คุ่มือต้นอ่อนทานตะวัน

ู
ื
ค ม อ ก า ร เ พ า ะ




ั

ต น อ อ น ท า น ต ะ ว น
























































ก ศ น . ตํา บ ล ก า ว ะ










ึ
ั

ศู น ย ก า ร ศึ ก ษ า น อ ก ร ะ บ บ แ ล ะ ก า ร ศ ก ษ า ต า ม อั ธ ย า ศ ย
ี
อํา เ ภ อ สุ ไ ห ง ป า ด จั ง ห วั ด น ร า ธิ ว า ส

คํานํา





ุ


ตนออนทานตะวน เปนพชระยะสนทอดมไปดวยสารอาหาร
ั้

ั
ี่

ื
็
ุ



ุ
และคณประโยชน เชน ไฟเบอร โปรตน ธาตเหลก แคลเซยม
ี
ี
ี
สงกะส และโพแทสเซยม มอายเพยง 7-11 วนกสามารถนํามารบ
ี
ี
ั
ั
ั
ุ
ี
็


ี
ื่
ิ

ั
ประทานได และยงสามารถทําเปนอาชพเสรมเพอสรางรายไดได 

อกดวย
ี

ื
ู


กศน.ตําบลกาวะ จงจดทําคมอการเพาะตนออนทานตะวนน ี้
ึ
ั
ั


ี่

ู
ี
นอกจากจะรวบรวมรายละเอยดทจําเปนในการปลกตนออนทาน

ตะวนแลว ยงมขนตอนการปลกตนออนทานตะวนใหไดผลผลตท ี่
ั
ิ

ั้

ู

ี
ั
ั



ี
ุ
ี่
ี
มปรมาณและคณภาพทดยงขน รวมทงวธการตอยอดเปนอาชพ
ี
ิ
ิ่
ั้
ิ
ึ้
ี
ิ
เสรมไดอกทาง
ี

ู
ค ณ ะ ผ จ ด ทํา ก ศ น . ตํา บ ล ก า ว ะ
ั

ั
ส า ร บ ญ












ั

ตนออนทานตะวน 1
ั
ลกษณะของตนออนทานตะวน 2


ั

ประโยชนของตนออนทานตะวน 2


ั
ี
ิ
ดนและการเตรยม 3

ั้
ู
ขนตอนการปลก 4

โรคทพบในการปลก 10
ู
ี่

ั

ั
ู

ศตรตนออนทานตะวน 11
ู
เมนตนออนทานตะวน 12
ั




การตอยอดสรางรายได 13












ก ศ น . ตํา บ ล ก า ว ะ








ั
ึ

ศู น ย ก า ร ศึ ก ษ า น อ ก ร ะ บ บ แ ล ะ ก า ร ศ ก ษ า ต า ม อั ธ ย า ศ ย
อํา เ ภ อ สุ ไ ห ง ป า ด จั ง ห วั ด น ร า ธิ ว า ส
ี


ั
ต น อ อ น ท า น ต ะ ว น







ั
ี่

ตนออนทานตะวน คอ ตนไมเลกๆ ทงอกจากการเพาะ
ื
็

ั
ั
ี
ี่
เมลดทานตะวน เปนเวลา 7 – 11 วน จะไดตนออนทมใบเลยง
ี้


็

ั

็

ั่
ี
ี
ู
ี
คสเขยว และลําตนสขาวลกษณะคลายถวงอกแตจะเลกและยาว


ั

กวา ตนออนทานตะวนเปนทรจกกนในฐานะ อาหารเพอสขภาพ
ุ

ื่
ู
ั
ั
ี่

ี่
ึ่
ั
ทกําลงมาแรงในขณะน ซงเจาตนออนทานตะวนนมสารอาหาร
ี้
ี้
ี



ั

ี่
ี


มากมายทมประโยชนตอรางกาย รสชาตอรอย
ิ



















ั
การเพาะตนออนทานตะวน 1
้
่



ั
ั
ลกษณะของตนออนทานตะวน
ชื่อวิทยาศาสตร: Helianthus annuus.
ชื่อวงศ: COMPOSITAE


ชื่อสามัญ: Sunflower


ลักษณะทั่วไป


ตน เปนพรรณไมลมลุก ที่อายุเพียง 7-11 วัน ลักษณะของลําตนเปนแกนขาว ตั้งตรง

ลําตนมีความสูงประมาณ 5-20 ซม.


ใบ มีลักษณะสีเขียวออน-เขียว เปนรูปกลมรี โคนใบโคงเวาเปนรูปหัวใจ สวนปลายใบ

มน บริเวณหลังและใตทองใบ มีสีเขียวออน ใบมีขนาดยาวประมาณ 1-3 ซม. กวาง


ประมาณ 1-1.5 ซม.





















ั

ประโยชนของตนออนทานตะวน

บํารุงสุขภาพ ผิวพรรณ บํารุงสายตา ชะลอความแก มีกรด LINOLEIC ในปริมาณ


มาก ชวยบํารุงเซลลสมองและกระดูกใหแข็งแรง มีสารชนิดหนึ่งที่เรียกวา GABA


(GAMMA AMINOBOTYRIC ACID) ปองกันโรคอัลไซเมอร อุดมไปดวยวิตามิน A วิตามิน

B1 B6 E โอเมกา 3,6,9 มีโปรตีนสูงกวาถั่วเหลือง มีโฟเลตสูง ชวยเพิ่มภูมิตานทานใหแก


รางกาย ปองกันโรคหัวใจและโรคมะเร็ง มีไฟเบอรชวยใหระบบขับถายทํางานดี และมีธาตุ


เหล็กสูง จากงานวิจัยชิ้นหนึ่งพบวาตนออนทานตะวัน ปริมาณ 100 กรัม จะใหพลังงานแก

รางกายประมาณ 500 กิโลแคลอรี่ มีไขมัน แคลเซียม สังกะสี คารโบไฮเดรต โพแทสเซียม


และโปรตีนมากกวาผักกาดเขียวถึง 2 เทา นอกจากนี้ยังมีสวนชวยลดระดับคอเลสเตอรอล


ไดอีกดวย

่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 2
้

ี
ิ
ดนและการเตรยมดน
ิ

การเตรียมดิน ดินในการปลูกตนออนทานตะวัน จะมีสวนผสม 3 อยางคือ


1. แกลบดํา

















2. ขุยมะพราว

















3. หนาดิน













โดยคุณสมบัติของดินที่ใชปลูกนั้นจะตองเปนดินที่ละเอียด ไมอุมนํ้ามาก


จนเกินไป อัตราสวนในการผสมของแกลบดํา ขุยมะพราว หนาดิน 4:1:3


จะมีผลตอผลการเจริญเติบโตของตนออนทานตะวันมากที่สุด






่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 3
้


ู
ั

ั้
ขนตอนการปลกตนออนทานตะวน
วัสดุอุปกรณการเพาะ





1. ถาดสําหรับเพาะ หรือตะกรา 4. กะละมัง ไวแชเมล็ดทานตะวัน


2. ดิน ที่ผสมแลวสําหรับปลูกตนออน 5. ผาขนหนู ไวสําหรับบมเมล็ด


3. เมล็ดทานตะวัน



1.








2.
















4.

3.









5.






















ั
่
การเพาะตนออนทานตะวน 4
้


ู
ั

ั้
ขนตอนการปลกตนออนทานตะวน
ขั้นตอนที่ 1 นําเมล็ดแชนํ้า 4-6 ชม. ระหวางแชจะมีฟองอากาศซึ่ง


เกิดจากนํ้าเขาไปในเมล็ดครับ หลังจากนั้นเทนํ้าออก พัก


เมล็ดใหสะเด็ดนํ้า



























ขั้นตอนที่ 2 นําเมล็ดบมในผา ประมาณ 18-20 ชม.


ทุก ๆ 5 ชม. ใหคนกลับไปกลับมา ไมควรใหมีนํ้าขัง


ใตหอผา ซึ่งจะทําใหเกิดความชื้นและเมล็ดจะงอกไดไมดี










































่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 5
้


ู
ั

ั้
ขนตอนการปลกตนออนทานตะวน

ขั้นตอนที่ 3 โรยเมล็ดลงดิน โดยไมใหหนา หรือบางจนเกินไป และอยา


ใหเมล็ดซอนกัน































ขั้นตอนที่ 4 โรยดินกลบบาง ๆ และรดนํ้าพอชุม โดยดินที่โรยตองนําไป


รอนกอน เพื่อใหไดดินที่ละเอียด












































่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 6
้


ู
ั

ั้
ขนตอนการปลกตนออนทานตะวน

ขั้นตอนที่ 5 นําถาดมาซอนกันประมาณ 1 คืน หลังจากนั้นใหนําถาด


ออกมารดนํ้าตามปกติ วันละ 2 ครั้ง เชา เย็น






























ขั้นตอนที่ 6 แยกถาดออกไวในรม รดนํ้าวันละ 2 ครั้ง เชา-เย็น หลัง


จากแยกถาด ควรคุมเรื่องแสงนะครับ เพื่อใหตนยืดหาแสง



จะทําใหไดตนยาวครับ







































่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 7
้


ู
ั

ั้
ขนตอนการปลกตนออนทานตะวน
ขั้นตอนที่ 7 เขาสูวันที่ 3 รดนํ้าตอวันละ 2 ครั้ง เชา-เย็น พอประมาณ




































ขั้นตอนที่ 8 เขาสูวันที่ 4 รดนํ้าบาง ๆ เพื่อใหดินหลุดจากใบ สามารถ


เริ่มเก็บเมล็ดที่ติดใบออกได รดนํ้าเชา-เย็นตอ












































่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 8
้


ู
ั

ั้
ขนตอนการปลกตนออนทานตะวน
ขั้นตอนที่ 9 เขาสูวันที่ 5 รดนํ้าตอเชา-เย็น พอประมาณ กอนวันตัด


1-2 วัน คอยใหโดนแสง ตนจะยาวและเขียวสวยครับ


































ขั้นตอนที่ 10 เขาสูวันที่ 6-7 รดนํ้าเชา-เย็นปกติ และนําออกมารับ


แสงในวันที่จะตัด ตนจะเริ่มเขียว สามารถตัดไดใน


วันที่ 6-7 หรือมากกวาก็ไดครับ แลวแตความยาวของตน






































่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 9
้

ี่
ู

ั

โรคทพบในการปลกตนออนทานตะวน
ปญหาที่ผูที่ปลูกตนออนหรือเมล็ดงอกเจอกันบอยๆ คงหนีไมพน


โรคพืชที่เกิดจากความชื้นที่ไมเหมาะสม หรือสาเหตุอื่นๆอีกมากมาย ดังนี้




1.เชื้อรา

เปนหนึ่งในปญหาที่พบบอย เวลาปลูกผักงอก สวนใหญเชื้อราจะเกินเนื่องจากผูปลูกรักษา

ความสะอาดไมดี เอาภาชนะปลูกและวัสดุปลูกเกามาหมุนเวียนใชปลูกซํ้า โดยไมทําความสะอาด

ลาง หรือตากแดดใหถูกตองกอน ทําใหเปนสาเหตุใหมีการสะสมของเชื้อราเกิดขึ้น นอกจากนี้ผ ู

ปลูกบางราย นําเชื้อราไตรโคเดอรมา มาใชในการปลูกผักงอก ซึ่งจริงๆแลวไมจําเปนเลยสําหรับ

การปลูกพืช เชื้อราที่เกิดกับตนออนนั้น จะมีลักษณะเปนฝาสีขาวๆเกาะอยูตามหนาดิน และจะ

แพรกระจายอยางรวดเร็ว ความชื้นรวมกับอากาศที่อบอาวยิ่งทําใหเชื้อราเติบโตไดอยางรวดเร็ว

2.โรครากเนา


มักเจอบอยชวงฤดูฝน เนื่องจากเปนชวงที่มีความชื้นสูง ทําใหดินมีความชื้นสูงตามไปดวย

ซึ่งเปนสาเหตุของจุลินทรียรายตางๆมากมาย จุลินทรียจะแพรขยายอยางรวดเร็ว และจะทําลาย

ตนออนของเราในที่สุด อาการของโรครากเนาสามารถสังเกตไดจาก ใบที่มีสีเหลือง และแหงผิด

ปกติ หรือบางทีใบจะเหี่ยว เมื่อขุดรากพืชดู รากจะมรนํ้าไหล ขาดงาย หากรากยังไมเนามาก

สามารถเปลี่ยนดินบริเวณนั้นและทําการปลูกตอได แตถาพบวารากเนากอความเสียหายและ

ลุกลามไปมากแลว แนะนําใหเก็บตนออนและดินทิ้งทั้งหมด ไมควรเสียดายเพราะเชื้อราอาจ

ลุกลามตอไปได การปองกันโรครากเนาคือการไมใหนํ้าขังบริเวณโคนตน

3.โรคใบจุด ใบดาง

สวนใหญโรคนี้จะไมไดสงผลใหตนออนเหี่ยวเฉา แตจะทําใหใบของตนออนมีลักษณะไม 


สวยงาม ไมเขียวสด มีจุด ดาง หรือขอบเหลือง นํ้าตาล ขาว หรือดํา ซึ่งสาเหตุหลักในการเกิด

มาจากดินที่ใช เปนดินไมดี มีสารอาหารไมเพียงพอนั้นเอง สงผลใหพืชที่ปลูกไมไดรับสารอาหาร

ที่ตองการเพียงพอ หรืออาจเกิดไดจากการที่เมล็ดปลูกเบียดกันจนเกินไป สงผลใหพืชบางตนดูด

ซึมอาหารไมทันตนอื่นก็เปนได 

การเลือกเมล็ดและวัสดุปลูก เปนอีกหนึ่งสวนที่สําคัญในการปลูกผักงอก ควรเลือกใชเมล็ด

ที่ใหม และวัสดุปลูกที่ดีและเหมาะสม นอกจากนี้ ความสะอาดของภาชนะและวัสดุปลูกเปนเรื่อง

สําคัญมาก






ั
่
การเพาะตนออนทานตะวน 10
้

ู
ั

ั

ศตรของตนออนทานตะวน
สําหรับตนออนทานตะวัน จะเจอกับแมลงหวี่ขาวคอนขางบอย โดย


แมลงหวี่จะเขามากัดกินลําตนเพื่อที่จะกินนํ้าเลี้ยง ทําใหตนหงิกงอ ไมสวย


และมีสีเหลือง ถาเจอกับแมลงหวี่ขาวแนะนําใหทําความสะอาดพื้นที่ให


สะอาด และฉีดสารชีวภาพ เพื่อตัดตอนการเกิดของแมลงในอนาคตคะ











































































่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 11
้


ู
ั

เมนตนออนทานตะวน
1. ไขเจียวตนออนทานตะวัน 5. ตนออนทานตะวันอบชีส



















2. ตนออนทานตะวันผัดนํ้ามันหอย 6. ยําซีฟูดตนออนทานตะวัน


















3. ยําตนออนทานตะวัน 7. แกงสมตนออนทานตะวัน



















4. สลัดตนออนทานตะวันทูนา 8. ตนออนทานตะวันผัดเตาหูยี้

























่
ั
การเพาะตนออนทานตะวน 12
้

การตอยอดสรางรายได 





ั

เทคนิคการทําตลาดจําหนายตนออนทานตะวน































้
ิ
่
ั
่
ื
้
ิ
ั
1.แบงป นคนใกลตวหรอเพื อนรวมงาน เร มจากคนใกลตว ญาต เพื อน
ิ
สนท เพื อนที ทํางาน ไม่ต้องคิดเอาไปวางแผงขาย เป าหมายคือให้คนเหล่านี ติดใจ
ั
ิ

่
ในรสชาตและความนาสนใจของตนออนทานตะวน และจะเปนการตลาดแบบปาก
่
้
ตอปาก กจะขยายตลาดตนออนทานตะวนของเราออกไปไดดวย
้
็
้
่
่
้
ั
ี

้
ุ่
่
ี
ั
้
2.เลอกกลมคนทจะทดลองตนออนทานตะวน สําหรบคนท เพาะตนออน
่
ื
ั
ี
ั
้
ทานตะวนไดจํานวนนอยการจะแจกฟรใหเพื อนทีละมากๆ ก็คงไม่ได้ ทางที ดีและ
้
้
ุ่
รวดเรวในการทําตลาดคอเลอกกลมเปาหมายท มแนวโนมจะสนใจ เชน กลมคน
ุ่
่
ื
ื

ี
็
ี
้
ั
้
่
ุ
ิ
ี

้
ุ่
้
ุ
ุ่
รกสขภาพ กลมแมบาน คนขายขาวแกงท ตองการวตถดบใหมๆ กลมเปาหมายท ี
ั
่
นาสนใจเหลาน จะชวยทําใหสนคาของเราตดตลาดไดงายข น
ึ
่
่
ิ
่
ิ
่
้
ี
้
้
ั
์
่
ุ
ี
3.พลงของโซเชยลมเดย ยคน ทําตลาดออนไลนงายท สดใชโซเช ยลมเดย
ี
ุ

ี
ี
ี
ี
้
ี
ี
ั
ี
้
ี
ของเราท มสรางเพจ ข นมา ในน นกพยายามหาเพื อนเข้ามาร่วมกลุ่ม และใส่เนื อหา
ึ
็
ี
ิ
์
ี
สาระดๆ เก ยวกบตนออนทานตะวน วธการปลก คณประโยชน วธการประกอบ
ั
่
ู
้
ิ
ี
ุ
ี
ั
ื
่
ื
้
ั
ิ
ี
้
อาหาร และอยาลมบอกใหชดเจนวาเราคอผจําหนาย สนใจตดตอได และอกวธ ี
่
่
ิ
ู้
่
ั
ู
ั
ิ
ี
ื
็
ั
ื
ู
่
ื
คอการอดคลปในยทปในข นตอนสําคญเชนเกบเก ยว เพาะปลก หรอลงมอทํา
ู
่
อาหาร จะชวยเพิ มความน่าสนใจและทําให้มีลูกค้าติดต่อมาจากหลายทิศทาง
ึ
มากข น
ั
้
่
การเพาะตนออนทานตะวน 13


การตอยอดสรางรายได 




ั

รายไดจากการเพาะตนออนทานตะวน




ํ
้
ู่
ั
ในส่วนของรายไดข นต าจะอยท ี
่
้
็

ึ

ุ
ั
ี
ประมาณ 4 เทาของตนทน ท งนกขน
อยกบการดแลและความเอาใจใส่ทจะ
ู
ั
ี
ู่

ั
้
ี
้
วดไดวาจะทําใหมกําไรมากหรอนอย
ื
้
่
่
่
แตส่วนใหญมกําไรแนๆ เรยกไดวา
้
่
่
ี
ี

ี
้
ิ

ิ
ึ
เป นหนงในรายไดเสรมททําเงนไดด ี
้

อยางมาก
่
ั
ั
็
ิ
โดยเมลดทานตะวน 1 กโลกรม
่
ั
้
สามารถเพาะเป นตนออนทานตะวน
ั
ู่
ิ
ไดถง 2.5-8 กโลกรมขนอยกบพันธ ุ์

ึ
้
ั
ึ
็
ู

และการเลยงด ซงเมลดทานตะวน
ี
ึ

ั
ี
1 กโลกรมจะมราคาอยทประมาณ
ู่

ิ
ั
ี
150-250 บาท

โดยราคาตามทองตลาดในตอน
้
้
ี
ี

ั
่
น ตนออนทานตะวนท 1 ขด จะม ี
ี

ู่
ี
ราคาอยทประมาณ 15-30 บาท

ิ
ื
็

และเมอคดเป น 1 กโลกรมแลว กจะ
ั
ิ
้
้
ึ
สามารถทําเงนใหเราไดถง 150-
ิ
้

300 บาทเลย หลายคนทประสบความสาเรจจากการ
ํ
็
ี

้
ี
่
ตนออนทานตะวน มผลผลตเฉลยตอวน

่
ั
ั
ิ
ี
20-30 กโลกรม ราคาขายส่งตกท ี
ิ
ั
ั
ั
ิ
กโลกรมละ 100 บาท และยงสามารถ
เพาะเลยงพืชอายสั นๆ เก็บเกี ยวไว ชนิด
ี

ุ
้
ี

ื
้
้
ี
่
อนๆ ไดอกมากเชน ขาวสาล โตวเหมยว
ี

กระเจยบ ถ วงอก กสามารถเพิ มรายได้ให้
ี
ั
็
ึ

กบตวเองมากขน
ั
ั
่
้
การเพาะตนออนทานตะวน 14
ั

ั
ู
คณะผจดทํา






นางสาวโนรมีรรา ดะแซ ตําแหนง ครูผูชวย



นางสาววาทิณี ศรีจรัส ตําแหนง ครูผูชวย



นางสาวรุสนีดา ยูนุ ตําแหนง ครู กศน.ตําบล







กศน.ตําบลกาวะ



ึ
ศนยการศกษานอกระบบและการศกษาตามอธยาศย
ั
ั
ู
ึ

ุ
อําเภอสไหงปาด ี