การส่งเสริมสุขภาพตามโภชนาการในวัยรุ่น

การส่ส่ง ส่ ง ส่ เสริริม ริ ม ริ สุสุข สุ ข สุ ภาพตาม โภชนาการใน วัวัย วั ย วั รุ่รุ่ รุ่ น รุ่ รุ่ น รุ่

วัยรุ่นมีการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยา ทําให้เกิด การการกดดัน ด้านอารมณ์และการปรับตัวในสังคม มีอารมณ์ความเครียดและทางออกโดยใช้ อาหารเป็นสิ่งชดเชย ปัญหาทุพโภชนาการของเด็กวัยรุ่นที่พบมากแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ น้ําหนักตัวมากเกินไป (Over weight) และ น้ําหนักตัวเกิน (Underweight) วัยรุ่นจึงต้องได้รับการส่งเสริมให้วัยรุ่นได้รับอาหารที่ถูกหลัก โภชนาการเหมาะสมกับความต้องการและมีปริมาณ เพียงพอเพื่อใช้สําหรับการ เจริญเติบโตและเป็นพลังงานเพื่อ การประกอบกิจกรรม ในแต่ละวัน อาหารกับวัยรุ่น

ภาวะทุพโภชนาการ - ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)เป็นภาวะที่ร่า ร่ งกายได้รับ รั สารอาหารหรือ รื พลังงานในปริมริาณที่ไม่เหมาะสม โดยครอบคลุม ทั้ง ทั้ ภาวะโภชนาการต่ำ หรือ รื ภาวะที่ร่า ร่ งกายได้รับ รั สารอาหารที่จำ เป็น ไม่เพียงพอ ซึ่ง ซึ่ อาจส่งผลให้มี ห้ มี น้ำ หนักตัวน้อยหรือ รื รู้สึ รู้ สึ กอ่อนเพลีย ตลอดเวลา และภาวะโภชนาการเกินหรือ รื ภาวะที่ร่า ร่ งกายได้รับ รั สาร อาหารในปริมริาณที่มากเกินไปจนทำ ให้เ ห้ กิดภาวะอ้วน ทั้ง ทั้ นี้ ภาวะ ทุพโภชนาการอาจส่งผลต่อทั้ง ทั้ สภาพร่า ร่ งกาย สภาพจิตใจ และ การใช้ชี ช้ วิ ชี ตวิ ประจำ วัน วั ของผู้ป่วย ดังนั้น นั้ ผู้ป่วยหรือ รื ผู้ดูแลควรใส่ใจ สังเกตอาการผิดปกติและเข้ารับ รั การรัก รั ษาอย่างเหมาะสม

ปัญหาการเกิดโรคจากภาวะทุพโภชนาการ

โรคอ้วน เป็นโรคหนึ่งซึ่ง ซึ่ เกิดจากภาวะโภชนาการเกินส่งผลให้เ ห้ กิดโรคต่างๆตามมา เช่น ช่ โรคความดันโลหิตหิสูง โรคเบาหวาน โรคหัว หัใจ โรคไขข้ออักเสบ โรคเกี่ยวกับ ทางเดินหายใจ โรคอ้วน

เป็นโรคที่เกิดจากภาวะโภชนาการต่ำ ซึ่ง ซึ่ มีสาเหตุจากการขาด สารอาหาร โรคขาดสารอาหารที่พบบ่อย มีดังนี้ 1.) โรคขาดโปรตีนหรือ รื ตานขโมย - สาเหตุเกิดจากได้รับ รั โปรตีนไม่เพียงพอ - การป้องกัน คือ รับ รั ประทานอาหารที่มีโปรตีนอย่างเพียงพอ และ ป้องกันไม่ให้เ ห้ กิดโรคพยาธิ 2.) โรคเหน็บชา - สาเหตุเกิดจากการขาดวิตวิามินบี1 - การป้องกัน คือ รับ รั ประทานอาหารที่มีวิตวิามินบี1 อย่างเพียงพอ เช่น ช่ ข้าวซ้อ ซ้ มมือเครื่อ รื่ งในประเภทตับ โรคขาดสารอาหาร

อย่างเพียงพอ เช่น ช่ อาหารทะเลและเกลือไอโอดีน 3.) โรคโลหิตหิจาง - สาเหตุเกิดจากการขาดธาตุเหล็ก - การป้องกัน คือ รับ รั ประทานอาหารที่มีธาตุเหล็ก อย่างเพียงพอ เช่น ช่ นม ข้าวโพด เนื้อสัตว์ เป็นต้น 4.) โรคคอพอง - ขาดธาตุไอโอดีน - การป้องกัน คือ รับ รั ประทายอาหารธาตุที่มีไอโอดีน

5.) โรคตาฟาง - สาเหตุเกิดจากขาดวิตวิามิน A - การป้องกัน คือ รับ รั ประทานอาหารที่มีวิตวิามิน A อย่างเพียงพอ เช่น ช่ น้ำ มันตับปลา ไข่แดงผักใบเขียว เป็นต้น 6.) โรคปากนกกระจอก - สาเหตุเกิดจากขาดวิตวิามิน B2 - การป้องกัน คือ รับ รั ประทานอาหารที่มีวิตวิามิน อย่าง เพียงพอ เช่น ช่ นม เนย เครื่อ รื่ งในสัตว์ผั ว์ ผั กใบเขียว 7.) โรคเลือดออกตามไรฟัน ฟั - สาเหตุเกิดจากการ ขาดวิตามิน C - การป้องกัน คือ การรับ รั ประทานอาหารที่มีวิตามินซี

ธงโภชนาการ คือ เครื่อ รื่ งมือที่จะช่ว ช่ ยอธิบธิาย และทำ ความเข้าใจ โภชนาบัญญัติ 9 ประการ เพื่อนำ ไปสู่การกินอาหารในแต่ละวัน วั ได้ อย่างถูกต้อง ทั้ง ทั้ สัดส่วน ปริมริาณ และความหลากหลาย โดยจำ ลอง เป็นสามเหลี่ยมกลับหัว หั แบบธงแขวน แสดงสัดส่วน อาหารในแต่ละกลุ่มให้เ ห้ ห็น ห็ ภาพได้ชัด ชั เจน ฐานใหญ่ ด้านบนเน้นให้กิ ห้ กิน ในปริมริาณมาก และปลายธงด้านล่างเน้นให้กิ ห้ กินในปริมริาณน้อย ธงโภชนาการ

โภชนบัญญัติ 9 ประการ 1. กินอาหารให้ครบ 5 หมู่ แต่ละหมู่ใมู่ ห้หลากหลาย และหมั่น มั่ ดูแลน้ำ หนักตัว เนื่องจากร่า ร่ งกายเราต้องการสารอาหารต่างๆ ที่มีอยู่ในอาหาร ได้แก่ โปรตีน คาร์โร์ บไฮเดรต ไขมัน แร่ธ ร่ าตุ วิตวิามิน น้ำ และใยอาหาร แต่ไม่มีอาหารชนิดใดชนิดเดียวที่ให้ส ห้ ารอาหารต่างๆ ครบ ในปริมริาณที่ร่า ร่ งกายต้องการ จึงจำ เป็น ต้องกินอาหารให้ค ห้ รบ 5 หมู่ และกินแต่ละหมู่ให้ หลากหลายจึงจะได้สารอาหารต่างๆครบถ้วน และเพียงพอ น้ำ หนักตัวเป็นเครื่อ รื่ งบ่งชี้บ ชี้ อกถึง สุขภาพของเรา จึงควรหมั่น มั่ ดูแลโดยใช้ดั ช้ ดั ชกาย (Body Mass Index) ซึ่ง ซึ่ คำ นวณจากสูตร ดัชนีมวลกาย(BMI) =น้ำ หนัก(กิโลกรัม รั ) ส่วนสูง (เมตร)2 ค่าปกติจะอยู่ที่ 18.5-24.9 กก/ตร.ม.

2 .กินข้าวเป็นอาหารหลัก สลับกับอาหารประเภทแป้งเป็นบางมื้อ มื้ ข้าวเป็นอาหารหลักของคนไทยที่ให้กำ ห้ กำ ลังงาน มีสารอาหารคาร์โร์ บไฮเดรต โปรตีน วิตามินกับ แร่ธ ร่ าตุ และใยอาหาร ควรกินข้าวที่ขัดสีแต่น้อย และกินสลับกับ อาหารประเภทแป้งอื่นๆ เช่น ช่ ก๋วยเตี๋ยว ขนมจีน ขนมปัง เผือกและมัน 3. กินพืชผักให้มาก และกินผลไม้เ ม้ป็นประจำ พืชผักและผลไม้ นอกจากให้วิ ห้ วิตามินแร่ธ ร่ าตุ และกากอาหารแล้ว ยังมีสารอื่นๆ ที่ช่ว ช่ ย ป้องกันไม่ให้ไห้ ขมันไปเกาะตามหลอดเลือด และช่ว ช่ ยทำ ให้เ ห้ ยื่อบุของเซลล์ และอวัย วั วะต่างๆ แข็งแรงอีกด้วย

-ถั่ว ถั่ เมล็ดแห้ง ห้ และผลิตภัณฑ์ เป็นโปรตีนที่ดี ราคาถูก ควรกินสลับกับเนื้อสัตว์เ ว์ป็นประจำ 4. กินปลา เนื้อสัตว์ไว์ ม่ติ ม่ ติดมัน มั ไข่และถั่วเมล็ดแห้งเป็นประจำ -เนื้อสัตว์ทุ ว์ ทุ กชนิดมีโปรตีน แต่ควรกินชนิดไม่ติดมันเพื่อลดการสะสมไขมันในร่า ร่ งกาย -ไข่เป็นอาหารโปรตีนราคาถูก หาซื้อ ซื้ ง่าย เด็กสามารถกินได้ทุกวัน แต่ผู้ใหญ่ควรกิน ไม่เกิน สัปดาห์ล ห์ ะ 2-3 ฟอง 5. ดื่มนมให้เหมาะสมตามวัย วั นมมีโปรตีน วิตวิามินบี และแคลเซีย ซี มซึ่ง ซึ่ สำ คัญต่อการเจริญริเติบโต และเสริมริสร้า ร้ ง ความแข็งแรงให้ก ห้ ระดูกและฟัน ฟั จึงเป็นอาหารที่เหมาะสมกับบุคคลทุกวัย วั ในคนอ้วนควรดื่มนมพร่อ ร่ งมันเนย

6. กินอาหารที่มีแ มี ต่ไขมัน มั พอควร -ไขมันให้พ ห้ ลังงานและความอบอุ่นแก่ร่า ร่ งกาย ทั้ง ทั้ ช่ว ช่ ยดูดซึม ซึ วิตามิน เอ ดี อี และเค แต่ไม่ควร กินมากเกินไป จะทำ ให้อ้ ห้ อ้ วน และเกิดโรคอื่นๆตามมา การได้รับ รั ไขมันอิ่มตัวจากสัตว์ และอาหารที่มีโคเลสเตอรอลมากเกินไป จะทำ ให้โห้ คเลสเตอรอล ในเลือดสูง เสี่ยงต่อการเป็นโรคหัว หัใจ ควรกินอาหารประเภท ต้ม นึ่ง ย่าง อบ จะช่ว ช่ ยลด ปริมริาณไขมันในอาหารได้ 7.หลีกเลี่ยงการกินอาหารรสหวานจัดและเค็มจัด -การกินอาหารรสจัดมากจนเป็นนิสัย ให้โห้ ทษแก่ร่า ร่ งกาย รสหวานจัดทำ ให้ไห้ ด้พลังงานเพิ่มทำ ให้ อ้วน รสเค็มจัดเสี่ยงต่อภาวะความดันโลหิตหิสูง

8. กินอาหารที่สะอาด ปราศจากการปนเปื้อน -อาหารที่สะอาด ปรุงสุกใหม่ๆ มีการปกปิดป้องกันแมลงวันและบรรจุในภาชนะที่สะอาด มีอุปกรณ์หยิบจับที่ถูกต้อง ย่อมทำ ให้ปห้ ลอดภัยจากการเจ็บป่วยด้วยระบบทางเดินอาหาร 9. งดหรือ รื ลดเครื่อ รื่ งดื่มที่มีแ มี อลกอฮอล์ -การดื่มเครื่อ รื่ งดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นประจำ เป็นโทษแก่ร่า ร่ งกาย ทำ ให้ส ห้ มรรถภาพการทำ งาน ลดลง ขาดสติ ทำ ให้เ ห้ กิดอุบัติเหตุได้ง่าย สูญเสียทรัพ รั ย์สิน เงินทอง ตลอดจนชีวิ ชีวิต เสี่ยงต่อ การเป็นโรคตับแข็ง แผลในกระเพาะอาหารและลำ ไส้มะเร็ง ร็ หลอดอาหารและโรคกระเพาะอาหาร จึงควรงด หรือ รื ลดเครื่อ รื่ งดื่มที่มีแอลกอฮอล์ และไม่ขับขี่ยานพาหนะในขณะมึนเมา

บทสรุป วัย วั รุ่น รุ่ มีการเปลี่ยนแปลงทางด้านร่า ร่ งกาย ทำ ให้ส่ ห้ ส่ งผล ถึงการรับ รั ประทานอาหาร เนื่องจากเป็นปัจจัยสำ คัญในการ เจริญริเติบโต และการรับ รั ประทานอาหารที่ถูกต้อง จะส่งผล ทำ ให้ร่ ห้ า ร่ งกายแข็งแรง และในทางกลับกัน หากเราไม่ใส่ใจ ในการเลือกรับ รั ประทานอาหาร ก็จะส่งผลต่อร่า ร่ งกายและ เกิดโรคได้ง่ายในอนาคตข้างหน้า

เอกสารอ้างอิง สุนีย์ สหัส หั โพธิ์.ธิ์2565.โภชนาการพื้นฐาน.(พิมพ์ครั้ง รั้ ที่ 4). สำ นักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทวิยาลัย.