ชาคริต

ความสําเร็จของครัวเรือนต้นแบบ
ในโครงการพฒั นาพืน้ ที่ต้นแบบการพฒั นาคุณภาพ
ชีวติ ทฤษฎใี หม่ ประยกุ ต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล”

พฒั นาชุมชน

นายชาคริต ศรีกระสังข์
บ้านดอนตาล ตาํ บลชุมแสง อาํ เภอ

นางรอง จังหวดั บุรีรัมย์

สาํ นกั งานพฒั นาชุมชนอาํ เภอนางรอง

คาํ นาํ

เอกสารฉบบั บน้ีจดั ทาํ ข้ึนเพ่อื สรุป
การดาํ เนินกิจกรรมและถอดบทเรียน
ตามโครงการพฒั นาพ้ืนที่ตน้ แบบการ
พฒั นาคุณภาพชีวติ ตามหลกั ทฤษฎีใหม่
ประยกุ ตส์ ู่ โคก หนอง นา โมเดล บา้ น
ดอนตาล หมู่ที่๑๓ ตาํ บลชุมแสง อาํ เภอ
นางรอง จงั หวดั บุรีรัมย์ โดยรวบรวม
เน้ือหาการดาํ เนินกิจกรรมการพฒั นา
หมู่บา้ นตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียง แบบ “พออยู่ พอกิน พอใช้
พอเพียง” ศาสตร์ของพระราชาในหลวง
รัชกาลที่9...

สารบญั

บทนาํ ๑
ประวตั ิครัวเรือน ๔
ทาํ งานตามหลกั กสิกรรม ๖
พ้นื ที่ครัวเรือน ๗
เขา้ รับการอบรม ๘
ออกแบบพ้นื ที่ตามภูมิสงั คม ๑๐
ดาํ เนินการขดุ ๑๑
เอาม้ือ ๑๔
ติดตามสนนั สนุนแปลงครัวเรือน ๑๕
ฐานการเรียนรู้ ๑๖
หลกั ปรัชญา ๑๗

1

บทนาํ

โครงการขบั เคลื่อนการพฒั นาพืน้ ทตี่ ้นแบบการ
พฒั นาคุณภาพชีวติ New Normal มหาดไทย เปิ ดตวั
โครงการขบั เคล่ือนการพฒั นาพืน้ ทตี่ ้นแบบการพฒั นา
คุณภาพชีวติ ผลกระทบจากการระบาดของโรคตดิ เชื้อไวรัส
โคโรนา 2019 พ.ศ. 2563 โดยมจี ุดมุ่งหมายสําคญั คือเพ่ือ
แก้ไขปัญหาการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
เพื่อช่วยเหลือ เยยี วยา และชดเชยให้แก่ภาคประชาชน
เกษตรกร และผู้ประกอบการ ซ่ึงได้รับผลกระทบจากการ
ระบาดของโรคตดิ เชื้อไวรัสโคโรนา 2019 และเพื่อฟื้ นฟู
เศรษฐกจิ และสังคมทไี่ ด้รับผลกระทบ กระทรวงมหาดไทย
โดยกรมการพฒั นาชุมชน ได้เสนอโครงการภายใต้กรอบ
นโยบายการฟื้ นฟูเศรษฐกจิ และสังคมของประเทศ อกี ท้งั
ฟื้ นฟูเศรษฐกจิ ท้องถน่ิ และชุมชน โครงการพฒั นาพืน้ ท่ี
ต้นแบบการพฒั นาคุณภาพชีวติ ตามหลกั ทฤษฎใี หม่
ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” เป็ นการพฒั นาพืน้ ที่
เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล ตามหลกั
ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งและฟื้ นฟูเศรษฐกจิ ท้องถิ่นและ
ชุมชน เป็ นการสร้างงาน สร้างรายได้ให้กบั ครัวเรือนและ
ชุมชน เกดิ การกระตุ้นเศรษฐกจิ ฐานราก ฟื้ นฟูและพฒั นา
ท้องถ่ินของตนเอง

2

บทนาํ (ต่อ)

โคก หนอง นา โมเดล คอื อะไร
โคก หนอง นา โมเดล คือ การจัดการพื้นทซี่ ่ึงเหมาะกบั พื้นทก่ี ารเกษตร

ซึง่ เปนผสมผสานเกษตรทฤษฎใี หม เขากบั ภมู ิปญญาพ้นื บา นทอี่ ยูอ ยา ง
สอดคลองกับธรรมชาติในพืน้ ที่นนั้ ๆ โคก-หนอง-นา โมเดล เปนการทใ่ี ห
ธรรมชาตจิ ดั การตัวมนั เองโดยมี มนษุ ยเปน สวนสงเสริมใหม ันสาํ เร็จเรว็ ข้ึน
อยางเปนระบบ ซึง่ โคก-หนอง-นา โมเดล ซ่ึงเปน แนวทางทําเกษตรอินทรยี และ
การสรา งชวี ติ ทีย่ งั่ ยืน โดยมอี งคประกอบดงั นี้
1. โคก: พนื้ ทส่ี ูง ดนิ ทข่ี ุดทาํ หนองนาํ้ นั้นใหน้ าํ มาทาํ โคก บนโคกปลูก
“ป่ า 3 อยา่ ง ประโยชน์ 4 อย่าง” ตามแนวทางพระราชดาํ ริ / ปลูกพชื ผัก
สวนครัว เลยี้ งหมู เลยี้ งไก่ เลยี้ งปลา ทาํ ใหพ้ ออยู่ พอกนิ พอใช้ พอ
ร่มเยน็ เป็ นเศรษฐกจิ พอเพยี งขัน้ พนื้ ฐาน ก่อนเข้าสู่ขัน้ กา้ วหน้า คอื
ทาํ บุญ ทาํ ทาน เกบ็ รักษา ค้าขาย และเช่อื มโยงเป็ นเครือข่าย / ปลูกท่ี
อย่อู าศัยใหส้ อดคล้องกับสภาพภูมปิ ระเทศ และภมู ิอากาศ
2. หนอง: หนองนาํ้ หรอื แหล่งนาํ้ ขุดหนองเพอ่ื กกั เกบ็ นา้ํ ไว้ใช้ยาม
หน้าแล้งหรอื จาํ เป็ น และเป็ นทรี่ ับนา้ํ ยามนาํ้ ทว่ ม (หลุมขนมครก) / ขุด
“คลองไส้ไก”่ หรอื คลองระบายนาํ้ รอบพนื้ ทต่ี ามภมู ิปัญญาชาวบ้าน โดย
ขุดใหค้ ดเคยี้ วไปตามพนื้ ทเ่ี พอ่ื ใหน้ าํ้ กระจายเตม็ พนื้ ทเ่ี พม่ิ ความชุ่มชืน้
ลดพลังงานในการรดนาํ้ ตน้ ไม้ / ทาํ ฝายทดนาํ้ เพอื่ เกบ็ นา้ํ เข้าไว้ใน
พนื้ ทใ่ี หม้ ากทสี่ ุด โดยเฉพาะเมือ่ พนื้ ทโ่ี ดยรอบไม่มีการกกั เกบ็ นา้ํ นาํ้ จะ
หลากลงมายังหนองนาํ้ และคลองไส้ไก่ ใหท้ าํ ฝายทดนาํ้ เกบ็ ไว้ใช้ยาม
หน้าแล้ง / พฒั นาแหล่งนาํ้ ในพนื้ ท่ี ทงั้ การขุดลอก หนอง คู คลอง เพอ่ื
กกั เกบ็ นาํ้ ไว้ใช้ยามหน้าแล้ง และเพมิ่ การระบายนาํ้ ยามนาํ้ หลาก

3

บทนาํ (ต่อ)

3. นา: พนื้ ทนี่ านั้นใหป้ ลูกข้าวอนิ ทรียพ์ นื้ บา้ น โดย
เริ่มจากการฟื้ นฟูดนิ ดว้ ยการทาํ เกษตรอนิ ทรียย์ ่งั ยนื
คนื ชวี ติ เล็ก ๆ หรือจุลินทรียก์ ลับคนื แผ่นดนิ ใช้การ
ควบคุมปริมาณนา้ํ ในนาเพอ่ื คุมหญ้า ทาํ ใหป้ ลอด
สารเคมไี ด้ ปลอดภยั ทงั้ คนปลูก คนกนิ / ยกคันนาให้
มคี วามสูงและกว้าง เพอ่ื ใช้เป็ นทร่ี ับนาํ้ ยามนา้ํ ทว่ ม
ปลูกพชื อาหารตามคันนา

4

ประวตั ิครัวเรือน

นายชาคริต ศรีกระสงั ข์ อยบู่ า้ นเลขท่ี ๓๖
หมู่ ๑๓ บา้ นดอนตาล ตาํ บลชุมแสง อาํ เภอ
นางรอง จงั หวดั บุรีรัมย์
อาชีพหลกั ทาํ การเกษตร เช่น ทาํ นา ทาํ ไร่
มนั สาํ ปะหลงั สวนยาง สวนปาลม์
ชีวติ ชาวนา ชาวไร่ ชาวสวน ในชนบทของ
นายชาคริต ศรีกระสงั ข์ ตอ้ งสูก้ บั ภาวะฝน
แลง้ ฝนทิ้งช่วงนานน้าํ ไม่พอใชใ้ นการ
เพาะปลูกและกาทาํ เกษตรราคาป๋ ุยกแ็ พงข้ึน
ทุกปี ประกอบกบั สภาดินของครัวเรือนขาด
ความอุดมสมบูรณ์จะทาํ กาปลูกอะไรกไ็ ม่
ประสบผลสาํ เร็จขาดทุนเพิม่ ข้ึนทุกๆปี แต่ก็
ตอ้ งทาํ เพอื่ ใหช้ ีวิตครอบครัวอยรู่ อด

5

เดือนตุลาคม พ.ศ.๒๕๖๓ สาํ นกั งานพฒั นาชุมชน
อาํ เภอนางรอง จงั หวดั บุรีรัมย์ ประกาศรับสมคั ร
ผเู้ ขา้ ร่วม” โครงการพฒั นาพ้ืนที่ตน้ แบบการพฒั นา
คุณภาพชีวติ ตามหลกั ทฤษฎีใหม่ ประยกุ ตส์ ู่ โคก
หนอง นา โมเดล นายชาคริต ศรีกระสงั ข์ จึง
ตดั สินใจสมคั รเขา้ ร่วมโครงการโดยมีสมาชิกใน
ครอบครัวใหก้ ารสนบั สนุนอยา่ งเตม็ ที่
ในหว้ งระยะเวลารอเขา้ รับการอบรมเพิม่ ทกั ษะ
ระยะส้ันและก่อนการดาํ เนินการขดุ พฒั นาการ
อาํ เภอเนางรองไดม้ อบหมายให้ นางสาวละออง
ดาว กองศรี นกั วชิ าการพฒั นาชุมชนชาํ นาญการ
นางสาวมนปรีญา ดอกขาวรัมย์ และ นางสาวอนุชิ
ดา พธุ ชุมแสง นกั พฒั นาพ้ืนท่ีตน้ แบบประจาํ
ตาํ บลชุมแสง เขา้ มาสาํ รวจดูแลพ้นื ท่ีและเตรียม
ความพร้อมใหก้ บั ครัวเรือนตน้ แบบอยา่ งสม่าํ เสมอ

6

ทาํ งานตามหลกั
กสิกรรมธรรมชาติ

ก่อนไดร้ ับการอบรมเพิ่มเติมเสริม
ทกั ษะระยะส้นั การพฒั นากสิกรรมสู่
ระบบเศรษฐกิจพอเพียงรูปแบบ
โคก หนอง นา โมเดล พฒั นากรและ
นกั พฒั นาพ้ืนที่ตน้ แบบส่งเสริมและ
สนบั สนุนความรู้ศาสตร์พระราชา
พาทาํ งานตามหลกั กสิกรรมธรรมชาติ
เช่น การทาํ ป๋ ุยหมกั แหง้ จากมูลสตั ว์ น้าํ
หมกั รสจืดจากหน่อกลว้ ย

7

พ้นื ท่ีครัวเรือน

พ้นื ที่สวนท้งั หมด ๒๗ไร่ ไร่มนั สาํ ปะหลงั
แบ่งเขา้ ร่วม โครงการพฒั นาพืน้ ท่ีตน้ แบบ
การพฒั นาคณุ ภาพชีวติ ตามหลกั ทฤษฎีใหม่
ประยกุ ตส์ ู่ โคก หนอง นา โมเดล จาํ นวน ๓
ไร่ ไดร้ ่วมกบั พฒั นากรและนกั พฒั นาพ้นื ท่ี
ตน้ แบบประจาํ ตาํ บลชุมแสงทาํ การสาํ รวจ
วเิ คราะห์ตามหลกั การอบรมมาและสรุป
ร่วมกนั โดยใชแ้ บบมาตรฐาน “โคก หนอง
นา โมเดล” พ้ืนที่ ๓ ไร่ ใช่สดั ส่วน ๑:๒
และทาํ การปรับทิศทางใหเ้ หมาะสมกบั
สภาพภูมิสงั คมและตามความตอ้ งการของ
ครัวเรือน

8

เขา้ อบรม

สํานักงานพฒั นาชุมชนอาํ เภอนางรอง จงั หวดั
บุรีรัมย์ ส่งนายชาคริต ศรีกระสังข์ เข้าฝึ กอบรม
โครงการพฒั นาพืน้ ทีต่ ้นแบบการพฒั นาคุณภาพชีวติ
ตามหลกั ทฤษฎใี หม่ ประยกุ ต์สู่ "โคก หนอง นา
โมเดล" หลกั สูตรเพมิ่ ทกั ษะระยะส้ันการพฒั นา
กสิกรรมสู่ระบบ เศรษฐกจิ พอเพยี ง รูปแบบ “โคก
หนอง นา โมเดล” ณ ศูนย์ศึกษาและพฒั นาชุมชน
นครราชสีมา” เมื่อ ๑ -๕ มนี าคม ๒๕๖๔ ซึ่งทาํ ให้
นายชาคริต ศรีกระสังข์ ประทบั ใจวทิ ยากร ผ้ใู ห้
ความรู้เกย่ี วกบั หลกั กสิกรรมธรรมชาติ การเรียนรู้
ตามฐานต่างๆ เช่น ฐานคนรักแม่ธรณี ฐานคนเอา
ถ่าน ฐานคนมนี ํา้ ยา เป็ นต้น เพ่ือท่ีจะนําเอามาปรับใช้
ในแปลงของครัวเรือน และมคี วามซาบซึ้งมคี วาม
ภาคภูมใิ จในบุญคุณของพระบาทสมเดจ็ พระบรมชน
กาธิเบศร มหาภูมพิ ลอดลุ ยเดชมหาบรมนาถบพติ ร
พ่อหลวงรัชกาลที่9 ทีท่ รงมอบมรดกอนั ทรงคุณค่า
ศาสตร์พระราชาไว้ให้พสกนิกรชาวไทยและชาวโลก
....

9

ภาพกิจกรรม

10

ออกแบบพ้ืนท่ีตาม
ภูมิสงั คม

11

นกั พฒั นาพ้ืนที่ตน้ แบบตาํ บลชุมแสงา
และครัวเรือนร่วมแรงร่วมใจลงมือปัก
สเกลดว้ ยกนั อยา่ งมีความสามคั คีจน

สาํ เร็จ

12

ดาํ เนินการระหวา่ งขดุ

13

ดาํ เนินการเสร็จแลว้

14

กิจกรรมเอาม้ือ

ติดตามสนบั สนุน 15
ครัวเรือนตน้ แบบ

16

ฐานการเรียนรู้
“ฐานคนเผาถ่าน”

17

หลกั ปรัชญา

18

เอกสารการจดั การความรู้ บทเรียน
ความสาํ เร็จของครัวเรือนตน้ แบบการพฒั นา
คุณภาพชีวิตตามหลกั ทฤษฎีใหม่ประยกุ ตส์ ู่

“โคก หนอง นา โมเดล”
นายชาคริต ศรีกระสงั ข์

บา้ นดอนตาล ตาํ บลชุมแสง อาํ เภอนางรอง
จงั หวดั บุรีรัมย์