ทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2557

ไปจนถงึ ถกู วจิ ารณว์ า่ เปน็ ภาพยนตรส์ ารคดที ี่ ว่าเป็นการดัดแปลงนิยายให้อยู่บนจอเงินได้
ดูไม่ร้เู ร่ืองท่ีสุด แตก่ ระนั้น ความโดดเดน่ ของ อย่างดีเย่ียม แต่ขณะเดียวกันก็ถูกผู้ชมอีก
ภาพยนตรเ์ รอื่ งนี้ กท็ ำ� ใหน้ กั วจิ ารณภ์ าพยนตร์ ฝั่งมองว่าเป็นภาพยนตร์ที่ท�ำลายความเป็น
นำ� ไปเปรยี บเทยี บกบั ภาพยนตรท์ ดลองขนึ้ หงิ้ อมตะของหนังสือนิยายเร่ืองดังลงอย่างไม่มี
ของโลกอย่าง The Man with a Movie ชนิ้ ดี
Camera ของ Dziga Vertov
ดูเหมือนนอกจากจะแสดงให้เห็น
ผู้ท่ีได้มีโอกาสชมฝีมือของสุรพงษ์ใน ความสามารถทางด้านเทคนิคภาพยนตร์
การถ่ายภาพ ตัดต่อ และ การใช้เสียง ของ แล้ว ผลงานสุรพงษ์ยังก่อให้เกิดการถกเถียง
ภาพยนตร์ สำ� เพง็ จะไมแ่ ปลกใจเลย เมอื่ เวลา ในเรอื่ งของรปู แบบและคณุ คา่ ของภาพยนตร์
ผา่ นไป ๒๒ ปี สรุ พงษ์จะใชค้ วามสามารถอนั มาโดยตลอด เฉกเช่นเดียวกับท่ีงานศิลปิน
มาก่อนกาลของเขาตีความ ดัดแปลงและ ช้ันดรี ะดับโลกมากมายที่มกั กอ่ ใหเ้ กดิ ค�ำถาม
สร้างสรรค์ ทวิภพ อมตะนิยายเร่ืองดังของ และข้อถกเถียงมากมายจากผู้ชื่นชอบและ
ไทย ใหก้ ลายเป็นภาพยนตรท์ ถ่ี กู กลา่ วถึง ทั้ง ชงิ ชัง
ในแง่ชื่นชมฝีมือการสร้างสรรค์ของสุรพงษ์

49

คนทรงเจา้

SILHOUETTE OF GOD

วนั แรกฉาย ๒๘ เมษายน ๒๕๓๒ ทรัพย์สินเงินทองและอ�ำนาจบารมีหล่ังไหล
ความยาว ๑๑๗ นาที มาสู่ตวั เขา จนไมอ่ าจกลับเปน็ ขามคนเดิมได้
ฟลิ ม์ ๓๕ มม. / สี / เสียง อกี ต่อไป
บรษิ ัทสรา้ ง ไฟวส์ ตาร์ โปรดักชัน่
ผู้อำ� นวยการสร้าง เจรญิ เอย่ี มพงึ่ พร ผลงานของ “แจส๊ สยาม” หรอื กฤษฏ์
ผปู้ ระพนั ธ์ วมิ ล ไทรน่มิ นวล บณุ ประพฤทธ์ิ อดตี ชา่ งเขยี นปา้ ยโฆษณาหนงั
ผู้กำ� กบั แจ๊สสยาม ผู้ผันตัวมาเป็นผู้ก�ำกับหนังไทยที่มีผลงานอัน
ผแู้ สดง สนั ตสิ ขุ พรหมศริ ,ิ จนิ ตหรา สขุ พฒั น,์ โดดเดน่ โดยไดน้ ำ� เอานวนยิ ายชอ่ื เดยี วกนั ของ
จรยิ า สรณคมณ์, ปวีณา ชารฟี สกุล, อรชนุ วมิ ล ไทรนิ่มนวล มาดดั แปลงเป็นภาพยนตร์
นนิ ทลกั ษณ,์ สมชาย โพธดิ์ ,ี สมจนิ ต์ ธรรมทตั , ท่ีเขาพิถีพิถันมากที่สุดเร่ืองหน่ึง แม้จะมี
“ถนิมนันท”์ , เอยี่ ม กนษิ ฐกะ สันติสุข-จินตหรา ดาราคู่ขวัญแห่งค่ายไฟว์-
สตารท์ ่ีกำ� ลงั เป็นท่ีนิยมมารว่ มแสดง แต่ด้วย
เร่ืองราวของ ขาม ชายหนุ่มผู้ไม่เช่ือ เน้ือหาที่แตกต่างไปจากขนบหนังไทยทั่วไป
ในความศักด์ิสิทธิ์ของเจ้าพ่อต้นไทรประจ�ำ ท�ำให้ท้ังคู่ไม่ได้ด�ำรงสถานภาพเป็นพระ-นาง
หมบู่ า้ น จนตกเปน็ ทรี่ งั เกยี จชงิ ชงั จากชาวบา้ น ของเร่อื งอยา่ งทคี่ นุ้ เคย ซึ่งผลลัพธ์ปรากฏวา่
ซง่ึ ปกั ใจเชอื่ วา่ เรอื่ งรา้ ยตา่ ง ๆ ในชวี ติ ของขาม ภาพยนตร์ได้รับเสียงตอบรับที่ดีมากจาก
น้ันเกิดจากอิทธิฤทธิ์ของเจ้าพ่อ กระท่ังวันที่ นักวิจารณ์ รวมทั้งยงั คว้ารางวัลใหญ่ ๆ จาก
ขามตัดสินใจจะไปโค่นต้นไทรทิ้ง เขากลับ การประกวดภาพยนตร์มาได้อกี หลายรางวัล
เป็นลมและเกิดอาการคล้ายถูกเจ้าพ่อลง
มาประทับทรง แรงกดดนั ของชาวบา้ นทำ� ให้ ความดีเดน่ ของ คนทรงเจ้า อยู่ท่ีการ
ตอ่ มาเขาตอ้ งรบั หนา้ ทเี่ ปน็ รา่ งทรงดว้ ยความ พูดถึงความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์ท่ีครอบง�ำ
จ�ำยอม แต่ย่ิงนานวัน ทุกคนก็ย่ิงพากันมา สังคมไทยมายาวนานได้อย่างน่าสนใจ โดย
เล่ือมใสขามในฐานะคนทรงเจ้า ส่งผลให้ เฉพาะการผูกเรื่องให้ตัวละครเอกเป็นผู้ได้
ประโยชนจ์ ากความงมงายทตี่ นเองเคยตอ่ ตา้ น
ท�ำให้ผู้ชมได้มองเห็นถึงกลไกในการเกิดขึ้น

50

และมีอยู่ของอ�ำนาจแห่งความศักดิ์สิทธ์ิใน แสงสว่างทางปัญญาแก่ผู้ชม และสามารถ
สังคม ข้อสงสัยทวี่ า่ ขามเป็นคนทรงเจา้ จรงิ ๆ สือ่ สารออกมาไดอ้ ยา่ งดี
หรอื ไมน่ น้ั เปน็ สงิ่ ทผ่ี กู้ ำ� กบั ใหส้ มั ภาษณว์ า่ เขา
จงใจท�ำให้เกิดความคลุมเครือ เพ่ือชี้ชวนให้
ผู้ชมได้ขบคิดก่อนเลือกท่ีจะเช่ือ จึงนับเป็น
ภาพยนตร์ไทยเพียงไม่ก่ีเรื่องท่ีมีความต้ังใจ
จะฉายไฟไปยังอวิชชาอันด�ำมืด ให้เกิดเป็น

51

คนเล้ียงชา้ ง

THE ELEPHANT KEEPER

วนั แรกฉาย ๕ เมษายน ๒๕๓๓ ให้เมอ่ื คราวออกฉาย
ความยาว ๑๓๖ นาที คนเลี้ยงช้าง เล่าเรื่องราวของสองตัว
ฟลิ ์ม ๓๕ มม. / สี / เสยี ง
บรษิ ทั สรา้ ง พรอ้ มมติ รภาพยนตร์ ละครหลกั คอื บญุ สง่ ชาวบา้ นปา่ ทคี่ รอบครวั
ผูอ้ �ำนวยการสร้าง กมลา เศรษฐี ยึดอาชีพเป็นควาญช้างมาต้ังแต่บรรพบุรุษ
ผกู้ �ำกับ หมอ่ มเจา้ ชาตรเี ฉลมิ ยุคล กบั คำ� รณ เจา้ หนา้ ทป่ี า่ ไมผ้ เู้ ครง่ ครดั ตอ่ หนา้ ที่
ผแู้ สดง สรพงศ์ ชาตร,ี รณ ฤทธชิ ยั , ดวงเดอื น วันหนง่ึ บญุ ส่ง กบั แตงออ่ น ชา้ งค่ชู ีวติ ได้
จไิ ธสงค,์ อทิ ธสิ นุ ทร วชิ ยั ลกั ษณ,์ วชิ ดุ า มงคล- ชว่ ยให้ คำ� รณ รอดพน้ จากการถกู ลอบยงิ จาก
เขตร,์ บู๊ วบิ ลู ยน์ นั ท์ พวกลกั ลอบตดั ไม้ แตข่ ณะเดยี วกนั ตวั เขาเอง
กลับไม่อาจเอาตัวรอดจากการถูกกดดันเรื่อง
ภาพยนตรท์ สี่ รา้ งโดยหมอ่ มเจา้ ชาตร-ี หนส้ี นิ กอ้ นโตโดย เสี่ยฮก เจ้าของธุรกิจค้าไม้
เฉลมิ ยคุ ล หรอื “ทา่ นมยุ้ ” นกั สรา้ งภาพยนตร์ เถ่ือนรายใหญ่ไปได้ ส่งผลให้ต่อมาเขาต้อง
สะท้อนสังคมที่ดีท่ีสุดคนหน่ึงของไทยในช่วง กลายไปเปน็ แรงงานรบั จา้ งในขบวนการเถอื่ น
เวลาน้ัน หลังจากถ่ายทอดปัญหาบ้านเมือง ของเสย่ี ฮกเสยี เอง เมอื่ คำ� รณรขู้ า่ วจงึ พยายาม
ในแง่มุมต่าง ๆ ผ่านเร่ืองราวของคนตัวเล็ก หยดุ ยง้ั การกระทำ� ของบญุ สง่ เปน็ เหตใุ หท้ ง้ั คู่
ตัวน้อยในสังคมมาอยา่ งต่อเนอื่ งนับสบิ ปี ต้น ถกู คกุ คามเอาชวี ติ จากเหลา่ ผทู้ กี่ ลวั จะเสยี ผล
ทศวรรษท่ี ๒๕๓๐ ท่านมุ้ยก็ได้เลือกจับเอา ประโยชน์จากการกระท�ำนี้
ปญั หาการตดั ไมท้ ำ� ลายปา่ ซง่ึ กำ� ลงั เปน็ ประเดน็
ส�ำคัญในสังคมไทยออกมาตีแผ่ โดยระหว่าง นี่คือหน่ึงในภาพยนตร์ไทยจ�ำนวน
การสรา้ งไดเ้ กดิ กรณปี า่ ไมเ้ ขต สายณั ห์ จารคุ ม นอ้ ยยง่ิ กว่าน้อยทีพ่ ยายามพูดถงึ ปัญหาปา่ ไม้
เสยี ชวี ติ ขณะปฏบิ ตั หิ นา้ ทจี่ บั ไมเ้ ถอื่ นทอ่ี ำ� เภอ อย่างจริงจัง ฉากป่าพนาไพรที่ปรากฏใน
ร้องกวาง จังหวัดแพร่ เมื่อวันท่ี ๙ ตุลาคม ภาพยนตร์ บางส่วนนั้นคือพ้ืนท่ีที่ก�ำลังถูก
พ.ศ. ๒๕๓๒ ซง่ึ ภาพยนตรไ์ ดข้ น้ึ ขอ้ ความอทุ ศิ รุกรานจริงขณะถ่ายท�ำ เม่ือผนวกกับการ
แสดงอันแนบเนยี นและทรงพลังของ สรพงศ์
ชาตรี กับ รณ ฤทธชิ ัย คนเล้ียงชา้ ง จึงเปรยี บ

52

เสมือนบทบันทึกสภาพธรรมชาติและปัญหา ป่า และเป็นจิตวิญญาณแห่งพงไพรท่ีคอย
ทเี่ กดิ ขน้ึ ไดใ้ นชว่ งเวลานน้ั ไดอ้ ยา่ งชดั เจนและ ปกปกั รักษาปา่ ภาพยนตร์เรอื่ งนีไ้ ด้ทำ� หน้าท่ี
ตรงไปตรงมา รวมทั้งยังเปิดเผยให้เห็นถึง ทงั้ กระตนุ้ เตอื นและชวนใหผ้ ชู้ มไดฉ้ กุ คดิ กอ่ น
รายละเอียดปลีกย่อยอันสลับซับซ้อนของ ท่ปี า่ จะค่อย ๆ หมดไปจรงิ ๆ จนทง้ั ช้างและ
กระบวนการตดั ไมท้ ำ� ลายปา่ ทผี่ กู พนั เชอื่ มโยง คนเล้ียงช้างต้องระเห็จเร่ร่อนออกจากป่ามา
กันตั้งแต่ระดับชาวบ้านไปจนถึงนักการเมือง สเู่ มอื งใหญอ่ ยา่ งในปัจจุบนั
ใหญ่ ในยุคสมัยท่ีช้างยังคงเป็นส่วนหน่ึงของ

53

กล้ิงไว้ก่อนพ่อสอนไว้

ROLLING STONE

วันแรกฉาย ๑๘ กรกฎาคม ๒๕๓๔ ของโรงเรยี น ทม่ี ที ้งั ละครเวที ดนตรี และการ
ความยาว ๑๐๒ นาที แข่งขันกฬี า จนไดร้ บั การยอมรับจากครแู ละ
ฟิลม์ ๓๕ มม. / สี / เสยี ง เพอ่ื น ๆ ก่อนทว่ี ันสำ� เรจ็ การศึกษาจะมาถึง
บรษิ ทั สรา้ ง ไท เอน็ เตอรเ์ ทนเมนท์
ผู้อ�ำนวยการสรา้ ง จรญั พูลวรลักษณ,์ วิสูตร ผลงานการกำ� กบั ของ คงิ หรอื สมจรงิ
พลู วรลกั ษณ์ ศรสี ภุ าพ ภายใตส้ งั กดั ไท เอน็ เตอรเ์ ทนเมนต์
ผูก้ �ำกบั สมจริง ศรีสุภาพ เรื่องนี้ ถือเป็นภาพยนตร์เร่ืองแรก ๆ ท่ีน�ำ-
ผแู้ สดง ปฏภิ าณ ปฐวกี านต,์ ศกั ดสิ์ ทิ ธ์ิ แทง่ ทอง, เสนอภาพชีวิตของนักเรียนวัยมัธยมอย่าง
ณฐั สมิ า คปุ ตะวาทิน, สะแกวลั ย์ ยงใจยุทธ, เต็มตัว โดยได้เก็บเก่ียวเอาส่ิงละอันพันละ
ศักดศิ์ ิลป์ สวุ รรณเกต, ธีรวัฒน์ อรัณยะนาค, น้อยที่เป็นปรากฏการณ์แห่งยุคสมัยมาถ่าย-
วทิ ติ แลต, ปราโมทย์ แสงศร, สุประวัติ ปทั ม ทอดผา่ นความคดิ อา่ นและความใฝฝ่ นั ของวยั
สตู ร, ผอนู จนั ทรศริ ,ิ ชาตรี ชมพ,ู วสิ รรค์ ฉตั ร รนุ่ ไทยในเมอื งกรงุ ชว่ งทต่ี อ้ งเปลยี่ นผา่ นจาก
รงั สกิ ลุ , ศริ นิ ชุ เพ็ชรอุไร, ณพัชร สพุ ัฒนกลุ โรงเรยี นไปสู่มหาวทิ ยาลยั นบั เปน็ หนังวยั รุน่
ที่สามารถจับเอาบรรยากาศความเป็นวัยรุ่น
ภาพยนตรท์ เ่ี ลา่ เรอื่ งราวของ กลมุ่ หนิ ในยุคนั้นออกมาได้ดีท่ีสุดและยังคงเป็นที่
กลง้ิ กลมุ่ เด็กนักเรยี นชายมัธยมศกึ ษาปีที่ ๖ จดจ�ำได้มากทส่ี ุดเร่อื งหน่ึงของไทย
ทร่ี วมตวั กนั ทำ� แตเ่ รอื่ งเกเรกอ่ กวนคนอน่ื โดย
ไมส่ นใจผลการเรยี น กระทง่ั เมอื่ ถงึ ชว่ งใกลจ้ บ ภาพยนตร์ประสบความส�ำเร็จเป็น
การศกึ ษาระดบั มธั ยม พวกเขากเ็ รมิ่ ตระหนกั อยา่ งมากเมอ่ื ออกฉาย จนไดร้ บั การบนั ทกึ วา่
ถงึ ความไมเ่ อาไหนทใ่ี คร ๆ ตา่ งพูดถึง อีกทง้ั เปน็ หนงั ไทยเรอื่ งแรกทท่ี ำ� รายไดม้ ากเกนิ กวา่
รุ่นน้องคนหน่ึงซ่ึงได้รับวางตัวไว้ให้เป็นผู้สืบ- ๒๕ ล้านบาท รวมท้ังยังแจ้งเกิดให้นักแสดง
ทอดต�ำนานของกลุ่มก็ถูกตีหัวจนอาการขั้น นำ� หลายคนใหก้ ลายเปน็ ขวญั ใจคนสำ� คญั ของ
โคมา่ กลมุ่ หนิ กลงิ้ จงึ ตดั สนิ ใจกลบั ตวั จากความ วยั รุ่น ความสำ� เรจ็ ทง้ั หมดของหนงั ไดเ้ ปน็ ต้น
คึกคะนองและหาทางพิสูจน์ตัวเองด้วยการ แบบใหเ้ กดิ หนงั ไทยทำ� นองเดยี วกนั เกดิ ขนึ้ มา
ช่วยกันท�ำกิจกรรมฉลองครบรอบการก่อต้ัง อกี มากมาย จนเกดิ เปน็ ยคุ ทองของหนงั วยั รนุ่
ไทยในช่วงเวลาต่อมา

54

55

กาลครั้งหนึง่ เม่ือเช้านี้

ONCE UPON A TIME...

วันแรกฉาย ๒๘ มกราคม ๒๕๓๗ ต่างยกย่องให้เป็นงานท่ีดีที่สุดของบัณฑิต
ความยาว ๑๑๔ นาที ฤทธถ์ิ กล เรยี กไดว้ า่ รายไดท้ นี่ อ้ ยของ กาลครงั้
ฟิล์ม ๓๕ มม. / สี / เสยี ง หนงึ่ เมอื่ เช้านี้ ไมส่ ามารถกลบคุณภาพทย่ี อด
บริษทั สร้าง ไฟวส์ ตารโ์ ปรดกั ชน่ั เย่ียมของภาพยนตร์เรอื่ งนี้แตอ่ ยา่ งใด
ผู้อำ� นวยการสรา้ ง เจริญ เอี่ยมพ่งึ พร
ผกู้ �ำกบั บัณฑิต ฤทธถ์ิ กล กาลคร้ังหน่ึงเม่ือเช้านี้ เล่าเรื่องรอย
ผแู้ สดง สนั ตสิ ขุ พรหมศริ ,ิ จนิ ตหรา สขุ พฒั น,์ รา้ วของครอบครวั หนงึ่ ทยี่ ากจะประสาน เมอื่
ภมู ิ พฒั นายทุ ธ, พรทพิ ย์ หวนุ่ , มาตงั จนั ทราน,ี ไม่สามารถปรับความเข้าใจกันได้ ด�ำรง กับ
รณรงค์ บรู ณตั ,ิ ด.ช. ปรมตั ิ ธรรมมล, ด.ช. ชาลี อาภา จึงตดั สินใจแยกทางกนั อาภาหอบลกู
ไตรรัตน์, ฤกษ์ดี ศิริเจริญชัยสกุล, พันฤทธ์ิ ทั้งสามคนไปตั้งต้นชีวิตใหม่ในแฟลตใกล้
บุษราคัม, ภาพ ธรรมชาติ, จอย ฟารียา, ส�ำนักพมิ พท์ ี่ทำ� งาน ส่วนดำ� รงยา้ ยกลบั ไปอยู่
จตรุ งค์ ระแหง, เอกพล สุทธิกาวงศ์, ณรงค-์ ที่เชียงใหม่แต่เพียงล�ำพัง เม่ือพ่อซ่ึงเคยเป็น
ฤทธิ์ สกุ าจารีวัฒน์, ด.ช. นจิ ิโรจน์ คุมสติ ที่พึ่งพิงหายไป มิหน�ำซ้�ำแม่ยังเอาแต่บ้างาน
ปลอ่ ยปละละเลยลกู โอ๋ พสี่ าวคนโตจงึ ตดั สนิ ใจ
ท่ามกลางช่ือเสียงและความส�ำเร็จ พาน้อง เดนิ ทางไปหาพ่อท่เี ชียงใหม่ ระหวา่ ง
ของการสรา้ งภาพยนตรไ์ ทยชดุ บญุ ชู ทก่ี ลาย การเดินทางโอไ๋ ด้ร้จู ักกบั นกแล เด็กจรจดั บน
เปน็ ยห่ี อ้ ประจำ� ตวั ของผกู้ ำ� กบั ผลู้ ว่ งลบั บณั ฑติ รถไฟ ซึ่งชักน�ำโอ๋เข้าไปพัวพันกับแก๊งค้ายา
ฤทธถิ์ กล บณั ฑติ พยายามหาโอกาสสรา้ งสรรค์ เสพตดิ เมอื่ รู้วา่ ลูกหายตัวไป อาภาจึงโทรไป
งานที่เขาต้องการ ทั้งในแง่บทท่ีหนักแน่น ขอร้องให้ด�ำรงช่วยออกตามหาลูกด้วยกัน
เน้ือหาวิพากษ์สังคม และปราศจากเสียง และได้ค้นพบว่าส่ิงส�ำคัญท่ีสุดยิ่งกว่าทิฐิของ
หัวเราะแบบท่ีผู้ชมชาวไทยส่วนมากนิยม ตนเองคืออะไร เม่ือตามหาลูกพบ ด�ำรงจึง
กาลครั้งหนึ่งเม่ือเช้าน้ี คือค�ำตอบท่ีได้ และ กลบั มาอยพู่ รอ้ มหนา้ ครอบครวั อกี ครง้ั ทบ่ี า้ น
กลายเป็นผลงานที่ท�ำรายได้น้อยอย่างน่าใจ หลังเดมิ
หาย แตใ่ นขณะเดยี วกนั นกั วจิ ารณภ์ าพยนตร์
ความพิเศษของภาพยนตร์เรื่องน้ีคือ
การใสช่ นั้ เชงิ การเลา่ เรอื่ ง โดยใชน้ ทิ านทดี่ ำ� รง

56

มกั จะเลา่ ใหล้ กู ๆ ฟงั มาคขู่ นานกบั เหตกุ ารณ์
ท่ีเกิดขึ้นกับเด็กท้ังสามระหว่างเดินทางกลับ
มาหาพ่อ ภาพกระดาษตัดเป็นรูปตัวคนซ่ึง
เปน็ อปุ กรณก์ ารเลา่ นทิ านเงากลายเปน็ สญั ญะ
ของครอบครัวที่สมบูรณ์ที่เด็กทุกคนในเร่ือง
ตา่ งโหยหา ในตอนทา้ ยของเรอ่ื ง ถงึ แมค้ รอบ-
ครัวของด�ำรงกับอาภาจะกลับมาอยู่พร้อม
หน้าพร้อมตากันอีกคร้ัง บัณฑิตก็ไม่ได้มอง
โลกในมุมสวยงามอย่างเดียว เขากลับให้
ตัวละครนกแลและพรรคพวกหนีออกจาก
บ้านเด็กก�ำพร้า เพราะท่ีนั่นไม่สามารถตอบ
สนองความต้องการครอบครัวของพวกเขา
การเลือกท่ีจบแบบท้ิงปัญหาเช่นนี้กระตุ้นให้
ผู้ชมภาพยนตร์คิดต่อยอดจากภาพยนตร์
มากกวา่ จะปลอ่ ยให้ภาพยนตรเ์ ร่อื งน้ีจบไป

บณั ฑติ ประณตี กบั การสรา้ งภาพยนตร์
เรื่องนี้อย่างมาก เขาใช้ทุนสร้างสูงกว่าหนัง
เรื่องอ่ืน ๆ ในยุคเดียวกัน ในขณะที่ยุคน้ัน
ภาพยนตร์ไทยนิยมใช้การพากย์เสียงใส่
ภาพยนตร์ส�ำหรับออกฉาย เพ่ือตัดปัญหา
เรอ่ื งการควบคมุ คณุ ภาพเสยี งระหวา่ งถา่ ยทำ�
บัณฑิตค�ำนึงถึงความสมจริงของการแสดง
ดว้ ยการยนื ยนั ทจี่ ะใชก้ ารบนั ทกึ เสยี งระหวา่ ง
ถ่ายท�ำ ในส่วนของการก�ำกับ เนื่องจากมี
นกั แสดงนำ� เปน็ เดก็ บณั ฑติ คดั เลอื กนกั แสดง
เด็กหน้าใหม่ท่ีไม่เคยมีผลงานมาก่อน และ
เคยี่ วเขญ็ ใหแ้ ตล่ ะคนสามารถถา่ ยทอดอารมณ์
ของเดก็ ทไี่ รท้ พี่ งึ่ พงิ จากครอบครวั ไดเ้ ปน็ อยา่ ง
น่าเชือ่ ถือ

57

นางนาก

NANG NAK

วนั แรกฉาย ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๔๒ กับตาตัวเองเม่ือนากยืดมือไปเก็บลูกมะนาว
ความยาว ๑๐๐ นาที ท่ีหล่นไปใต้ถุนบ้าน มากหนีกระเจิดกระเจิง
ฟิล์ม ๓๕ มม. / สี / เสียง มายังโบสถ์ และได้รับความช่วยเหลือจาก
บริษทั สร้าง ไท เอ็นเตอรเ์ ทนเมนท์ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรงั ส)ี สะกด
ผอู้ �ำนวยการสร้าง วิสูตร พลู วรลักษณ์ วญิ ญาณนางนากใหไ้ ปเกิดใหม่
ผูก้ �ำกับ นนทรยี ์ นมิ ิบุตร
ผู้แสดง วินัย ไกรบุตร, อินทิรา เจริญปุระ, ตำ� นานเรอื่ งเลา่ ของนางนาคพระโขนง
โดม สิงหโ์ มฬ,ี ปราโมทย์ สขุ สถิตย,์ พัชรญิ า ทส่ี นั นษิ ฐานวา่ เกดิ เลา่ ลอื กนั ขนึ้ ในสมยั รชั กาล
นาคบญุ ชยั , บญุ สง่ อยยู่ ง่ั ยนื , ประชา ถาวรเฟยี ที่ ๔ จนเปน็ บทละครรอ้ งสมยั รชั กาลที่ ๕ แลว้
เป็นนิทานตีพิมพ์ จนมาเป็นหนังไทยตั้งแต่
เม่ือมากได้รับหมายเกณฑ์ทหารให้ สมัยรัชกาลที่ ๗ และมีการน�ำมาท�ำซ�้ำเป็น
ไปร่วมรบในสงคราม มากจึงจ�ำต้องจากลา ภาพยนตรอ์ กี หลายครงั้ จงึ นบั เปน็ ผที คี่ นไทย
นาก เมียรักที่ก�ำลังตั้งครรภ์อ่อน ๆ เพื่อไป รู้จักกันดีมากสุด แต่มาในฉบับน้ีหนังผีนาง
เปน็ ทหารรบั ใชบ้ า้ นเมอื ง ในสมรภมู ริ บ มาก นาก ของนนทรยี ์ นมิ บิ ตุ ร เปน็ ผนี างนาคทถ่ี กู
พยายามดิ้นรนต่อสู้กับความเป็นความตาย สร้างใหม่ในแบบทฤษฎีสมจริง จากผู้ก�ำกับ
จนเอาชีวิตรอดกลับมาหาเมียรักที่ต�ำบลบาง ที่มาจากงานโฆษณาที่ถนัดในการโน้มน้าว
พระโขนงจนได้ แตม่ ากกต็ อ้ งเอะใจที่ในบดั นี้ จูงใจให้สาธารณชนเชื่อ จนเกิดผีนางนากใน
ทั่วท้ังต�ำบลปกคลุมไปด้วยบรรยากาศเงียบ สงั คมไทยยคุ โลกาภวิ ฒั นย์ คุ ฟองสบแู่ ตก และ
เชียบวังเวงผิดกับครั้งท่ีตัวเองเคยจากมา มี ส่งผลให้หนังท�ำรายได้ถล่มทลายถึง ๑๕๐
เพยี งนากท่ยี นื รอรับอยทู่ ่ที า่ น�ำ้ โดยหารไู้ มว่ ่า ลา้ นบาท กลายเปน็ ปรากฏการณห์ นงั ไทยเรอ่ื ง
น่นั เป็นเพยี งวญิ ญาณรกั ทรี่ อคอยผัวด้วยใจท่ี แรกทท่ี �ำรายไดถ้ งึ ร้อยล้านบาท ซง่ึ นา่ จะไม่มี
ต้ังม่ัน และชาวบ้านพยายามหาทางบอกให้ ใครคาดคิดว่าจะมีหนังไทยเรื่องหน่ึงเร่ืองใด
มากร้วู า่ นากได้ตายไปแล้ว แตก่ ย็ ากท่มี ากจะ ทำ� รายไดม้ ากขนาดนใี้ นชว่ งเวลานน้ั วา่ กนั วา่
ท�ำใจเชื่อได้ ในเม่ือเมียรักปรนนิบัติมากเป็น นางนาก ฉบับน้ี คือหนังผีแม่นาคเวอร์ชั่นที่
อยา่ งดี จนกระทั่งในคืนวันหน่ึง มากก็ได้เหน็ โด่งดงั ท่สี ุดเท่าที่สรา้ งมาก็วา่ ได้

58

59

ดอกฟ้าในมือมาร

MYSTRIOUS OBJECT AT NOON

วันแรกฉาย ๒ ตลุ าคม ๒๕๔๓
ความยาว ๘๓ นาที

ฟลิ ม์ ๓๕ มม. /ขาว-ดำ� / เสยี ง
ผอู้ �ำนวยการสร้าง กฤติยา กววี งศ,์ ม.ล. มงิ่ มงคล โสณกลุ

ผู้ก�ำกบั อภชิ าติพงศ์ วีระเศรษฐกุล
ผลงานภาพยนตร์เรื่องยาวเรื่องแรกของอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล เป็นสารคดี
แนวทดลองทใ่ี ชแ้ นวคดิ ของศลิ ปะฝรง่ั เศสทเ่ี รยี กวา่ Exquisite corpse คอื การวาดรปู แลว้
พบั ไวแ้ ลว้ ส่งใหค้ นตอ่ ไปวาดตอ่ ไปเรือ่ ยๆ ภาพยนตรเ์ ร่อื งนี้ เริม่ ตน้ จากเรื่องของครดู อกฟา้
เด็กชายพิการ และมนุษย์ต่างดาว อภิชาติพงศ์พาเราเดินทางไปพร้อมกับเรื่องเล่าท่ีคาด
ไม่ถงึ จากผคู้ นอนั หลากหลายจากเหนอื จรดใต้ของประเทศไทย
ภาพยนตรเ์ ร่อื งนี้ ตน้ ฉบับถ่ายท�ำด้วยฟลิ ์ม ๑๖ มม.ขาวดำ� ตอ่ มาขยายขึ้นเป็นฟิลม์
๓๕ มม.เพ่อื นำ� ออกฉาย โดยได้รบั การสนบั สนนุ การผลิตจากทนุ Hubert Bals ออกฉายท่ี
เทศกาลภาพยนตรร์ อตเตอรด์ มั และเปน็ จดุ เรมิ่ ทใี่ หว้ งการภาพยนตรโ์ ลกไดร้ จู้ กั อภชิ าตพิ งศ์
ในปี ๒๕๕๖ ภาพยนตร์เร่ืองนี้ได้รับการบูรณะด้วยระบบดิจิทัล โดย World Cinema
Foundation และ Austrian Film Museum.

60

61

มนต์รกั ทรานซสิ เตอร์

MONRAK TRANSISTER

วนั แรกฉาย ๒๘ ธันวาคม ๒๕๔๔ หลงั จากประกวดรอ้ งเพลงไดร้ างวลั รองอนั ดบั
ความยาว ๑๒๐ นาที หนง่ึ แผนจงึ ตดั สนิ ใจหนที หารเพอื่ เปน็ นกั รอ้ ง
ฟลิ ม์ ๓๕ มม. / สี / เสยี ง อย่างจรงิ จงั แมจ้ ะตอ้ งเปน็ เบป๊ ระจำ� วงก็เอา
บรษิ ัทสร้าง ไฟว์สตาร์ โปรดกั ช่นั แตค่ วามอดทนกม็ าถงึ ขดี สดุ เมอ่ื ถกู หวั หนา้ วง
ผู้อ�ำนวยการสร้าง เจริญ เอ่ยี มพง่ึ พร คุกคาม แผนพลั้งมือท�ำร้ายผู้จัดการจนต้อง
ผูป้ ระพนั ธ์ วฒั น์ วรรลยางกรู หนีไปท�ำงานในไร่อ้อย ดันเกิดความซวยซ้�ำ
ผู้ก�ำกบั เปน็ เอก รตั นเรือง ซวยซอ้ นถงึ ขนั้ ตดิ คกุ ตดิ ตะรางกวา่ จะพน้ โทษ
ผแู้ สดง ศภุ กรณ์ กจิ สวุ รรณ, สริ ยิ ากร พกุ กะเวส, และสง่ิ เดยี วทแ่ี ผนนกึ ถงึ คอื ใบหนา้ อนั บรสิ ทุ ธิ์
สมเลก็ ศกั ดกิ ลุ , ประสทิ ธิ์ วงษร์ กั ไทย, บวรฤทธิ์ ของสะเดาเมียรัก กอ่ นจะลากสงั ขารกลับมา
ฉนั ทศกั ดา, อำ� พล รตั นว์ งศ,์ ฉตั รชยั คำ� นวณ- ยงั รงั รกั อนั เปน็ ทพ่ี กั ใจสดุ ทา้ ยของคนชอกชำ�้
ศักด์ิ, อรรฆรตั น์ นิติพน อย่างแผน

เรือ่ งราวของ แผน หนมุ่ ลูกทุง่ ทีใ่ ฝ่ฝัน มนตร์ กั ทรานซสิ เตอร์ สรา้ งจากนยิ าย
จะเปน็ นักรอ้ ง แม้จะแต่งงานกบั สะเดา เปน็ ช่ือเดียวกันของวัฒน์ วรรลยางกูร น�ำมา
เรอ่ื งเปน็ ราวแลว้ แผนกย็ งั ไมล่ ม้ เลกิ ความฝนั ดดั แปลงเปน็ ภาพยนตรโ์ ดยเปน็ เอก รตั นเรอื ง
มีเสียงวิทยุทรานซิสเตอร์เคร่ืองเล็กซึ่งเป็น ที่หันมาเล่าเร่ืองราวของชีวิตคนชนบท ที่ดู
ของขวญั วนั แตง่ งาน เปน็ สงิ่ เดยี วทส่ี รา้ งความ เหมือนเป็นต�ำนานเร่ืองราวของหนุ่มสาว
บนั เทงิ ให้กบั คแู่ ตง่ งานข้าวใหม่ปลามนั เสียง ลูกทุ่งท่ีท�ำงานในท้องนา และพกพาวิทยุ
เพลงที่ลอยออกมาจากวิทยุทรานซิสเตอร์ ทรานซสิ เตอรไ์ ปบนหลงั ควายทยุ เฝา้ ฟงั เพลง
อดทำ� ใหแ้ ผนหลบั ตาฝนั เหน็ ตวั เองโดง่ ดงั เปน็ ลกู ทงุ่ ยอดฮติ แลว้ ใฝฝ่ นั ทงิ้ นาดนิ ไปเปน็ ดารา
นักร้องช่ือดังอย่างคนอื่นเขาไม่ได้ แต่เม่ือ นกั รอ้ งในวงดนตรลี กู ทงุ่ ทเ่ี ดนิ สายไปตามงาน
สะเดาต้ังท้องเข้าสู่เดือนท่ี ๕ แผนก็ได้รับ วัดท้องถิ่นชนบท โดยหนังยังคงสไตล์ของ
หมายเกณฑ์ไปเป็นทหาร และนี่เองชีวิตที่ เป็นเอก ที่สามารถเล่าเรื่องคนชั้นล่างของ
รุ่งโรจน์และร่วงโรยของแผนก็ได้เริ่มต้นขึ้น สังคมได้อย่างแนบเนียน และกลายเป็นภาพ
ฝนั แทนอารมณใ์ หห้ วนหาอดตี สำ� หรบั คนอยู่

62

ในยุค พ.ศ. นั้น ที่ยังมึนงงกับพิษเศรษฐกิจ ภาพยนตรย์ อดเยี่ยม บทภาพยนตร์ยอดเยย่ี ม
ฟองสบู่แตก และหนังก็ยังคงอารมณ์ขันใน และนกั แสดงนำ� หญงิ ยอดเยย่ี มและ และรางวลั
แบบตลกร้ายที่เป็นมุมมองเสียดสีสังคมไว้ ภาพยนตรไ์ ทยจากชมรมวจิ ารณบ์ นั เทงิ สาขา
ขณะเดยี วกนั กเ็ ปน็ อารมณข์ นั ทเี่ ขา้ ถงึ งา่ ยของ นักแสดงชาย-หญิงยอดเย่ียม นับเป็นการ
คนดูท่ัวไป ถึงแม้ในแง่รายได้อาจไม่ประสบ การนั ตคี ณุ ภาพของภาพยนตรเ์ รอ่ื งนไ้ี วไ้ ดเ้ ปน็
ความสำ� เรจ็ มากนกั แตม่ นตร์ กั ทรานซสิ เตอร์ อยา่ งดี
ก็ยังได้รับรางวลั จากเวทรี ะดบั นานาชาติ เชน่
รางวลั นกั แสดงชายยอดเยยี่ ม จากงานเทศกาล
ภาพยนตรเ์ อเชียแปซิฟิค ฟลิ ม์ เฟสติวลั และ
รางวัล Asain trade winds จากเทศกาล
ภาพยนตร์นานาชาติ ซีแอตเทิล, Reader
Jury of the Standard จากภาพยนตรน์ านา-
ชาติเวียนนา ส�ำหรับในประเทศหนังได้รับ
รางวลั ภาพยนตรแ์ ห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขา

63

แฟนฉัน

MY GIRL

วันแรกฉาย ๓ ตุลาคม ๒๕๔๖ หลังจากย้ายบ้านไปเป็นเวลานาน
ความยาว ๑๐๐ นาที เจี๊ยบได้กลับมาอีกคร้ังเพ่ือร่วมงานแต่งงาน
ฟลิ ์ม ๓๕ มม. / สี / เสยี ง / ของ น้อยหน่า ความทรงจ�ำในวัยเด็กท่ีเคย
บรษิ ทั สรา้ ง จเี อม็ เอม็ พคิ เจอรส์ , ไท เอน็ เตอร-์ เลอื นราง แตเ่ มอื่ หลบั ตาลง ความทรงจำ� ตา่ ง ๆ
เทนเมน้ ท์, หบั โห้ หนิ้ ฟิลม์ กลบั ค่อย ๆ แจ่มชดั เหมอื นเพงิ่ ผา่ นไปเม่อื ไม่
ผู้อ�ำนวยการสร้าง ประเสริฐ วิวัฒนานนท์- ก่วี นั กอ่ น เจย๊ี บกับน้อยหน่า บ้านของท้งั สอง
พงษ์, จริ ะ มะลิกลุ , ยงยุทธ ทองกองทุน อยู่ติดกันจึงเป็นเพื่อนเล่นกันตั้งแต่เด็ก เหตุ
ผกู้ ำ� กบั คมกฤษ ตรวี มิ ล, ทรงยศ สขุ มากอนนั ต,์ นี้ท�ำให้เจ๊ียบติดสอยห้อยตามน้อยหน่า และ
นธิ วิ ฒั น์ ธราธร, วชิ ชา โกจว๋ิ , วทิ ยา ทองอยยู่ ง, คลกุ ตวั อยกู่ บั เพอ่ื นผหู้ ญงิ จนทำ� ใหแ้ กง๊ เพอื่ น
อดิสรณ์ ตรสี ริ ิเกษม ผชู้ ายยวั่ เยา้ ใหห้ วั เสยี อยบู่ อ่ ย ๆ แตเ่ มอ่ื เรม่ิ โต
ผแู้ สดง ชาลี ไตรรัตน,์ โฟกสั จรี ะกลุ , ชวิน เจี๊ยบก็เริ่มอยากเที่ยวเล่นแบบเด็กผู้ชาย จึง
จติ รสมบรู ณ,์ วงศกร รศั มทิ ตั , อนสุ รา จนั ทรงั ษ,ี พยายามพิสูจน์ตัวเองแม้จะท�ำให้น้อยหน่า
ปรีชา ชนะภัย, นิภาวรรณ ทวีพรสวรรค์, เสยี ใจกย็ อม เจยี๊ บเพยี รมาดอ้ ม ๆ มอง ๆ บา้ น
เฉลมิ พล ทฆิ มั พรธรี วงศ,์ ธนา วชิ ยาสุรนันท์, นอ้ ยหนา่ เพอื่ หาโอกาสกลา่ วคำ� ขอโทษ กระทงั่
เกตต์ พิทักษ์ติกุล, อภิชาญ เฉลิมชัยนุวงศ์, ยอมมาตดั ผมกบั พอ่ นอ้ ยหนา่ ทบ่ี า้ นกย็ อม แต่
หยก ธีรนิตยาธาร, หัทยา รตั นานนท,์ สุวารี จนแล้วจนรอด เจ๊ียบก็ยังไม่ได้ขอโทษสักที
วรศลิ ป,์ มธั ณา ใจเยน็ , ภานชุ นารถ สหี ะอำ� ไพ จนถงึ วนั ทน่ี อ้ ยหนา่ ตอ้ งยา้ ยบา้ นไปอยทู่ จี่ งั หวดั
อนื่

ภาพยนตร์เร่ืองน้ี ได้ถูกสร้างสรรค์
เรอ่ื งโดยกลมุ่ “365 ฟลิ ม์ ” ซง่ึ เปน็ กลมุ่ ของ ๖
ผู้ก�ำกับหนุ่มท่ีเรียนจบด้านภาพยนตร์ คณะ
นิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มา
รวมตัวกันก�ำกับภาพยนตร์เรื่องนี้ โดยเล่า
เร่ืองวยั เด็กในยคุ ทศวรรษ ๒๕๒๐ ซึ่งเป็นยุค

64

ที่เด็กไทยยังเล่นหนังยาง เป่ากบ เด็กชายท่ี
ช่นื ชอบการแข่งขันฟุตบอล ยุคทีย่ งั ไม่มีวิดโี อ
เกมและการ์ตูนญี่ปุ่น และการอบรมของพ่อ
แมท่ ี่ยังนยิ มการตีเพอื่ ส่ังสอนลกู

แฟนฉัน จึงเป็นภาพยนตร์ที่ท�ำให้
ผู้ใหญ่ไดห้ วนนึกไปถึงความทรงจ�ำดี ๆ ในวยั
เยาว์ เหมือนบันทึกประวัติศาสตร์ที่แสดง
ความเปน็ ความจรงิ ในยคุ นนั้ และ แฟนฉนั ยงั
ทลายก�ำแพงความเช่ือที่ว่าท�ำหนังเด็กมักจะ
ไม่ได้เงินลงได้อย่างราบคาบ โดยได้รับเสียง
ตอบรบั ทดี่ ี และทำ� รายไดใ้ นการเขา้ ฉายสงู ถงึ
๑๓๗ ลา้ นบาท

65







คณะท�ำงาน
โดม สุขวงศ์ ชลดิ า เอ้ือบ�ำรงุ จิต
สัณห์ชัย โชตริ สเศรณี ทิพย์วัลย์ ประยรู สุข
ธรี วุฒิ นามทอง ปยิ ะนนั ท์ ชา่ งเรียน
อรวรรณ จีเลาะ ภาคภูมิ ธรรมศรี
พทุ ธพงษ์ เจียมรตั ตญั ญู

*หมายเหตุ
ช่ือเรื่องทีอ่ ยใู่ น [ ... ] หมายถึง ภาพยนตร์เรอื่ งนน้ั ไมม่ ีไตเติ้ลชื่อเรือ่ งปรากฏอยู่ในภาพยนตร์
เปน็ ชื่อท่ีหอภาพยนตร์ตงั้ ขน้ึ เอง
ข้อมลู ภาพยนตรท์ ี่อยู่ใน [ ... ] หมายถึง ขอ้ มูลที่หอภาพยนตรส์ นั นิษฐานข้ึนเนอ่ื งจากยงั ไมม่ หี ลกั ฐานชดั เจน