ชีวะ12

คำศัพทบ์ ทที่ 12
กำรควบคุมกำรเจริญเตบิ โต

และ
กำรตอบสนองของพืช

Abscisic acid

กรดแอบไซซกิ
เปน็ ฮอร์โมนทอ่ี อกฤทธย์ิ ับยง้ั กำรเจรญิ เตบิ โตของพชื ทำให้พืชทนตอ่ สภำวะ
เครียดตำ่ งๆได้ดี มบี ทบำทในกำรเจรญิ พฒั นำของเอม็ บรโิ อ กำรพกั ตัวของเมล็ด

และของตำพชื

Thigmotropism

กำรตอบสนองต่อกำรสมั ผสั
กำรเคล่อื นไหวหรือกำรเตบิ โตของพชื ที่ตอบสนองตอ่ สิ่งเรำ้ ท่ีเปน็ กำรสัมผัส
(contact stimuli) ถำ้ กำรตอบสนองเปน็ ไปในทิศเขำ้ หำส่ิงเรำ้ จะเรียกวำ่

positive thigmotropism

Hydrotropism

กำรตอบสนองตอ่ น้ำ
เป็นกำรเคล่ือนไหวของพชื โดยมนี ้ำเป็นสงิ่ เรำ้ เชน่ รำกของพืชจะเจรญิ เข้ำหำ
ควำมชน้ื หรอื น้ำเสมอ ซงึ่ จะทำใหพ้ ืชเจรญิ เตบิ โตไดด้ เี พรำะนำ้ มคี วำมสำคัญและ

จำเปน็ ต่อกำรเจริญเตบิ โตของพืช

Chemotropism

กำรตอบสนองตอ่ สำรเคมี
กำรงอกของหลอดเรณไู ปยังออวุลของพืชมีสำรกลุม่ โปรตีนทอ่ี อวลุ สรำ้ งขึน้ เพอื่

กำหมดทิศทำงกำรงอก

Gravitropism

กำรเบนเนอื่ งจำกแรงโนม้ ถว่ งของโลก
รำกของพชื จะเจริญไปในทิศเดียวกบั แรงโน้มถ่วงของโลก เม่อื พชื มลี ำตน้ และ
รำกทอดนอนไปตำมพน้ื ออกซินจะลำเลยี งไปทำงดำ้ นลำ่ งมำกกวำ่ ทำงดำ้ นบน
ในรำก ออกซนิ ในปริมำณสงู ๆ จะยบั ยงั้ กำรแบ่งเซลล์ ทำใหด้ ้ำนลำ่ งแบง่

เซลลไ์ ดน้ ้อยกวำ่ ด้ำนบน รำกพชื จึงโค้งลงตำมแรงโนม้ ถ่วงของโลกเสมอ

Phototropism

กำรเบนเนอ่ื งจำกแสง
เป็นกำรเบนของพืชโดยมีแสงซงึ่ เป็นสง่ิ เรำ้ ภำยนอกมกั พบได้กบั พืชท่ีปลูกในรม่

ซง่ึ สำมำรถจำแนกไดส้ องประเภทคอื กำรเบนเขำ้ หำแสง
(Positive phototropism)

Gibberellin

จบิ เบอเรลลนิ
เก่ียวข้องกบั กำรยดื ตวั ของเซลลท์ ำลำยกำรพกั ตัวของพชื

Cytokinin

ไซโทไคนิน
เก่ียวข้องกบั กำรแบง่ เซลลข์ องพชื ชะลอกำรแกช่ รำและกระต้นุ กำรแตกตำขำ้ ง

Tropism

ทรอพิซึม
เป็นกำรเคล่อื นไหวแบบมที ศิ ทำงสมั พนั ธ์กบั สิ่งเรำ้

Nutation

นูเทชนั
กำรเคล่ือนไหวแบบสำ่ ยกำรตอบสนองทเี่ กิดจำกกำรเจรญิ เติบโตของโครงสรำ้ งที่

ไม่เทำ่ กนั ทงั้ สองดำ้ น

Nastic movement

แนสตกิ มูฟเมนต์
กำรตอบสนองของพืชท่ที ศิ ทำงของกำรเคล่ือนไหวของพชื ไมถ่ ูกกำหนดโดย
ทศิ ทำงของปจั จยั ภำยนอกทีม่ ำกระตุ้น เชน่ กำรหุบและกำรบำนของดอก
เป็นต้น ปัจจัยภำยนอกทีส่ ำคญั ไดแ้ ก่ แสงและ อุณหภูมิ และกลไกกำร
ตอบสนองของพืชอำจเกิดไดจ้ ำกกำรเจริญเติบโตท่ีแตกตำ่ งกันของสว่ นตำ่ งๆ

Brassinosteroid

บรำสซโิ นสเตอรอยด์
สำรกลมุ่ สเตยี รอยด์ทอ่ี อกฤทธต์ิ อ่ กำรเจริญเตบิ โตของพชื ไดห้ ลำกหลำยพบคร้งั
แรกในละอองเรณูของพชื ตระกูลผักกำดในปจั จบุ ันพบสำรกลมุ่ นแี้ ล้วมำกกว่ำ
60 ชนดิ นอกจำกนน้ั BR ยงั มีโครงสรำ้ งคล้ำยฮอรโ์ มนที่ควบคุมกำรลอก

ครำบของแมลงและสำมำรถออกฤทธเ์ิ ปน็ สำรตอ่ ตำ้ นกำรลอกครำบได้

Pulvinus

พลั ไวนัส
เซลล์ท่ีมีขนำดใหญผ่ นงั เซลล์บำงมคี วำมไวสูงต่อสง่ิ เรำ้ ท่ีมำกระตนุ้ อยู่บรเิ วณ

โคนกำ้ นใบของพชื บำงชนิด เช่น ต้นไมยรำบ

Halophyte

พืชดนิ เคม็
พชื ทีเ่ จรญิ เติบโตในสภำพแวดลอ้ มท่ดี ินมีควำมเคม็ สงู มำกและสำมำรถทนตอ่

สภำพที่มคี วำมเคม็ สูงเพื่อสำมำรถอยรู่ อดได้

Stress

ภำวะเครยี ด
ส่งิ ที่สง่ ผลกระทบใหพ้ ืชไมส่ ำมำรถเติบโตเต็มท่ตี ำมศกั ยภำพทำงพันธกุ รรม

Turgor pressure

แรงดันเตง่
แรงดนั ทเ่ี กดิ ขึ้นภำยในเซลล์เกดิ ข้ึนเนอื่ งมำจำกนำ้ ออสโมซสิ เข้ำไปภำยในเซลล์

แลว้ ดันให้เซลลแ์ ตง่ หรือบวมขน้ึ มำ

Strigolactone

สตริโกแลกโทน
เกี่ยวขอ้ งกับกำรยบั ยง้ั กำรเจริญของตำขำ้ ง

Seed dormancy

สภำพพกั ตวั ของเมลด็
สภำพทเ่ี อมบริโอในเมล็ดสำมำรถคงสภำพและมชี วี ติ อยไู่ ด้โดยไมเ่ กดิ กำรงอก

Plant growth regulator

สำรควบคมุ กำรเจริญเติบโตของพชื
สำรเคมใี ดๆ ท่พี ืชผลิตขนึ้ เองและไมไ่ ดผ้ ลิตโดยพืชซงึ่ มีผลในกำรควบคมุ กำร
เจริญเติบโตของพชื ทงั้ ในทำงสง่ เสรมิ และยับย้ังกำรเจรญิ เตบิ โตและสำมำรถ

ทำงำนได้ทคี่ วำมเขม้ ข้นต่ำ แต่จะตอ้ งไมใ่ ชส่ ำรอำหำรพืช

Auxin

ออกซิน
กลุม่ ของฮอร์โมนพชื ทกี่ ระตุ้นกำรเจรญิ เตบิ โต ทำให้มีกำรแบง่ เซลล์และยดื ตวั

ของเซลล์ กำรขนสง่ ออกซนิ ภำยในพืชเปน็ กำรขนส่งอยำ่ งมีทศิ ทำง