กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โครงการจัดหาน้้าสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ต้าบลฝายแก้ว อ้าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน โครงการชลประทานน่าน ส้านักงานชลประทานที่ 2
โครงการจัดหาน้้าสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ต้าบลฝายแก้ว อ้าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน 1. ความเป็นมา ด้วยมณฑลทหารบกที่ 38 ได้มีหนังสือที่ กห.0483.72/454 ลงวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2562 เรื่อง เชิญประชุม แจ้งว่า ตามที่มณฑลทหารบกที่ 38 ได้ด าเนินการตามโครงการทหารพันธุ์ดีในพื้นที่ฐานปฏิบัติการ แสงเพ็ญ กรมทหารพรานที่ 32 เพื่อน้อมน าแนวพระราชด าริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีน าไปสู่การขยายผลให้กับทหารกองประจ าการของหน่วยทหาร และก าลังพลในพื้นที่จังหวัดน่าน อีกทั้งเปนนการเชื่อมโยงไปยังราษรรให้ได้รับประทานผักที่ปลอดภัย และ เปนนการลดรายจ่ายและน าเมล็ดพันธุ์ที่ดีไปใช้ขยายผล เพิ่มรายได้ในครัวเรือนตามพระราชประสงค์ของสมเด็จ พระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีต่อไปนั้น เพื่อให้การด าเนิน โครงการดังกล่าวบรรลุวัตถุประสงค์ในการด าเนินการ มณฑลทหารบกที่ 38 จึงก าหนดจัดการประชุมขับเคลื่อน การด าเนินโครงการ ความโดยละเอียดตามส าเนาหนังสือที่แนบในภาคผนวก กรมชลประทาน โดยส านักงานชลประทานที่ 2 ได้มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายพิจารณาโครงการ ส่วนวิศวกรรมและเจ้าหน้าที่โครงการชลประทานน่าน เข้าร่วมประชุมและตรวจสอบสภาพพื้นที่บริเวณ โครงการทหารพันธุ์ดีร่วมกับพันเอกรุศมนตรีจิณเสน รองผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 38 พันเอกนิรันดร์ชัย ทิพย์กาญจนกุล เสนาธิการมณฑลทหารบกที่ 38 พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง โดยท าการรวบรวมข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้องและศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม เพื่อเปนนแนวทางในการจัดหาน้ าสนับสนุนโครงการให้บรรลุ วัตถุประสงค์ตามแนวพระราชด าริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยาม บรมราชกุมารีโดยท าการขุดลอกอ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด าริเพื่อเพิ่มความจุให้มี ปริมาณกักเก็บน้ าเพิ่มขึ้น ซึ่งจะสามารถช่วยเหลือพื้นที่โครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ให้มีน้ าใช้ ได้อย่างเพียงพอทั่วถึงและครอบคลุมทั้งในด้านการเกษตร ปศุสัตว์ และเพื่อการอุปโภคบริโภคของเจ้าหน้าที่ ทหารในฐานปฏิบัติการแสงเพ็ญ กรมทหารพรานที่ 32 ดังนั้น จึงได้จัดท ารายงานเบื้องต้นโครงการจัดหาน้ า สนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ฉบับนี้ขึ้น 2. วัตถุประสงค์ของโครงการ 2.1 เพื่อเปนนแหล่งน้ าส าหรับพื้นที่โครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 จ านวน 74 ไร่3 งาน 2.2 เพื่อสร้างอาชีพและรายได้ให้แก่ก าลังพลของหน่วยทหาร 2.3 เพื่อให้ราษรรมีแหล่งอาหารที่มีประโยชน์และปลอดภัยปราศจากสารตกค้าง 3. สภาพทั่วไป 3.1 ที่ตั้งโครงการ โครงการจัดหาน้ าสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ตั้งอยู่ที่พิกัด 47QPA 896 - 794 ระวาง 5146 I ล าดับชุด L 7018 ในเขตบ้านบุปผาราม หมู่ที่ 9 ต าบลฝายแก้ว อ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน
ที่ตั้งโครงการ แสดงทตี่ ้ังโครงการจัดหาน า้สนับสนุนโครงการทหารพนัธ์ุดีมณฑลทหารบกที่ 38 พื้นที่แปลงเกษตรและโรงเรือนเลี้ยงสัตว์
3.2 สภาพแหล่งน้้าปัจจุบัน ปัจจุบันพื้นที่โครงการทหารพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 ใช้น้ าจากอ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาว อันเนื่องมาจากพระราชด าริซึ่งเปนนโครงการชลประทานขนาดเล็ก ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2522 โดยมีลักษณะโครงการ ดังนี้ • ลักษณะโครงการ - ที่ตั้ง บ้านบุปผาราม หมู่ที่ 9 ต าบลฝายแก้ว อ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน - พิกัด 47 QPA 896 - 794 ระวาง 5146 I ล าดับชุด L 7018 - พิกัด Decimal Degree Lat 18.7997 Long 100.7990 - พื้นที่รับน้ าฝนเหนือที่ตั้งหัวงาน 2.9 ตารางกิโลเมตร - ความยาวล าน้ าจากต้นน้ าถึงที่ตั้งหัวงาน 2.3 กิโลเมตร - ความลาดเทของล าน้ าบริเวณหัวงาน 1:85 - ปริมาณน้ าฝนเฉลี่ยทั้งปี 1,239.05 มิลลิเมตร - จ านวนวันที่ฝนตกเฉลี่ยทั้งปี 119.5 วัน - ปริมาณน้ าท่ารายปีเฉลี่ย 869,615.09 ลูกบาศก์เมตร - ปริมาณน้ านองสูงสุด Return Period 50 ปี 75.92 ลูกบาศก์เมตร/วินาที - อาคารหัวงาน ประเภท ท านบดิน กว้าง 6.00 เมตร ยาว 204.00 เมตร สูงสุดประมาณ 10.00 เมตร ระดับท้องน้ าประมาณ +294.000 เมตร (รสม.) ระดับน้ าต่ าสุดประมาณ +300.000 เมตร (รสม.) ระดับน้ าเก็บกักประมาณ +303.000 เมตร (รสม.) ระดับน้ าสูงสุดประมาณ +303.700 เมตร (รสม.) ระดับสันท านบดินประมาณ +304.700 เมตร (รสม.) ความจุอ่างฯที่ระดับเก็บกัก 233,455.00 ลูกบาศก์เมตร พื้นที่ผิวอ่างฯที่ระดับเก็บกักประมาณ 40 ไร่ - อาคารประกอบ ท่อส่งน้ าจากอ่างเก็บน้ า ชนิด Concrete Steel Liner ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.30 เมตร ส่งน้ าได้ 0.17 ลูกบาศก์เมตร/วินาที - พื้นที่รับประโยชน์ ฤดูฝน 500 ไร่ (เต็มศักยภาพตามปริมาณน้ าต้นทุน) ฤดูแล้ง 80 ไร่
4. การพิจารณาโครงการเบื้องต้น 4.1 สาเหตุและปัญหาในพื้นที่โครงการ จากการตรวจสอบสภาพพื้นที่ พบว่าบริเวณโครงการทหารพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 ใช้น้ า จากอ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด าริเพียงแหล่งน้ าเดียว โดยสูบน้ าไปยังถังพักน้ าก่อนที่ จะแพร่กระจายไปยังแปลงเกษตร ซึ่งสภาพอ่างเก็บน้ าในปัจจุบันมีตะกอนสะสม ท าให้ไม่สามารถกักเก็บน้ าได้ เต็มศักยภาพ สภาพอ่างเก็บน้้าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด้าริ เครื่องสูบน้้า ถังพักน้้า
4.2 แนวทางการแก้ไขปัญหา จากสภาพปัญหาดังกล่าว เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการทหารพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 ตามแนวพระราชด าริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี คือ การขุดลอกสันดอนบริเวณตื้นเขิน เพื่อให้มีปริมาณน้ าเก็บกักได้เต็มศักยภาพของอ่างเก็บน้ าไว้ใช้ส าหรับ ท าการเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ และสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ ของโครงการทหารพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 4.3 การประเมินความต้องการใช้น้้า จากการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่าการใช้น้ าด้านการเกษตรมีปริมาณน้ าที่ต้องส่งให้กับพื้นที่เพาะปลูก ในฤดูฝน 1,219.47 ลูกบาศก์เมตร/ไร่ และในฤดูแล้ง 1,229.54 ลูกบาศก์เมตร/ไร่ 4.4 การพิจารณาโครงการ จากการศึกษาข้อมูลทางด้านวิศวกรรมสามารถก าหนดลักษณะเค้าโครงเบื้องต้นของโครงการ จัดหาน้ าสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 ดังนี้ • ลักษณะโครงการ - ที่ตั้ง บ้านบุปผาราม หมู่ที่ 9 ต าบลฝายแก้ว อ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน - พิกัด 47 QPA 896 - 794 ระวาง 5146 I ล าดับชุด L 7018 - ขุดลอกอ่างเก็บน้ า ปริมาณดินขุดประมาณ 39,730 ลูกบาศก์เมตร ความจุอ่างฯ ที่ระดับเก็บกักเพิ่มขึ้นจากเดิม 233,455 ลูกบาศก์เมตร เปนน 273,185 ลูกบาศก์เมตร 4.5 การประมาณราคาค่าก่อสร้าง - ราคาค่าก่อสร้างของโครงการประมาณ 3.00 ล้านบาท 5. ผลการด้าเนินการ 5.1 การขุดลอกอ่างเก็บน้้าห้วยทรายขาว กรมชลประทาน โดยโครงการชลประทานน่านได้ด าเนินการขุดลอกอ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาวอัน เนื่องมาจากพระราชด าริ หมู่ที่ 9 บ้านบุปผาราม ต าบลฝายแก้ว อ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน งบประมาณ 989,674.30 บาท เริ่มด าเนินการเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2563 ปริมาณงานดินขุดจ านวน 39,730 ลูกบาศก์เมตร ท าให้ความจุอ่างฯ ที่ระดับเก็บกักเพิ่มขึ้นจากเดิม 233,455 ลูกบาศก์เมตร เปนน 273,185 ลูกบาศก์เมตร ส าหรับการใช้น้ าของอ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด าริเพื่อการอุปโภคของ กรมทหารพรานที่ 32 ก าลังพลรวม 100 นาย และสนับสนุนกิจกรรมโครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ประมาณ 75 ไร่ ปัจจุบันอ่างมีปริมาณน้ า (มีนาคม 2563) 90,000 ลูกบาศก์เมตร ใช้น้ าเฉลี่ยสัปดาห์ละ 2,000 ลูกบาศก์เมตร หรือเฉลี่ยใช้น้ าวันละ 285 ลูกบาศก์เมตร คาดการณ์อีก 4 เดือนข้างหน้า (มีนาคม - มิถุนายน 2563) จะใช้น้ าอีกประมาณ 32,000 ลูกบาศก์เมตร ซึ่งมีปริมาณน้ าเพียงพอในการสนับสนุนโครงการทหาร พันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 5.2 ในกรณีฝนทิ้งช่วง หากเกิดเหตุการณ์ฝนทิ้งช่วง มีปริมาณน้ าไม่เพียงพอ กรมชลประทาน โดยโครงการชลประทาน น่านจะด าเนินการติดตั้งเครื่องสูบน้ าเคลื่อนที่ขนาด 0.3 ลูกบาศก์เมตร/วินาที สูบน้ าจากแม่น้ าน่าน ระยะทาง ประมาณ 750 เมตร มาเติมที่อ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด าริ
5.3 ผลประโยชน์ของโครงการ 5.3.1 สามารถช่วยเหลือพื้นที่โครงการทหารพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 ในกิจกรรมต่างๆ ได้ตลอดทั้งปี 5.3.2 สามารถเปนนแหล่งน้ าส าหรับการอุปโภคบริโภคของก าลังพลรวม 100 นาย 5.3.3 สามารถเปนนแหล่งผลิตพืชผักปลอดสารพิษ และขยายผลสู่ชุมชนได้
ภาคผนวก N
ระวาง 5146 I ล้าดับชุด L 7018 โครงการจัดหาน้้าสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี บ้านบุปผาราม หมู่ที่ 9 ต้าบลฝายแก้ว อ้าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน มาตราส่วน 1:50,000 พื้นที่รับประโยชน์ทหารพันธุ์ดี อ่างเก็บน้้าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด้าริ (พิกัด 47 QPA 896-794) ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปี 2522 ความจุที่ระดับเก็บกัก 0.233 ล้านลูกบาศก์เมตร จุดติดตั้งเครื่องสูบน้้าเคลื่อนที่ ระยะทาง 750 เมตร (กรณีฝนทิ้งช่วง)
ส าหรับการใช้น้ าของอ่างเก็บน้ าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด าริเพื่อกา 100 นาย และสนับสนุนกิจกรรมโครงการทหารพันธุ์ดี มณฑลทหารบกที่ 38 ประมาณ 75 ไร่ ลูกบาศก์เมตร ใช้น้ าเฉลี่ยสัปดาห์ละ 2,000 ลูกบาศก์เมตร หรือเฉลี่ยใช้น้ าวันละ 285 ลูกบาศ มิถุนายน 2563) จะใช้น้ าอีกประมาณ 32,000 ลูกบาศก์เมตร ซึ่งมีปริมาณน้ าเพียงพอในการสนับ ผังบริเวณ โครงการทหา จุด อธิบดีกรมชลประทาน กราบบังคมทูลรายงาน
พื้นที่เลี้ยงเปนด จ านวน 10 ไร่ 99 ตารางวา พื้นที่ผลิตเมล็ดพันธุ์ผัก 7 ไร่ 94 ตารางวา พื้นที่ปลูกผักปลอดภัย 6 ไร่ 23 ตารางวา ปลูกไผ่ 3 งาน 96 ตารางวา อื่นๆ 45 ไร่ 1 งาน 81 ตารางวา รวมทั้งสิ้น 74 ไร่ 3 งาน รอุปโภคของกรมทหารพรานที่ 32 ก าลังพลรวม ปัจจุบันอ่างมีปริมาณน้ า (มีนาคม 2563) 90,000 ศก์เมตร คาดการณ์อีก 4 เดือนข้างหน้า (มีนาคม - บสนุนโครงการทหารพันธุ์ดีจังหวัดน่าน รพันธุ์ดีมณฑลทหารบกที่ 38 N
ผังบริเวณ โครงการทหารพันธุ์ดีมณ จุด อธิบดีกรมชลประทาน กราบบังคมทูลรายงาน
ณฑลทหารบกที่ 38 หลังการด้าเนินการขุดลอกแล้วเสร็จ N
กิจกรรม ขุดลอกอ่างเก็บน้้าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด้าริ
กิจกรรม ขุดลอกอ่างเก็บน้้าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด้าริ
กิจกรรม ขุดลอกอ่างเก็บน้้าห้วยทรายขาวอันเนื่องมาจากพระราชด้าริ