สื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์ สัดส่วนชวนคิด

สื่อการสอนคณิตศาสตร์ สัดส่วนชวนคิด จัดท าโดย นางสาวจิติมาฆ์ หัตถสาร รหัสนักศึกษา 60101207118 สาขาคณิตศาสตร์ คณะครุศาสตร์ ชั้นปีที่3 เสนอ อาจารย์ ผกาพรรณ วะนานาม รายงานเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชา การสร้างสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (21033305) มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ภาคเรียนที่2 ปีการศึกษา 2562

ค าน า รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาการสร้างสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (21033305) จัดท า ขึ้นเพื่อศึกษาและสร้างสรรค์สื่อสิ่งประดิษฐ์“สัดส่วนชวนคิด” ที่ใช้ส าหรับจัดการเรียนการสอน วิชาคณิตศาสตร์เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาของ เรื่อง สัดส่วน และเป็น การพัฒนาทักษะด้านการแก้ไขปัญหา การเชื่อมโยง การให้เหตุผล และการคิดสร้างสรรค์สร้าง เจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้วิชาคณิตศาสตร์ผู้จัดท าสร้างสื่อการเรียนรู้ขึ้นมาในรูปของกระดานโจทย์ จ าลองที่เปลี่ยนแปลงค่าได้เพื่อเป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และให้นักเรียนเกิดการ เรียนรู้คณิตศาสตร์อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเนื้อหาภายในเล่มประกอบไปด้วย ที่มาและ ความส าคัญ เนื้อหาตามหลักวิชา วัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอนการประดิษฐ์ภาพสื่อส าเร็จ ตัวอย่าง กิจกรรมการเรียนรู้ การใช้สื่อหรือกติกาในการใช้สื่อการเรียนรู้ วัตถุประสงค์ของการใช้สื่อการ เรียนรู้ประโยชน์ของสื่อการเรียนรู้ ตลอดจนวิธีเทคนิคการใช้สื่อการเรียนรู้ที่ดี ผู้จัดท ามีความสนใจในการสร้างสื่อการเรียนรู้ชนิดนี้ขึ้นมา เนื่องจากในชีวิตประจ าวันมัก พบเห็นการประยุกต์ใช้ความรู้ เรื่อง สัดส่วน ในการเปรียบเทียบสิ่งต่างๆ และมีสถานการณ์ จ านวนมากแสดงให้เห็นว่าสัดส่วน นั้นสามารถเชื่อมโยงคณิตศาสตร์กับชีวิตประจ าวันได้เป็นอย่าง ดีและสามารถน าไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายเมื่อมีการเรียนรู้อย่างเข้าใจ และครอบคลุม ผู้จัดท าขอขอบพระคุณ อาจารย์ผกาพรรณ วะนานาม ที่ให้ค าแนะน าในการวางแผน จัดท าชิ้นงาน และรูปเล่มรายงานมาโดยตลอดจนส าเร็จลุล่วงได้ด้วยดี ผู้จัดหวังว่ารายงานเล่มนี้ จะมีประโยชน์ต่อการเรียนการสอนของครู และผู้ที่สนใจศึกษาเป็นอย่างมาก หากผิดพลาด ประการใด ขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย นางสาวจิติมาฆ์ หัตถสาร นักศึกษาสาขาวิชาคณิตศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

สารบัญ เนื้อหา หน้า ที่มาและความส าคัญ .............................................................................................................1 ชื่อสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์.................................................................................................2 ผู้จัดท า..................................................................................................................................2 มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด..................................................................................................2 จุดประสงค์............................................................................................................................2 เนื้อหาตามหลักวิชา...............................................................................................................3 การสร้างสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์........................................................................................8 วัสดุอุปกรณ์.............................................................................................................8 ขั้นตอนในการประดิษฐ์..........................................................................................11 ตัวอย่างกิจกรรมการเรียนรู้....................................................................................15 การใช้สื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด.......................................................................16 วัตถุประสงค์ของการใช้สื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด..........................................................17 ประโยชน์สื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด...............................................................................17 เทคนิคการใช้สื่อการเรียนรู้ที่ดี.............................................................................................17

1 ที่มาและความส าคัญ คณิตศาสตร์มีบทบาทส าคัญยิ่งต่อความส าเร็จในการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เนื่องจาก คณิตศาสตร์ช่วยให้มนุษย์มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์คิดอย่างมีเหตุผลเป็นระบบมีแบบแผน สามารถ วิเคราะห์ปัญหาหรือสถานการณ์ได้อย่างรอบคอบและถี่ถ้วนช่วยให้คาดการณ์วางแผน ตัดสินใจ แก้ปัญหาได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและสามารถน าไปใช้ในชีวิตจริงได้อย่างมี ประสิทธิภาพ นอกจากนี้คณิตศาสตร์ยังเป็นเครื่องมือในการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี และศาสตร์อื่นๆ อันเป็นรากฐานในการพัฒนาทรัพยากรบุคคลของชาติให้มีคุณภาพและพัฒนา เศรษฐกิจของประเทศให้ทัดเทียมกับนานาชาติการศึกษาคณิตศาสตร์จึงจ าเป็นต้องมีการพัฒนา อย่างต่อเนื่องเพื่อให้ทันสมัยและสอดคล้อง กับสภาพเศรษฐกิจสังคมและความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีที่เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในยุคโลกาภิวัตน์ (กระทรวงศึกษาธิการ, 2560, หน้า 1) จากอดีตจนถึงปัจจุบัน “ครูเป็นผู้มีบทบาทส าคัญยิ่งในการก าหนดอนาคตของคนใน ชาติ” เพราะครูเป็นผู้ที่ใกล้ชิดผู้เรียนที่สุด ครูจึงมีภาระหน้าที่ในการเตรียมความพร้อมสร้างเสริม สติปัญญา เป็นผู้ให้เครื่องมือในการแสวงหาความรู้และเป็นผู้จุดประกายแห่งการเรียนรู้ กระตุ้น การใฝ่ รู้ใฝ่ เรียนให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้สิ่งใหม่ได้ ไม่กลัวความล าบากมีความเพียรพยายามใน การเสาะแสวงหาความรู้อยู่ตลอดเวลารวมทั้งปลูกฝังกล่อมเกลา คุณธรรม จริยธรรมและค่านิยม ที่พึงประสงค์ สอนทักษะชีวิตให้สามารถท างานและด ารงชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้ สิ่งส าคัญครูต้องมีจิต เมตตากรุณาผู้เรียนเป็นพื้นฐาน มีอุดมการณ์ทุ่มเท เสียสละ มีความจริงใจ เป็นแบบอยางที่ดี ให้แก่ศิษย์ และมุ่งมันพัฒนาการศึกษาของชาติ(สุเทพ บุญศิริ, 2552,หน้า 20) ดังนั้น การจัดการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ในชั้นเรียนให้เกิดความน่าสนใจอยู่เสมอจึงมี ความส าคัญเป็นอย่างมาก ซึ่งนอกจากครูนักเรียน และเทคนิควิธีการต่างๆ แล้ว การใช้สื่อการ เรียนการสอนยังเป็นการสร้างความตื่นตัวให้ผู้เรียนอยากเรียนรู้และสร้างบรรยากาศในการสอน ให้น่าสนใจยิ่งขึ้น ช่วยให้เกิดการเรียนรูอย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย ผู้จัดท าจึงมีความสนใจในการสร้างสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์“สัดส่วนชวนคิด” ส าหรับ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เพื่อใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ เรื่อง สัดส่วน เพราะจะช่วยให้นักเรียนได้เรียนรู้จากวิธีการที่หลากหลาย ให้นักเรียนเข้าใจเนื้อหาที่มี ความซับซ้อนได้ง่ายขึ้น ช่วยกระตุนความสนใจของนักเรียน ท าให้ไม่รูสึกเบื่อหน่ายในการเรียน และสามารถเรียนคณิตศาสตร์อย่างมีความสุข ซึ่งจะช่วยพัฒนาให้ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนวิชาคณิตศาสตร์ในระดับที่สูงขึ้น พร้อมทั้งสามารถน ามาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวันได้

2 การสร้างสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์ ชื่อสื่อการเรียนการสอน : สัดส่วนชวนคิด ระดับชั้นที่ใช้สอน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ผู้จัดท า : นางสาวจิติมาฆ์หัตถสาร รหัส 60101207118 สาขาคณิตศาสตร์ คณะครุศาสตร์ ชั้นปีที่ 3 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระที่ 1 จ านวนและพีชคณิต มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด มาตรฐาน ค 1.1 เข้าใจความหลากหลายของการแสดงจ านวน ระบบจ านวน การ ด าเนินการของจ านวน ผลที่เกิดขึ้นจากการด าเนินการ สมบัติของการด าเนินการ และน าไปใช้ ตัวชี้วัด ม.1/3 เข้าใจและประยุกต์ใช้อัตราส่วน สัดส่วน และร้อยละ ในการแก้ปัญหา คณิตศาสตร์และปัญหาในชีวิตจริง 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ ด้านความรู้ (K) 1) นักเรียนสามารถบอกความหมายของสัดส่วนได้ 2) นักเรียนสามารถยกตัวอย่างสัดส่วนในชีวิตประจ าวันได้ ด้านทักษะ และกระบวนการ (P) 1) นักเรียนสามารถหาจ านวนที่แทนด้วยตัวแปรในสัดส่วนที่ก าหนดให้ได้ 2) นักเรียนสามารถแก้โจทย์ปัญหาสัดส่วนได้ 3) นักเรียนสามารถใช้ภาษาและสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ในการสื่อสารการสื่อ ความหมายได้อย่างถูกต้อง ด้านเจตคติ คุณธรรม จริยธรรม (A) 1) นักเรียนกล้าแสดงออกในการแก้โจทย์ปัญหา 2) นักเรียนมีความกระตือรือร้นในหาค าตอบ 3) นักเรียนมีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย

3 3. เนื้อหาตามหลักวิชา จงพิจารณาอัตราส่วน 2 : 5 และ 6 : 15 จะเห็นว่า ผลการคูณไขว้ของจ านวนแรกกับจ านวนหลังของ 5 2 และ 15 6 คือ 2 × 15 = 30 และ 5 × 6 = 30 จะได้ว่า 5 2 = 15 6 นั่นคือ 2 : 5 = 6 : 15 (อ่านว่า 2 ต่อ 5เท่ากับ 6 ต่อ 15) เรียกประโยคที่แสดงการเท่ากันของอัตราส่วนสองอัตราส่วนว่า “สัดส่วน” ประโยคที่แสดงการเท่ากันของอัตราส่วนสองอัตราส่วน เรียกว่า สัดส่วน นักเรียนทราบมาแล้วว่าการหาอัตราส่วนที่เท่ากันสามารถท าได้โดยใช้หลักการคูณ หลักการหาร หรือการคูณไขว้ ดังนั้นในกรณีที่มีตัวแปรซึ่งแทนจ านวนที่ไม่ทราบค่าในสัดส่วนจะ สามารถหาจ านวนที่แทนตัวแปรในสัดส่วนโดยใช้วิธีการดังกล่าวข้างต้น ดังตัวอย่างต่อไปนี้ ตัวอย่างที่1 จงหาค่าของ m ในสัดส่วน 7 6 = m 30 วิธีท า วิธีที่1 หาอัตราส่วนที่เท่ากันโดยใช้หลักการคูณ จาก 7 6 = 7 x 5 6 x 5 = 35 30 จะได้ m 30 = 35 30 m = 35 ดังนั้น ค่าของ m คือ 35 วิธีที่2 ใช้การคูณไขว้และการแก้สมการ จาก 7 6 = m 30 จะได้ 6 × m = 7 × 30 m = 6 7 x 30 m = 35 ดังนั้น ค่าของ m คือ 35 ตอบ

4 ตัวอย่างที่ 2 จงหาค่าของ b ในสัดส่วน 8 : 20 = x : 5 วิธีท า หาอัตราส่วนที่เท่ากันโดยใช้หลักการหาร จาก 8 : 20 = x : 5 จะได้ 20 8 = ÷ 4 ÷ 4 20 8 = 5 2 5 2 = 5 x x = 2 ดังนั้น ค่าของ x คือ 2 ตอบ ตัวอย่างที่ 3 จงหาค่าของ m ในสัดส่วน 3 : 5 = m : 2.5 วิธีท า จาก 3 : 5 = m : 2.5 จะได้ 5 3 = 2.5 m 3 × 2.5 = 5 × m m = 5 3 x 2.5 m = 1.5 ดังนั้น ค่าของ m คือ 1.5 ตอบ การแกโจทย์ปัญหาโดยใช้สัดส่วน จงพิจารณาโจทย์ปัญหาต่อไปนี้ ชาวบ้านและนักเรียนกลุ่มหนึ่งต้องการปลูกต้นโกงกางและต้นล าพูในป่าชายเลนแห่ง หนึ่งโดยให้จ านวนต้นโกงกางต่อจ านวนต้นล าพูเป็น 5 : 7 เมื่อปลูกต้นโกงกางและต้นล าพูเสร็จ แล้วพบว่า มีจ านวนต้นล าพูทั้งหมด 63 ต้น อยากทราบว่าชาวบ้านและนักเรียนกลุ่มนี้ปลูกต้น โกงกางทั้งหมดกี่ต้น จากอัตราส่วน 5 : 7 ที่โจทย์ก าหนดเป็นการเปรียบเทียบระหว่างจ านวนต้นโกงกางกับ จ านวนต้นล าพู ดังนั้น หากต้องการทราบว่าชาวบ้านและนักเรียนกลุ่มนี้ปลูกต้นโกงกางกี่ต้น สามารถหา จ านวนต้นโกงกางได้ โดยใช้หลักการคูณหรือใช้สัดส่วน แต่ในที่นี้จะใช้สัดส่วนในการหาจ านวนต้น โกงกาง ดังนี้

5 5 : 3 = x : 30 เมื่อ x แทนจ านวนไข่เป็ด 5 : 3 = 30 : x เมื่อ x แทนจ านวนไข่เป็ด ก าหนดให้จ านวนต้นโกงกางมีx ต้น เมื่อมีจ านวนต้นล าพูทั้งหมด 63 ต้น จะได้ อัตราส่วนจ านวนต้นโกงกางต่อจ านวนต้นล าพู เป็น x : 63 จากอัตราส่วนที่ก าหนดให้สามารถน ามาเขียนเป็นสัดส่วนได้ดังนี้ 5 : 7 = x : 63 หรือ 7 5 = 63 x เมื่อหาค่าของ x ในสัดส่วน 7 5 = 63 x ก็จะทราบว่าป่าชายเลนแห่งนี้มีต้นโกงกาง จ านวนกี่ต้น ข้อควรระวัง จ านวนไข่ไก่ต่อจ านวนไข่เป็ดเป็น 5 : 3 ถ้ามีจ านวนไข่ไก่30 ฟอง จะมีจ านวนไข่เป็ดกี่ฟอง จากอัตราส่วนที่ก าหนดให้สามารถน ามาเขียนเป็นสัดส่วน ได้ดังนี้ การแก้โจทย์ปัญหาเกี่ยวกับสัดส่วน ในที่นี้เสนอแนวการแก้ปัญหาโดยใช้แนวคิดของโพลยา ซึ่งมี 4 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นที่1 ท าความเข้าใจโจทย์ปัญหา โดยพิจารณา 1) สิ่งที่โจทย์ถาม 2) สิ่งที่โจทย์ก าหนด ขั้นที่2 วางแผนแกปัญหา น าจ านวนที่โจทย์ก าหนดจ านวนที่โจทย์ถามเขียนสัดส่วนแสดงอัตราส่วนโดย ให้จ านวนในแต่ละอัตราส่วนมีล าดับเดียวกัน ดังนี้ ขั้นที่3 ด าเนินการตามแผนที่วางไวเพื่อหาค่าตัวแปร โดยใช้ความรู้เรื่องสัดส่วนและการแก้สมการ ขั้นที่4 ตรวจสอบค าตอบ จ านวนที่หนึ่ง (สิ่งเดียวกัน) จ านวนที่สอง (สิ่งเดียวกัน) =

6 ตัวอย่างที่ 2 โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ ตามแนวพระราชด าริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว - ภูมิพลอ ดุลยเดช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่9) จะจัดสรรที่ท ากินให้เหมาะสม โดยแบ่งพื้นที่ในการท า นาต่อพื้นที่ปลูกพืชสวน และพืชไรต่อพื้นที่สร้างบ่อกักเก็บน้ าต่อพื้นที่สร้างบ้านเรือนและถนน เป็น 30 : 30 : 30 : 10 ถ้าลุงค าด าเนินตามโครงการนี้และใช้พื้นที่ในการท านา 540 ตาราง วา จงหาวา ลุงค ามีจ านวนที่ดินทั้งหมดกี่ตารางวา วิธีท า ขั้นที่1 ท าความเข้าใจโจทย์ปัญหา โดยพิจารณา 1) สิ่งที่โจทย์ถาม คือ จ านวนที่ดินทั้งหมดของลุงค า 2) สิ่งที่โจทย์ก าหนด คือ พื้นที่ในการท านาต่อพื้นที่ปลูกพืชสวนและพืชไรต่อ พื้นที่สร้างบ่อกักเก็บน้ าต่อพื้นที่สร้างบ้านเรือนและถนนเป็น 30 : 30 : 30 : 10 และลุงค าใช้พื้นที่ในการ ท านา 540 ตารางวา ขั้นที่2 วางแผนแกปัญหา โดยใช้สัดส่วน จากอัตราส่วนพื้นที่ในการท านาต่อพื้นที่ปลูกพืชสวนและพืชไร่ต่อพื้นที่ สร้างบ่อกักเก็บน้ าต่อพื้นที่สร้างบ้านเรือนและถนนเท่ากับ 30 : 30 : 30 : 10 จะได้อัตราส่วนพื้นที่ในการท านาต่อพื้นที่ปลูกพืชสวนและพืชไร่ต่อพื้นที่ สร้างบ่อกักเก็บน้ าต่อพื้นที่สร้างบ้านเรือนและถนนต่อพื้นที่ทั้งหมดเท่ากับ 30 : 30 : 30 : 10 จากจ านวนที่โจทย์ถามและจ านวนที่โจทย์ก าหนด จะได้ว่า ให้ลุงค ามีที่ดินทั้งหมด a ตารางวา เมื่อลุงค าใช้พื้นที่ในการท านา 540 ตารางวา น าจ านวนที่โจทย์ถามต่อจ านวนที่โจทย์ก าหนดกับอัตราส่วนพื้นที่ในการ ท านาต่อพื้นที่ทั้งหมดเขียนสัดส่วนโดยพื้นที่ทั้งหมดเป็นจ านวนที่หนึ่ง และพื้นที่ ที่ใช้ในการท านาเป็นจ านวนที่สองของอัตราส่วนทั้งสองชุด ดังนี้ พื้นที่ทั้งหมด พื้นที่ที่ใช้ในการท านา =

7 ขั้นที่3 ด าเนินการตามแผนที่วางไวเพื่อหาค่าตัวแปร ใช้การคูณไขว้และการแก้สมการ จาก 540 a = 540 a จะได้ a = 30 100 x 540 = 1,800 นั่นคือ ลุงค ามีที่ดินทั้งหมด 1,800 ตารางวา ขั้นที่4 ตรวจสอบค าตอบ ถ้าลุงค ามีพื้นที่ทั้งหมด 1,800 ตารางวา แบ่งพื้นที่เพื่อใช้ในการท านา เป็นจ านวน 540 ตารางวา อัตราส่วนของพื้นที่ทั้งหมดต่อพื้นที่ในการท านาเป็น 1,800 : 540 หรือ 100 : 30 ซึ่งเป็นไปตามที่โจทย์ก าหนด ดังนั้น ลุงค ามีที่ดินทั้งหมด 1,800 ตารางวา ตอบ ที่มา : http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/ 1520217839_example.pdf

8 6. การสร้างสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์ วัสดุอุปกรณ์ 1) ดินสอและยางลบ 2) แผ่นรองกรีด 3) ไม้บรรทัด 4) กระดาษหลังรูป 5) สีไม้ 6) คัตเตอร์

9 7) สติ๊กเกอร์ใส 8) กระดาษสี 9) กาว 10) กรรไกร 11) กระดาษลัง 12) แกนพลาสติก

10 13) กระดาษมันปู 14) แผ่นพลาสติกใส 15) กาวสองหน้า 16) น็อต 17) แม่เหล็ก

11 ขั้นตอนในการประดิษฐ์ 1) เตรียมวัสดุ อุปกรณ์ให้ครบถ้วน และหยิบจับง่าย 2) ตัดกระดาษหลังรูปให้เป็นรูปสี่เหลี่ยม 3 ขนาด คือ 2.1) รูปสี่เหลี่ยมขนาด 40 เซนติเมตร x 40 เซนติเมตร เพื่อใช้เป็นกระดาน 2.2) รูปสี่เหลี่ยมขนาด 7 เซนติเมตร x 10 เซนติเมตร เพื่อใช้เป็นบัตรค าถาม 2.3) รูปสี่เหลี่ยมขนาด 2 เซนติเมตร x 5 เซนติเมตร เพื่อใช้เป็นตัวเลขสมการ 3) ตัดกระดาษมันปูเป็นรูปสี่เหลี่ยมส าหรับใช้ห่อกระดาษหลังรูป 2 ขนาด คือ 3.1) รูปสี่เหลี่ยมขนาด 9 เซนติเมตร x 12 เซนติเมตร เพื่อใช้ห่อบัตรค าถาม 3.2) รูปสี่เหลี่ยมขนาด 4 เซนติเมตร x 9 เซนติเมตร เพื่อใช้เป็นบัตรค าถาม

12 4) เขียนโจทย์ที่จะใช้และเขียนเลขโดด จ านวน 3 ชุด ตกแต่งให้สวยงาม แล้วติดลงใน บัตรที่เตรียมไว้ 5) ตัดกระดาษลังให้เป็นรูปแปดเหลี่ยม จ านวน 2 แผ่น เจาะรูตรงกลาง แล้วห่อด้วย กระดาษมันปูเพื่อท ากงล้อสุ่มตัวเลข และโบนัส 6) เขียนตัวเลขและรายการโบนัส แล้วติดลงบนกงล้อ และยึดด้วยน็อต

13 7) ท ากล่องหมุนตัวเลข จ านวน 4 กล่อง โดยมีส่วนประกอบคือ กระดาษม้วนตัวเลข แกนหมุนพลาสติก และกล่องใส่ 8) ตัดพลาสติกใสขนาด 6 เซนติเมตร x 6 เพื่อท าช่องใส่ตัวเลข 9) ติดทุกส่วนลงบนกระดาน ตามส่วนที่ก าหนดไว้

14 10) สื่อการเรียนรู้คณิตศาสรต์สัดส่วนชวนคิด ที่พร้อมใช้งาน 11) บรรจุภัณฑ์ของสื่อการเรียนรู้คณิตศาสตร์สัดส่วนชวนคิด

15 8. ตัวอย่างกิจกรรมการเรียนรูโดยใช้สื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด เป็นส่วนหนึ่งในการเรียน การสอน 8.1 ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างแรงจูงใจ (Motivation) ครูตั้งเล่าเรื่องราวการฝากเงิน และค าถามว่า “เมื่อวานครูไปธนาคารเพื่อฝากเงิน แล้ว ธนาคารบอกดอกเบี้ยที่จะได้รับในแต่ละปีว่า ถ้าฝากเงินในธนาคาร 5,000 บาท จะได้ดอกเบี้ยปี ละ 10 บาท แต่ครูเตรียมเงินไปฝาก 20,000 บาท ถ้าครูอยากรู้ว่าครูจะได้ดอกเบี้ยเท่าใดเมื่อครบ ก าหนด 1 ปีครูต้องท าอย่างไร” เพื่อเป็นการน าเข้าสู่บทเรียน แนวค าตอบ : ใช้ความรู้เรื่องสัดส่วนในการหาค าตอบ 8.2 ขั้นที่ 2 ขั้นการเรียนรู้โดยตรง (Active Learning) 1) แบ่งกลุ่มนักเรียนกลุ่มละ 4-5 คน โดยการจับสลากต่อเพลง คือ การร้องเพลงต่อกัน คนละท่อน นักเรียนที่ได้เพลงเดียวกันอยู่กลุ่มเดียวกัน 2) ครูให้นักเรียนสืบค้นความหมายของสัดส่วน ตัวอย่างสัดส่วน เช่น 1 : 40 เท่ากับ 3 : 120 และก าหนดให้แต่ละกลุ่มยกตัวอย่างการหาค าตอบปัญหาสัดส่วนกลุ่มละ 1 วิธี จากทั้งหมด 3 วิธี (ซ้ าได้ตามการพิจารณาจากจ านวนกลุ่ม) เช่น อัตราส่วนของคะแนนการสอบวิชา คณิตศาสตร์ที่ชาติชายได้ต่อคะแนนที่สมหญิงท าได้เท่ากับ 4 : 7 ถ้า สมหญิงสอบได้56 คะแนน ชาติชายจะสอบได้กี่คะแนน 3) นักเรียนแต่ละกลุ่มแลกเปลี่ยนความรู้โดการส่งต่อตัวอย่างของกลุ่มให้กลุ่มอื่นๆ วนไป จนครบทุกวิธี 4) ครูใช้สื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด ประกอบการอธิบายการแก้โจทย์ปัญหาเกี่ยวกับ สัดส่วนโดยใช้แนวคิดของโพลยา 8.3 ขั้นที่ 3 ขั้นสรุปองค์ความรู้ (Conclusion) 1) ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มได้ช่วยกันแก้ปัญหาโดยการน าสื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด มา ให้นักเรียนได้ใช้เพื่อแสดงการแก้ปัญหาที่สุ่มจากบัตรค าถาม 2) นักเรียนแต่ละกลุ่มสรุปองค์ความรู้ที่ได้รับลงบนกระดาษชาร์จ อาจเป็นการเขียน แผนภาพความคิด หรือการอธิบายเป็นขั้นตอน 8.4 ขั้นที่ 4 ขั้นรายงานและน าเสนอ (Reporting) 1) นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาน าเสนอองค์ความรู้ที่ได้รับที่หน้าชั้นเรียน 2) ครูแจกแบบฝึกทักษะ เรื่อง สัดส่วน ให้นักเรียนให้นักเรียนท า เพื่อตรวจสอบความ เข้าใจของนักเรียน 8.5 ขั้นที่ 5 ขั้นการเผยแพร่ความรู้(Obtain) นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นในการใช้ความรู้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจ าวัน และมอบหมายให้น าไปทดลองใช้เพื่อรายงานผลในครั้งถัดไป

16 9. การใช้สื่อการเรียนรู้ สัดส่วนชวนคิด 1) สุ่มบัตรโจทย์โดยการหมุนกงล้อโบนัส 2) หมุนกกล่องหมุนตัวเลขเพื่อเปลี่ยนแปลงค่าให้ได้ตามโจทย์ โดยการหมุนขึ้นหรือลง เลือกน าเสนอสัดส่วน ทั้งตัวเศษและตัวส่วน

17 3) เลือกตัวเลขใส่ลงในช่องค่าตัวเลขแต่ละช่อง เพื่อแสดงวิธีหาค่าตัวแปรจากสัดส่วนที่ ต้องการ และผลสุดท้ายใส่ตัวเลขลงในช่องค าจอบ 10. วัตถุประสงค์ของการใช้สื่อการเรียนรู้ นาฬิกาพาสนุก 1) เพื่อเป็นทางเลือกให้นักเรียนศึกษาเกี่ยวกับความหมาย และการเขียนแสดงสัดส่วนได้ 2) เพื่อเป็นทางเลือกให้นักเรียนศึกษาวิธีการหาค่าตัวแปรจากสัดส่วนโดยการคูณไขว้ได้ 3) เพื่อให้นักเรียนสามารถน าความรู้เรื่อง สัดส่วน ไปประยุกต์ในการแก้ปัญหาทาง คณิตศาสตร์และแก้ปัญหาในชีวิตประจ าวันได้ 11. ประโยชน์ของสื่อการเรียนรู้ นาฬิกาพาสนุก 1) นักเรียนมีความสุขในการเรียนรู้ 2) เพิ่มทักษะการคิดค านวณให้แก่นักเรียน 3) ส่งเสริมให้นักเรียนรู้จักสังเกต และมีความรอบคอบ 4) นักเรียนมีความสนุกสนานจากการเรียนรู้ 12. การใช้สื่อการเรียนรู้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด 1) เตรียมความพร้อมของผู้สอน ในด้านเนื้อหา และศึกษาวิธีการใช้สื่อการสอน และ ล าดับเนื้อหาการสอนไว้อย่างชัดเจน 2) ตรวจสอบสภาพการใช้งานของสื่อสิ่งประดิษฐ์อยู่เสมอ ว่ามีสภาพสมบูรณ์พร้อมสอน และไม่เกิดข้อผิดพลาดหรืออันตรายแก่ผู้สอนและนักเรียน

18 3) จัดที่นั่งของผู้เรียนให้ทุกคนสามารถมองเห็นสื่อได้อย่างชัดเจน 4) ครูต้องมีบุคลิกภาพเหมาะสม มั่นใจ ท่าทาง น้ าเสียงเป็นมิตรกับนักเรียนพูดจาไพเราะ 5) เปิดโอกาสให้ผู้เรียนซักถามและตอบค าถามอย่างอิสระ ไม่ให้เครียด หรือจริงจัง จนเกินไป มีความเป็นกันเอง มีเสียงหัวเราะ 6) ด าเนินการสอนไปตามขั้นตอนและแผนที่วางเอาไว้อย่างเป็นระบบ 7) เปิดโอกาสให้นักเรียนทุกคนได้มีส่วนร่วม ไม่ละเว้นเมินเฉยนักเรียนที่ตามไม่ทัน หรือไม่สนใจ 8) กิจกรรมที่นักเรียนปฏิบัตินั้นต้องสามารถน าความรู้ไปใช้ในชีวิตประจ าวันได้จริง 9) การสรุปความรู้จากสื่อสิ่งประดิษฐ์ต้องไม่ก ากวมมีความกะทัดรัดกระจ่างชัด ครอบคลุมเนื้อหาที่สอนทั้งหมด