ลูกหยียะรัง-มรดกภูมิปัญญาท้องถิ่น-แห่งชุมชนดงต้นหยี

ดังนั้นการท�ำการตลาดออนไลน์จึงเป็นส่ิงจ�ำเป็นและรอ แข่งกันด้วยซ้�ำแต่ลูกค้าไม่ได้อยากได้ อีกจุดที่มักพลาด
ไมไ่ ดอ้ กี ต่อไป ในยคุ ทมี่ กี ารแขง่ ขันอยา่ งรนุ แรงของการ คือเห็นคู่แข่งเคลมอะไร คู่แข่งน�ำเสนออะไรแล้วรู้สึกว่า
ตลาดดิจิทัลท�ำให้เห็นข้อหนึ่งว่าจริง ๆ แล้วการแข่งขัน ตอ้ งทำ� บา้ ง ซง่ึ ในความเปน็ จรงิ สนิ คา้ บางอยา่ งไมจ่ ำ� เปน็
ไม่ใช่การแข่งกับคู่แข่งทางธุรกิจเพียงอย่างเดียว แต่ ต้องขายในมุมมองเดียวกันก็ได้ ลูกค้าคนละคนอาจมี
เปน็ การแขง่ กับตัวเอง และการตอบโจทย์ความตอ้ งการ ต้องการต่างกัน ลูกค้ากลุ่มเป้าหมายเปลี่ยนทุกอย่างจะ
ของลูกค้ามากกว่า อย่างไรก็ตาม การท�ำการตลาด เปลย่ี นไป ดงั นนั้ เราไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งนำ� เสนอจดุ ขายทจี่ รงิ ๆ
ออนไลนย์ งั มคี วามคลา้ ยการทำ� ตลาดแบบดงั้ เดมิ อยบู่ า้ ง เราไมม่ ีแตพ่ ยายามบอกวา่ มี Winning Zone ของลกู ค้า
แตส่ ง่ิ ทแี่ ตกตา่ งอยา่ งเหน็ ไดช้ ดั คอื ลกั ษณะทางกายภาพ แตล่ ะคนแตล่ ะกลมุ่ จะตา่ งกนั ซง่ึ เราตอ้ งทำ� การศกึ ษาเพอื่
ข้ันตอน และกลุ่มเป้าหมาย ดังน้ันเราขอน�ำเสนอ หาให้เจอ
7 ขั้นตอนการท�ำการตลาดออนไลน์ เพื่อเป็นไกด์ไลน์ 2. ท�ำความเข้าใจลูกค้าใหล้ กึ ขึ้น
ส�ำหรับมือใหม่ท่ีก�ำลังจะลงสู่สนาม ให้มีหลักให้จับ แบ่งกลุ่มเป้าหมาย เพื่อเลือกว่าจะเจาะ
เพ่ือให้การท�ำการตลาดออนไลน์ประสบความส�ำเร็จ ลกู คา้ กลมุ่ ไหน คอื มองวา่ ทงั้ โลกของสนิ คา้ ตวั นว้ี า่ มกี ลมุ่
ไดง้ า่ ยขน้ึ ลูกค้ากี่กลุ่ม โดยอาจแบ่งจากช่วงอายุ, โลเคช่ัน,
ไลฟ์สไตล์ และโอกาสในการซอื้ บางคร้งั สนิ คา้ บางอย่าง
1. ท�ำ Market Research อาจมกี ลมุ่ ลกู คา้ เปน็ สบิ ๆ กลมุ่ แตเ่ นอ่ื งจากขอ้ จำ� กดั ของ
ต้องเข้าใจตลาด เข้าใจลูกค้า เข้าใจคู่แข่ง ทงั้ แรงงาน เวลาและงบประมาณเราอาจแบง่ ลกู ค้าออก
วา่ ลกู คา้ และคแู่ ขง่ ของเราคอื ใคร ซง่ึ เปน็ ขน้ั ตอนทสี่ ำ� คญั เป็นแค่ 3 กลุ่มว่าคือลูกค้าที่เราต้องการมากที่สุด
ที่สุดในการท�ำการตลาด เราต้องมองหาจุดท่ีเราจะชนะ และสามารถปิดการขายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น
จุดที่เราต่างจากคู่แข่งและเป็นจุดที่ลูกค้าต้องการ ขนั้ ตอนนอี้ าจเปน็ ไปไดว้ า่ จากลกู คา้ ทมี่ เี ปน็ สบิ ๆ กลมุ่ เรา
หลายแบรนด์พลาดจุดน้ีคือน�ำเสนอจุดขายที่ลูกค้า จะเลือกใคร โดยดูจาก Winning Zone ที่เลือกมา
ไม่ต้องการ อาจเป็นจุดขายที่เรามีและเราเก่งแต่ลูกค้า แล้วว่าเราจะเข้าถึงกลุ่มไหนได้ดีที่สุด เพ่ือจะได้รู้ว่า
ไมไ่ ด้อยากได้ หรือเป็นจุดที่ทงั้ เราและคแู่ ขง่ มแี ละทำ� ปัญหาของลูกค้าคืออะไร สิ่งที่เขาต้องการคืออะไร
สิง่ ที่เขาไม่ตอ้ งการคอื อะไร ซงึ่ คำ� วา่ ไมต่ อ้ งการหลายคน
อาจมองข้ามแต่จริงๆ แล้วเป็นส่ิงท่ีน่าสนใจ เช่น
เม่ือน�ำเสนอสินค้าบางอย่างท่ีลูกค้าต้องการ คุณสมบัติ
ตา่ งๆ ทชี่ ว่ ยแกป้ ญั หาใหเ้ ขา แลว้ ตอ่ มานำ� เสนอคณุ สมบตั ิ
บางอย่างที่เขาไม่ต้องการเพิ่มข้ึนมา ท�ำให้ลูกค้าอาจ
มคี วามรสู้ กึ วา่ มากไป เพราะเปน็ การสรา้ งดมี านสว่ นเกนิ
ท�ำให้ลูกค้ารู้สึกว่าสินค้าตัวนี้มีคุณสมบัติเกินสิ่งท่ีเขา
อยากไดแ้ ละมรี าคาแพงกวา่ ท่ีควรจะเปน็

43ลกู หยยี ะรัง มรดกภมู ปิ ัญญาท้องถิน่
แหง่ ชมุ ชนดงต้นหยี

3. เลอื กช่องทางในการโปรโมท 6. วดั ผล
เลือกว่าจะโปรโมทสินค้าที่ไหน โดยดูจาก หลังจากท�ำแคมเปญลงโฆษณา ต้องมีการ
Customer Journey หรอื เสน้ ทางการเดนิ ทางของลกู คา้ วดั จะวดั ผลดว้ ยวธิ ไี หน ตอ้ งวดั อะไรบา้ ง ใชเ้ งนิ ไปเทา่ ไหร่
โดยเขา้ ไปดกั ใหไ้ ดว้ า่ เราจะเขา้ ไปเจาะใจเขาไดท้ ต่ี รงไหน คุ้มค่าหรือไม่ โฆษณาตัวนี้ต้องวัดผลคนทัก วัดผลจาก
จะใช้ Facebook ,Line official account, Instagram, ยอดขาย วัดผลจากคนกดไลค์ วัดผลจากคนเห็น
Twitter หรอื ชอ่ งทางไหน โดยเลอื กจากชอ่ งทางทล่ี กู คา้ วัดผลคนแชร์ซ่ึงแต่ละวัตถุประสงค์จะมีวิธีการวัดผลไม่
อยู่เปน็ หลัก เหมอื นกัน
7. ศึกษาปัจจัยที่ท�ำให้ประสบความส�ำเร็จ
4. สร้างคอนเทนต์ เพ่ือปรบั ปรงุ
เมื่อรู้ความต้องการของลูกค้าและรู้แล้วว่า หลังจากท�ำแคมเปญเสร็จถ้ามีการวางแผนมา
จะไปช่องทางไหนกถ็ ึงเวลาออกแบบคอนเทนต์ วา่ จะใช้ ตงั้ แต่แรกจะสามารถสรปุ ผลภายได้ในหนึง่ สัปดาห์ หรอื
คอนเทนต์แบบไหนส�ำหรับใช้ในช่องทางใด เจาะลูกค้า ภายใน 1 เดอื น วา่ สง่ิ ทไ่ี ดเ้ รยี นรจู้ ากการท�ำทกุ ขน้ั ตอนนี้
กลุ่มไหน ปญั หาของลูกคา้ คืออะไร แล้วจึงทำ� คอนเทนต์ จะเอาไปทำ� อะไรตอ่ ไดอ้ กี เพราะวา่ การทำ� การตลาด คอื
บนโลกออนไลนใ์ หล้ กู คา้ เขา้ มาเสพ ตดิ ตามคน้ หาเราเจอ การทดลอง Marketing is test ไม่ไดแ้ ปลว่าท�ำวนั นีแ้ ล้ว
และดูขอ้ มลู ประกอบการตดั สินใจไดผ้ ่านโลกออนไลน์ พรุ่งน้ีจะมียอด ถ้าวันน้ีไม่มียอดพรุ่งนี้จะท�ำอย่างไรต่อ
5. ลงโฆษณา ตอ้ งมกี ารทดลองทำ� จรงิ ตอ้ งมกี ารลงไปเลน่ ในสนาม นำ�
ในกระบวนการในการลงโฆษณากจ็ ะมเี รอ่ื ง สิ่งท่ีได้จากการเรียนรู้ไปปรับปรุงในการท�ำคร้ังต่อไป
ท่ีต้องคิดว่า จะลงอย่างไรและต้องวัดผลด้วยวิธีไหน ทดลองไปเรื่อย ๆ ทั้งหมดเป็นข้ันตอนพื้นฐานในการ
จะเลือกวัตถุประสงค์อะไรในการลงโฆษณา เลือกกลุ่ม ทำ� การตลาดออนไลนท์ ม่ี อื ใหมส่ ามารถใชย้ ดึ เปน็ แนวทาง
เป้าหมายแบบไหน มีงบประมาณเท่าไหร่ ระยะเวลา ในการเร่ิมท�ำธุรกิจ แต่อย่างไรก็ตามท่องเอาไว้ว่า
ในการโฆษณา การตลาดคือการทดลองไม่มีสูตรส�ำเร็จตายตัวส�ำหรับ
ทกุ คน ตอ้ งเร่ิมลงมือท�ำและค่อย ๆ ปรบั ไปจนเจอสูตร
ท่ีใช่ส�ำหรบั กลมุ่ เปา้ หมายแตล่ ะกลุ่ม

44 ลูกหยยี ะรงั มรดกภูมิปัญญาทอ้ งถิน่
แหง่ ชุมชนดงตน้ หยี

สรปุ ประสบความส�ำเร็จและดึงดูดผบู้ ริโภค คอื การออกแบบ
ปัจจุบันการซ้ือขายสินค้าผ่านทางอินเตอร์เน็ต โลโก้ ผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์สินค้าให้มีความน่าสนใจ
เป็นท่ีนิยมกันมาก การหันมาใช้เว็บส่ือกลางทางการค้า ซึ่งในปัจจุบันมีแอบพลิเคชั่นต่าง ๆ ที่ใช้งานง่าย
มากย่ิงขึ้น เป็นสื่อกลางในการรวบรวมสินค้าและผู้ซ้ือ เหมาะกบั สถานการณใ์ นปัจจบุ นั เช่น โปรแกรมแคนวา
ผ้ขู ายไวใ้ นเว็บไซตเ์ ดียว เพอื่ อำ� นวยความสะดวกในการ เพซบุ้ก เปน็ ตน้ ซึ่งจะช่วยสรา้ งสรรค์ผลงาน ชน้ิ งานของ
ติดต่อซื้อ-ขาย ทำ� ให้การค้นหาขอ้ มลู เป็นเร่ืองที่งา่ ยและ ผเู้ รยี นใหม้ คี วามสวยงาม ดงึ ดดู ความสนใจไดเ้ ปน็ อยา่ งดี
สามารถจ�ำกัดขอบเขตข้อมูลให้ตรงตามความต้องการ นอกจากจะออกแบบโลโก้ ได้แล้ว โปรแกรมแคนวา
มากยิ่งข้ึน ตามการจัดกลุ่มสินค้าของผู้ให้บริการแหล่ง ยงั สามารถสรา้ งสรรคผ์ ลงานไดอ้ กี มากมาย เชน่ โปสเตอร์
ข้อมูลออนไลน์นั้น ๆ ซ่ึงผู้บริโภคสามารถเข้าถึงการค้า วดี ิโอ แผน่ พบั รายงานนำ� เสนอ รายงานเอกสาร ปฏิทนิ
ออนไลนไ์ ดอ้ ยา่ งมาก และเปน็ โอกาสของผขู้ ายทสี่ ามารถ โปสการ์ด และอีกมากมาย ซ่ึงเหมาะสมกับการท�ำงาน
ใช้ช่องทางจ�ำหน่ายได้หลากหลาย รวมท้ังในปัจจุบัน ของบคุ คลทว่ั ไปและการเรยี นของผ้เู รยี น ซึง่ ในบทถดั ไป
ระบบการจัดการการส่งสินค้าในประเทศไทยมีการ จะเป็นเร่ืองของสภาพปัญหาท่ีค้นพบจากการลงพ้ืนท่ี
พัฒนาและมีช่องทางหลากหลาย เอื้อต่อการขายสินค้า และการจัดกิจกรรมการเรียนรใู้ นชมุ ชนดงตน้ หยี ซึ่งพบ
แบบออนไลน์ ไมว่ า่ พอ่ คา้ แมค่ า้ จะขายสนิ คา้ อยทู่ จ่ี งั หวดั วา่ ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ ชาวบา้ นในชมุ ชน ผปู้ ระกอบอาชพี
ไหนก็ตาม สามารถส่งสินค้าไปให้ลูกค้าได้อย่างรวดเร็ว เก่ียวกับลูกหยีส่วนใหญ่จะเป็นผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ
และการค้าออนไลน์นี้ยังลดต้นทุนในเร่ืองของการเช่า ซ่ึงเสี่ยงต่อการที่ภูมิปัญญาท้องถิ่นเก่ียวกับการแปรรูป
หนา้ รา้ น ลกู จ้าง และค่าสาธารณูปโภค เปน็ ตน้ รวมทัง้ ลูกหยีอาจจะสูญหายไปหรือไม่มีผู้สืบทอด รวมทั้งชาว
การใช้แนวทางการส่งเสริมการขายในช่องทางออนไลน์ บา้ นทกุ คนในชมุ ชนไมไ่ ดม้ สี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษแ์ ละใช้
ดว้ ยในการขายออนไลนย์ งั มปี จั จัยทีส่ ่งเสรมิ ให้การขาย

45ลูกหยียะรัง มรดกภมู ิปัญญาท้องถิน่
แหง่ ชมุ ชนดงต้นหยี

บทที่ 5 การอนุรักษ์ต้นหยียะรังและการพฒั นาอยา่ งยั่งยืน

ศูนย์การศึกษนอกระบบและการศึกษาตาม ครัวเรอื น จากการลงพืน้ ท่สี �ำรวจขอ้ มลู และจดั กิจกรรม
อัธยาศัยอ�ำเภอยะรังด�ำเนินงานน�ำร่องการบูรณา การเรยี นรใู้ นชมุ ชนดงตน้ หยี ผเู้ ขยี นและคณะทำ� งาน พบ
การมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในการจัดการศึกษา วา่ ชาวบา้ นในชมุ ชนและภมู ปิ ัญญาทอ้ งถ่นิ สว่ นใหญ่จะ
นอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั ซงึ่ กศน. อำ� เภอ เป็นผู้ใหญ่วัยกลางคนค่อนไปทางผูส้ ูงอายุ และเป็นชาว
ยะรังได้น�ำองค์ความรู้ที่มีอยู่มาใช้บูรณาการในการ บ้านท่มี ารวมกลุ่มเดยี ว ไมค่ ่อยมีเด็กและเยาวชนเข้ามา
จัดการศึกษานอกระบบระดับข้ันพื้นฐาน โดพัฒนาเป็น มีบทบาทหรือส่วนร่วมในการด�ำเนินงานของชุมชน
หลกั สตู ร ลกู หยยี ะรงั มรดกภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ แหง่ ชมุ ชน ซ่ึงอาจจะส่งผลกระทบต่อการสืบสารมรดกภูมิปัญญา
ดงต้นหยี และได้รับการสนับสนุนการด�ำเนินงานจากยู ทางวัฒนธรรม และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรและ
เนสโก กรงุ เทพมหานคร และสำ� นกั งาน กศน. เกดิ ขอ้ คน้ ภูมิปัญญาให้คงอยู่ได้อย่างยั่งยืน จ�ำเป็นต้องให้ผู้เรียน
พบ องค์ความรู้ แนวปฏบิ ัตทิ ดี่ ี และภูมปิ ญั ญาของคนใน เยาวชน ชาวบ้านทุกคนในชุมชน ครูผู้สอน และสถาน
ชมุ ชน ทน่ี ่าสนใจ สามารถนำ� ภมู ปิ ัญญาไปใชใ้ นการต่อย ศึกษา เข้ามามีส่วนร่วมและบทบาทในการอนุรักษ์
อดสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนแล้ว และใช้ประโยชน์จากมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
นอกจากนี้แล้วการอนุรักษ์เพื่อให้สามารถใช้ประโยชน์ ซึ่งผู้เขียนได้รวบรวมข้อมูลเก่ียวกับบทบาทของผู้มี
จากทรพั ยากรและภมู ปิ ญั ญาทมี่ อี ยใู่ นชมุ ชนดงตน้ หยไี ด้ ส่วนเกี่ยวข้องในการร่วมกันอนุรักษ์ลูกหยียะรัง
อยา่ งยัง่ ยนื และการพัฒนาอย่างยัง่ ยนื

ความเปน็ มาของการอนรุ กั ษ์ บทบาทของชมุ ชน

ต้นหยีจะเก็บเก่ียวผลผลได้เม่ือมีอายุตั้งแต่ การเปดิ โอกาสใหป้ ระชาชนและผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ งทกุ
30 ปีข้ึนไป ซึ่งต้องใช้เวลานานมากกว่าจะสามารถเก็บ ภาคส่วนของสังคมได้เข้ามามีส่วนร่วมกับสถานศึกษา
เกี่ยวผลผลิตได้ จนมีค�ำกล่าวท่ีว่า “คนปลูกไม่ได้กิน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องน้ัน แบ่งระดับของการสร้าง
คนกนิ ไมไ่ ดป้ ลกู ” นอกจากนน้ั แลว้ ลกู หยเี ปน็ ผลไมท้ คี่ อ่ น การมสี ว่ นรว่ มของประชาชนเปน็ 4 ระดบั ดงั น้ี ปรบั ปรงุ
ขา้ งหายากในพืน้ ทท่ี ่วั ไปของประเทศเทศไทย เนอ่ื งจาก จาก ยพุ าพร รปู งาม (2545)
จะเก็บผลผลิตได้ปีละ 1 ครั้ง หรือปีเว้นปี อาจไม่ค่อย 1. การให้ขอ้ มูลข่าวสาร
พบเห็นวางขายตามตลาดทั่วไปมากนัก เนื่องจาก ชาวบ้านในชมุ ชนไดร้ ับข้อมลู ขา่ วสารและเขา้ ใจถงึ ความ
วิธีการเก็บเกี่ยวที่จะต้องลานกิ่งต้นหยีลงมาท้ังหมด ส�ำคัญของการอนุรักษ์ลูกหยียะรัง และสามารถใช้
เพราะตน้ หยีมคี วามสูงหลายสิบเมตร ไม่สามารถปนี ขนึ้ ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน ทุกคนมีส่วนร่วมในในการรับ
ไปเก็บแต่เพียงลูกหยีได้เท่านั้น หลังจากที่เก็บเกี่ยว ทราบ ด้วยวิธีการท่หี ลากหลาย เชน่ การแจ้งข้อมูลผ่าน
ผลผลติ มาแล้วต้องนำ� ลกู หยีไปตากแดดให้แหง้ ก่อนแล้ว ผู้นำ� ชมุ ชน การจัดท�ำเอกสารประชาสัมพันธใ์ นช่องทาง
นำ� มากะเทาะเปลือก และแกะเมล็ดแล้วจงึ นำ� ไปแปรรปู ตา่ ง ๆ ทป่ี ระชมุ ผนู้ ำ� ทอ้ งถน่ิ เพอ่ื จะไดร้ ว่ มกนั พฒั นาชว่ ย
เปน็ ผลิตภณั ฑต์ ่าง ๆ เพือ่ จ�ำหน่ายหรอื ไวร้ ับประทานใน กันดำ� เนนิ งานในส่วนตอ่ ไป

46 ลูกหยียะรัง มรดกภมู ปิ ญั ญาท้องถ่นิ
แห่งชมุ ชนดงต้นหยี

2. การรบั ฟงั ความคดิ เห็น 4. การมีสว่ นร่วมตดั สินใจ
ชาวบา้ นในชมุ ชนมสี ว่ นรว่ มในการใหข้ อ้ มลู เป็นข้ันที่ให้ชาวบ้านในชุมชนในระดับสูง
ขอ้ เทจ็ จรงิ และความรเู้ กย่ี วกบั มรดกภมู ปิ ญั ญาของชมุ ชน ทีส่ ดุ โดยให้ประชาชนเป็นผู้รว่ มตัดสนิ ใจในการเผยแพร่
เช่น การสอบถาม การรับฟังความคิดเห็น การส�ำรวจ มรดกภูมิปัญญาทางวฒั นธรรมของตนเอง ใหส้ าธารณะ
ความคิดเห็น และการจดั เวทปี ระชาคม เป็นตน้ เพื่อน�ำ ชนได้เรียนรู้หรือไม่ เม่ือชาวบ้านในชุมชนอนุญาตและ
ข้อมูลไปใช้ในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ท่ีบูรณา สถานศึกษาจงึ จะสามารถเผยแพรอ่ งคค์ วามรตู้ า่ ง ๆ ได้
การมรดกภูมิปัญญาโดยใช้ชุมชนเป็นฐานในการจัดการ
เรียนรู้

3. ความร่วมมือ บทบาทของผู้เรียน/เยาวชน
เป็นการเปิดโอกาสให้ชาวบ้าน ปราชญ์ ภูมิปัญญาท้อง
ถิ่น มสี ่วนร่วมในการเปน็ วิทยากรถา่ ยทอดความรู้ และ 1. ตง้ั ใจและใหค้ วามรว่ มมอื ในการทำ� กจิ กรรม
การจดั ทำ� ฐานขอ้ มลู มรดกภมู ปิ ญั ญาทางวฒั นธรรม เพอ่ื การเรยี นรตู้ ามท่ผี ู้สอนไดม้ อบหมาย
ให้ชาวบ้านในชุมชนได้เห็นคุณค่าของมรดกภูมิปัญญา 2. ศึกษาเรียนรู้และจดบันทึกข้อมูลลงในใบ
ทางวัฒนธรรม และท�ำให้เกิดการถ่ายทอดมรดก งาน/ใบกจิ กรรมตามท่ไี ด้รบั มอบหมาย
ภมู ิปญั ญาใหค้ งอยอู่ ยา่ งยงั่ ยืน

47ลกู หยียะรัง มรดกภมู ิปญั ญาท้องถ่นิ
แห่งชมุ ชนดงต้นหยี

3. น�ำความรู้ท่ีได้รับไปปรับใช้หรือประยุกต์ใช้ บทบาทของครูผู้สอน
ในการประกอบอาชพี หรอื การด�ำรงชีวิตอยา่ งเหมาะสม
4. ร่วมกันสืบทอดภูมิปัญญาที่เก่ียวกับลูกหยี 1. ศึกษาความหมายและความส�ำคัญของ
ยะรัง หรือคิดพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์ให้มีความหลาก มรดกภมู ปิ ญั ญาทางวัฒนธรรม และท�ำความเข้าใจเกยี่ ว
หลายมากยง่ิ ขนึ้ กับมรดกภูมิปญั ญาทางวัฒนธรรม
2. ลงพน้ื ทช่ี มุ ชนตา่ ง ๆ เพอ่ื สำ� รวจขอ้ มลู มรดก
5. ช่วยประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้เกี่ยวกับ ภมู ปิ ญั ญาทางวฒั นธรรมทมี่ อี ยใู่ นชมุ ชนและจดั ทำ� ขอ้ มลู
มรดกภูมิปัญญาลูกหยีให้กับครอบครัวหรือบุคคลทั่วไป มรดกภูมิปญั ญาทางวฒั นธรรม
ไดร้ ับรู้ 3. ขออนุญาตชุมชนในการเก็บรวบรวมข้อมูล
6. ชว่ ยกนั อนรุ กั ษต์ น้ หยที มี่ อี ยใู่ นชมุ ชนและใน หลังจากชุมชนอนุญาตแล้วสามารถด�ำเนินการได้โดยใช้
พนื้ ท่ีอำ� เภอยะรัง และช่วยกันปลกู ทดแทนเพม่ิ เติม เพอื่ แบบฟอรม์ ฐานข้อมูลภมู ิปญั ญาทางวฒั นธรรม
ใหส้ ามารถใช้ประโยชน์ไดอ้ ย่างยัง่ ยนื 4. น�ำข้อมูลมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมมา
ใช้ออกแบบเป็นหลักสูตรรายวิชาใหม่หรือบูรณาการใน
รายวชิ าการศกึ ษานอกระบบระดบั ขนั้ พน้ื ฐาน ทม่ี เี นอ้ื หา
สาระสอดคล้องกับมรดกภูมิปัญญาดังกล่าว โดยจัดท�ำ
เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ และออกแบบกิจกรรมการ
เรยี นรู้ โดยใชร้ ปู แบบการเรยี นการสอนตา่ ง ๆ เชน่ ONIE
MODEL, Project based learning, Problem based
learning หรอื การทศั นศกึ ษา เปน็ ตน้ ออกแบบแนวทาง
การจดั และประเมนิ ผลโดยมงุ่ เนน้ การประเมนิ สภาพจรงิ
และให้ชาวบ้านในชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้
และถา่ ยทอดองคค์ วามรู้ดว้ ย

เมื่อทุกฝ่ายมีส่วนร่วมและเข้าใจบทบาทของ
ตนเองในการถา่ ยทอด การใชป้ ระโยชน์ และการอนรุ กั ษ์
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับลูกหยียะรัง
ซ่ึงถือเป็นภูมิปัญญาท่ีมีความส�ำคัญในเชิงบริบทชุมชน
เศรษฐกิจ ประวัติศาสตร์ และสังคม จะท�ำให้มรดก
ภู มิ ป ั ญ ญ า ส า ม า ร ถ ค ง อ ยู ่ แ ล ะ ส า ม า ร ถ พั ฒ น า ไ ด ้
อย่างยัง่ ยนื

48 ลกู หยียะรัง มรดกภมู ิปัญญาทอ้ งถ่นิ
แห่งชมุ ชนดงต้นหยี

5. สรผุ ลการจดั การเรยี นการสอนและรวบรวม ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษา
ข้อมูลองค์ความรู้ต่าง ๆ เก่ียวกับมรดกภูมิปัญญาทาง ตามอัธยาศัยอ�ำเภอยะรัง ด�ำเนินงานตามพันธกิจหลัก
วฒั นธรรม เพอ่ื จดั ทำ� เปน็ ฐานขอ้ มลู มรดกภมู ปิ ญั ญาทาง ไดแ้ ก่ การจัดการศึกษานอกระบบข้นั พื้นฐาน การศกึ ษา
วัฒนธรรม เมื่อจัดท�ำเสร็จแล้วต้องน�ำฐานข้อมูลที่ได้ไป ต่อเนื่อง และการศึกษาตามอัธยาศัย เพือ่ พัฒนาผู้เรยี น
ให้ชาวบ้านในชุมชนพิจารณาตัดสินใจว่าจะให้มีการเผย และประชาชนกลมุ่ เปา้ หมายในพนื้ ทอี่ ำ� เภอยะรงั เพอ่ื ให้
แพรไ่ ดห้ รอื ไม่ เกดิ การพฒั นาทกั ษะการเรยี นรทู้ จ่ี ำ� เปน็ ในการดำ� รงชวี ติ
6. ในกรณีที่ชาวบ้านในชุมชนอนุญาตแล้ว พัฒนาต่อยอดอาชีพ สามารถสร้างรายได้ให้กับตนเอง
สามารถด�ำเนินการเผยแพร่องค์ความรู้ดังกล่าวได้ และ และชมุ ชน สามารถอยรู่ ว่ มกนั ในสงั คมไดอ้ ยา่ งมคี วามสขุ
เมอ่ื เผยแพรไ่ ปแล้วสักระยะหนึง่ หากชาวบา้ นมาแจง้ วา่ และย่ังยืน ภายใต้การประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของ
ไมอ่ นญุ าตใหเ้ ผยแพรอ่ งคค์ วามรตู้ อ่ ครผู สู้ อนจะตอ้ งหยดุ เศรษฐกิจพอเพียง ในการด�ำเนินงานในพ้ืนท่ีชุมชนนั้น
เผยแพร่ข้อมูลนนั้ ทันที กศน. อ�ำเภอยะรังได้มอยหมายให้ครูและบุคลากร
7. สร้างความตระหนักใหช้ ุมชน ผเู้ รียนไดเ้ หน็ ลงพ้ืนที่ชุมชนเพ่ือเข้าไปช่วยในการส่งเสริมสนับสนุน
คุณค่าของต้นหยียะรัง และมรดกภูมิปัญญาท่ีมีอยู่ใน การเรียนรู้ท่ีบูรณาการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
ชุมชนดงต้นหยี เพื่อให้ชุมชนและผู้เรียนได้ร่วมกัน ณ ชุมชนดงต้นหยี โดยใช้กระบวนการบริหารจัดการ
อนุรักษ์และถ่ายทอดมรดกภูมปิ ัญญาใหค้ งอยู่ตอ่ ไป เพื่อความย่ังยืน “GUMSS Model” มีกระบวนการ
จัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
บทบาทของ กศน. อำ� เภอยะรัง (สถานศกึ ษา) เพ่ือพัฒนาผู้เรียน เยาวชน ประชาชน และชุมชน
ให้มีความรู้ สามารถน�ำไปใช้ในการพัฒนาตนเอง
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม พัฒนาอาชีพ ต่อยอดอาชีพอย่างม่ันคงและย่ังยืน
อัธยาศัยอ�ำเภอยะรัง ในฐานะที่เป็นสถานศึกษา มขี นั้ ตอนดังน้ี
มีพันธกิจหลักในการจัดการศึกษานอกระบบและการ 1) คน้ หาเปา้ (Target) คอื สำ� รวจปญั หาหรอื
ศกึ ษาตามอธั ยาศยั ใหเ้ หมาะสมกบั ผเู้ รยี นและสอดคลอ้ ง ความต้องการของผู้เรียนและประชาชนกลุ่มเป้าหมาย
กับบริบทของชุมชนทอ้ งถนิ่ นนั้ โดยท่มี กี ารจัดการเรยี น เพอื่ คน้ หาเปา้ หมายในการเรยี นรู้ การสง่ เสรมิ การพฒั นา
การสอนท่ีบูรณาการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม อาชีพ และการสร้างรายได้เพิ่มอย่างไรโดยใช้ชุมชน
และประประสิทธิผลได้นั้นจ�ำเป็นต้องอาศัยการมีส่วน เปน็ ฐานในการเรยี นรู้
ร่วมของชาวบา้ นในชมุ ชน ครผู ู้สอน ผูเ้ รียน และสถาน 2) เข้าใจตัวตน (Understanding) คือ
ศึกษา จึงจะท�ำให้การจัดการเรียนการสอนประสบผล การศึกษาและท�ำความเข้าใจภายในชุมชน โดยการถอด
ส�ำเรจ็ ตามวัตปุ ระสงค์ทวี่ างไวไ้ ด้ การทำ� ความเข้าใจชาว บทเรียนของปราญ์ชาวบ้าน ภูมิปัญญาท้องถิ่น
บา้ นในชมุ ชน ครผู สู้ อน ผเู้ รยี น เกยี่ วกบั การมสี ว่ นรว่ มจงึ แต่ละบุคคลในชุมชน ว่าภายในชุมชนมีต้นทุนทาง
เป็นส่ิงจ�ำเป็นและส�ำคัญเพ่ือท�ำให้ผู้เรียนได้เกิดทักษะ ทรพั ยากรธรรมชาติ ทุนทางวัฒนธรรม และทนุ ทางสงั คม
และกระบวนการเรียนรู้ท่ีตอบสนองความต้องการของ อะไรบ้าง จากน้ันรวบรวมเพื่อใช้เป็นแนวทาง
ตนเอง และท�ำให้ชุมชนมีการถ่ายทอด รวมทั้งการใช้ ในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ท่ีบูรณาการมรดก
ประโยชน์จากภูมิปัญญา และการร่วมกันอนุรักษ์มรดก ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ โดยใหช้ มุ ชนมสี ว่ นรว่ มในการวางแผน
ภมู ปิ ญั ญาทีม่ อี ย่ใู นชมุ ชนใหเ้ กิดความยง่ั ยนื

49ลกู หยียะรงั มรดกภมู ิปัญญาท้องถิน่
แหง่ ชมุ ชนดงตน้ หยี

3) คดิ ค้นวธิ ีการ (Method) คือ จัดกิจกรรม กระบวนการบริหารจดั การเพ่ือความยงั่ ยืน
การเรียนรู้ให้ผู้เรียนท่ีสอดคล้องกับตามความต้องการ “TUMSS Model”
และให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการถ่ายทอดองค์ความรู้
โดยใชก้ ระบวนการวจิ ยั ชมุ ชนหรอื การวจิ ยั ทางการศกึ ษา ทง้ั นใี้ นการดำ� เนนิ งานตามกระบวนการบรหิ าร
ตามความเหมาะสมของบรบทพื้นที่ จดั การเพอ่ื ความยง่ั ยนื “GUMSS Model” จะตอ้ งอาศยั
4) ประสานความพอเพยี ง (Sufficiency) คอื วงจรการควบคุมคุณภาพ (PDCA Cycle) หรือวงจร
การนอ้ มนำ� หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใชเ้ ปน็ เดมม่ิง มาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการ คือ
หลกั การนำ� ทางในการจดั การเรยี นการสอนใหก้ บั ผเู้ รยี น ในการด�ำเนินงานจะต้องมี การวางแผนการด�ำเนินงาน
รว่ มกบั แหลง่ เรยี นรทู้ ม่ี อี ยใู่ นชมุ ชน เชน่ แหลง่ เรยี นรกู้ าร (Plan) การลงมือปฏิบัติตามแผน (Do) การตรวจสอบ
ทำ� เกษตรทฤษฎใี หม่ โคก หนอง นา โมเดล แหลง่ เรยี น และติดตามผล (Check) และการปรบั ปรงุ ผล (Action)
รู้ต้นหยยี ักษ์ และการแปรรูปลกู หยียะรัง เพอ่ื ให้ผเู้ รยี น เพ่ือให้บรรลุเป้าหมายในการพัฒนาผู้เรียน เยาวชน
สามารถนำ� ความรไู้ ปใชใ้ นการศกึ ษาและการดำ� รงชวี ติ ได้ ชาวบ้าน ชุมชน อย่างมีประสิทธิภาพ และสอดคล้อง
อยา่ งเหมาะสม และนำ� ไปพฒั นาอาชพี ของตนเองได้ รวม กับเป้าหมายการพัฒนาอยา่ งยัง่ ยนื
ท้งั มกี ารตดิ ตามผลอยา่ งตอ่ เนื่อง
5) ร้อยเรียงความส�ำเร็จ (Successful) คือ
การสรุปผลการดำ� เนินงาน ถอดบทเรียนทปี่ ระสบความ
สำ� เรจ็ นำ� มารวบรวมเปน็ ฐานขอ้ มลู ชมุ ชน เชน่ องคค์ วาม
รู้เกี่ยวกับลูกหยียะรัง ผลงานท่ีประสบความส�ำเร็จ
ผลิตภัณฑ์ชุมชน หนังสือ เรื่อง ลูกหยียะรัง มรดก
ภูมิปญั ญาท้องถิ่น แห่งชมุ ชนดงตน้ หยี เปน็ ต้น จากนน้ั
น�ำองค์ความรู้ที่ได้ไปขออนุญาตจากชุมชนก่อน รวมท้ัง
รวบรวมปญั หา อปุ สรรคตา่ ง ๆ ทพี่ บ เพอื่ ใชเ้ ปน็ แนวทาง
ในการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับผู้
เรียนและสอดคล้องกับบริบทของชุมชน หลังจากน้ัน
ด�ำเนินการเผยแพร่องค์ความรู้ท่ีมีในชุมชนในช่องทาง
ประชาสมั พันธ์ต่าง ๆ ตลอดจนขยายผลไปส่ชู ุมชนอืน่ ๆ
ไดเ้ รยี นรู้

50 ลูกหยยี ะรงั มรดกภมู ปิ ญั ญาท้องถ่ิน
แหง่ ชมุ ชนดงต้นหยี

เปา้ หมายการพฒั นาอย่างยั่งยนื 9. IndustryInnovationandInfrastructure
พัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานท่ีพร้อมรับการเปล่ียนแปลง
สืบเนื่องจากที่องค์การสหประชาชาติ ไดจ้ ดั ทำ� สง่ เสรมิ การปรบั ตวั ใหเ้ ปน็ อตุ สาหกรรมอยา่ งยงั่ ยนื ทงั่ ถงึ
เป้าหมายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable และสนบั สนนุ นวตั กรรม
Development Goals –SDGs) ขึ้นหลงั จากเปา้ หมาย 10. Reduced Inequalities ลดความ
การพฒั นาแหง่ สหสั วรรษ (Millennium Development เหล่ือม ลำ้� ทง้ั ภายในและระหว่างประเทศ
Goals – MDGs) ซึ่งต้องการเสริมสร้างมาตรฐานชีวิต 11. Sustainable Cities and Communities
ความเปน็ อยขู่ องประชาชน ไดส้ นิ้ สดุ ลงเมอ่ื ปี พ.ศ. 2558 ทำ� ใหเ้ มอื งและการตง้ั ถนิ่ ฐานของมนษุ ยม์ คี วามปลอดภยั
ซ่ึงเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนมีท้ังหมด 17 ข้อ ทั่วถึง พร้อมรับความเปล่ียนแปลง และการพัฒนา
ซ่ึงมุ่งหวังจะช่วยแก้ปัญหาท่ีโลกก�ำลังเผชิญอยู่ เช่น อย่างยั่งยืน
ความยากจน ความไม่เท่าเทียม สภาวะโลกร้อน และ 12. Responsible Consumption and
สนั ตสิ ขุ เพอื่ เสรมิ แนวคดิ “ไมเ่ ปน็ การทงิ้ ใครไวข้ า้ งหลงั ” Production รับรองแผนการบริโภค และการผลิต
คาดวา่ จะทำ� สำ� เรจ็ ไดภ้ ายในปี พ.ศ. 2573 มรี ายละเอยี ด ทีย่ ่ังยนื
ดงั นี้ 13. Climate Action ดำ� เนนิ มาตรการเรง่ ดว่ น
1. No Poverty ขจดั ความยากจนทกุ รปู แบบ เพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและ
ทุกสถานท่ี ผลกระทบ
2. Zero Hunger ขจัดความหิวโหย บรรลุ 14. Life Below Water อนุรักษ์และใช้
ความม่นั คงทางอาหาร ส่งเสริมเกษตรกรรมอย่างยัง่ ยืน ประโยชน์จากมหาสมุทรและทรัพยากรทางทะเล
3. Good Health and well-being รับรอง เพือ่ การพฒั นาอยา่ งย่ังยืน
การมสี ขุ ภาพ และความเปน็ อยทู่ ด่ี ขี องทกุ คนทกุ ชว่ งอายุ 15. Life on Land ปกปอ้ ง ฟน้ื ฟู และสง่ เสรมิ
4. Quality Education รับรองการศึกษา การใช้ประโยชนจ์ ากระบบนเิ วศทางบกอยา่ งยั่งยนื
ท่ีเท่าเทียมและท่ัวถึง ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตแก่ 16. Peace and Justice Strong Institutions
ทุกคน สง่ เสรมิ สงั คมสงบสขุ ยตุ ธิ รรม ไมแ่ บง่ แยกเพอ่ื การพฒั นา
5. Gender Equality บรรลุความเทา่ เทียม ท่ยี ่ังยืน
ทางเพศ พัฒนาบทบาทสตรแี ละเด็กผ้หู ญิง 17. Partnerships for the Goals สร้างพลงั
6. Clean Water and Sanitation รบั รอง แห่งการเป็นหุ้นส่วน ความร่วมมือระดับสากล
การมีนำ�้ ใช้ การจัดการน้�ำและสุขาภบิ าลที่ย่ังยืน ต่อการพัฒนาที่ยัง่ ยืน
7. Affordable and Clean Energy รบั รอง
การมีพลังงาน ท่ที กุ คนเขา้ ถึงได้ เชื่อถือได้ยง่ั ยืน ทันสมัย
8. Decent Work and Economic Growth
สง่ เสรมิ การเตบิ โตทางเศรษฐกจิ ทต่ี อ่ เนอื่ งครอบคลมุ และ
ยั่งยืนการจ้างงานทมี่ คี ณุ คา่

51ลกู หยยี ะรัง มรดกภูมิปัญญาทอ้ งถ่ิน
แห่งชมุ ชนดงต้นหยี

เปา้ หมายการพัฒนาท่ียั่งยนื

ที่มาภาพ https://www.sdgmove.com/2017/06/01/goals/

52 ลกู หยยี ะรัง มรดกภมู ปิ ญั ญาท้องถนิ่
แห่งชุมชนดงต้นหยี

สรปุ Economic Growth ส่งเสรมิ การเตบิ โตทางเศรษฐกจิ ท่ี
ตอ่ เนอ่ื งครอบคลมุ และยงั่ ยนื การจา้ งงานทม่ี คี ณุ คา่ ดว้ ย
การสง่ เสรมิ รกั ษา และอนรุ กั ษม์ รดกภมู ปิ ญั ญา การสร้างอาชีพท่ีเก่ียวกับลูกหยียะรัง เป้าหมายที่ 12
ทางวัฒนธรรมให้สามารถคงอยู่คู่กับชุมชนดงต้นหยี Responsible ConsumptionandProduction รับรอง
จำ� เปน็ ตอ้ งอาศยั การมสี ว่ นรว่ มจากทกุ ฝา่ ยทงั้ หนว่ ยงาน แผนการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน โดยใช้ประโยชน์
ภาครัฐและเอกชนในพ้ืนท่ี และผู้ท่ีส�ำคัญท่ีสุด คือ จากลกู หยยี ะรงั และผลผลติ ทางการเกษตรทช่ี มุ ชนผลติ
ชาวบ้านทุกคนในชุมชน ต้องมีส่วนร่วมทั้งในการรับรู้ ได้อย่างหลากหลาย และหมุนเวียนตลอดปี รวมทั้งเป้า
การรว่ มกนั ใชป้ ระโยชน์ การถา่ ยทอดภมู ปิ ญั ญาใหค้ นรนุ่ หมายที่ 15 Life on Land ปกปอ้ ง ฟน้ื ฟู และสง่ เสริม
หลัง เม่ือในชุมชนเกิดการท�ำงานแบบมี่ส่วนร่วมและใช้ การใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางบกอย่างยั่งยืน คือ
ประโยชนจ์ ากทรพั ยากรทม่ี อี ยใู่ นชมุ ชนทอ้ งถน่ิ เพอื่ สรา้ ง การส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากลูกหยีและการเกษตร
รายได้สามารถเล้ียงตนเองและครอบครัวได้แล้ว ย่อมท่ี ผสมผสาน รวมทงั้ การอนรุ กั ษแ์ ละขยายพนั ธต์ุ น้ หยใี หค้ ง
จะสง่ ผลทำ� ใหก้ ารพฒั นาประเทศบรรลเุ ปา้ หมายเพอ่ื การ อยู และเป้าหมายที่ 16 Peace and Justice Strong
พัฒนาอย่างยั่งยืนหลายด้าน มรดกภูมิปัญญาทาง Institutions ส่งเสริมสงั คมสงบสุข ยตุ ิธรรม ไมแ่ บ่งแยก
วัฒนธรรมท่ีเกี่ยวกับลูกหยียะรังนี้ ตอบโจทย์เป้าหมาย เพอ่ื การพัฒนาท่ีย่งั ยนื คือ การส่งเสรมิ ใหช้ มุ ชน ผู้สอน
ในหลายขอ้ เชน่ เปา้ หมายท่ี 2 Zero Hunger การขจดั ผเู้ รยี น ประชาชนทกุ คนมสี ว่ นรว่ มและตระหนกั ถงึ ความ
ความหิวโหย บรรลุความม่ันคงทางอาหาร ส่งเสริม สำ� คญั ของการอนรุ กั ษต์ น้ หยใี หค้ งอยคู่ กู่ บั ชมุ ชนดงตน้ หยี
เกษตรกรรมอยา่ งยง่ั ยนื รวมทงั้ การใชป้ ระโยชนเ์ ปา้ หมาย และพื้นท่ีอ�ำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานีสืบไป รวมท้ัง
ท่ี 4 Quality Education รับรองการศกึ ษาท่เี ท่าเทียม พฒั นาชมุ ชนดงตน้ หยีเพอื่ รองรบั การเตรียมความพร้อม
และทั่วถึง ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตแก่ทุกคน เปน็ สว่ นหน่งึ ของ Learning city ของจังหวดั ปตั ตานีต่อ
ซงึ่ เป็นบทบาทหนา้ ทสี่ �ำคัญของกศน. อำ� เภอยะรัง ทจ่ี ะ ไปในอนาคต
ต้องส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้กับผู้เรียนและ
ประชาชนในพื้นที่ เปา้ หมายท่ี 8 Decent Work and

53ลกู หยยี ะรัง มรดกภมู ปิ ัญญาทอ้ งถ่นิ
แห่งชุมชนดงตน้ หยี

บทสรปุ

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษา และกลมุ่ เปา้ หมายของ กศน. อำ� เภอยะรงั รว่ มกบั ชมุ ชน
ตามอัธยาศัยอ�ำเภอยะรัง ด�ำเนินการจัดการศึกษา ในการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
ที่บูรณาการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในการจัด อัธยาศยั และภาคเี ครือขา่ ยทั้งภาครฐั และเอกชนเข้ามา
การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย สง่ เสรมิ และสนบั สนนุ การจดั กจิ กรรมการเรยี นรโู้ ดยบรู ณ
ซ่ึงผู้เขียนได้ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ ามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม อันจะส่งผลให้ชุมชน
ชุมชนดงต้นหยีเป็นฐานในการออกแบบกิจกรรม และผู้เรียนเกิดการพัฒนาทั้งในเร่ืองของการด�ำรงชีวิต
เนื่องจากภายในชุมชนมีแหล่งเรียนรู้และฐานการเรียนรู้ ทกั ษะการประกอบอาชพี และการสรา้ งรายได้ รวมถงึ การ
ทหี่ ลากหลาย เชน่ ฐานเกษตรผสมผสาน ฐานตน้ หยยี กั ษ์ อนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาและถ่ายทอดให้คนรุ่นใหม่
ฐานการเลีย้ งชนั โรง ฐานโคก หนอง นาโมเดล เป็นตน้ สบื ทอด เมอ่ื ทกุ ชมุ ชนสามารถดำ� เนนิ การไดแ้ บบไทยของ
ซง่ึ เปน็ ชุมชนทมี่ คี วามโดดเด่น นา่ สนใจ และมปี ระโยชน์ เราจะสามารถบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนได้ใน
ตอ่ ผเู้ รยี น โดยมกี จิ กรรมการเรยี นรู้ ดงั นี้ กจิ กรรมสำ� รวจ ท่ีสุด กศน. อำ� เภอยะรงั จะพัฒนาหลกั สูตร “ลกู หยยี ะรงั
และทำ� แผนทชี่ มุ ชน กิจกรรมการวิเคราะหถ์ อดบทเรยี น มรดกภูมิปัญญาท้องถ่ิน แห่งชุมชนดงต้นหยี” ให้เป็น
องค์ความร้ทู เี่ กี่ยวขอ้ งกับลกู หยยี ะรัง การแปรรูปลกู หยี รายวิชาเลือกของสถานศึกษา เพ่ือให้ผู้เรียนการศึกษา
ยะรงั การพฒั นาผลติ ภณั ฑ์บรรจภุ ณั ฑแ์ ละโลโก้การสง่ เสรมิ นอกระบบระดับขั้นพ้ืนฐาน ได้เรียนรู้เก่ียวกับมรดก
การขายผา่ นระบบออนไลน์ และการอนรุ กั ษแ์ ละการใช้ ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมท่ีมีอยู่ในชุมชน ผู้เรียนจะเกิด
ประโยชน์จากภูมิปัญญาที่มีอยู่ในชุมชนดงต้นหยี การเรียนรู้ เห็นช่องทางการใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญา
และเพ่ือให้สอดรับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ในชุมชน และสร้างรายได้สร้างอาชีพและพัฒนาอาชีพ
และเปา้ หมายการพฒั นาของประเทศไทยไดน้ นั้ ชาวบา้ น ของตนเองไดอ้ ยา่ งเหมาะสมตอ่ ไป และกศน. อำ� เภอยะรงั
ในชุมชนต้องตระหนักและเห็นคุณค่าของมรดก จะเผยแพร่องค์ความรู้ท่ีเกี่ยวข้องกับลูกหยียะรัง
ภมู ปิ ญั ญาในชมุ ชน มสี ว่ นรว่ มในการถา่ ยทอดใหเ้ ยาวชน ในช่องทางต่าง ๆ เพื่อให้ผู้ที่สนใจหรือประชาชนท่ัวไป
รุ่นหลังได้สืบสานและต่อยอดอาชีพต่อไป เยาวชน ได้มีส่วนรับรู้ และอาจจะน�ำแนวทางในการด�ำเนินงาน
ในพน้ื ทเ่ี หน็ คณุ คา่ และรว่ มกนั อนรุ กั ษภ์ มู ปิ ญั ญาเกย่ี วกบั ในคร้ังน้ีไปประยุกต์ใช้ในการด�ำเนินงานท่ีสอดคล้องกับ
ลูกหยีและดูแลรักษาต้นหยีในพ้ืนที่ให้คงอยู่กับชุมชน บรบิ ทของพื้นทีอ่ ย่างเหมาะสม
ดงตน้ หยี ในสว่ นของ กศน. อำ� เภอยะรัง ที่จดั การศึกษา
น อ ก ร ะ บ บ แ ล ะ ก า ร ศึ ก ษ า ต า ม อั ธ ย า ศั ย ใ น ร ะ ดั บ
พื้นที่นั้น จะใช้ชุมชนเป็นฐาน ในการพัฒนาผู้เรียน

54 ลูกหยียะรงั มรดกภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถ่ิน
แหง่ ชมุ ชนดงตน้ หยี

ชุมชนดงตน้ หยี

สืบสานภมู ปิ ญั ญา
รว่ มกันอนุรักษ์หยียะรงั อยา่ งยงั่ ยนื

55ลกู หยียะรงั มรดกภมู ิปัญญาทอ้ งถน่ิ
แห่งชุมชนดงตน้ หยี

บรรณานุกรม

กรมทรัพย์สินทางปัญญา. (2546) พระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งช้ีทางภูมิศาสตร์ พ.ศ. 2546. สืบค้น
ที่ http://www.ipthailand.go.th/th/dip-law-2/item/พระราชบัญญัติคุ้มครองส่ิงบ่งชี้ทาง
ภมู ศิ าสตร์ พ-ศ-2546.html. เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2565
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2561) รุกข มรดกของแผ่นดิน. กรุงเทพฯ:. รุ่งศิลป์การพิมพ์ (1977) จ�ำกัด.
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2565). ความหมายของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. สืบค้นท่ี
http://ich.culture.go.th/index.php/th/homeich/meaning
กลุ่มสิ่งบ่งช้ีทางภูมิศาสตร์. (2547). ความรู้เบ้ืองต้น เร่ืองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์. สืบค้นที่
http://www.ipthailand.go.th/th/faq/item/ ความรู้เบ้ืองต้น-เร่ืองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์.
html เมือ่ วันที่ 1 เมษายน 2565
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.(ม.ป.ป.).เมืองโบราณยะรัง. https://thai.tourismthailand.org/Attraction/
เมอื งโบราณยะรงั . เมอื่ วนั ท่ี 7 มนี าคม 2565.
ดลยา ไชยวงศ์. (2563). การส่งเสริมการขาย หมายถึงอะไร มีขั้นตอนการบวนการอย่างไรบ้าง.
สืบค้นที่ https://www.moneywecan.com/promotion-selling/ เมื่อวันท่ี 1 เมษายน 2565
ทรงกลด บางย่ีขัน. (2563). พ่ึงพาผึ้ง. สืบค้นท่ี https://readthecloud.co/stingless-bees/.
เม่อื วนั ท่ี 11 มนี าคม 2565.
ทศพล พันนา (2562). ความเป็นมาของ oocc. สืบค้นที่ http://ubon.nfe.go.th/OOCCUBONNFE/
index.php/2019-05-18-10-41-20. เม่อื วนั ที่ 16 กรกฎาคม 2565
ธนาคารไทยพาณิชย์ จ�ำกัด (มหาชน). (2565). 7 ข้ันตอนการท�ำตลาดออนไลน์ส�ำหรับมือใหม่.
สบื คน้ ท่ี https://www.scb.co.th/th/personal-banking/stories/business-maker/7 - stepsonline-
marketing.html. เมือ่ วนั ที่ 13 มิถนุ ายน 2565
ประทุมรัตน์รัตน์น้อย.(ม.ป.ป.).วิธีเก็บลูกหยีจากต้นหยียักษ์. สืบค้นที่ https://pattaniheritagecity.psu.ac.th/
pattanistory/วิธเี กบ็ ลูกหยีจากต้นหย/. รัง. เม่ือ วนั ท่ี 7 มนี าคม 2565.
วิกิพีเดีย สารานุกรม เสรี. (2565). จังหวัดปัตตานี. สืบค้นท่ี https://th.wikipedia.org/wiki/จังหวัดปัตตานี.
เมอ่ื วันท่ี 17 มีนาคม 2565.
พระราชบัญญตั ิส่งเสรมิ และรกั ษามรดกภมู ปิ ัญญาทางวัฒนธรรม, พ.ศ.255. (2559,1 มนี าคม). ราชกิจจานุเบกษา.
เลม่ ที่ 133 (ตอนท่ี 19 d), หนา้ 1-9.
เมืองชายแดนใต:้ กรณวี เิ คราะห์อ�ำเภอยะรงั จังหวดั ปัตตาน.ี (2558). สืบคน้ ท่ี https://www.pinterest.com/
pin/579768152041442794. เมอ่ื วนั ท่ี 12 มนี าคม 2565.

56 ลกู หยียะรงั มรดกภูมปิ ญั ญาท้องถ่นิ
แหง่ ชุมชนดงตน้ หยี

บรรณานุกรม (ต่อ)

ยุพาพร รูปงาม. (2545). การรส่วนร่วมของข้าราชการส�ำนักงบประมาณ ในการปฏิรูประบบราชการ.
(ภาคนพิ นธ์ศิลปศาสตรมหาบณั ฑิต) กรงุ เทพฯ: สถาบันบณั ฑติ พัฒนบรหิ ารศาสตร.์
ลินินา พุทธิธาร. (2564). มรดกทางวัฒนธรรมท่ีจับต้องไม่ได้. เอกสารประกอบการอบรม. กรุงเทพฯ:
ยูเนสโก กรุงเทพมหานคร.
วนิดา อินทรอ�ำนวย. (2560). พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559.
สบื คน้ ท่ี https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/elaw_parcy/ewt_dl_link.php?nid=1544
เม่อื วนั ที่ 3 มีนาคม 2565
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2565). จังหวัดปัตตานี. สืบค้นท่ี https://th.wikipedia.org/wiki/จังหวัดปัตตานี
เมอื่ วันท่ี 12 มีนาคม 2565.
สมัย เสวครบุรี และทักษิณ อาชวาคม (2551). พืชกินได้ในป่าสะแกรา. วิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
แหง่ ประเทศไทย (วว.), สถาบัน
สรายุทธ ปิตตาระเต และธีรนาฏ ศักด์ิปรีชากุล. (2564). เกสรพืชอาหาร..คุณค่าในน้�ำผึ้งและน้�ำผึ้งชันโรง.
(บทความวิจัย). สบื คน้ ที่ https://www.hrdi.or.th/Articles/Detail/1465. เม่ือวนั ท่ี 12 มีนาคม 2565.
สำ� นักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องคก์ ารมหาชน). (ม.ป.ป.). โคกหนองนาโมเดล หมายถึงอะไรองค์ประกอบ
และประโยชน์ที่จะได้รับ. สืบค้นที่ ://www.arda.or.th/knowledge_detail.php?id=61.
เมื่อวนั ท่ี 18 มีนาคม 2565.
Tiger. (2565). ข้ันตอนการใชง้ าน Canva – คู่มือและวธิ ใี ช้งาน. สบื คน้ ที่ https://thaiwinner.com/how-to-
use-canva/. เม่อื วันท่ี 12 กรกฎาคม 2565

57ลูกหยียะรัง มรดกภมู ิปญั ญาทอ้ งถิน่
แหง่ ชุมชนดงตน้ หยี

ลูกหยียะรงั มรดกภมู ิปญั ญาทอ้ งถ่ิน แหง่ ชมุ ชนดงต้นหยี

ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำ� เภอยะรัง พิมพค์ รัง้ ท่ี 1 พ.ศ. 2565

คณะที่ปรึกษา ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงาน กศน. จงั หวดั ปตั ตานี
นายอดุ ร สิทธิพาธี รองผู้อำ� นวยการส�ำนักงาน กศน. จังหวดั ปัตตานี
นางสุทิศา ซุ่นคง ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อ�ำเภอยะรัง
คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้อำ� นวยการศนู ย์การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั
นางสาวไรวนิ ท์ พลเพชร อำ� เภอยะรงั


คณะผทู้ รงคณุ วฒุ ิ นักวชิ าการอสิ ระ (ผู้เชยี่ วชาญดา้ นการพัฒนาหลักสูตร)
รองศาสตราจารย์ศภุ านัน สิทธิเลิศ
ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. ไพริน เวชธญั ญะกุล สาขาวิชาการทอ่ งเท่ียว โรงเรียนการทอ่ งเทย่ี วและการบรกิ าร
มหาวิทยาลัยสวนดุสติ
อาจารย์ธาชนิ ี ศิวะศลิ ปช์ ัย สาขาวชิ าประถมศึกษา คณะครศุ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยราชภฏั วไลย-
อลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
อาจารย์ธเนศ เรืองเดช สาขาวชิ าคหกรรมศาสตร์ คณะเทคโนโลยกี ารเกษตรและเทคโนโลย-ี
อุตสาหกรรม มหาวทิ ยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
คณุ ลนิ ินา พุทธิธาร Individual Specialist, แผนกวัฒนธรรม ยูเนสโก กรุงเทพมหานคร

ผจู้ ดั ท�ำ ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา สงั กดั กศน. อำ� เภอยะรัง
นายธนวัฒน์ รัตนเดโช

คณะท�ำงาน ข้าราชการครแู ละบคุ ลากรทางการศึกษา สังกดั กศน.อำ� เภอยะรัง
นายธนวัฒน์ รตั นเดโช ครู กศน. ต�ำบล สงั กัด กศน. อ�ำเภอยะรงั
นางลีแน โต๊ะแวมะ ครู กศน. ตำ� บล สังกัด กศน. อ�ำเภอยะรงั
นางสาวแวซไู ฮณี จะปะกิยา ครอู าสาสมคั รประจำ� สถาบนั ศกึ ษาปอเนาะ สงั กดั กศน. อำ� เภอยะรงั
นางสาวนุรมา ดือราแม นักวิชาการศกึ ษา สงั กดั กศน. อ�ำเภอยะรงั
นางสาวฟารดี า เดะแอ ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถ่ิน (ผูใ้ หข้ ้อมูล)
นายโมฮามัดรอสดี มะมิง ภูมปิ ัญญาทอ้ งถ่ิน (ผใู้ ห้ขอ้ มูล)
นางสาวอามีเนาะ บอื ราเฮง

ออกแบบปกและรูปเลม่ ขา้ ราชการครแู ละบุคลากรทางการศกึ ษา กศน.อ�ำเภอยะรงั
นายธนวฒั น์ รัตนเดโช

58 ลกู หยียะรงั มรดกภมู ิปญั ญาท้องถ่นิ
แห่งชมุ ชนดงตน้ หยี

ประวัติย่อของผเู้ ขยี น

ชอื่ -สกุล นายธนวฒั น์ รตั นเดโช
วันดอื นปีเกดิ วันที่ 6 กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. 2536

ประวตั ิการศกึ ษา หลกั สตู รการศกึ ษามหาบณั ฑติ สาขาวชิ าการบรหิ ารการศึกษา วทิ ยาลยั การจดั การ
พ.ศ. 2565 มหาวทิ ยาลยั พะเยา (ก�ำลงั ศกึ ษาต่อ)
หลกั สตู รครศุ าสตรมหาบณั ฑติ สาขาวชิ าการออกแบบการเรยี นการสอนบณั ฑติ วทิ ยาลยั
พ.ศ. 2563 มหาวทิ ยาลัยราชภฏั สวนสนุ ันทา
หลกั สูตรศิลปศาสตรบณั ฑติ สาขาวชิ าคหกรรมศาสตร์ โรงเรียนการเรือน
พ.ศ. 2558 มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสติ


ประวัติการทำ� งาน
พ.ศ. 2558–2560 พนักงานมหาวทิ ยาลยั ต�ำแหนง่ เจา้ หน้าทีส่ �ำนักงาน สงั กัด สถาบันภาษา ศิลปะ
และวฒั นธรรม มหาวิทยาลยั สวนดุสิต (ฝ่ายงานศลิ ปะและวฒั นธรรม)
พ.ศ 2560-2563 พนกั งานมหาวทิ ยาลัย ต�ำแหน่ง เจา้ หนา้ ทสี่ �ำนักงาน สังกดั โรงเรียนการทอ่ งเทีย่ ว
และการบริการ มหาวทิ ยาลยั สวนดุสติ
29 ก.ย. 2563 - ปัจจบุ นั ข้าราชการครูและบคุ ลากรทางการศกึ ษา ตำ� แหนง่ ครูผ้ชู ่วย สังกดั ศูนยก์ ารศึกษา
นอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อำ� เภอยะรัง จงั หวดั ปตั ตานี

ผลงานวจิ ยั
ธนวฒั น์ รตั นเดโช, ธเนศ เรอื งเดช. (2565). ผลสมั ฤทธ์ทิ างการเรยี นและความพึงพอใจท่ีมีตอ่ จดั กจิ กรรมการเรยี นรู้
แบบโครงงานเป็นฐาน วิชาทักษะการประกอบอาชีพ ของนักศึกษาระดับประถมศึกษา ศูนย์การศึกษา
นอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำ� เภอยะรงั . วารสารวจิ ยั และพฒั นา มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั สวนสนุ นั ทา.
14(1), 1-16
ธนวฒั น์ รตั นเดโช. (2565). การพัฒนานวตั กรรมเครอ่ื งแกะเมลด็ ลูกหยีเพือ่ ยกระดบั คุณภาพชีวิตเกษตรกร
อ. ยะรัง จ. ปัตตานี (รายงานผลการวจิ ัย). ปตั ตาน:ี ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั
อำ� เภอยะรงั . (ผู้วจิ ัยรว่ ม)
ธนวัฒน์ รัตนเดโช. (2564). ผลการจัดกิจกรรมการเรยี นรูโ้ ดยบรู ณาการมรดกภูมิปญั ญาทอ้ งถน่ิ เร่อื ง สม้ โอปูโกยะรัง
รายวิชาทักษะการประกอบอาชีพ ของนักศึกษาระดับช้ันประถมศึกษา ศูนย์การศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอัธยาศยั อำ� เภอยะรัง จังหวดั ปัตตานี (รายงานผลการวจิ ยั ). ปตั ตานี:
ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อำ� เภอยะรัง.

59ลกู หยียะรัง มรดกภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ
แห่งชมุ ชนดงตน้ หยี

ธนวฒั น์ รตั นเดโช. (2563). การศึกษาเปรียบเทียบวตั ถปุ ระสงคใ์ นการท่องเท่ียวทีส่ ่งผลต่อแรงจงู ใจในการเดนิ ทาง
ไปทอ่ งเทีย่ วเชงิ กฬี าวิ่งของนักทอ่ งเท่ียวเชงิ กฬี า. วารสารเพอ่ื การพฒั นาการทอ่ งเทีย่ วส่คู วามอย่างยงั่ ยืน,
2(1), 34-49
ธนวฒั น์ รตั นเดโช. (2563). การศกึ ษาความพึงพอใจท่ีมตี ่อคมู่ ือการฝกึ ประสบการณว์ ิชาชีพของนกั ศึกษา
หลักสตู รศลิ ปศาสตรบณั ฑติ สาขาวชิ าการทอ่ งเทีย่ ว โรงเรยี นการทอ่ งเท่ียวและการบรกิ าร .
วารสารวจิ ยั และพัฒนามหาวทิ ยาลยั ราชภัฏสวนสุนนั ทา, 12(1), 151-163.

60 ลกู หยยี ะรงั มรดกภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถ่ิน
แห่งชมุ ชนดงตน้ หยี

" . . . ชุ ม ช น ด ง ต้ น ห ยี เ ป็ น แ ห ล่ ง ที่ มี ต้ น ห ยี จำ น ว น ม า ก ที่ สุ ด ใ น พื้ น ที่
อ . ย ะ รั ง จ . ปั ต ต า นี ช า ว บ้ า น มี ก า ร ใ ช้ ป ร ะ โ ย ช น์ แ ล ะ แ ป ร รู ป ลู ก ห ยี

เ ป็ น ผ ลิ ต ภั ณ์ ต่ า ง ๆ แ ล ะ ยั ง เ ป็ น ส ถ า น ที่ ที่ มี ก า ร อ นุ รั ก ษ์ ต้ น ห ยี
ตั้ ง แ ต่ บ ร ร พ บุ รุ ษ จ น ม า ถึ ง รุ่ น ลู ก ห ล า น แ ล ะ ไ ด้ ร่ ว ม กั น สื บ ท อ ด

อ นุ รั ก ษ์ ภู มิ ปั ญ ญ า เ ห ล่ า นี้ ใ ห้ ค ง อ ยู่ . . . "