ชื่อ ........................................... (.............) นามสกุล ............................................ ชั้นชั้....................... โรงเรีย รี นชุมชนวัดวัดอนคลังมิตรภาพที่๑๗๘ Websit: Phramaha Phumin.com 097 280 7454 สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดแบบฝึฝึฝึฝึ ก ฝึ ก ฝึ กหัหัหั หั ด หั ด หั ด วิวิวิชวิวิวิ า พุพุพุ พุ ท พุ ท พุ ทธประวัวัวัติ วั ติ วั ติ วั ติติติ ธรรมะรัรัรักรัรัรัษ์ษ์ษ์ ษ์ษ์โษ์ ลก พระมหาภูภูภู ภู มิ ภู มิ ภู มิ มิ น มิ น มิ นทร์ร์ร์ ร์ร์ร์
เรื่อง บทที่ ๑ ชมพูทวีปและประชาชน วรรณะทั้ง๔ บทที่๒ สักกศากยวงศ์ ลำ ศากยดับวงศ์ บทที่๓ ประสูติ อสิตดาบสเข้าเฝ้า ศึกษาในสำ นักครูวิศวามิตร ทรงอภิเษกสมรส บทที่๔ ทรงผนวชและตรัสรู้ เทวทูตทั้ง๔ ศึกษาสมาธิกับดาบส บำ เพ็ญทุกรกิริยา ตรัสรู้อริยสัจ๔ สารบับัญ บับั หน้า ๑ ๓ ๕ ๖ ๙ ๑๑ ๑๒ ๑๒ ๑๔ ๑๕ ๒๑ ๒๓ ๓๒
บทที่ ๑ ชมพูทวีปวี และประชาชน ดินแดนเป็นที่เกิดขึ้นของพระพุทธศาสนาหรือดินแดนที่ เรียกว่าประเทศอินเดีย ในสมัยก่อน เรียกว่า ชมพูทวีป (ดินแดนที่ กำ หนดด้วยต้นหว้า) ในปัจจุบันเป็นที่ตั้งของ ประเทศอินเดีย เนปาล ปากีสถาน บังคลาเทศ และภูฏาน ตั้งอยู่ทางทิศพายัพ (ตะวันตกเฉียงเหนือ) ของประเทศไทย ชนชาติ ที่อาศัยอยู่ในชมพูทวีปมี ๒ พวก คือ ๑) พวกมิลักขะ เจ้าถิ่นเดิมที่อาศัยอยู่ก่อน ๒) พวกอริยกะ พวกที่อพยพมาใหม่โดยอพยพ มาทางด้าน ภูเขาหิมาลัยรุกไล่เจ้าถิ่นเดิมถอยร่นไปอยู่รอบนอก ชมพูทวีป แบ่งเป็น ๒ เขต คือ ๑) มัชฌิมชนบท หรือมัธยมประเทศ คือ ประเทศภาคกลาง เป็นที่อาศัยอยู่ของพวกอริยกะ ๒) ปัจจันตชนบท หรือปัจจันตประเทศ คือ ประเทศปลาย แดนเป็นที่อาศัยอยู่ของพวกมิลักขะ สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑
๑. เรียนพุทธประวัติทำ ให้ทราบความเป็นไปของใคร ? ตอบ.......................................................... ๒. ใครคือเจ้าของถิ่นเดิมในชมพูทวีป ? ตอบ.......................................................... ๓. ประชาชนในชมพูทวีป แบ่งเป็นกี่ชนชาติ ? ตอบ.......................................................... แคว้นใหญ่ มี ๑๖ แคว้น ได้แก่ อังคะ มคธะ กาสี เจตี โกสละ มัลละ วังสะ กุรุ ปัญจาละ มัจฉะ สุรเสนะ อัสสกะ วัชชี อวันตี คันธาระ กัมโพชะ และที่ปรากฏในคัมภีร์อื่นอีก มี ๕ แคว้น คือ สักกะ โกลิยะ ภัคคะ วิเทหะ อังคุตตราปะ แคว้นเหล่านี้ บางแคว้นปกครองโดยกษัตริย์มีอำ นาจสิทธิ์ขาด บางแคว้นปกครองโดยสามัคคีธรรม สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒
วรรณะ ๔ คนอินเดียแบ่งเป็นชั้นวรรณะด้วยชาติกำ เนิด ตามหลัก ศาสนาพราหมณ์ มี ๔ วรรณะ คือ ๑) กษัตริย์ นักปกครอง นักรบ ศึกษาเกี่ยวกับเรื่อง ยุทธวิธี ๒) พราหมณ์ สั่งสอน ทำ พิธีกรรมทางศาสนา ศึกษา เกี่ยว กับเรื่องพิธีกรรมต่างๆ ๓) แพศย์ ทำ นา ค้าขาย เลี้ยงสัตว์ ช่างฝีมือ และ หัตถกรรม ศึกษาเกี่ยวกับเรื่องทำ นาค้าขาย เป็นต้น ๔) ศูทร พวกกรรมกรใช้แรงงาน ศึกษาเกี่ยวกับเรื่อง การใช้ แรงงาน แต่ละวรรณะจะไม่แต่งงานข้ามวรรณะกัน ถ้าแต่งงาน ข้าม วรรณะ ลูกที่คลอดออกมากลายเป็นอีกชนชั้นหนึ่ง เรียกว่า จัณฑาล เป็นที่ดูถูกเหยียดหยามของคนทั่วไป สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๓
๑. เจ้าชายสิทธัตถะ ประสูติในวรรณะใด ? ตอบ.......................................................... ๒. วรรณะ ในชมพูทวีปแบ่งออกเป็นกี่ชนชั้น ? ตอบ.......................................................... ๓. วรรณะใด มีหน้าที่สั่งสอนศิลปวิทยาการ ? ตอบ.......................................................... ๔. วรรณะพราหมณ์แต่งงานกับวรรณะศูทร บุตรที่เกิดมา เรียกว่าอะไร ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๔
บทที่ ๒ ศากยวงศ์ สักกชนบท ตั้งอยู่ตรงข้ามภูเขาหิมพานต์ ตอนเหนือของ ชมพูทวีป เหตุที่ชื่อว่า สักกชนบท เพราะถือตามภูมิประเทศเดิม เป็นดงไม้สักกะ เมืองใหม่ได้ชื่อว่า กบิลพัสดุ์ เพราะว่าเป็นที่อยู่ของกบิล ดาบส ศากยวงศ์ ได้พระนามนี้ เพราะสาเหตุ ๓ ประการ คือ ๑) เพราะ ตั้งตามอาณาจักรหรือชนบท คือ สักกชนบท ๒) เพราะตั้งตาม ความสามารถของพระโอรสโดยลำ พัง ปกครองประเทศได้รุ่งเรือง จนพระบิดาตรัสชมว่าเป็นผู้องอาจ ๓) เพราะกษัตริย์วงศ์นี้ทรงอภิเษกสมรสกันเองระหว่างพี่ น้องที่เรียกกันว่า สกสกสังวาส สักกชนบท แบ่งออกเป็น ๓ นคร ๑) พระนครเดิมของพระเจ้าโอกกากราช ๒) พระนครกบิลพัสดุ์ ๓) พระนครเทวทห ๑. ศากยวงศ์ ตั้งอยู่ในป่าที่หนาแน่นด้วยต้นไม้ใด ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๕
ลำ ดับศากยวงศ์ พระเจ้าชัยเสน ทวด พระไปยกา พระเจ้าสีหหนุ ปู่ พระอัยกา พระนางกัญจนา ย่า พระอัยยิกา พระเจ้าอัญชนะ ตา พระอัยกา พระนางยโสธรา ยาย พระอัยยิกา พระเจ้าสุปปพุทธะ ลุง พระมาตุลา พระนางอมิตา ป้า พระปิตุจฉา พระนางปชาบดี น้า พระมาตุจฉา พระเจ้าสุทโธทนะ พ่อ พระชนก พระนางสิริมหามายา แม่ พระชนนี พระนันท น้องชาย พระอนุชา พระนางรูปนันทา น้องสาว พระกนิษฐภคินี พระนางยโสธรา ภรรยา พระชายา พระราหุล ลูก พระโอรส สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๖
๑. พระเจ้าชัยเสนะ เป็นพระบิดาของใคร ? ตอบ.......................................................... ๒. พระเจ้าสุทโธทนะกับเจ้าชายสิทธัตถะเกี่ยวข้องกันคือ ? ตอบ.......................................................... ๓. เมืองกบิลพัสดุ์ ตั้งตามชื่อของดาบสใด ? ตอบ.......................................................... ๔. พระเจ้าสุทโธทนะ เป็นกษัตริย์ปกครองพระนครใด ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๗
บทที่ ๓ สิทธัต ธั ถะกุมารประสูติ เสด็จลงสู่พระครรภ์ ในวันที่พระมหาบุรุษเสด็จลงสู่พระครรภ์ พระนางสิริมหามายาได้สุบิน (ฝัน) เห็นพญาช้างเผือกชู งวงถือดอกบัวขาว ส่งกลิ่นหอมขจร เดินประทักษิณ (เวียนขวา) ๓ รอบ แล้ว หายเข้าไปในพระอุทร (ท้อง) ขณะนั้นเกิดแผ่นดินไหวเป็น ที่อัศจรรย์ ตรงกับวัน พฤหัสบดี ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ โหราจารย์ทำ นายว่า ได้มีบุรุษอาชาไนยมากด้วย บุญญาธิการมาปฏิสนธิในพระครรภ์ ยังความ ปลาบปลื้มมาสู่พระ เจ้าสุทโธทนะ พระราชบิดายิ่งนัก สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๘
วัน วั ประสูติ พระนางสิริมหามายาทรงพระครรภ์ครบ ๑๐ เดือน ทรง ประสูติพระราชโอรสที่ใต้ต้นสาละ ณ สวนลุมพินีวัน ซึ่งอยู่ระหว่างเมืองกบิลพัสดุ์กับเมืองเทวทหะ เวลาสายใกล้เที่ยง ตรงกับวันศุกร์ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ (วันวิสาขบูชา ปีจอ ก่อน พุทธศักราช ๘๐ ปี) พระราชโอรส เสด็จดำ เนินได้ ๗ ก้าว ทรงเปล่ง อาสภิวาจา ว่า “เราคือผู้เลิศของโลก เราคือผู้ เจริญที่สุดของโลก เราคือผู้ประเสริฐที่สุดของโลก ชาตินี้ เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกแล้ว” สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๙
.๑. พระนางสิริมหามายาทรงพระครรภ์ สุบินนิมิตอย่างไร ? ตอบ.......................................................... ๒. โหราจารย์ทำ นายสุบินนั้นอย่างไร ? ตอบ.......................................................... ๓. วันที่เจ้าชายสิทธัตถะประสูติ ตรงกับข้อใด ? ตอบ.......................................................... ๔. วาจาที่พระมหาบุรุษทรงเปล่งในวันประสูติเรียกว่าอะไร ? ตอบ.......................................................... ๕. พระมหาบุรุษ ประสูติที่ใด ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๐
สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๑ อสิตดาบสเข้า ข้ เฝ้าและพยากรณ์ ลำ ดับเหตุการณ์หลังประสูติ พระชนมายุได้ ๓ วัน อสิตดาบสเข้าเยี่ยมอสิตดาบสหรือ กาฬเทวิลดาบสเข้าเยี่ยม ทำ นายลักษณะ ของพระโอรสว่ามีคติ เป็น ๒ ตามตำ รามหาปุริสลักษณะ แต่ตัวท่านเชื่อมั่นว่าพระ โอรสจะเสด็จออกผนวช พระเจ้าสุทโธทนะทรงถวายบังคมพระ โอรสตามอสิต ดาบส ครั้งที่ ๑ พระชนมายุได้ ๕ วัน ขนานพระนาม เชิญพราหมณ์ ๑๐๘ คน ขนานพระนาม สิทธัตถะ แปลว่า ผู้มีความต้องการสำ เร็จ พระชนมายุได้ ๗ วัน พระมารดาสิ้นพระชนม์ พระมารดาสิ้นพระชนม์ หลังประสูติพระราชโอรสได้ ๗ วัน พระราชบิดาจึงมอบให้พระนางมหาปชาบดีโคตมี (พระ น้า นาง) เป็นผู้เลี้ยงดู ต่อมาพระนางมหาปชาบดีโคตมีประสูติ พระโอรสและพระธิดา ๒ พระองค์ คือ พระนันทะและพระ นางรูปนันทา
สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๒ พระชนมายุได้ ๗ ปี พระราชบิดาขุดสระโบกขรณี ๓ สระ พระราชบิดาให้ขุดสระโบกขรณี ๓ สระ คือ ๑) สระปทุม (บัว หลวง) ๒) สระบุญฑริก (บัวขาว) ๓) สระอุบล (บัวขาบ) พระโอรสได้ปฐมฌานที่ใต้ต้นหว้า (ชมพูพฤกษ์) ในงาน วัปปมงคลแรกนาขวัญ คือ เมื่ออยู่พระองค์เดียวได้ นั่งขัดสมาธิ ขณะนั้นเป็นเวลาบ่ายแต่เงาของต้นหว้าไม่คล้อย ไปตามดวง อาทิตย์ พระเจ้าสุทโธทนะทรงถวายบังคม พระโอรสเป็นครั้งที่ ๒ เมื่อทรงเจริญวัยขึ้น พระราชบิดานำ ตัวไปฝากเป็นศิษย์ ของ “ครูวิศวามิตร” ทรงศึกษาจบศิลปศาสตร์ ๑๘ สาขา ได้อย่าง รวดเร็ว โดยเฉพาะศิลปะการยิงธนู พระราชบิดาสร้างปราสาท ๓ หลัง สำ หรับเป็นที่ประทับ ใน ๓ ฤดู คือ ฤดูร้อน ฤดูฝน ฤดูหนาว พระชนมายุได้ ๑๖ ปี ทรงอภิเษกสมรสกับพระนางพิมพา
สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๓ ๑.เมื่อพระมหาบุรุษประสูติได้ ๓ วัน ดาบสใดเข้าเยี่ยม ? ตอบ.......................................................... ๒. เจ้าชายสิทธัตถะประสูติได้ ๕ วัน มีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้น ? ตอบ.......................................................... ๓. พระนามว่า สิทธัตถะ มีความหมายว่าอย่างไร ? ตอบ.......................................................... ๔. พราหมณ์ใด ทำ นายว่าเจ้าชายสิทธัตถะจะออกผนวชแน่นอน ? ตอบ.......................................................... ๕. พระมารดาของพระมหาบุรุษ พระนามว่าอะไร ? ตอบ.......................................................... ๖. ใครเลี้ยงเจ้าชายสิทธัตถะหลังจากพระมารดาทิวงคต ? ตอบ.......................................................... ๗. เจ้าชายสิทธัตถะ ทรงอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงพระองค์ใด ? ตอบ.......................................................... ๘. ใครเป็นครูคนแรกของเจ้าชายสิทธัตถะ ? ตอบ..........................................................
บทที่ ๔ ทรงผนวชและตรัสรั รู้ เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกบรรพชาเมื่อพระชนมายุได้ ๒๙ ปี เหตุการณ์ที่ทำ ให้เจ้าชายสิทธัตถะตัดสินพระทัย ออก บวชนั้น มีดังนี สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๔ วัน................. ที่............ เดือน.....................พ.ศ.................
๑) ขณะเสด็จประพาสพระราชอุทยาน ทรงทอด พระเนตร เห็นเทวทูต ๔ มี คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และ สมณะ ทรงสลด สังเวชพระทัยยิ่งนัก เมื่อเห็นคนแก่ คน เจ็บ คนตาย แต่เมื่อ ได้ทอดพระเนตรเห็นสมณะ ซึ่งมี อาการสงบเสงี่ยมน่าเลื่อมใส ก็ทรงพอพระหฤทัย และ น้อมพระทัยไปในการออกบวช สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๕
๒) ตกเย็นขณะประทับในพระราชอุทยาน ใคร่ครวญถึง การบวชอยู่นั้น ทรงได้ทราบว่า พระนาง พิมพาประสูติ พระโอรสแล้ว ทรงเปล่งอุทานว่า ราหุลํ ชาตํ พนฺธนํ ชาตํ แปลว่า บ่วงเกิดขึ้นแล้ว เครื่อง พันธนาการเกิดขึ้นแล้ว พระราชโอรสจึงได้ชื่อว่า ราหุล สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๖
๓) ตกดึกคืนเดียวกันนั้น ทรงตื่นบรรทมกลางดึก ทอดพระเนตรเห็นนางสนมนอนหลับมีอาการต่างๆ เช่น บางคนนอนน้ำ ลายไหล กัดฟัน ละเมอ เป็นต้น ปรากฏแก่ พระองค์เหมือนซากศพในป่าช้า มีพระทัยน้อมไปในการ บรรพชายิ่งนัก จึงตัดสินพระทัยสวมฉลองพระองค์ ทรงพระ ขรรค์เสด็จลงจากปราสาท ทรงม้ากัณฐกะออกจากพระราช วัง มีนายฉันนะอำ มาตย์ตามเสด็จมุ่งหน้าสู่แม่น้ำ อโนมา สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๗
....ทรงอธิษฐานเพศบรรพชิตในที่นั้น ทรงใช้พระขรรค์ ปลงพระเกศาด้วยพระองค์เอง เอาพระภูษาห่อพระเกศา อธิษฐานแล้วโยนขึ้นในอากาศ พระเกศาลอยอยู่ในอากาศ ๑ โยชน์ ท้าวสักกะเอาผอบแก้วมารองรับพระเกศา นำ ไป ประดิษฐานไว้ในจุฬามณีเจดีย์ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ฆฏิการพรหมซึ่งเป็นเพื่อนกันมากับพระโพธิสัตว์ตั้งแต่ ศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ ได้ น้อมถวายผ้ากาสาวพัสตร์และบริขารของนักบวช มี ๘ อย่าง คือ สบง จีวร สังฆาฏิ ประคตเอว บาตร มีดโกน เข็ม ธมกรก (ที่กรองน้ำ ) สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๘
.๑. พระมหาบุรุษเสด็จออกผนวช พระชนมายุกี่พรรษา ? ตอบ.......................................................... ๒. ข้อใดไม่จัดอยู่ในเทวทูต ๔ ? ตอบ.......................................................... ๓. เจ้าชายสิทธัตถะทรงอธิษฐานเพศบรรพชาที่ริมแม่น้ำ ? ตอบ.......................................................... ๔. ใครถวายบริขารพระมหาบุรุษ คราวเสด็จออกผนวช ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๑๙
พระเจ้าพิมพิสารเข้า ข้ เฝ้า พระมหาบุรุษทรงบรรพชา แล้วประทับอยู่ ที่อนุปิย อัมพวัน แคว้นมัลละ เป็นเวลา ๗ วัน เสวยความสุขที่เกิด จากบรรพชา ต่อจากนั้นเสด็จไปบิณฑบาตที่เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ พระเจ้าพิมพิสารเสด็จมาเข้าเฝ้า ทูลถามถึงพระ ชาติ ตระกูล จะถวายราชสมบัติให้กึ่งหนึ่ง พระองค์ทรง ปฏิเสธและทรงแสดงวัตถุประสงค์ของการเสด็จออบรรพชา เพื่อแสวงหาพระโพธิญาณให้ทราบ พระเจ้าพิมพิสารทูลขอ ปฏิญญาว่า หากได้ตรัสรู้แล้วขอให้เสด็จมาแสดงธรรมโปรด ด้วย ทรงรับปฏิญญาของพระเจ้าพิมพิสาร ๑. กษัตริย์ที่อัญเชิญให้สึกไปครองราชย์ด้วยคือใคร ? ตอบ ................................................ สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๐
ศึกษาสมาธิกั ธิกั บดาบส หลังจากที่พระเจ้าพิมพิสารทูลลากลับไปแล้ว พระมหาบุรุษ เสด็จไปฝึกสมาธิกับพระดาบส ๒ ท่าน คือ ๑) อาฬารดาบส กาลามโคตร ได้สมาบัติ ๗ ๒) อุทกดาบส รามบุตร ได้สมาบัติ ๘ ๑. หลังผนวชแล้ว พระมหาบุรุษเสด็จประทับแรมที่แคว้น ใดก่อน ? ตอบ.......................................................... ๒. กษัตริย์พระองค์ใด ทรงปกครองแคว้นมคธ ? ตอบ.......................................................... ๓. บรรพชาแล้ว พระมหาบุรุษทรงเริ่มศึกษาในสำ นักใด ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๑
.ปัญ ปั จวัค วั คีย์ออกบวช ฝ่ายโกณฑัญญะพราหมณ์ เมื่อทราบข่าวว่าพระมหาบุรุษ เสด็จออกบวชจึงชวนบุตรของพราหมณ์ออกบวชด้วยกันรวม เป็น ๕ คน คือ ๑) โกณฑัญญะ ๒) วัปปะ ๓) ภัททิยะ ๔) มหานามะ ๕) อัสสชิ มาพบพระมหาบุรุษขณะบำ เพ็ญ ทุกรกิริยาอยู่ที่ตำ บลอุรุเวลาเสนานิคม ทรงบำ เพ็ญทุกรกิริยา ๓ วาระ เมื่อศึกษาจนหมดความรู้ของอาจารย์ หลังจากนั้นทรงลา อาจารย์ทั้ง ๒ มาถึงตำ บลอุรุเวลาเสนานิคม แคว้นมคธ ก็พัก อาศัยบำ เพ็ญทุกรกิริยาอยู่ที่นี้ ๖ ปี สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๒
....พระมหาบุรุษได้ทดลองบำ เพ็ญทุกรกิริยา คือ การกระทำ ที่ทำ ได้ยากอย่างยิ่ง ที่นักบวชในสมัยนั้นยกย่องกันว่าเป็น การกระทำ อย่างเยี่ยม ๓ วาระ คือ ๑) ทรงกดพระทนต์ด้วยพระทนต์ กดพระตาลุด้วยพระ ชิวหา คือ กดฟันด้วยฟัน กดเพดานด้วยลิ้น ๒) ทรงผ่อนกลั้นลมอัสสาสะและปัสสาสะ คือ ลม หายใจ เข้าและหายใจออก ๓) ทรงอดพระกระยาหาร ผ่อนเสวยแต่วันละน้อยจน พระวรกายเหี่ยวแห่ง พระฉวีเศร้าหมอง พระอัฐิปรากฏทั่ว พระวรกาย ขณะที่บำ เพ็ญทุกรกิริยาอยู่นั้น ปัญจวัคคีย์คอยเฝ้าดูแล อุปัฏฐากทุกเช้าค่ำ ด้วยหวังว่าพระองค์ได้บรรลุธรรมแล้ว จักทรงสั่งสอนพวกตนบ้าง สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๓
๑. พระมหาบุรุษทรงบำ เพ็ญทุกรกิริยา ณ ที่ใด ? ตอบ.......................................................... ๒ ข้อใดไม่ใช่การบำ เพ็ญทุกรกิริยาของพระมหาบุรุษ ? ตอบ.......................................................... ๓. ใครเป็นพยานการบำ เพ็ญทุกรกิริยาของพระมหาบุรุษ ? ตอบ.......................................................... ๔. ข้อใดไม่นับเป็นการบำ เพ็ญทุกรกิริยาของพระมหาบุรุษ ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๔
ทรงเลิกบำ เพ็ญทุกรกิริย ริ า เพราะอุปมา ๓ ข้อ ข้ พระมหาบุรุษบำ เพ็ญทุกรกิริยาได้รับทุกขเวทนาอย่างยิ่ง แต่ ไม่ทรงท้อพระทัย ขณะนั้นอุปมา ๓ ข้อ ได้เกิดขึ้นใน พระทัยของพระองค์ คือ ๑) สมณพราหมณ์ที่มีกายไม่หลีกออกจากกาม มีความ พอใจในกาม แม้จะบำ เพ็ญเพียรจนได้รับทุกขเวทนากล้า ก็ ไม่ควรได้ตรัสรู้ เปรียบเหมือนไม้สดชุ่มด้วยยางแช่ในน้ำ ไม่ สามารถจะสีให้ติดไฟได้ ๒) สมณพราหมณ์ที่มีกายหลีกออกจากกาม แต่ยังมี ความ พอใจในกาม แม้บำ เพ็ญเพียรจนได้รับทุกขเวทนากล้า ก็ไม่ควรได้ตรัสรู้ เปรียบเหมือนไม้สดชุ่มด้วยยาง วางอยู่บนบก ไม่สามารถจะสีให้ติดไฟได้ ๓) สมณพราหมณ์ผู้มีกายออกจากกาม ละความพอใจใน กามเสียได้ แม้จะไม่บำ เพ็ญเพียร จนได้รับทุกขเวทนากล้า ก็ควรตรัสรู้ได้ เปรียบเหมือน ไม้แห้งวางอยู่บนบก สามารถจะ สีให้ติดไฟได้ สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๕
ปัญ ปั จวัค วั คีย์หนีจากพระมหาบุรุษ พระมหาบุรุษเห็นว่า การบำ เพ็ญทุกรกิริยาไม่สามารถที่ จะบรรลุธรรมได้ จึงละการบำ เพ็ญนั้นหันมาเสวยพระกระยา หารใหม่ เพื่อที่จะบำ เพ็ญเพียรทางใจต่อไป ปัญจวัคคีย์เห็น พระองค์คลายจากความเพียร พากันละทิ้งพระองค์ไปอยู่ที่ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๖
๑. พระมหาบุรุษทรงเลิกบำ เพ็ญทุกรกิริยา เพราะเหตุใด ? ตอบ.......................................................... ๒. ปัญจวัคคีย์หลีกหนีไป เพราะพระมหาบุรุษเลิกบำ เพ็ญ สิ่งใด ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๗
เหตุการณ์ก่อนตรัสรั รู้ วัน วั เพ็ญขึ้น ขึ้ ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ๑) เช้า รับข้าวมธุปายาสจากนางสุชาดา ใต้ต้นอชปาลนิโครธ นางสุชาดาถวายข้าวมธุปายาส คือ ข้าว สุกหุงด้วยน้ำ นมโค พร้อมด้วยถาดทองคำ ทรงปั้นเป็น ๔๙ ก้อน เสวยจนหมด ๒) สาย ทรงอธิษฐานลอยถาด เสด็จไปยังริมฝั่งแม่น้ำ เนรัญชรา ทรงจับถาดทองคำ อธิษฐานลอยถาดว่า ถ้าพระองค์จักตรัสรู้ ขอให้ถาดลอย ทวน กระแสน้ำ ขึ้นไป ทรงเห็นเป็นนิมิตว่า จักได้บรรลุพระ สัมมา สัมโพธิญาณ สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๘
๓) เย็น ทรงรับหญ้าคาจากโสตถิยพราหมณ์ ทรงเสด็จไปที่ต้นอัสสัตถพฤกษ์ (ต้นพระศรีมหาโพธิ์) ระหว่างทาง โสตถิยพราหมณ์ถวายหญ้าคา สำ หรับปูนั่ง ๘กำ ทรงปูลาดใต้ต้นอัสสัตถพฤกษ์บังเกิดเป็นรัตนบัลลังก์สูง ๑๔ ศอก ประทับนั่งสมาธิผินพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก ทรงตั้งสัตยาธิษฐานว่า “หากไม่บรรลุธรรมเพียงใด จะไม่ ลุกจากที่นั่งเพียงนั้น แม้ว่าเลือดและเนื้อจะเหือดแห้งไปก็ ตามที” ๔) ค่ำ ทรงชนะพญามาร พญาวสวัตตีมาร ยกพลเสนามารเข้าขัดขวาง พระองค์ ทรงยกเอาบารมี ๓๐ ทัศ เข้าต่อสู้ แม่พระธรณีขึ้นมาเป็น พยาน บีบน้ำ จากมวยผมท่วมพญามารและเสนามารจนพ่าย แพ้กลับไป สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๒๙
๑. ใครถวายข้าวมธุปายาสแก่พระมหาบุรุษในวันตรัสรู้ ? ตอบ.......................................................... ๒. พราหมณ์ถวายหญ้าคาแก่พระมหาบุรุษ นามว่าอะไร ? ตอบ.......................................................... ๓. ต้นพระศรีมหาโพธิ์ มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าอะไร ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๓๐
ตรัสรั รู้อ รู้ นุตตรสัมมาสัมโพธิญ ธิ าณ พระมหาบุรุษทรงชนะพญามารและเสนามารแล้ว ทำ ใจ หยุดนิ่งเป็นหนึ่งเดียวดำ เนินใจไปในทางสายกลาง ได้บรรลุ ธรรมตามลำ ดับ ดังต่อไปนี้ ๑) ปฐมยาม ทรงบรรลุปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ความรู้ ระลึกชาติหนหลังของตนได้ ๒) มัชฌิมยาม ทรงบรรลุจุตูปปาตญาณ ความรู้การจุติ (ตาย) และการอุบัติ (เกิด) ของสัตว์ทั้งหลาย ๓) ปัจฉิมยาม ทรงบรรลุอาสวักขยญาณ ความรู้เป็นเหตุ สิ้นอาสวะ คือ อริยสัจ ๔ ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๓๑
ตรัสรั รู้อ รู้ ริย ริสัจ ๔ ในยามสุดท้ายของวันพุธ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ปีระกา ก่อนพุทธศักราช ๔๕ ปี เป็นการเกิดครั้งที่ ๒ คือ เกิดด้วย ธรรมกาย ที่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ริมฝั่งแม่น้ำ เนรัญชรา ขณะ นั้นพระชนมายุได้ ๓๕ พรรษา บำ เพ็ญความเพียรอยู่ ๖ ปี วันตรัสรู้ธรรมเรียกว่า วันวิสาขบูชา อริยสัจ คือ ความจริงอันประเสริฐ ๔ ประการ ได้แก่ ๑) ทุกข์ คือ ความไม่สบายกาย ไม่สบายใจ ๒) สมุทัย คือ เหตุเกิดทุกข์ ๓) นิโรธ คือ ความดับทุกข์ ๔) มรรค คือ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๓๒
๑. พระพุทธเจ้าตรัสรู้ในวันใด ? ตอบ.......................................................... ๒. พระพุทธเจ้าตรัสรู้อะไร ? ตอบ.......................................................... ๓. พระมหาบุรุษผนวชได้กี่ปี จึงตรัสรู? ตอบ.......................................................... ๔. พระพุทธเจ้าตรัสรู้ ขณะมีพระชนมายุกี่ปี ? ตอบ.......................................................... สมุมุมุ มุ ด มุ ด มุ ดหนูนูนู นู ดี นู ดี นู ดี ดีดีดี ธรรมศึกษาชั้นตรี วิชาพุทธประวัติ ๓๓