เครื่องประดับศิราภรณ์

ศริ าภรณ
เครอ่ื งประดบั ศีรษะ

คุณครปู ระณัย หลิมพลอย
โรงเรียนวดั กะเปยด

กระบงั หนา คณุ ครูประณัย หลิมพลอย
ศริ าภรณประดบั กรอบพกั ตร (ใบหนา ) สวมไวบรเิ วณ โรงเรียนวัดกะเปย ด
ไรผม เพ่ือปดบังตนี ผมหรอื ไรผม ดังจะเห็นไดจาก
เครือ่ งประดบั ศีรษะของนางสนมชัน้ รองในจติ รกรรม
ไทย และการแสดงโขน ละคร ซง่ึ ตามหลกั ฐานทีป่ รากฎ
วา มีมาแตสมัยทวาราวดี ปรบั พัฒนามาจนเปนรปู แบบ
ที่เหน็ คนุ ตาในปจจบุ นั คาดวา ไดร บั อิทธิพลของศิลปะมา
จากอนิ เดีย

รัดเกลา เปลว
ศริ าภรณละครนางอนั เปน เคร่ืองประดบั ศรี ษะชั้นรอง
จากรดั เกลา ยอด ของนางกษตั ริยหรอื นางสนม
มลี กั ษณะฐานคลา ยคลึงกับรดั เกลา ยอด แตจะมปี ลาย
กนกแทนยอดแหลม และประกอบดว ยจรหทู ้งั สองขาง

คณุ ครูประณัย หลิมพลอย
โรงเรียนวดั กะเปย ด

เกยี้ วยอด
ศิราภรณรัดมวยผมกลางกระหมอม ประกอบยอด
ทรงสูงดังจะเหน็ ไดจ ากภาพถายเจานายชนั้ สูง ในพธิ ี
โสกณั ตโบราณราชประเพณที ีม่ ีมาแตโบราณ

คณุ ครูประณัย หลิมพลอย
โรงเรียนวดั กะเปยด

ชฎา
เครอ่ื งประดับศรี ษะท่ีประดิษฐข ึน้ ดวยเครือ่ งทองหรอื
เงิน ประดบั อญั มณีและพวงดอกไมโลหะ คลายมงกุฎ
โดยทว่ั ไปมยี อดแหลมประกอบดว ยกรอบหนา และ
กรรเจยี กจร มกั ใชใ นงานพิธกี รรมทเี่ กี่ยวขอ งกบั เจา นาย
ชัน้ สูงและใชในงานแสดงนาฏศิลปข องตัวละครพระ

คณุ ครูประณยั หลิมพลอย
โรงเรยี นวดั กะเปยด

เทริด

ศิราภรณนอ้ี า นวา "เซิด " และมคี วามเขาใจลับสนวา เปน

มงกฏุ หรอื ชฎาแตแ ทจรงิ แลว "เทรดิ "เปน เครื่องประดับศีรษะ

ทีม่ ีอารยธรรมรว มกนั หลายชาติ และมีมาแตโบราณ

ดงั ปรากฏในเทวรูปสาํ คัญๆท้ังของไทย อินเดยี กมั พชู า เปน

ตน ใชส วมครอบศรี ษะ ทรงผายออก มยี อดเตี้ย ลวดลาย

รปู ทรงและความงาม จะแตกตางกนั ไปขน้ึ อยูก ับศิลปะนยิ มใน

ชนชาติน้นั และยคุ สมัยนนั้ คณุ ครปู ระณยั หลิมพลอย
โรงเรียนวดั กะเปยด

มงกฏุ กษัตริย
ศริ าภรณทค่ี นุ ตากันเปนอยา งมาก หรอื มกั จะเรียกตดิ ปากกัน
วา "ชฎานาง"พฒั นามาจากสนองเกลา เก้ียวยอด และรัด
เกลายอด โดยเพ่ิมสาแหรกยดึ ฐานประกอบสวนทัง้ หมดให
ตดิ กัน แตเ ดมิ สามารถแยกช้นิ กระบังหนา กรรเจียกจรและ
ยอดออกจากกนั ได ตอมาพฒั นาเพอื่ ใหสามารถสวมใสได
งายใชในการแสดงละครบทนางกษตั ริยชน้ั สงู เชน นางสีดา
พระแมอมุ าเทวี เปนตน

รัดเกลายอด
เครอ่ื งประดบั ละครของนางกษัตรยิ ช้นั รองท่ีมมี าแตโ บราณ เชือ่ กันวาดดั แปลงมา
จากพวงดอกไมสดรอ ยประดบั รดั ผมของชนชั้นสูง นางกษัตริย มเหสี เทวีในราช
สาํ นักตอ มาเห็นวาดอกไมสดนน้ั ไมค งทนตองรอยใหมทุกวัน จงึ ไดประดิษฐเ ปน
ศริ าภรณท องคาํ ฝงอญั มณีขนึ้ มา เรยี กวา "เก้ยี ว" แลว พฒั นาเปน "เก้ียว
ยอด" มีลักษณะเปนเก้ียวรัดผมกลา งกระหมอมขนาดเล็กแตมยี อด แลดสู งา งาม
จากน้ันพัฒนาเปน "รัดเกลายอด" ซ่ึงคลายกบั เกี่ยวยอดมาก แตม ขี นาดใหญ
กวาและมีเครือ่ งประกอบคือ กรรเจียกจรหรอื จรห(ู หรอื ไมมีจรหูกไ็ ดแ ลวแตยุค
สมัย) ประดับดอกไมทดั หูและอุบะ และทา ยซอง(ทรี่ ัดผมดา นทายทอย)

คณุ ครปู ระณยั หลมิ พลอย
โรงเรียนวดั กะเปยด