอายุยืนยาวและเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว โดยมี อัตราการเพิ่มขึ้นของผู้สูงอายุ ประมาณร้อยละ 4 ต่อปี ด้วยเหตุนี้ จึงท าให้ประเทศไทยเข้าสู่สังคม สูงวัย (Ageing Society) มาตั้งแต่ปี 2548 และ ในปี 2565 ประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมสูงวัยระดับ สมบูรณ์ (Complete Aged Society) การเพิ่มขึ้นของประชากรสูงอายุอย ่างรวดเร็วและต ่อเนื ่อง ส่งผลกระทบหลาย ๆ ด้านโดยเฉพาะด้าน สุขภาพอนามัย ของผู้สูงอายุ ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอวังเหนือ สังกัดส านักงาน กศน.จังหวัดล าปาง ได้ด าเนินการจัดกิจกรรมตามนโยบายและจุดเน้น ส านักงาน กศน. ในด้านการ สร้างสมรรถนะและทักษะคุณภาพ การส ่งเสริมการจัดการศึกษาของผู้สูงวัย เพื ่อให้เป็น Active Ageing Workforce และมี Life skill ในการด ารงชีวิตที่เหมาะกับช่วงวัย ผ่านการจัดกิจกรรมพัฒนา ทักษะชีวิตในผู้สูงอายุ 4 มิติ ได้แก่ มิติสุขภาพ มิติสังคม มิติเศรษฐกิจ มิติสภาพแวดล้อม และกิจกรรม พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงวัยร ่วมกับหน ่วยงานภาคีเครือข่ายในพื้นที ่ เช่น ผู้น าท้องถิ ่น กลุ่มผู้สูงวัย โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบล แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในพื้นที่ และในปี 2565 ที่ผ่านมา กศน.อ าเภอวังเหนือ ได้ด าเนินการจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิต และพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงวัย ในพื้นที่ ต าบลวังใต้ อ าเภอวังเหนือ จังหวัดล าปาง ร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจ าต าบล วังใต้ ปราชญ์ ชาวบ้าน ภูมิปัญญาท้องถิ่น ให้แก่ผู้สูงวัยในพื้นที่ต าบลวังใต้ซึ่งในการด าเนินการจัด กิจกรรมดังกล่าวมีการสอบถามเรื่องปัญสุขภาพทางด้านร่างกายของผู้สูงวัยพบว่า กลุ่มผู้สูงวัยส่วน ใหญ่มีอาการ กล้ามเนื้อนิ้วมืออ่อนแรง นิ้วมือล็อค สาเหตุเกิดจากการที่ผู้สูงวัยไม่ได้ออกก าลังกาย บริหารนิ้วมือ อยู่กับบ้านไม่ได้เดินทางหรือท างาน ทางกลุ่มผู้สูงวัยจึงได้คิดค้น น าของเล่นพื้นบ้านใน สมัยเด็ก ๆ ที่ชื่อว่างูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ที่ท าจากตอก หรือใบลานมาสานเป็นรูปงูแล้วใช้สวมเข้า กับนิ้วมือและดึง ซึ่งในปัจจุบันพื้นที่ต าบลวังใต้ มีผู้สานได้ไม่กี่คน แต่เนื่องด้วยวัสดุที่ท าจากตอกและ
2 ใบลานไม่มีความคงทน กลุ่มผู้สูงวัยจึงเปลี่ยนมาใช้วัสดุเป็นเส้นพลาสติกเนื่องจากมีความคงทน อายุใช้ งานได้นาน มีราคาถูกและยังมีสีสันสวยงาม งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ เป็นสิ่งประดิษฐ์ ที่ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อใช้บริหารกล้ามเนื้อนิ้วมือ ส าหรับผู้สูงวัยที่ มีกล้ามเนื่องนิ้วมืออ่อนแรง ซึ่งผู้ใช้สามารถประดิษฐ์ได้เอง โดยใช้วัสดุที่หาง่ายมีอยู่ใน ท้องถิ่น ราคาไม่แพงและยังสามารถน าไปพัฒนาให้เกิดประโยชน์สร้างมูลค่า และยังเป็นการพัฒนา สมรรถนะ ทักษะคุณภาพ ชีวิตของผู้สูงวัยที่เหมาะสมต่อช่วงวัย 2. จุดประสงค์ 2.1 เพื่อประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหานิ้ว มือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย 2.2 เพื่อศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลด ปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย 3. สมติฐาน 3.1 ผู้สูงวัยสามารถประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการ ลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย จากเส้นพลาสติกได้ 3.2 อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ สามารถลดปัญหาอาการ นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรงของผู้สูงวัยได้ 4. ขอบเขตการศึกษา 4.1 กลุ่มผู้สูงวัย จ านวน 2 กลุ่ม ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้สูงวัย จ านวน 40 คน 2) กลุ่มผู้สูงวัยที่มีอาการนิ้วมือล็อค นิ้วมือปวด จ านวน 20 คน 4.2 ระยะเวลา 1 ตุลาคม 2565 - 1 เมษายน 2566 4.3 สถานที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจ าต าบลวังใต้ ต าบลวังใต้ อ าเภอวังเหนือ จังหวัดล าปาง
3 5. ประโยชน์ที่คาดว่าได้รับ 5.1 ผู้สูงวัยสามารถประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ที่ใช้ในการ ลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง จากเส้นพลาสติกได้ 5.2 ผู้สูงวัยที่มีอาการปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมือปวด สามารถใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ แก้ปัญหาอาการดังกล่าวได้
4 บทที่ 2 เอกสาร/ทฤษฎี/หลักการที่เกี่ยวข้อง 1. อุปกรณ์งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ddddddddงูรัดนิ้ว (งูกินเขียด) คืออุปกรณ์ชนิดหนึ่งส าหรับรักษาอาการ “นิ้วล็อค” โรคนิ้วล็อค เป็นภาษาของเราชาวบ้าน เรียกคนที่มีอาการเหมือนนิ้วโดนล็อคไม่ให้ขยับเขยื้อน ลักษณะอาการที่ ปรากฏคือ เมื่อเหยียดนิ้วออกไป ปรากฏว่านิ้วไม่เหยียดตามที่สั่ง จะโทษว่านิ้วดื้อด้านก็ไม่ได้ เหตุที่มัน ล็อคก็เพราะเจ้าของนิ้วนั่นเองใช้งานนิ้วไม่ถูกต้อง ท าให้มันเหยียดไม่ออก อาการเหล่านี้เกิดมาจากเรา ท างานและเกร็งนิ้วมือนาน ๆ นั่นเองเมื่อเป็นโรคนี้แล้ว คนเป็นก็จะปวดนิ้ว การรักษามีทั้งกินยาลด การอักเสบ ใช้กายภาพบ าบัด ถ้าเป็นหนักเข้าก็ต้องผ่าตัดเลยทีเดียว วิธีการของเราชาวบ้านแต่โบราณ มาก็คือ ใช้กายภาพบ าบัด เครื ่องมือส าหรับกายภาพบ าบัดที่รู้จักกันก็คือ งูรัดนิ้วการสานงูรัดนิ้ว ชาวบ้านจะน าใบลานมาฉีกเป็นตอกแล้วสานออกมาเป็นรูปคล้ายกรวย มีความยาวประมาณ 5 - 6 นิ้ว ความกว้าง ท าแค ่ให้สวมนิ้วมือได้ ด้านปากท าเป็นรูปคล้ายปากงู ตัวกรวยคล้ายงู ส ่วนหางนั้น เมื่อสานเสร็จก็ปิดหาง และปล่อยปลายให้ยาวออกไปเล็กน้อย ส่วนเกินนี้เราไม่ต้องสาน ปล่อยให้เลย ไปอย่างนั้น แล้วฉีกให้เป็นฝอย ๆ เพื่อความสวยงามเมื่อสานเป็นรูปตัวงูแล้วก็พร้อมใช้งานการใช้งาน คือ น าเอาส่วนปากที่มีรูปเหมือนปากงูสวมนิ้วที่มีอาการล็อค ขยับตัวงูรัดนิ้วเบา ๆ มันจะช่วยดึงข้อนิ้ว และนวดนิ้วให้เป็นอย่างดี ค่อย ๆ ท าช้า ๆ เรื่อย ๆ ไป การท าอย่างนี้ ก็เท่ากับการท ากายภาพบ าบัดที่ หมอสมัยใหม่เราเรียกขานกันนั่นเองเมื่อต้องการเอาออก ต้องดันส่วนปลายของตัวรูปงูนั้นเข้าไปก่อน ท าให้ส ่วนที ่คล้ายล าตัวงอมีลักษณะย ่น หลังจากนั้นค ่อยดึงออกมา ท าอย ่างนี้จะดึงออกมาอย ่าง ง่ายดาย ถ้านวดอยู่ดีๆ แล้วดึงออก จะดึงออกยากมาก ดีไม่ดีท าให้นิ้วปวดแสบปวดร้อนได้คนที่เป็น โรคนิ้วล็อก ถ้าใช้งูรัดนิ้วนวดนิ้วที่ล็อคบ่อย ๆ อาการก็จะทุเลาลง และมีโอกาสหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด (เทคโนโลยีชาวบ้าน, 2559) ddddddddงูกินนิ้ว หรือ งูไม้ไผ่สาน เป็นของเล่นที่ฝึกเชาว์ปัญญา ทั้งยังให้ความตื่นเต้นเป็นที่ชื่นชอบ ของเด็ก ๆ ในสมัยก่อน มีเรื่องเล่ากันว่า ผู้ชายในสมัยก่อนใช้งูไม้ไผ่เป็นเครื ่องมือในการเกี้ยวสาว โดยหลอกให้สาวเอามือใส ่เข้าไปในงู และไม ่สามารถดึงงูออกได้เอง ผู้ชายก็จะช ่วยเอางูออกให้ เป็นการสร้างสัมพันธ์ระหว่างชายหนุ่มและหญิงสาว วิธีท า 1. ผ่าไม้ไผ่แล้วน ามาเหลาให้บางจนได้ตอก 2. น าตอกมาสานเป็นรูปงู โดยให้มีความยาวของล าตัวงูพอสมควร
5 วิธีเล่น เอานิ้วสอดเข้าไปในปากงู แล้วให้เขาดึงออก จะพบว่านิ้วมือเพื่อจะติดดึงออกไม่ได้ ยิ ่งดึงก็จะยิ ่งติด วิธีเอาออกนั้น ต้องบีบปากงูให้กว้างแล้วย่นตัวงูออกจากนิ้ว (ศูนย์มานุษยวิทยา สิรินธร องค์การมหาชน, 2565) งูงับขยับข้อ เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ “ใบลาน” สานเป็นอุปกรณ์ “งับขยับข้อ” ใช้บริหารนิ้วมือ ช่วยยืดเส้นเอ็น เพิ่มการไหลเวียนของเลือดรักษาอาการนิ้วล็อคและอาการปวดนิ้ว น.ส.จิตรณิญาณ์ ฐิติปัญญารัตน์ แพทย์แผนไทย โรงพยาบาลพนัสนิคม จ.ชลบุรี กล่าวถึงนวัตกรรม “งูงับขยับข้อ” ในการรักษาโรคนิ้วล็อค ว่า โรคนิ้วล็อค หรือภาวะปลอกหุ้มเอ็นอักเสบ เป็นหนึ่งในกลุ่มโรคออฟฟิศซิน โดรม เป็นภาวะที่มีสาเหตุเกิดจาก การหนาตัวขึ้นของปลอกหุ้มเส้นเอ็นบริเวณฐานนิ้วมือ ท าให้เส้น เอ็นเคลื่อนผ่านปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่หนาขึ้นด้วยความล าบากมีการเสียดสี ท าให้เกิดอาการปวดหรือ ล็อคได้ ส าหรับนวัตกรรมบขยับข้อ หรือนวัตกรรมใบลานบริหารนิ้วมือ เป็นการน าเอาใบลาน ซึ่งหา ได้มากในอ าเภอพนัสนิคม มาสานไขว้จนมีลักษณะเป็นปลอก เพื่อน ามาหุ้มนิ้วมือเพื ่อช่วยในการ บริหารและลดปัญหาภาวะนิ้วล็อคหรืออาการปวดนิ้วได้คุณสมบัติเด่นของใบลานคือ มีความเหนียว เรียบบาง ทนทาน มีความยืดหยุ่นได้ดี และยังเป็นวัสดุจากธรรมชาติที่ไม่เป็นอันตรายต่อนิ้วมือ ดังนั้น เมื่อน ามาสานจนเป็นปลอกหุ้มนิ้วมือที่มีขนาดเท่ากับนิ้วมือของผู้ที่มีปัญหา เมื่อใช้งานให้น าอุปกรณ์ ดังกล่าวนิ้วที่ล็อค แล้วดึงยืดให้ตึง นับ 1 -3 แล้วปล่อย ซึ่งจะเป็นการช่วยดึงยืดเส้นเอ็น และจะสังเกต ได้ว่า นิ้วจะมีการกระตุกเหมือนจังหวะหัวใจเต้น ซึ่งตรงนี้เกิดจากคุณสมบัติของใบลานที่ดูดติดกับนิ้ว จะช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือดเข้าในนิ้วมือยังส่วนที่มีปัญหา โดยรอจนกว่าจังหวะเต้นที่นิ้วจะเบา ลงและหายไปประมาณ 10 - 15 นาที และเมื่อต้องการจะถอดออกก็สามารถดันอุปกรณ์แก้นิ้วล็อค เข้าหาโคนนิ้วแล้วค่อยถอดออก น.ส.จิตรณิญาณ์ ฐิติปัญญารัตน์ กล่าวว่า อุปกรณ์ดังกล่าวจะช่วยเพิ่ม การเคลื่อนไหวของนิ้วมือและกล้ามเนื้อ เพิ่มการไหลเวียนของเลือดในนิ้วมือ เส้นเอ็นนิ้วมือได้ยืดและ คลายตัวออก ซึ่งช่วยในเรื่องของปัญหานิ้วล็อคและการปวดนิ้วได้ สามารถท าได้วันละ 3 – 5 ครั้ง ซึ่งถือว่าดีกว่าการหักนิ้วมือหรือดึงข้อนิ้วมือที่คนส่วนใหญ่ชอบท ากัน เนื่องจากการหักข้อนิ้วจะท าให้ เกิดอาการข้อหลวมแต่การใช้อุปกรณ์ใบลานนี้จะช่วยยืดและพยุง ท าให้ไม่เกิดอาการข้อนิ้วหลวม ส าหรับวิธีในการท าอุปกรณ์บริหารนิ้วจากใบลาน ให้ตัดใบลานมีความยาวประมาณ 70 เซนติเมตร 4 ชิ้น จากนั้นน าใบลานมาสานไขว้กันให้ได้ความสูงพอประมาณ แล้วจึงเก็บปลายใบลาน 2 ด้าน (MGR online, 2560)
6 2. โรคนิ้วล็อค 2.1 สาเหตุโรคนิ้วล็อค วิภาวี ธนาภาธิวัตถ์ และคณะ (2563, น. 48) ได้อธิบายว่า โรคนิ้วล็อค (Trigger finger) เกิดจากการใช้งานในที่ก ามือซ ้า ๆ ท าให้ปลอกหุ้มเอ็นที่ใช้ในการงอนิ้วมือ เกิดการอักเสบและหนาตัว ขึ้น เมื่อปลอกหุ้มเอ็นบวมผู้ป่วยจะรู้สึกเจ็บปวดขณะขยับนิ้วมือท าให้งอหรือเหยียดนิ้วยากล าบากขึ้น ในรายที่มีการอักเสบรุนแรง เมื่อผู้ป่วยงอนิ้วแล้ว จะเหยียดนิ้วไม่ได้ ต้องใช้มืออีกข้างหนึ่งมาแกะนิ้ว ข้างที่ก าลังติดงอนั้นให้เหยียดออก อาการเหล่านี้มีผลต่อการใช้มือท ากิจกรรมในชีวิตประจ าวัน เช่น ก ามือจับปากกาเขียนหนังสือ การใช้มือก าแปรงฟัน การใช้มือจับช้อนทานอาหาร เป็นต้น หรือบาง รายอาจส ่งผลต่อการประกอบอาชีพ เช ่น อาชีพท าสวน อาชีพตัดเย็บเสื้อผ้า เป็นต้น โรคนิ้วล็อค (Trigger finger) หากได้รับการรักษาจนหายแล้ว อาการปวดนิ้ว หรืออาการนิ้วล๊อคก็อาจเกิดขึ้นซ ้าอีก ได้ ถ้าผู้ป่วยยังคงใช้ชีวิตหรือใช้มือท ากิจกรรมต่าง ๆ ในรูปแบบเดิม ๆ ดังนั้น การให้ผู้ป่วยที่มีอาการ นิ้วล็อคทราบถึงวิธีดูแลตัวเอง และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจึงเป็นสิ่งส าคัญในการป้องกัน และหลีกเลี่ยง การเกิดภาวะนิ้วล็อคซ ้าอีก ความรู้ในเรื่องนี้ยังสามารถช่วยผู้ที่ยังไม่มีอาการแต่มีความเสี่ยงต่อภาวะ นิ้วล็อคให้ดูแลตัวเองได้อีกด้วย และ RAMA channel (2564) ได้อธิบายสาเหตุของโรคนิ้วล็อคมี สาเหตุมาจากการใช้งานของมือและนิ้วมือมากและระยะเวลานาน หรือบุคคลที่ต้องท างานโดย การก ามือแน ่น ๆ เป็นประจ า จนท าให้เกิดการอักเสบของปลอกหุ้มเอ็นบริเวณโคนนิ้ว โดย ตัวอย่างลักษณะงานที่พบเจอได้บ่อย เช่น พนักงานออฟฟิศที่พิมพ์งานติดต่อกันเป็นระยะนาน ติดต่อกันหลายชั่วโมง แม่บ้านที่ต้องซักผ้าและบิดผ้าบ่อย ๆ ถือถุงชอปปิ้งที่ต้องมีการก ามือแน่น ระหว่างการหิ้วของหนัก นักกีฬาที่ต้องใช้การจับอุปกรณ์ที่แน่น ๆ เช่น เทนนิส แบดมินตัน เป็น ต้น 2.2 อาการโรคนิ้วล็อค ณัฐนิชา สมบูรณ์สร้าง (2562, น. 1) อาการของโรคนี้แบ่งเป็น 4 ระยะคือ ระยะแรก มีอาการปวดเป็นอาการหลัก โดยจะมีอาการปวดบริเวณโคนนิ้วมือ จะมีอาการปวดมากขึ้น ถ้าเอานิ้ว กดบริเวณฐานนิ้วมือด้านหน้า แต่ยังไม่มีอาการติดสะดุด ระยะที่สอง มีอาการสะดุด (triggering) เป็นอาการหลัก แต่อาการปวดก็มักจะเพิ่มมากขึ้นด้วย เวลาขยับนิ้วงอและเหยียดนิ้ว จะมีการสะดุด จนรู้สึกได้ ระยะที่สาม มีอาการติดล็อกเป็นอาการหลัก โดยเมื่องอนิ้วลงไปแล้วจะติดล็อกจนไม่ สามารถเหยียดนิ้วออกเองได้ ต้องเอามืออีกข้างมาช่วยแกะ หรือ อาจมีอาการมากขึ้นจนไม่สามารถงอ นิ้วลงได้เอง ระยะที่สี่ มีการอักเสบบวมมาก จนนิ้วบวมติดอยู่ในท่างอเล็กน้อย ไม่สามารถเหยียดให้ ตรงได้ ถ้าใช้มือมาช่วยเหยียดจะปวดมาก ปิณิดา ถนอมศักดิ์และคณะ (2566, น.27) อธิบายว่า สาเหตุของโรคนิ้วล็อกเกิดจากการอักเสบของเส้นเอ็นและปลอกหุ้มเอ็นที่ใช้ในการงอข้อนิ้วมือ
7 ซึ่งอยู่ตรงบริเวณโคนนิ้วมือ ท าให้เส้นเอ็นหนาตัวขึ้น และติดขัดในการเคลื่อนไหวขณะเหยียดนิ้วมือ เมื่ออักเสบรุนแรงมากขึ้นจะเกิดปุ่มตรงเส้นเอ็น เวลางอนิ้วมือปุ่มจะอยู่นอกปลอกหุ้ม แต่ไม่สามารถ เคลื่อนเข้าปลอกหุ้ม เวลาเหยียดนิ้วมือกลับไป ท าให้เกิดอาการนิ้วล็อคอยู่ในท่างอ ต้องออกแรงช่วย ใน การเหยียด จึงจะสามารถฝืนให้ปุ่มเคลื่อนที่ผ่านปลอกหุ้มเข้าไปได้ และวิภาวี ธนาภาธิวัตถ์ และ คณะ (2563, น. 48) ได้อธิบายอาการนิ้วล็อคที ่เกิดจากการใช้ชีวิตประจ าวัน ที่มักเกิดกับนิ้วมือ ข้างถนัดนิ้วที่เกิดการล็อคมากที่สุดคือนิ้วหัวแม่มือ และนิ้วนาง สาเหตุมาจากการที่เราใช้มือข้างถนัด ซ ้า ๆ ในท่าก าหยิบจับสิ่งของในการท ากิจวัตรประจ าวัน อาจเป็นเพียงนิ้วเดียว หรือเป็นพร้อมกัน หลายนิ้วก็ได้ และอาจเป็นที่มือข้างเดียวหรือทั้ง 2 ข้างก็ได้ ขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้งานมือของแต่ละ บุคคลตัวอย ่างกิจกรรมที ่ท าให้เกิดอาการนิ้วล๊อคในกลุ ่มคนที่ท างานด้านต ่าง ๆ มีดังนี้ กลุ่มคนที่ ท างานบ้านเป็นประจ า ใช้มือในการ ก าซ ้า ๆ เช่น การกวาดบ้านถูบ้าน การท าอาหาร (สับหมู จับหม้อ หรือกระทะนาน ๆ) หิ้วตะกร้าจ่ายกับข้าว การบิดผ้า เป็นต้นกิจกรรมในกลุ่มคนท าสวน ปลูกต้นไม้ เช ่น การใช้กรรไกรตัดกิ ่งไม้ การใช้เลื่อยตัดกิ ่งไม้ การใช้จอบขุดดินการยกกระถางต้นไม้ เป็นต้น กิจกรรมกลุ่มงานช่างเช่น การจับใช้เลื่อยไม้ ไขควง หรือการใช้คีบตัดลวดกิจกรรมกลุ่มคนท างานทั่วไป เช่น นักเขียน-จับปากกา เป็นต้น 2.3 วิธีการรักษาอาการ/โรคนิ้วล็อค วิภาวี ธนาภาธิวัตถ์ และคณะ (2563, น. 50) ได้อธิบายวิธีการรักษาโรคนิ้วล็อคแบ่งตาม ระยะของโรค ดังนี้ระยะที่ 1 เริ่มเจ็บบริเวณฐานนิ้วมือ แต่ยังไม่มีอาการสะดุดเวลาพับนิ้วมือ รักษา โดยลดการใช้งานมือหรือ พบแพทย์ เพื่อพิจารณาการใช้ยาต้านการอักเสบ ระยะที่ 2 เจ็บบริเวณฐาน นิ้วมือร่วมกับเวลาออกแรงงอแล้วเหยียดนิ้วมีอาการสะดุดยังสามารถงอและเหยียดนิ้วมือได้สุดรักษา โดยรับประทานยาต้านการอักเสบ และท ากายภาพบ าบัดระยะที่ 3 นิ้วล็อก สามารถงอนิ้วมือได้แต่ ไม่สามารถเหยียดนิ้วมือได้ ต้องใช้มืออีกด้านหนึ่งแกะง้างออก รักษาโดยท ากายภาพบ าบัด หรือฉีด สเตียรอยด์บริเวณปลอกหุ้มเอ็นของนิ้วที่ล็อคระยะที่ 4 นิ้วล็อคและมีอาการติดยึด ไม่สามารถแกะ นิ้วออกในท่าเหยียดได้ เกิดการเสียรูปของนิ้วมือรักษาโดยการฉีดยาสเตียรอยด์หรือผ่าตัดเพื่อปลด ล็อคนิ้วที่มีข้อติดการรักษาทางกิจกรรมบ าบัดการรักษาทางกิจกรรมบ าบัดจะเริ่มให้การบ าบัดรักษา ตั้งแต ่ผู้ป ่วยเริ ่มมีอาการระยะแรกไปจนถึงระยะหลังการผ ่าตัด โดยเทคนิคการรักษานั้นนัก กิจกรรมบ าบัดจะเป็นผู้พิจารณาร่วมกับแพทย์ส าหรับผู้ป่วยเป็นราย ๆ ไป เพื่อให้เกิดความเข้าใจง่าย ผู้เขียนจึงแบ่งการบ าบัดรักษาออกเป็น 2 ด้าน คือ การให้โปรแกรมบ าบัดรักษา และการปรับเปลี่ยน ขั้นตอนการท ากิจกรรมหรืออุปกรณ์ในชีวิตประจ าวันการให้โปรแกรมบ าบัดรักษา ด้านกิจกรรมบ าบัด ที่พบบ่อย ได้แก่ การใส่อุปกรณ์ประคองนิ้วมือ (Finger splint) เพื่อลดอาการของการเป็นโรคนิ้วล็อค จากงานวิจัยพบ ว่าการรักษาผู้ป่วย Trigger finger โดยการใส่ Static splint จะช่วยลดโอกาสที่
8 จะต้องผ่าตัดได้มากกว่ากลุ่ม ผู้ป่วยที่ไม่ใส่ Static splint และผู้ป่วยโรคนิ้วล็อคในผู้ใหญ่ที่มีอาการของ โรคนิ้วล็อคไม่เกิน 6 เดือน จะมีอาการดีขึ้นหลังใส่อุปกรณ์ดามนิ้วถึง 77% และหากมีอาการของโรค นิ้วล็อคนานมากกว่า 6 เดือนจะมีอาการดีขึ้นหลังใส่อุปกรณ์ดามนิ้ว 49% โดยจะแนะน าให้ใส่อุปกรณ์ ดามนิ้วตลอดเวลา เป็นระยะเวลา 6 -10 สัปดาห์การแช่น ้าอุ่น ผู้ป่วยที่มีอาการตึง หรือก ามือไม่ สุดหลังตื่นนอน มีข้อฝืด แนะน าให้แช่น ้าอุ่นหลังตื่นนอนร่วมกับบริหารโดยการขยับนิ้วมือก าแบเบา ๆ ในน ้าจะท าให้นิ้วมือเคลื่อนไหวได้คล่องขึ้นการให้โปรแกรมดูแลตนเองที่บ้าน ได้แก่ การออกก าลังกาย เพื่อเพิ่มการเคลื่อนไหวของเอ็นนิ้วมือ เป็นการบริหารเพื่อเพิ่มการเคลื่อนไหวของเอ็นนิ้วมือ ณัฐนิชา สมบูรณ์สร้าง (2562, น.2 - น.3) ได้อธิบายวิธีการรักษาโรคนิ้วล็อคโดยใช้วิธีการใช้ใบลานสานและท่า การบริหารฤาษีดัดตนรักษาอาการนิ้วล็อคลดอาการปวดนิ้วไว้ดังนี้ 1. เจ้าหน้าที่แพทย์แผนไทยคัดกรองผู้ป่วยที่มีภาวะนิ้วล็อก ส่งพบแพทย์แผนไทยเพื่อ ประเมินระยะและอาการของโรค และระดับความปวด (Pain scale) 2. ให้ข้อมูลและแผนการรักษาแก่ผู้ป่วย 3. น าใบลานสานให้เข้ากับนิ้วของผู้ป่วยสวมไว้ โดยการสอนให้ผู้ป่วยดึง ยืดใบลานให้ตึง นับ 1 - 3 แล้วปล่อย จะสังเกตได้ว่า นิ้วจะมีการกระตุกเหมือนหัวใจเต้น รอจนกว่าจังหวะเต้นที่นิ้วจะ เบาและหายไปประมาณ 10 - 15 นาที ท า 6 - 10 ครั้ง/รอบ เมื่อต้องการจะถอดออกก็สามารถดัน อุปกรณ์ บริหารนิ้วมือเข้าหาโคนนิ้ว และค่อยๆถอดนิ้วออก ให้ท าวันละ 2 ครั้ง เช้า เย็น ภายใน 4 สัปดาห์ติดตามประเมินผลจากการนัดหมายที่คลินิกแพทย์แผนไทย 4. สอนท่าบริหารฤาษีดัดตน (ท่าฤาษีดัดตนที่ประยุกต์จากดัดตนแก้ลมในแขน)ให้ผู้ป่วย ท าและประเมินว ่าท าถูกต้อง ให้กลับไปท าที ่บ้านวันละ 2 ครั้ง เช้า เย็น ท า 6 - 10 ครั้ง/รอบ ประโยชน์ท่านี้เป็นการบริหารส่วนแขน ข้อมือ และนิ้วมือ ท่าบริหาร 1. ยื่นแขนข้างที่นิ้วล็อคไปด้านหน้า ให้อยู่ในระดับเดียวกันกับหัวไหล่ ใช้มืออีกข้างจับนิ้ว ข้างทีนิ้วล็อคให้ฝ่ามือตั้งขึ้น แล้วออกแรงดึงเข้าหาล ้าตัวจากนั้นสูดลมหายใจเข้าให้ลึกที่สุด กลั้นลม หายใจไว้สักครู่ผ่อนลมหายใจออกพร้อมกับปล่อยมือข้างที่จับไว้ กางนิ้วมือข้างที่นิ้วล็อคออกให้เต็มที่ กรีดนิ้วมือหรือพับนิ้วมือลงทีละนิ้วจนครบ หักข้อมือลงและลดมือมาไว้ข้างล าตัว 2. ให้แผ่นพับ “ภูมิปัญญาช่วยคลายหายปวดจากนิ้วล็อคด้วยใบลานและบริหารท่าฤาษี ดัดตน” และแผ่นพับ “ภูมิปัญญาช่วยคลายหายปวดจากนิ้วล็อก” ไปศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม 3. นัดติดตามอาการ 2 ครั้ง/สัปดาห์ ภายใน 1 เดือน ประเมินผลสัปดาห์ที่ 4 กรณีที่ อาการไม่ดีขึ้น ส่งต่อปรึกษาแพทย์แผนปัจจุบัน
9 ณัฐนิชา สมบูรณ์สร้าง (2562, น.2 - น.3) ได้ท าการศึกษาการรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะ นิ้วล็อค โดยการน าใบลานสานและการบริหารด้วยท่าฤษีดัดตนพบว่า สามารถรักษาอาการของนิ้ว ล็อค ระยะที่ 1 – 3 ช่วยให้ผู้ป่วยลดอาการปวดนิ้ว และท าให้กล้ามเนื้อคลายตัว ไม่พบอัตราการ กลับมารักษาช ้าในกลุ่มเป้าหมาย แต่ยังมีข้อจ ากัดในผู้ป่วยบางรายไม่สามารถสวมใบลานที่สานไว้ได้ เพราะขนาดที่มีอยู่ไม่พอดีกับนิ้ว ท าให้เสียเวลาในการเตรียมใบลานใหม่ ผู้ป่วยต้องเสียเวลารอคอย แผนพัฒนาต่อเนื่องคือ จัดเตรียมใบลาน ไว้หลายขนาด เพื่อลดเวลาในการตัด และสานใบลาน ไว้ 3 ขนาด คือ เล็ก กลาง ใหญ่ เพื่อความสะดวก รวดเร็ว สอนให้คนในชุมชนสามารถสานใบลานเป็น ควบคู่กับ อาชีพจักรสานที่คนในชุมชนท าอยู่ จะได้ประโยชน์หลายด้าน เช่น เมื่อจักสานปวดเมื่อยมือ นิ้วจะได้ น ามาเยียวยาตนเองได้ และสานไว้เพื่อขายได้ และส่งเสริมการสร้างอาชีพและการเรียนรู้ ให้แก่ประชาชนในชุมชน สนับสนุนให้ชุมชนมีรายได้ และประยุกต์ภูมิปัญญาไทยมารักษาตนเองได้ ประหยัดค่าใช้จ่าย ลดผลกระทบจากการกินยาแก้ปวดลงได้ และลดอาการปวด
10 บทที่ 3 อุปกรณ์และวิธีการศึกษา 1. วัสดุอุปกรณ์ 1.1 เส้นพลาสติก 1.2 หนังยาง 1.3 แท่งไม้พิมพ์แบบนิ้วมือ 1.4 กรรไกร 2. วิธีการและขั้นตอนของผลงาน 2.1 ขั้นตอนการประดิษฐ์งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ โดยใช้กลุ่มผู้สูงวัยจ านวน 40 คน ท าการสานงูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ โดยมีวิทยากรเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น มีขั้นตอนดังนี้ 1) ตัดเส้นพลาสติก กว้าง 0.5 เซนติเมตร ยาว 50 เซนติเมตร ตัดตรงปลายให้ แหลมทั้ง 2 ด้าน จ านวน 4 เส้น (ต่อ 1 ชิ้น) ดังรูป 2) น าเส้นพลาสติกจ านวน 2 เส้นมาพับครึ่งและสานดังรูป
11 3) น าเส้นพลาสติกที่สานขึ้นรูปจ านวน 2 ชิ้น ประกบเข้ากับ แท่งไม้พิมพ์แบบนิ้ว มือและสานดังรูป 4) สานขึ้นไปจนสุดแท่งไม้พิมพ์แบบนิ้วมือตัดตกแต่งให้สวยงาม 2.2 วิธีการศึกษาการใช้ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการแก้ปัญหานิ้วมือล็อค ปวดนิ้ว มือ ในกลุ่มผู้สูงวัย น างูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ไปทดลองใช้กับกลุ่มผู้สูงวัยที่มีปัญหานิ้วมือล็อค ปวดนิ้วมือ จ านวน 20 คน ที่เข้ามาใช้บริการโรงพยาบางส่งเสริมสุขภาพต าบลวังใต้ อ าเภอวังเหนือ จังหวัดล าปาง มีวิธีการดังนี้ 1) ให้ผู้ที่มีอาการน าไปใช้ดึงนิ้วมือข้างที่มีอาการโดยต้องดึงให้ครบทุกนิ้ว นิ้วละ 3 เซ็ต (1 เซ็ต ต้องดึง 3 ครั้ง ครั้งละ 3 วินาที) 2) ให้ผู้ที่มีอาการน าไปใช้ต่อเนื่องจ านวน 30 วัน 3) ท าการเก็บข้อมูลโดยการติดตามผลหลังจากน าไปใช้ 2 ครั้ง ทุก 15 วัน โดยใช้ แบบสอบถามแบ่งเป็น 3 ระดับ คือ 1) ไม่เห็นผล 2) บรรเทาอาการ และ 3) อาการหาย
12 บทที่ 4 ผลการศึกษา ผลการศึกษามีดังนี้ 1. การประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหานิ้ว มือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย มีผลดังนี้ ตารางที่ 1 ผลการประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหานิ้วมือ ล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ผู้สูงอายุ (n = 40) ประดิษฐ์ได้ ประดิษฐ์ไม่ได้ คน ร้อยละ คน ร้อยละ 40 40 100 0 0 จากตารางที่ 1 ผลการประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการ ลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย พบว่าผู้สูงวัย ประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ได้ 40 คน คิดเป็นร้อยละ 100 2. การศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหา นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ตารางที่ 2 ผลการศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหา นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ครั้งที่ 1 (เก็บข้อมูล 15 วัน หลังการน าไปใช้) ผู้สูงอายุ (n = 20) ไม่เห็นผล บรรเทาอาการ อาการหาย คน ร้อยละ คน ร้อยละ คน ร้อยละ 20 6 30 14 70 0 0 จากตารางที่ 2 ผลการศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ครั้งที่ 1 พบว่า บรรเทาอาการ จ านวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ 70 และไม่เห็นผล จ านวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 30 ตามล าดับ
13 ตารางที่ 3 ผลการศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหา นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ครั้งที่ 2 ( เก็บข้อมูล 15 วัน หลังจากการเก็บข้อมูลครั้งที่ 1) ผู้สูงอายุ (n = 20) ไม่เห็นผล บรรเทาอาการ อาการหาย คน ร้อยละ คน ร้อยละ คน ร้อยละ 20 0 0 13 65 7 35 จากตารางที่ 3 ผลการศึกษาผลการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ครั้งที่ 2 พบว่า บรรเทาอาการ จ านวน 13 คน คิดเป็นร้อยละ 65 และอาการหาย จ านวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 35 ตามล าดับ
14 บทที่ 5 สรุปผลและอภิปรายผล การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื ่อ 1) ประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย 2) เพื่อศึกษาผลการใช้ อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหานิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้ สูงวัย กลุ่มเป้าหมายในการศึกษาครั้งนี้ เป็นกลุ่มผู้สูงวัยต าบลวังใต้ อ าเภอวังเหนือ จังหวัดล าปาง จ านวน 2 กลุ่ม ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้สูงวัย จ านวน 40 คน 2) กลุ่มผู้สูงวัยที่มีอาการนิ้วมือล็อค นิ้วมือปวด จ านวน 20 คน ใช้ระยะเวลาในการศึกษาตั้งแต่วังที่ 1 ตุลาคม 2565 ถึง 1 เมษายน 2566 ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจ าต าบลวังใต้ ต าบลวังใต้ อ าเภอวังเหนือ จังหวัดล าปาง สรุปผลการศึกษา 1. การประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหานิ้วมือ ล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย โดยการให้ผู้สูงวัยสานประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียดยืด เหยียดนิ้วมือ โดยมีวิทยากรเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ พบว่า ผู้สูงวัยประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้ว มืองูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือได้ครบทั้ง 40 คน คิดเป็นร้อยละ 100 2. ผลการศึกษาการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหา นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย โดยให้ผู้ที่มีอาการน าไปใช้ต่อเนื่องจ านวน 30 วัน ท าการ เก็บข้อมูลโดยการติดตามผลหลังจากน าไปใช้ 2 ครั้ง ทุก 15 วัน ครั้งที ่ 1 พบว ่า บรรเทาอาการ จ านวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ 70 และไม่เห็นผล จ านวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 30 และ ครั้งที่ 2 พบว ่า บรรเทาอาการ จ านวน 13 คน คิดเป็นร้อยละ 65 และอาการหาย จ านวน 7 คน คิดเป็น ร้อยละ 35 อภิปรายผลการศึกษา 1. ผลการประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ ใช้ในการลดปัญหา นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย โดยการให้ผู้สูงวัยสานประดิษฐ์อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกิน เขียดยืดเหยียดนิ้วมือ โดยมีวิทยากรเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ พบว่า ผู้สูงวัยประดิษฐ์อุปกรณ์ บริหารนิ้วมืองูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือได้ครบทั้ง 40 คน คิดเป็นร้อยละ 100 ทั้งนี้อาจเป็นเพราะว่า การประดิษฐ์อุปกรณ์ดังกล่าว พัฒนามาจากของเล่นในสมัยโบราณที่ผู้สูงวัยมีความคุ้นชินและเคย ประดิษฐ์เล่นที่ท ามาจากวัสดุในท้องถิ่น อาทิเช่น ใบลาน ใบตาล หรือตอกไม้ไผ่ ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูล ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร องค์การมหาชน (2565) ได้อธิบายไว้ว่า งูกินนิ้ว หรือ งูไม้ไผ่สานเป็น
15 ของเล่นที่ฝึกเชาว์ปัญญา ทั้งยังให้ความตื่นเต้นเป็นที่ชื่นชอบของเด็ก ๆ ในสมัยก่อน มีเรื่องเล่ากันว่า ผู้ชายในสมัยก่อนใช้งูไม้ไผ่เป็นเครื ่องมือในการเกี้ยวสาวโดยหลอกให้สาวเอามือใส่เข้าไปในงู และ ไม ่สามารถดึงงูออกได้เอง ผู้ชายก็จะช ่วยเอางูออกให้เป็นการสร้างสัมพันธ์ระหว ่างชายหนุ ่มและ หญิงสาว วิธีเล่นเอานิ้วสอดเข้าไปในปากงู แล้วให้เขาดึงออก จะพบว่านิ้วมือเพื่อจะติดดึงออกไม่ได้ ยิ่งดึงก็จะยิ่งติด วิธีเอาออกนั้น ต้องบีบปากงูให้กว้างแล้วย่นตัวงูออกจากนิ้ว 2. ผลการศึกษาการใช้อุปกรณ์บริหารนิ้วมือ งูกินเขียด ยืดเหยียดนิ้วมือ ในการลดปัญหา นิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ในกลุ่มผู้สูงวัย ท าการเก็บข้อมูลโดยการติดตามผลหลังจากน าไปใช้ 2 ครั้ง ทุก 15 วัน ครั้งที่ 1 พบว่า บรรเทาอาการ จ านวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ 70 และไม่เห็นผล จ านวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 30 และ ครั้งที่ 2 พบว่า บรรเทาอาการ จ านวน 13 คน คิดเป็นร้อยละ 65 และ อาการหาย จ านวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 35 ทั้งนี้อาจเป็นเพราะครั้งที่ 1 ระยะเวลาในการใช้อุปกรณ์ ดังกล่าวมีน้อยจึงท าให้ผลของการใช้เป็นการบรรเทาอาการและไม่เห็นผลซึ่งหลังจากที่มีการใช้อย่าง ต่อเนื่องเป็น 30 วัน ท าการเก็บข้อมูลครั้งที่ 2 ซึ่งมีระยะเวลาการใช้อุปกรณ์ที่ยาวนานขึ้นส่งผลให้ ผู้ป่วย บรรเทาอาการและหายจากนิ้วมือล็อค นิ้วมืออ่อนแรง ซึ่งสอดคล้องกับ จิตรณิญาณ์ ฐิติปัญญา รัตน์ แพทย์แผนไทย โรงพยาบาลพนัสนิคม จ.ชลบุรี กล่าวถึงนวัตกรรม “งูงับขยับข้อ” ในการรักษา โรคนิ้วล็อค ว่า โรคนิ้วล็อค หรือภาวะปลอกหุ้มเอ็นอักเสบ เป็นหนึ่งในกลุ่มโรคออฟฟิศซินโดรม เป็น ภาวะที่มีสาเหตุเกิดจาก การหนาตัวขึ้นของปลอกหุ้มเส้นเอ็นบริเวณฐานนิ้วมือ ท าให้เส้นเอ็นเคลื่อน ผ่านปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่หนาขึ้นด้วยความล าบากมีการเสียดสี ท าให้เกิดอาการปวดหรือล็อคได้(MGR online, 2560) ในทางเดียวกันยังสอดคล้องกับ ณัฐนิชา สมบูรณ์สร้าง (2562, น.2 - น.3) ซึ่งได้ ท าการศึกษาการรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะนิ้วล็อค โดยการน าใบลานสานและการบริหารด้วยท่าฤษีดัดตน พบว่า สามารถรักษาอาการของนิ้วล็อก ระยะที่ 1 – 3 ช่วยให้ผู้ป่วยลดอาการปวดนิ้ว และท าให้ กล้ามเนื้อคลายตัว ไม่พบอัตราการกลับมารักษาซ ้าในกลุ่มเป้าหมาย ได้ประโยชน์หลายด้าน เช่น เมื่อจักสานปวดเมื่อยมือนิ้วจะได้ น ามาเยียวยาตนเองได้ และสานไว้เพื่อขายได้ และส่งเสริมการสร้าง อาชีพและการเรียนรู้ให้แก่ประชาชนในชุมชน สนับสนุนให้ชุมชนมีรายได้ และประยุกต์ภูมิปัญญาไทย มารักษาตนเองได้ ประหยัดค่าใช้จ่าย ลดผลกระทบจากการกินยาแก้ปวดลงได้ และลดอาการปวด
16 เอกสารอ้างอิง ณัฐนิชา สมบูรณ์สร้าง. (2562). กิจกรรมพัฒนาคุณภาพ CQI (Service Plan สาขาแพทย์แผนไทย). โรงพยาบาลพนัสนิคม. เทคโนโลยีชาวบ้าน. (2559). ภูมิปัญญาไทย งูรัดนิ้วช่วยรักษาอาการนิ้วล็อคได้. สืบค้นเมื่อ 5 พฤษภาคม 2566 จาก https://www.technologychaoban.com/thailocal-wisdom/article_316 ปิณิดา ถนอมศักดิ์, ผกามาศ ค าเสือ, มะลิวัลย์ ปารีย์, และสุวศิน พลนรัตน์. (มกราคม - เมษายน 2566). การศึกษาองค์ความรู้ในการรักษาโรคนิ้วล็อคที่ปรากฏในตาราการแพทย์แผนไทย. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น. 7(1). 17 – 34. วิภาวี ธนาภาธิวัตถ์, นิสากร ดงศรี, ธนิษฐา ธนาเกียรติภิญโญ, สุรีย์พร ทองสันทัด. (มกราคม - มีนาคม 2563). กิจกรรมในชีวิตประจ าวันลดความเสี่ยงโรคนิ้วล็อค. เวชบันทึกศิริราช. 13(1). 48 – 52. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร องค์การมหาชน. (2565). งูกินนิ้ว. สืบค้นเมื่อ 5 พฤษภาคม 2566 จาก https://www.sac.or.th/databases/traditional-objects/th/equipmentdetail.php?ob_id=364 MGR online. (2560). พ่อแม่ลูกปลูกรัก. สืบค้นเมื่อ 5 พฤษภาคม 2566 จาก https://mgronline.com/qol/detail/9600000127506 RAMA channel. (2564). นิ้วล็อคปลดล็อคไม่ยาก. สืบค้นเมื่อ 5 พฤษภาคม 2566 จาก https://mgronline.com/qol/detail/9600000127506
17 ภาคผนวก
18 ประมวลรูปภาพ 1.วัสดุอุปกรณ์การท างูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ 2. วิธีการท างูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ
19 3. ผลงานการท างูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ 4. วิธีการใช้งูกินเขียดยืดเหยียดนิ้วมือ
20
21 คณะท างาน ที่ปรึกษา 1. นายภานุวัฒน์ สืบเครือ ผอ.สกร.อ าเภอวังเหนือ 2. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลวังใต้ 3. นายจักรกฤษณ์ ปีก ่า ครู คณะท างาน ครูและบุคลากร สกร.อ าเภอวังเหนือทุกคน คณะท างานจัดท าคลิปวีดีโอ 1. นายชนาธิป มือแข็ง ครู กศน.ต าบล 2. นายมานิต การเพียร ครู กศน.ต าบล 3. นางสาวเพ็ญนิภาตานาคาบรรณารักษ์ บรรณาธิการเนื้อหา/รูปเล่ม/ปก นายจักรกฤษณ์ ปีก ่า ครู
22