แนะนำการท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบุญทั่วไทยในมิติทางศาสนา

ภาคกลาง

๕. วดั ทองผาภมู ิ มีสง่ิ ศักด์ิภายในวัดอาทิ พระ ภปร.ทองผาภมู ิ “กาญจนธรรมพิทกั ษ์”
พระพุทรปู ที่ประดษิ ฐานอยดู่ า้ นหน้าวดั เปน็ พระพทุ ธรปู สีขาว ประดษิ ฐานอยู่บนดอกบัว บริเวณ
ฐานบัวจะปรากฏพระปรมาภไิ ธยย่อ ของพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว
๖. วัดท่าขนุน หรือ “วัดหลวงพ่อสาย” เดิมเป็นท่ีดินของตระกูลนกเล็กได้ถวายแก่
หลวงปู่พุก อุตฺตมปาโล เพื่อสร้างวัด วัดท่าขนุนได้กลายเป็นวัดร้ายไปช่ัวระยะหนึ่งจนกระท่ัง
พระครูสุวรรณเสลาภรณ์ เดินธุดงค์มาปักกลดพักที่วัดร้าง ชาวบ้านเห็นวัตรปฏิบัติอันเคร่งครัด
ของทา่ นจงึ ไดน้ มิ นตท์ า่ นอยจู่ �ำพรรษา และพฒั นาวดั สรา้ งเสนาสนะเพม่ิ ขน้ึ จนกลายเปน็ วดั ประจ�ำ
อ�ำเภอทองผาภมู ิมาจนถึงทกุ วนั นี้
๗. วัดวังก์วิเวการาม เป็นวัดจ�ำพรรษาของ “หลวงพ่ออุตตมะ” ประดิษฐานพระพุทธ
รปู หินออ่ นอันงดงามชาวบ้านเรยี กกนั วา่ “หลวงพอ่ ขาว” วัดวังก์วิเวการาม มี ๒ วัด ทจี่ มอยู่ใตน้ �้ำ
หรือโผลพ่ ้นเหนือนำ้� น่ันกค็ ือวัดวังกว์ ิเวการามเก่า หรือวดั หลวงพ่ออตุ ตมะ และวดั ศรสี วุ รรณ
๘. วดั ศรีสุวรรณ มี ๒ วัดทจี่ มอยู่ใต้น�ำ้ หรือโผล่พน้ เหนือน้�ำ นนั่ กค็ อื วดั วังกว์ ิเวการามเกา่
หรอื วดั หลวงพอ่ อตุ ตมะ และวดั ศรสี วุ รรณนเี่ อง สว่ นอกี วดั หนงึ่ นนั้ คอื วดั สมเดจ็ เกา่ ซงึ่ อยบู่ นเนนิ เขา
ท้งั ๓ วดั เป็นเสมอื นตัวแทนของ ๓ ชนชาติ วดั วงั กว์ เิ วการาม คือ วัดของชาวมอญ, วัดศรสี วุ รรณ
คอื วัดของชาวกระเหรีย่ ง, วดั สมเด็จ คอื วัดของชาวไทย
๙. วดั สมเด็จ ต้ังชื่อตามสมณศักด์ขิ องสมเดจ็ พระวันรตั วดั บวรนเิ วศวหิ าร ซ่ึงท่านมาที่น่ี
ราวปี พ.ศ. ๒๕๐๙ และไดป้ รารภกบั หลวงพ่ออุตตมะวา่ เนินแห่งนเ้ี ป็นท�ำเลดีเหมาะแกก่ ารสร้าง
วัด วัดจงึ ไดถ้ อื ก�ำเนิดขึน้ ในเวลาตอ่ มา
๑๐. วดั เจดีย์สามองค์ (เปน็ วัดของหลวงพอ่ อุตมะ) ตั้งอยู่ทต่ี �ำบลหนองลู เปน็ เขตสิน้ สดุ
ชายแดนฝงั่ ตะวันตกของไทย มเี จดยี ์ ๓ องค์ ต้งั เรียงกนั ในแนวยาว ด่านเจดีย์สามองค์ หรอื ทเี่ คย
ร้จู กั กนั ในชื่อ “หินสามกอง”

ติดต่อสอบถาม : ส�ำนักงานวฒั นธรรมจังหวัดกาญจนบุรี โทร. ๐ ๓๔๕๑ ๘๗๙๗
แนะนำ�การทอ่ งเท่ียวเสน้ ทางแสวงบญุ ทวั่ ไทย ในมิติทางศาสนา 47

ภาคกลาง

เส้นทาง
ทอ่ งเที่ยว

48 แนะนำ�การท่องเทีย่ วเส้นทางแสวงบญุ ทั่วไทย ในมิตทิ างศาสนา

จังหวัด แนะน�ำ การทอ่ งเทย่ี วเสน้ ทางแสวงบุญภาทคัว่ กไลทายง
ในมิติทางศาสนา
จันทบุรี

จงั หวดั จนั ทบรุ ี เปน็ จงั หวดั ทางชายฝง่ั ทะเลภาคตะวนั ออกของประเทศไทย มเี นอื้ ที่ ๖,๓๘๘
ตารางกิโลเมตร สภาพภมู ปิ ระเทศประกอบไปดว้ ยป่าไม้ ภูเขา ท่รี าบสงู ท่ีราบล่มุ นำ้� และท่รี าบ
ชายฝั่งทะเล ในส่วนของพื้นทป่ี ่าไมม้ ีประมาณ ๓ ใน ๑๐ ของพน้ื ท่ที ัง้ จังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกบั
จงั หวดั ฉะเชงิ เทรา และสระแกว้ ทางทศิ เหนอื ทศิ ตะวนั ออกตดิ กบั จงั หวดั ตราดและประเทศกมั พชู า
ทศิ ใตต้ ดิ กบั อา่ วไทย และทศิ ตะวนั ตกตดิ กบั จงั หวดั ระยองและชลบรุ ี อยหู่ า่ งจากกรงุ เทพมหานคร
ประมาณ ๒๓๘ กิโลเมตร ประชากรส่วนใหญข่ องจังหวดั จนั ทบรุ ีอาศยั อยู่ทางตอนใต้ของจงั หวดั
โดยอาชีพท่ีประชากรในจังหวัดนิยมประกอบอาชีพมากท่ีสุดคือเกษตรกรรมและประมง และ
ศาสนาที่มีการนับถือมากท่ีสุดในจังหวัดคือศาสนาพุทธ มีเส้นทางท่องเที่ยวในมิติทางศาสนา
ท่นี ่าสนใจ ประกอบดว้ ย
๑. ศาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เดิมเป็นศาลไม้อยู่ข้างศาลเจ้าพ่อหลักเมือง
ต่อมาในปีพ.ศ. ๒๔๖๓ ม.จ.สฤษดิเดชชยางกูร เป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลจันทบุรี ได้สร้าง
ศาลขึ้นมาบริเวณด้านหน้าค่ายทหารกองพันนาวิกโยธินคนละฝั่งถนนกับศาลเจ้าพ่อหลักเมือง
ในปี พ.ศ. ๒๕๓๔
๒. ศาลหลกั เมอื งจนั ทบรุ ี เดมิ เปน็ ศาลไมร้ ปู ทรงธรรมดา ตง้ั อยรู่ ะหวา่ งตน้ ขอ่ ยใหญ่ ๒ ตน้
ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ทางจังหวดั จันทรบุรีไดก้ ่อสรา้ งศาลฝงั เสาหลกั เมืองและหลอ่ องค์เจา้ พอ่
ขึ้นใหม่มีลักษณะเปน็ อาคารทรงไทยจัตรุ มุข ก่ออฐิ ถือปนู มชี อ่ ฟ้าใบระกาและมปี รางค์ท่ีดา้ นบน
๓. วดั จนั ทนาราม เป็นวัดเก่าแกว่ ัดหนง่ึ ตั้งอยู่ฝง่ั ซ้ายของแม่น�้ำจันทบุรี ต้งั สนั นษิ ฐานวา่
วดั นีม้ มี าต้ังแต่สมยั กรุงศรีอยธุ ยาเป็นราชธานแี ลว้
๔. วัดโบสถ์เมือง ต้ังอยู่บนเนินสูงระดับเดียวกันกับท่ีต้ังศาลากลางหลังเก่าบนถนน
เบญจมราชทู ศิ ติดกบั แมน่ ำ�้ จนั ทบุรฝี ่งั ขวา สันนิษฐานวา่ สร้างข้นึ เมอ่ื ปี พ.ศ. ๒๓๙๕

แนะนำ�การท่องเทยี่ วเส้นทางแสวงบญุ ทว่ั ไทย ในมิติทางศาสนา 49

ภาคกลาง

๕. ชมุ ชนตลาดเกา่ รมิ นำ�้ จนั ทบรู เปน็ ชมุ ชนเกา่ มากกวา่ ๓๐๐ ปี ตง้ั อยใู่ นตวั เมอื งจนั ทบรุ ี
มบี า้ นเรอื นเกา่ แกห่ ลายแบบทงั้ บา้ นรมิ นำ้� แบบไทย ตกึ สถาปตั ยกรรมแบบยโุ รป ผสมกบั จนี โบสถ์
คริสต์อายกุ วา่ ๒๐๐ ปี
๖. วัดเขตร์นาบุญญาราม วัดเขตร์นาบุญญารามเป็นวดั อนัมนกิ าย (วัดญวน) เปน็ วดั เก่า
แกส่ ร้างขน้ึ ในสมยั รชั กาลท่ี ๓ เม่อื ปพี .ศ. ๒๓๗๗ เปน็ ศลิ ปะแบบจีนปนไทย ตงั้ อยใู่ จกลางเมอื ง
จันทบุรี
๗. อาสนวหิ ารพระนางมารีอาปฏสิ นธินริ มล โบสถแ์ ห่งน้เี คยเปน็ ศูนยร์ วมของชาวญวน
ซ่ึงอพยพเข้ามาตั้งถ่ินฐานอยู่ในจังหวัดจันทบุรีเม่ือสมัยกรุงศรีอยุธยา บาทหลวงและสัตบุรุษได้
รว่ มใจกนั สรา้ งวดั บรเิ วณรอบๆ แมน่ ำ�้ จนั ทบรุ ี จ�ำนวน ๔ หลงั โดยในปี พ.ศ. ๒๔๔๓ บาทหลวงเปรกี าล
ชาวฝรงั่ เศส ไดส้ รา้ งวดั หลงั ท่ี ๕ ซงึ่ เปน็ วดั หลงั ปจั จบุ นั โดยใชส้ ถาปตั ยกรรมแบบตะวนั ตกทเี่ รยี กวา่
ศลิ ปะโกธิค มียอดแหลมของหอท้ังสองข้าง ภายในมภี าพนกั บุญตา่ งๆ ตกแต่งด้วยกระจกสี
๘. วัดไผ่ล้อม พระอารามหลวง เป็นวัดเก่าแก่ของเมืองจันทบุรี ท่ีอายุกว่า ๒๐๐ ปี
เม่ือปี พ.ศ. ๒๓๒๕ ได้รับคดั เลอื กใหเ้ ป็นวัดพฒั นาตวั อยา่ ง และปี พ.ศ. ๒๕๓๙ ไดร้ บั โปรดเกล้าฯ
ให้ยกฐานะเป็นพระอารามหลวงชัน้ ตรีชนดิ สามัญ
50 แนะนำ�การทอ่ งเท่ียวเสน้ ทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมติ ิทางศาสนา

ภาคกลาง

ตดิ ต่อสอบถาม : ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวดั จนั ทบุรี โทร. ๐ ๓๙๓๐ ๓๒๙๘

เส้นทาง
ท่องเที่ยว

แนะน�ำ การทอ่ งเท่ยี วเส้นทางแสวงบญุ ทัว่ ไทย ในมิติทางศาสนา 51

ภาคกลาง จงั หวัด แนะน�ำ การทอ่ งเท่ยี วเสน้ ทางแสวงบุญทวั่ ไทย
ในมิตทิ างศาสนา
นครปฐม

จังหวัดนครปฐม เป็นจังหวดั หนึ่งในภาคกลางของประเทศไทย เป็นหนึ่งในหา้ จงั หวดั ที่อยู่
ในพื้นท่ีปริมณฑลของกรุงเทพมหานคร จังหวัดนี้มีประวัติศาสตร์เก่าแก่ยาวนาน เชื่อว่าเป็นท่ีต้ัง
เกา่ แก่ของเมอื งในสมยั ทวารวดี โดยมหี ลักฐานทางประวัตศิ าสตรแ์ ละโบราณคดเี ปน็ จ�ำนวนมาก
นครปฐม เป็นออู่ ารยธรรมส�ำคัญท่ีมีประวัตคิ วามเปน็ มายาวนานในแผ่นดนิ สุวรรณภูมิ จากหลกั
ฐานทางประวัติศาสตร์กล่าวว่า เมืองนครปฐมแต่เดิมน้ันต้ังอยู่ริมทะเล เป็นเมืองเก่าแก่ มีความ
เจรญิ รงุ่ เรอื งมานบั ตง้ั แตส่ มยั สวุ รรณภมู ิ และเปน็ ราชธานสี �ำคญั ในสมยั ทวารวดี ในยคุ นน้ั นครปฐม
เปน็ แหลง่ เผยแพรอ่ ารยธรรมจากประเทศอนิ เดยี ซง่ึ รวมทงั้ พทุ ธศาสนา นครปฐมจงึ เปน็ ศนู ยก์ ลาง
ของความเจริญ มชี นชาตติ า่ งๆ อพยพเขา้ มาตัง้ ถิน่ ฐานอยู่เปน็ จ�ำนวนมาก มเี สน้ ทางท่องเท่ียวใน
มติ ทิ างศาสนาที่น่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. วดั พระปฐมเจดยี ์ ราชวรมหาวหิ าร เดมิ ชอ่ื วา่ “วดั พระประธม” หรอื “วดั พระบรรทม”
วัดน้ีเคยร้างมาก่อน วัดน้ีเคยร้างมาก่อน รัชกาลท่ี ๔ ได้ทรงโปรดเกล้าฯให้ปฏิสังขรใหญ่องค์
พระปฐมเจดยี แ์ ละกอ่ สรา้ งพระอุโบสถ พระวหิ าร ศาลา โรงธรรม พรอ้ มด้วยกฏุ ิสงฆ์
๒. พระราชวงั สนามจันทร์ เดมิ เรยี กว่า “หมบู่ า้ นเนนิ ปราสาท” หลักฐานท่ปี รากฏ ได้แก่
รอ่ งรอยของเนินปราสาท พระราชวังโบราณ และโบสถ์พราหมณ์
๓. วัดศีรษะทอง สร้างขึ้นสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในสมัยรัชกาลท่ี ๑ ได้อัญเชิญ
พระแกว้ มรกตจากประเทศลาว เมอื งเวยี งจนั ทร์ มาประดษิ ฐานไวท้ กี่ รงุ เทพมหานคร และไดอ้ พยพ
ชาวเวียงจนั ทร์มาตง้ั หลักแหล่งหลายท่ดี ้วยกัน
52 แนะน�ำ การทอ่ งเที่ยวเสน้ ทางแสวงบุญทั่วไทย ในมิตทิ างศาสนา

ภาคกลาง

๔. วดั กลางบางพระ เปน็ วดั เกา่ แกแ่ ละเคยเปน็ วดั รา้ งมาระยะเวลาหนงึ่ ราวปี พ.ศ. ๒๓๐๐
พมา่ ไดย้ กกองทพั มาตกี รงุ ศรอี ยธุ ยา ชาวบา้ นขา้ ราชบรพิ ารไดอ้ พยพหลบหนอี อกจากกรงุ ศรอี ยธุ ยา
โดยทางนำ้� และไดน้ �ำพระพทุ ธรปู ปฏมิ ากรและตน้ ศรมี หาโพธมิ์ าดว้ ย เรอื ไดล้ ม่ ลงในคลองบางพระ
ชาวบา้ นจงึ พรอ้ มใจกนั สรา้ งวดั บรเิ วณบรเิ วณทพ่ี ระพทุ ธปฏมิ ากรจมนำ�้ และไดข้ นานนามวดั ทส่ี รา้ ง
ขึน้ มาว่า “วัดกลางบางพระ”
๕. วดั ธรรมปญั ญารามบางมว่ ง เดมิ เปน็ โรงเจเกา่ มชี อื่ วา่ “เฮง็ เสง็ ตว๊ั ” มอี ายมุ ากวา่ รอ้ ยปี
คแู่ ม่น�้ำทา่ จนี รอบๆ วัดมธี รรมชาตริ ่มร่ืน ทั้งสวนผลไม้ สวนกลว้ ยไม้ และดอกไมน้ านาชนิด
๖. วดั ไรข่ งิ พระอารามหลวง สรา้ งโดยสมเด็จพระพทุ ธฒาจารย์ (พุก) สมเด็จพระมหา
สมณเจ้ากรมพระยาวชริ ญาณวโรรส พระราชทานนามให้ว่า วดั มงคลจนิ ดาราม (ไรข่ งิ ) จนกระท่ัง
เหลือแต่ชอ่ื วัดไรข่ ิง
๗. ชุมชนคุณธรรมเทศบาลเมืองไร่ขิง (เกาะลัดอีแท่น) คลองลัดอีแท่นเป็นคลองลัดท่ี
ตดั ผ่านอกี ดา้ นหนึ่งของแม่น�้ำท่าจนี มีความอดุ มสมบูรณเ์ หมาะแก่การท�ำการเกษตร วถิ ีชวี ติ ของ
ชุมชนนี้จะมีการปลกู พืชผสมผสาน

ติดตอ่ สอบถาม : ส�ำนักงานวฒั นธรรมจังหวัดนครปฐม โทร. ๐ ๓๔๓๔ ๐๓๔๙

เส้นทาง
ท่องเที่ยว

แนะนำ�การทอ่ งเท่ียวเสน้ ทางแสวงบญุ ทัว่ ไทย ในมิตทิ างศาสนา 53

จังหวดัภาคกลาง แนะนำ�การท่องเทีย่ วเสน้ ทางแสวงบุญทั่วไทย

พระนครศรอี ยธุ ยา ในมิตทิ างศาสนา

จงั หวดั พระนครศรอี ยธุ ยา เปน็ จงั หวดั หนงึ่ ในภาคกลางและเปน็ เขตเศรษฐกจิ อตุ สาหกรรม
ที่ส�ำคัญ โดยมีผลิตภัณฑ์มวลรวมของจังหวัดมีมูลค่าสูงเป็นอันดับ ๓ ของประเทศ และ
มีประวัติศาสตรค์ วามเป็นมาทยี่ าวนาน เคยมชี ื่อเสยี งในฐานะเป็นแหล่งปลูกขา้ วท่ีส�ำคัญ จังหวัด
พระนครศรีอยุธยาเป็นจังหวัดท่ีไม่มีอ�ำเภอเมือง มีอ�ำเภอพระนครศรีอยุธยาเป็นศูนย์กลางการ
บรหิ ารจดั การดา้ นตา่ งๆ ชาวบา้ นโดยทว่ั ไปนยิ มเรยี กอกี ชอื่ หนง่ึ วา่ “กรงุ เกา่ ” หรอื “เมอื งกรงุ เกา่ ”
ห่างจากกรงุ เทพมหานครประมาณ ๗๕ กิโลเมตร มเี สน้ ทางท่องเท่ียวในมิติทางศาสนาทีน่ ่าสนใจ
ประกอบด้วย
๑. วัดสุวรรณดารารามราชวรวิหาร เดิมช่ือ“วัดทอง” ภายหลังเสียกรุงศรีอยุธยา
ในปี พ.ศ. ๒๓๑๐ วัดทองไดถ้ ูกท�ำลายกลายเปน็ วัดรา้ ง จนในปี พ.ศ. ๒๓๒๘ พระบาทสมเดจ็ -
พระพทุ ธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลท่ี ๑) ได้โปรดฯ ใหท้ �ำการปฏิสงั ขรณว์ ัดทองใหม่
๒. พพิ ธิ ภณั ฑสถานแหง่ ชาติ เจา้ สามพระยา สรา้ งขน้ึ เพอ่ื เกบ็ รกั ษา จดั แสดงโบราณวตั ถุ
ทีพ่ บจากกรพุ ระปรางค์วัดราชบูรณะ และโบราณวัตถุท่ีพบในจังหวดั พระนครศรอี ยธุ ยา
๓. ศาลหลักเมือง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตามความเชื่อในสมัยโบราณนิยมสร้าง
ศาลหลักเมืองขึ้นเพื่อจุดประสงค์คือ เป็นท่ีรวมตัวประกอบพิธีกรรมต่างๆ เพ่ือเป็นมิ่งขวัญ
นมิ ิตมงคลแกป่ ระชาชน
๔. พระบรมราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) สร้างขึ้นในปี
พ.ศ. ๒๕๑๑ ขนาดเท่าครึ่งของคนธรรมดา หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์และรมด้วยน้�ำยาสีเขียวใน
พระอิริยาบถประทับยืน พระหัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ พระเกล้าเกศา ฉลองพระองค์แบบ
พระมหากษตั ริย์สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนตน้
54 แนะนำ�การท่องเท่ียวเสน้ ทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ภาคกลาง

๕. วัดกษัตราธิราชวรวิหาร เป็นวัดโบราณ เดิมชื่อ “วัดกษัตรา” “กษัตราราม” หรือ
“กษัตราวาส” ไม่ปรากฏหลักฐานว่าใครเป็นผู้สร้าง สันนิษฐานว่า คงเป็นวัดท่ีพระมหากษัตริย์
หรือพระบรมวงศานุวงศ์ ในสมยั กรงุ ศรอี ยุธยา พระองค์ใดพระองคห์ น่ึงทรงสร้าง วัดน้จี ึงมชี ือ่ วา่
วดั กษตั รา ซง่ึ หมายความว่าเป็นวัดของพระมหากษตั รยิ ์ หรอื วัดของพระเจ้าแผน่ ดนิ
๖. วัดไชยวัฒนาราม เมื่อ พ.ศ. ๒๑๗๓ สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ทรงโปรดเกล้าฯ
สร้างวัดไชยวัฒนารามข้ึนบริเวณนิวาสสถานเดิม เพื่ออุทิศถวายให้สมเด็จพระพันปีหลวง
พระราชมารดาของพระองค์และเปน็ การเฉลิมพระเกยี รติให้กับพระองคเ์ อง
๗. วดั พทุ ไธศวรรย ์ ตง้ั อยรู่ มิ แมน่ ำ้� ในพระราชพงศาวดารกรงุ ศรอี ยธุ ยาฉบบั พนั จนั ทนมุ าศ
(เจิม) บนั ทกึ ไวว้ ่า “ศักราช ๗๑๔ ปมี ะเส็ง เบญจศก (พ.ศ. ๑๘๙๖) วนั พฤหสั บดี เดอื น ๔ ข้นึ ๑ ค�ำ่
เพลา ๒ นาฬกิ า ๕ บาท ทรงพระกรณุ าตรสั ว่า ทต่ี �ำหนักเวยี งเหล็กนั้น ใหส้ ถาปนาพระวหิ ารและ
พระบรมธาตเุ ปน็ พระอารามแล้วให้นามชอ่ื ว่า “วัดพทุ ไธศวรรย์”
๘. ชุมชนคุณธรรมบ้านบางกะจะ เป็นชุมชนเก่าแก่ท่ีตั้งอยู่บริเวณฝั่งซ้ายของแม่น�้ำ
เจ้าพระยาทาง ซ่ึงพื้นท่ีตั้งของชุมชนยังเป็นจุดบรรจบของแม่น้�ำเจ้าพระยาและแม่น้�ำป่าสัก
ซ่ึงเรียกโดยท่ัวไปว่า “น้�ำวนบางกะจะ”
๙. หมบู่ ้านโปรตุเกส ตั้งอยนู่ อกเกาะเมืองอยุธยาทางดา้ นทศิ ใต้ รมิ ฝง่ั ตะวนั ตกของแม่น�้ำ
เจ้าพระยา หลังจากการเสยี กรุงครั้งที่ ๒ หมู่บา้ นโปรตเุ กสถูกดนิ ทับถมจนกลายเปน็ เพียงเนนิ ดนิ
กรมศิลปากรไดข้ ึน้ ทะเบียนเนนิ ดินดงั กลา่ วเปน็ โบราณสถานหมู่บา้ นโปรตุเกส

ตดิ ตอ่ สอบถาม : ส�ำนักงานวฒั นธรรมจังหวัดพระนครศรอี ยธุ ยา โทร. ๐ ๓๕๓๓ ๖๘๘๒ - ๓
แนะนำ�การท่องเที่ยวเสน้ ทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมิตทิ างศาสนา 55

ภาคกลาง

เส้นทาง
ทอ่ งเที่ยว

56 แนะนำ�การท่องเทีย่ วเส้นทางแสวงบญุ ทั่วไทย ในมิตทิ างศาสนา

จังหวดั แนะนำ�การท่องเทยี่ วเส้นทางแสวงบุญภาทควั่ กไลทายง
ในมิติทางศาสนา
เพชรบุรี

จังหวัดเพชรบุรี เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคตะวันตก (บ้างก็จัดอยู่ในภาคกลางตอนล่าง
ดา้ นของการพยากรณอ์ ากาศจดั อยภู่ าคใตต้ อนบน) มภี มู ปิ ระเทศทง้ั เปน็ ทส่ี งู ตดิ เทอื กเขาและทรี่ าบ
ชายฝ่ังทะเล มักเรียกชอ่ื สน้ั ๆ วา่ เมืองเพชร เดมิ เรยี ก พรบิ พรี และจากหลกั ฐานในสมัยพระเจา้
ชัยวรมนั ท่ี ๗ ปรากฏชือ่ ว่า ศรีชัยวัชรปุระ
จงั หวดั เพชรบรุ มี ชี อ่ื เสยี งในฐานะแหลง่ ผลติ นำ้� ตาล เนอ่ื งจากมตี น้ ตาลหนาแนน่ เปน็ เมอื งเกา่ แก่
มปี ระวตั ศิ าสตรย์ าวนาน เพชรบรุ เี ปน็ เมอื งทเ่ี คยรงุ่ เรอื งมาตงั้ แตส่ มยั โบราณและเปน็ เมอื งหนา้ ดา่ น
ที่ส�ำคัญของไทยในกลุ่มหัวเมืองฝ่ายตะวันตก ปัจจุบันมีวัดเก่าแก่และบ้านเรือนทรงไทย
จ�ำนวนมาก นอกจากนย้ี งั มคี �ำพดู ตดิ ปากวา่ นกั เลงเมอื งเพชร ปจั จบุ นั เพชรบรุ เี ปน็ เมอื งดา่ นส�ำคญั
ระหว่างภาคกลางและภาคใต้ และยังเป็นเมืองท่องเท่ียวท่ีส�ำคัญ เช่น หาดชะอ�ำ หาดปึกเตียน
หาดเจ้าส�ำราญ แหลมหลวง แหลมเหลว และเข่ือนแก่งกระจาน มีเส้นทางท่องเที่ยวในมิติทาง
ศาสนาทน่ี า่ สนใจ ประกอบด้วย
๑. วัดคงคารามวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงแหง่ แรกในจงั หวดั เพชรบรุ ี เป็นวัดโบราณ
ในรชั กาลที่ ๓ ทีท่ รงปฏิสงั ขร สงิ่ ทโ่ี ดดเด่น คอื หอพระไตรปฎิ กกลางสระน�้ำ มีตู้เก็บพระไตรปิฎก
โบราณ ใบเสมาโบราณ
๒. พระรามราชนเิ วศน์ (วังบ้านปืน) ต้งั อยทู่ ฝี่ ั่งตะวนั ตกของแม่น�้ำเพชรบุรี อาคารเป็น
สถาปตั ยกรรมยุโรป เป็นพระต�ำหนกั ทดี่ ใู หญ่โต โออ่ ่า สง่างาม และตระการตา
๓. วัดพลบั พลาชัย สรา้ งขน้ึ ในสมยั ปลายกรุงศรอี ยธุ ยา โดยบรรดาขุนนาง พอ่ คา้ คหบดี
และประชาชน เดิมเคยเป็นที่ฝึกอาวุธของทหาร และได้เคยมีพลับพลาที่ประทับของ
พระมหากษตั รยิ ์ เม่อื ไดก้ ่อสรา้ งจงึ ไดต้ ง้ั ชอ่ื วา่ “วดั พลบั พลาชัย”

แนะนำ�การทอ่ งเท่ยี วเสน้ ทางแสวงบุญท่ัวไทย ในมิตทิ างศาสนา 57

ภาคกลาง

๔. ชมุ ชนทอ่ งเทย่ี วเชงิ วฒั นธรรม ชมุ ชนยา่ นเมอื งเกา่ รมิ แมน่ ำ้� เพชรบรุ ี คลองกระแชง คอื
ช่อื ของถนนสายหนึ่งในอ�ำเภอเมอื งเพชรบรุ ที ีข่ นานไปกับแมน่ �ำ้ เพชรบุรี เริ่มตน้ ทบ่ี ริเวณข้างจวน
ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั เพชรบรุ ไี ปจนถงึ สะพานใหญห่ นา้ วดั มหาธาตุ ถนนคลองกระแชงเปน็ ถนนเลก็ ๆ
ทีซ่ ่อนตวั อยหู่ ลังวดั พลับพลาชยั
๕. วดั ไผล่ อ้ ม (รา้ ง) เปน็ วดั เกา่ แกใ่ นตวั เมอื งเพชรบรุ ี หลกั ฐานทเ่ี หลอื อยู่ คอื อโุ บสถศลิ ปะ
อยธุ ยา เปน็ อาคารทรงไทยก่ออฐิ ถอื ฐานอ่อนโค้ง
๖. ชมุ ชนคณุ ธรรมนอ้ มน�ำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ชมุ ชนนาพนั สาม หา่ งจาก
ตวั เมอื งเพชรบุรปี ระมาณ ๑๐ กิโลเมตร ชุมชนนาสามพนั มีความโดดเดน่ ในเรื่องภมู ิปญั ญาการท�ำ
ขนมหวาน แหลง่ ท่องเที่ยวชุมชนไดแ้ ก่ วัดนาพรม
๗. วดั ตน้ สน ไมป่ รากฏหลกั ฐานวา่ ใครเปน็ ผสู้ รา้ ง เดมิ นนั้ มตี น้ สนขน้ึ อยกู่ ลางวดั จงึ ถอื เปน็
นิมิตหมายให้เรียกเป็นชื่อของวัดติดมาถึงทุกวันน้ี สิ่งส�ำคัญภายในวัด มีหลวงพ่อสัมฤทธิ์
ปางหา้ มสมุทร (ศิลปะลพบุร)ี
๘. วดั ในกลาง ไมท่ ราบแนช่ ดั วา่ สรา้ งเมอื่ ใด มเี รอ่ื งเลา่ วา่ เมอื่ ไทยเสยี กรงุ ศรอี ยธุ ยาครงั้ หลงั
พระมารดาของสมเด็จพระเจา้ ตากสนิ ได้ลี้ภยั มาพักแรมอยู่กบั ญาติท่ตี �ำบลบา้ นแหลม เมื่อสมเด็จ
พระเจ้าตากสินทรงทราบว่าพระมารดาลี้ภัยมาอยู่บ้านแหลม จึงโปรดให้รื้อหรือย้ายพระท่ีน่ังมา
จากอยธุ ยา มาปลกู ไวท้ ว่ี ดั กลาง และพระราชทานพระพทุ ธรปู สมยั สโุ ขทยั เปน็ การตอบแทนความดี
ของชาวบ้านท่ีไดอ้ ารักขาพระมารดาไวโ้ ดยปลอดภยั
๙. วัดเขาตะเครา วัดน้ีเป็นวัดเก่าแก่ที่ก่อสร้างมาช้านาน ยังไม่ปรากฏแน่ชัดว่าสร้างใน
สมยั ใด สนั นิษฐานวา่ มีเจ้าสัวจีนผหู้ นงึ่ ได้สละทรัพยส์ ร้างเปน็ วัดขึ้น ชาวบา้ นเหน็ จนี หนวดเครายาว
จึงเรียกวัดและเขา ผนวกกันเข้าไปว่า “วัดเขาจีนเครา” ต่อมาค�ำว่าจีนเรียกยากและไม่คุ้นหู
ชาวบ้าน จึงเปลยี่ น “จนี ” เปน็ “ตา” เพราะงา่ ยดี เมอื่ กาลเวลาผา่ นไป ภาษาคงกร่อน จึงเปลีย่ น
“ตา” เป็น “ตะ” จงึ เปน็ “วัดเขาตะเครา”

58 แนะน�ำ การท่องเท่ยี วเสน้ ทางแสวงบญุ ทวั่ ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ภาคกลาง

ตดิ ตอ่ สอบถาม : ส�ำนักงานวฒั นธรรมจงั หวดั เพชรบุรี โทร. ๐ ๓๒๔๒ ๔๓๒๔, ๐ ๓๒๔๒ ๓๗๘๖

เสน้ ทาง
ท่องเทีย่ ว

แนะนำ�การท่องเท่ยี วเสน้ ทางแสวงบญุ ทั่วไทย ในมติ ทิ างศาสนา 59

ภาคกลาง จังหวัด แนะนำ�การท่องเทีย่ วเส้นทางแสวงบญุ ทั่วไทย
ในมติ ทิ างศาสนา
ลพบุรี

จังหวัดลพบุรี เป็นจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย แบ่งการปกครองออกเป็น
๑๑ อ�ำเภอ มีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดอื่นถึง ๘ จังหวัด วนตามเข็มนาฬิกาจากทิศเหนือ
ได้แก่ จังหวัดเพชรบูรณ์ ชัยภูมิ นครราชสีมา สระบุรี พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี
และจังหวัดนครสวรรค์ จังหวัดลพบุรีเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่อุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก
และมีประวัติศาสตรอ์ นั ยาวนาน ซึ่งในอดีตเคยเป็นทต่ี งั้ ศนู ย์กลางของอาณาจกั รละโว้
พืน้ ที่ของจังหวัดลพบรุ ี เคยเป็นท่ตี ัง้ ของเมืองโบราณหลายสมัย เดมิ เรียก ละโว้ นับตัง้ แต่
สมัยขอมเรืองอ�ำนาจ มีหลักฐานที่ส�ำคัญคือ พระปรางค์สามยอด (อยู่ในเขตอ�ำเภอเมืองลพบุรี)
เปน็ ศลิ ปะเขมรสมยั บายน อายรุ าวพทุ ธศตวรรษที่ ๑๘ และมศี าลพระกาฬซงึ่ เกา่ แกใ่ นสมยั เดยี วกนั
มีเสน้ ทางทอ่ งเทย่ี วในมติ ิทางศาสนาท่ีน่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. พระนารายณน์ เิ วศน์ เปน็ พระราชวงั ทสี่ มเดจ็ พระนารายณม์ หาราชโปรดใหส้ รา้ งขน้ึ เมอ่ื
พ.ศ. ๒๒๐๙ เพ่ือใช้เปน็ ทปี่ ระทบั ลา่ สัตว์ ออกวา่ ราชการและตอ้ นรับแขกเมือง ภายหลังสมเด็จ
พระนารายณ์สวรรค์คตพระราชวังพระนารายณ์นิเวศน์ถูกท้ิงร้าง และได้รับการบูรณะขึ้นใหม่ใน
สมยั รัชกาลที่ ๔ และพระราชทานนามว่า “พระนารายณร์ าชนิเวศน”์
๒. วดั พระศรีรตั นมหาธาตุ เป็นสถาปตั ยกรรมขอมโบราณกอธิกแบบฝรั่งเศส ตัง้ อยตู่ รง
ข้ามกับสถานีรถไฟลพบุรี สร้างในสมัยใดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด แต่มีการปรับปรุงซ่อมแซม
หลายครัง้ ส่ิงส�ำคัญภายในวัด ศาลาเปลอื้ งเครือ่ ง วิหารหลวง พระอโุ บสถขนาดย่อม พระปรางค์
ประธาน
60 แนะน�ำ การท่องเทย่ี วเส้นทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ภาคกลาง

๓. วดั เสาธงทอง เดมิ แยกเปน็ ๒ วดั คอื วดั รวก และวดั เสาธงทอง ตอ่ มาสมเดจ็ พระมหาสมณเจา้
กรมพระยาวชริ ญาณวโรรส ด�ำรเิ หน็ ชอบใหร้ วมกนั และใหเ้ รยี กชอื่ วา่ วดั เสาธงทอง พระวหิ ารหลวง
และพระประธานเปน็ ฝมี อื ชา่ งแบบสมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยา วดั นม้ี โี บราณสถานคอื วหิ ารหลวง เปน็ วหิ าร
ท่มี ีขนาดใหญศ่ ิลปะอยธุ ยา พระเจดีย์ พระอโุ บสถ หอระฆัง
๔. วัดกวศิ รารามราชวรวิหาร เดิมเรยี กวา่ “วัดขวดิ ” มคี วามงดงามดา้ นสถาปัตยกรรม
อยา่ งเดน่ ชดั พระประธานในโบสถเ์ ปน็ ของเกา่ แกม่ าแตเ่ ดมิ เปน็ พระพทุ ธรปู ปางมารวชิ ยั สมยั อทู่ อง
ภายในอโุ บสถตกแตง่ ดว้ ยภาพเขยี นลายประดบั เตม็ ทว่ั ผนงั และเสาทกุ ตน้ นอกจากนย้ี งั มรี ปู เหมอื น
พระพุทธวรญาณ และบ่อน�ำ้ ศักดส์ิ ิทธิ์ท่ีใชถ้ ือน้ำ� พพิ ัฒนส์ ตั ยา เม่ือครงั้ อดตี กาล
๕. วัดเชงิ ทา่ ต้งั อยรู่ มิ แมน่ ำ้� ลพบุรี และเป็นทปี่ ระดิษฐานพระพทุ ธรูปศกั ดสิ์ ทิ ธิ์นาคปรก
คอื หลวงพอ่ นาค ซงึ่ เปน็ พระพทุ ธรปู ในลกั ษณะของพระชยั พทุ ธมหานาค หรอื พระพทุ ธรปู หนิ ทราย
ปางนาคปรก ศลิ ปะแบบบายน มคี วามสวยงาม และตอกยำ้� ใหเ้ หน็ ถงึ อารยธรรมของขอมซง่ึ กระจาย
อยูท่ ว่ั ลพบรุ แี ละอาณาจกั รละโวโบราณ
๖. วัดมณีชลขัณฑ์ ต้ังอยู่ทางทิศตะวันตกของตลาดท่าโพธ์ิ วัดนี้ถูกแบ่งเป็นสองส่วน
เพราะมถี นนตดั ผ่าตรงกลางพอดี มโี บราณสถานทน่ี า่ สนใจคือ พระเจดียร์ ูปทรงแปลก คือก่อเป็น
เหลยี่ มสงู ชะลดู ขนึ้ ไป คลา้ ยกบั เจดยี เ์ หลย่ี มสมยั เชยี งแสน (ลา้ นนา) แตต่ รงมมุ มกี ารยอ่ มมุ ไมส้ บิ สอง
ท�ำเปน็ สามชัน้ มีซมุ้ ประตยู อดแหลมอยูด่ ้านข้างทั้งสดี่ า้ นทกุ ช้ัน
๗. วดั อัมพวนั สร้างขึน้ ในราว พ.ศ. ๒๔๑๕ นอกจากช่ือวดั อัมพวันแล้ว พ้ืนทวี่ ัดตง้ั อยูร่ มิ
แมน่ ำ้� ลพบรุ ที างดา้ นทศิ เหนอื และแวดลอ้ มดว้ ยหมบู่ า้ นชาวมอญมาแตอ่ ดตี สนั นษิ ฐานวา่ เปน็ ชาวมอญ
ทส่ี ืบสายกันมา ตง้ั แต่คร้งั กรงุ ศรีอยุธยา
๘. ศาลพระกาฬ เจา้ พอ่ พระกาฬถอื เปน็ เทพอารกั ษป์ ระจ�ำเมอื ง ในคมั ภรี แ์ ละจารกึ โบราณ
ปรากฏนาม “องคพ์ ระกาฬไชยศร”ี ซงึ่ เปน็ เทพทป่ี กปกั รกั ษาบา้ นเมอื งท�ำนองเดยี วกบั พระเสอ้ื เมอื ง
พระทรงเมอื ง
๙. พระปรางคส์ ามยอด เปน็ ปราสาทศลิ าแลงแบบขอมเรยี งตอ่ กนั ๓ องค์ เชอื่ มตอ่ กนั ดว้ ย
มขุ กระสนั ลกั ษณะเปน็ ปราสาทขอมในศลิ ปะบายน โครงสรา้ งเปน็ ศลิ าแลงประดบั ปนู ปน้ั สรา้ งขน้ึ
ในรัชสมยั พระเจ้าชัยวรมนั ท่ี ๗

แนะน�ำ การทอ่ งเท่ยี วเส้นทางแสวงบญุ ท่ัวไทย ในมิตทิ างศาสนา 61

ภาคกลาง

๑๐. วดั ปา่ ธรรมโสภณ สรา้ งขนึ้ ปี พ.ศ. ๒๒๒๕ เป็นวดั ร้างทถ่ี กู ทง้ิ อยใู่ จกลางเมืองลพบุรี
บริเวณวัดเป็นป่าไม้นานาชนิด ชาวบ้านจึงเรียกว่า วัดป่า มีวิหารอยู่หลังหนึ่งซึ่งสร้างข้ึนในสมัย
สมเดจ็ พระนารานยมหาราช
๑๑. วัดตองปุ เป็นวัดมอญ ตองปเุ ป็นภาษามอญ แปลว่า ทีช่ ุมนุมพลก่อนออกรบ เป็นวดั
เกา่ ทีม่ คี วามส�ำคัญวัดหนึง่ สร้างขนึ้ ในรชั สมยั สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราช

ตดิ ต่อสอบถาม : ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจังหวดั ลพบุรี โทร. ๐ ๓๖๔๑ ๔๒๕๗ - ๘

เส้นทาง
ทอ่ งเทยี่ ว

62 แนะนำ�การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบุญทวั่ ไทย ในมิติทางศาสนา

จงั หวดั แนะน�ำ การทอ่ งเท่ียวเสน้ ทางแสวงบญุภาทค่วั กไลทายง
ในมติ ิทางศาสนา
สมุทรปราการ

จังหวัดสมุทรปราการ เป็นเขตปริมณฑล จังหวัดสมุทรปราการมีเนื้อท่ี ๑,๐๐๔ ตาราง
กิโลเมตร อาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับกรุงเทพมหานคร และจังหวัดฉะเชิงเทรา, ทิศตะวันออก
ติดต่อกับจังหวัดฉะเชิงเทรา, ทิศใต้จรดอ่าวไทย และทิศตะวันตกติดต่อกับกรุงเทพมหานคร
ลักษณะภูมิประเทศเป็นท่ีราบลุ่มทั้งหมด มีแม่น�้ำเจ้าพระยาไหลผ่านทางซีกตะวันตกของจังหวัด
จากทิศเหนอื ไปทศิ ใต้ลงสู่อ่าวไทย มีชายฝ่ังทะเลยาว ๔๗.๕ กโิ ลเมตร เดมิ ชายฝ่ังทะเลมีป่าชาย
เลนกวา้ งขวาง เนอ่ื งจากมตี ะกอนทแ่ี มน่ ำ้� เจา้ พระยา น�ำพามาทบั ถมกนั ทบี่ รเิ วณปากนำ�้ แตป่ จั จบุ นั
มีการบุกรุกป่าชายเลน ท�ำให้เกิดปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งเป็นบริเวณกว้าง มีเส้นทางท่องเท่ียว
ในมิตทิ างศาสนาทน่ี ่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. วัดอโศการาม เดมิ เรียกวา่ “นาแม่ขาว” เจา้ ของทด่ี ินคอื นางกมิ หงษ์ และนายสเุ มธ
ไกรกาญจน์ ได้ถวายที่ดินใหส้ รา้ งวัด จนกระทงั่ ปี พ.ศ. ๒๔๙๘ จึงได้เริ่มตง้ั ส�ำนกั ขน้ึ เปน็ ครัง้ แรก
ค�ำวา่ อโศการาม แปลว่า แหล่งรื่นรมยท์ ีไ่ รค้ วามเศร้าหมอง
๒. วัดบางดว้ นนอก สร้างเมอื่ ประมาณ พ.ศ. ๒๓๘๐ เป็นวัดท่ปี ระชาชนชาวต�ำบลบางดว้ น
ไดร้ ว่ มกนั สร้างเพ่อื เปน็ ทบ่ี �ำเพ็ญกุศลประจ�ำต�ำบล
๓. วัดทรงธรรมวรวหิ าร เปน็ พระอารามหลวงชนั้ โท ต้งั อยใู่ นอ�ำเภอพระประแดง เป็นวดั
ในพทุ ธศาสนารามญั นกิ าย สรา้ งขนึ้ ในสมยั รชั กาลท่ี ๒ โดยสมเดจ็ พระอนชุ าธริ าช กรมพระราชวงั
บวรสถานมงคล สร้างขึ้นพร้อมการสร้างเมืองนครเขื่อนขนั ธ์
๔. วดั บางนำ�้ ผงึ้ ใน ตง้ั อยทู่ ต่ี �ำบลบางนำ้� ผง้ึ อ�ำเภอพระประแดง สงั กดั คณะสงฆม์ หานกิ าย
พ้นื ท่ีตงั้ วดั เป็นที่ราบลมุ่ สรา้ งเมือ่ ประมาณ พ.ศ. ๒๔๕๐ ไมป่ รากฏหลกั ฐานวา่ ใครเปน็ ผ้สู ร้าง
๕. วัดสาขลา เป็นวัดเก่าแก่ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างเม่ือใด แต่สันนิษฐานว่าเป็นวัด
ทช่ี าวบา้ นรว่ มกันสร้างข้ึนเมอ่ื คราวรบชนะพมา่

แนะน�ำ การท่องเท่ยี วเสน้ ทางแสวงบญุ ทั่วไทย ในมติ ทิ างศาสนา 63

ภาคกลาง

๖. วัดขุนสมุทรจีน ติดอยู่กับชุมชนบ้านขุนสมุทรจีน เป็นวัดที่อยู่ติดกับปากอ่าวทะเล
วัดแห่งน้ีถูกน้�ำทะเลกัดเซาะ น�้ำท่วม รอบตัวโบสถ์ยังมีร่องรอยของน้�ำทะเลท่วมอยู่ ซ่ึงทางวัด
ไมไ่ ด้ปรับแตง่ อะไร ยังคงสภาพเดมิ อยูต่ ลอดเวลา
๗. วัดบางพลีใหญ่ใน เดิมชื่อว่า วัดพลับพลาชัยชนะสงคราม ชาวบ้านเรียกว่า
“วดั ใหญ่ หรอื วดั หลวงพอ่ โต” จากโบราณคดจี ารกึ แตค่ รง้ั โบราณกาลวา่ วดั นส้ี รา้ งขน้ึ ในสมยั สมเดจ็
พระนเรศวรมหาราช ในปี พ.ศ. ๒๓๑๐
๘. วดั บางพลใี หญ่กลาง ตั้งอยู่ไม่ไกลจากวดั บางพลใี หญใ่ น ภายในวดั มวี ิหารประดษิ ฐาน
พระพทุ ธรปู ปางไสยาสนข์ นาดใหญ่ ลงรกั ปดิ ทองตลอดทง้ั องค์ คนทว่ั ไปเรยี กวดั นว้ี า่ “วดั พระนอนใหญ”่
๙. วัดสุวรรณภูมิพุทธชยันตี ๙๘๙ ตั้งอยู่ท่ีต�ำบลศีรษะจระเข้น้อย อ�ำเภอบางเสาธง
เป็นผรู้ ิเรม่ิ แนวคิดการสรา้ งวดั ขน้ึ ณ บริเวณใกล้สนามบนิ สุวรรณภมู ิ ซึ่งมีวัตถปุ ระสงค์หลักๆ คอื
อ�ำนวยความสะดวกแกพ่ ระภกิ ษุ สามเณร รองรบั สงั กดั ดแู ลพระสงฆ์ พระธรรมทตู สายตา่ งประเทศ
๑๐. วัดศรีวารีน้อย สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๑ มีโบราณสถานที่น่าสนใจมากมาย เช่น
วหิ าร-ประดษิ ฐานหลวงพอ่ เสนอื อโุ บสถประดษิ ฐานพระพทุ ธศรชี ยั มงคล และมจี ติ รกรรมทงี่ ดงาม
๑๑. วดั สคุ นั ธาวาส เดมิ ตงั้ อยใู่ นคลองสคุ นั ธ์ สนั นษิ ฐานวา่ นา่ จะสรา้ งขน้ึ ในสมยั กรงุ ธนบรุ ี
ตอนปลาย ประมาณพ.ศ. ๒๓๒๔ ได้ยา้ ยวัดมาจัดสร้างขึน้ ใหมใ่ นทีต่ งั้ ปัจจบุ ัน
๑๒. วดั ปานประสทิ ธาราม ได้สรา้ งเมือ่ วนั ท่ี ๑๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ โดยมนี ายเชย
ขุนเจง๋ และนายซัง มีซัง เป็นผู้ด�ำเนนิ การสรา้ งวดั เดมิ วัดมนี ามว่า “วัดปกี กา” ต่อมาเปลย่ี นเปน็
“วดั ปานประสิทธาราม”

ตดิ ตอ่ สอบถาม : ส�ำนกั งานวัฒนธรรมจังหวดั สมุทรปราการ โทร. ๐ ๒๗๐๗ ๖๑๐๓
64 แนะน�ำ การท่องเทีย่ วเส้นทางแสวงบุญทวั่ ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ภาคกลาง

เสน้ ทาง
ทอ่ งเท่ียว

แนะนำ�การทอ่ งเท่ยี วเส้นทางแสวงบญุ ทว่ั ไทย ในมติ ิทางศาสนา 65

ภาคกลาง จงั หวดั แนะนำ�การท่องเทยี่ วเสน้ ทางแสวงบญุ ท่ัวไทย
ในมติ ิทางศาสนา
สระบรุ ี

จังหวัดสระบุรี เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางของประเทศไทย ต้ังอยู่ทางตะวันออกของ
ภาคกลาง นบั เปน็ เสมอื นดา่ นผา่ นระหวา่ งภาคกลางกบั ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื มแี หลง่ ทอ่ งเทยี่ ว
มากมายทงั้ ทางประวตั ศิ าสตรแ์ ละแหลง่ ทอ่ งเทย่ี วทางธรรมชาติ และยงั เปน็ จงั หวดั ทมี่ คี วามส�ำคญั
ต่อภาคอุตสาหกรรมล�ำดบั ต้นๆ ของประเทศไทย
สระบรุ เี ปน็ เมอื งส�ำคญั เมอื งหนง่ึ แตโ่ บราณ สนั นษิ ฐานวา่ ตงั้ ขน้ึ เมอื่ ประมาณปี พ.ศ. ๒๐๙๒
ในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ การตั้งเมืองนี้สันนิษฐานว่า พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้แบ่ง
เขตพื้นที่บางส่วนของเมืองลพบุรี เมืองนครนายก และเมืองนครราชสีมา มารวมกันตั้งข้ึนเป็น
เมืองสระบุรี ทั้งน้ีเพ่ือต้องการให้เป็นศูนย์ระดมพลเมืองในยามศึกสงคราม เพราะฉะน้ันต้ังแต่
สมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยาเปน็ ตน้ มา จงึ มกั พบเรอื่ งราวของจงั หวดั สระบรุ เี กย่ี วกบั การศกึ สงครามอยเู่ สมอ
มีเส้นทางทอ่ งเทยี่ วในมติ ิทางศาสนาท่นี า่ สนใจ ประกอบด้วย
๖. วดั พระพทุ ธบาทราชวรมหาวหิ าร สรา้ งขน้ึ เมอื่ ปี พ.ศ. ๒๑๖๗ ในรชั สมยั สมเดจ็ พระเจา้
ทรงธรรม ปชู นยี สถานทสี่ �ำคญั คอื “รอยพระพทุ ธบาททปี่ ระทบั ไวบ้ นแผน่ ดนิ เหนอื ไหลเ่ ขาสวุ รรณ
บรรพต หรือเขาสจั จพนั ธครี รี อย”
๒. วดั ศาลาแดง ตงั้ เมอื่ พ.ศ. ๒๓๑๑ เดมิ เรยี กวา่ “วดั แกง่ มว่ ง” โดยมตี น้ มะมว่ งใหญย่ นื ตน้
อยบู่ นแกง่ เป็นสญั ลักษณ์ ต่อมาน้�ำได้พัดเอาแก่งและตน้ มะม่วงจมหายไปกบั นำ้� คงเหลอื แตศ่ าลา
หลงั หนง่ึ มหี ลงั คามงุ กระเบอื้ งสแี ดงซงึ่ ใชเ้ ปน็ ทพ่ี กั ส�ำหรบั คนเดนิ ทางไปนมสั การรอยพระพทุ ธบาท
และพระพุทธฉาย จงึ ได้เรยี กนามวดั ว่า “วัดศาลาแดง” มสี ถานที่ส�ำคัญ คอื วิหารพระพทุ ธนิรโร
คนั ตรายชัยวัฒนจ์ ตุรทศิ
66 แนะนำ�การท่องเที่ยวเสน้ ทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ภาคกลาง

๓. วดั สมหุ ประดิษฐาราม เปน็ พระอารามหลวงช้นั ตรี ชนดิ สามัญ เจ้าพระยานิกรบดินทร์
มหนิ ทรมหากลั ยาณมติ ร (โต) ตน้ ตระกลู กลั ยาณมติ ร ไดส้ รา้ งวดั นขี้ น้ึ เมอื่ รชั กาลที่ ๓ เพอื่ อทุ ศิ ใหม้ ารดา
๔. วดั เขาแกว้ วรวหิ าร สรา้ งเมอื่ พ.ศ. ๒๑๗๑ สมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยา ตอ่ มาในสมยั รชั กาลที่ ๔
กรุงรัตนโกสินทร์ พระองค์เสด็จนมัสการพระพุทธบาท ได้ทอดพระเนตรทรงเห็นว่าเป็นชัยภูมิ
ทเ่ี หมาะส�ำหรบั การบ�ำเพญ็ สมณธรรม พระองคจ์ งึ ทรงรบั สงั่ ใหเ้ จา้ พระยานกิ รบดนิ ทร์ เปน็ แมก่ อง
ควบคุมการก่อสร้างและได้น�ำเครื่องงานและส่ิงก่อสร้างจากกรุงเทพฯมาบูรณปฏิสังขรณ์ และ
ทรงสถาปนาวัดเขาแกว้ ข้ึนเป็นพระอารามหลวง พระราชทานนามวา่ “วัดครี รี ตั นาราม”
๕. วัดเขาวง (ถำ�้ นารายณ์) หา่ งจากตวั อ�ำเภอพระพทุ ธบาท ประมาณ ๓ กโิ ลเมตร ไดร้ บั
อนญุ าตให้ตั้งวดั เมื่อวนั ที่ ๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๐ มีสงิ่ ส�ำคญั คือ รอยจารกึ ปากถ้�ำนารายณท์ มี่ ี
อกั ษรมอญโบราณ (ปลั ลวะ) ซึ่งเปน็ แบบอักษรของชาวอินเดียฝา่ ยใต้
๖. วัดพระพทุ ธแสงธรรม ส�ำนกั ปฏิบตั ธิ รรมแสงธรรมส่องชวี ติ แห่งใหม่ ได้จัดตง้ั ขน้ึ เปน็
แหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมะ และได้จัดต้ังข้ึนเป็นวัดใหม่ ช่ือ วัดพระพุทธแสงธรรม เป็นองค์กร
พระพทุ ธศาสนาสร้างโดยจิตศรัทธาของพุทธศาสนกิ ชนทั่วไป
๗. วดั ศรทั ธาประชากร (เขารวก) เดมิ ตงั้ อยรู่ มิ ถนนสายสระบรุ -ี หลม่ สกั ภายหลงั ชาวบา้ น
เหน็ วา่ สถานทเี่ ดมิ ไมเ่ หมาะสมจงึ ยา้ ยมาตงั้ ในทดี่ นิ แปลงใหม่ แตย่ งั มไิ ดท้ �ำการกอ่ สรา้ งและยงั ไมม่ ชี อ่ื
จึงเรยี กกนั ตามชาวบา้ นวา่ “วดั เขารวก”
๘. วัดมงคลชัยพัฒนา เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๔ วัดมงคลชัยพัฒนาได้สร้างอุโบสถใหม่แทน
หลังเดิมท่ีทรุดโทรมลงไปตามกาลเวลา วัดมงคลชัยพัฒนาได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จ
พระขนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี เสดจ็ มาทรงตดั หวาย
ลูกนิมติ ในอุโบสถ
๙. วัดพระพทุ ธฉาย เป็นทปี่ ระดิษฐานพระพทุ ธฉาย หรอื รอยพระพุทธรปู อยู่บนแผน่ หิน
ซงึ่ ตั้งอยบู่ นชะง่อนผามกี ารสร้างมณฑปครอบไว้ ถกู คน้ พบในสมยั พระเจา้ ทรงธรรม กษัตริยแ์ ห่ง
กรุงศรีอยธุ ยา

แนะนำ�การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบุญทัว่ ไทย ในมิตทิ างศาสนา 67

ภาคกลาง

ตดิ ตอ่ สอบถาม : ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจังหวัดจงั หวัดสระบุรี
โทร. ๐ ๓๖๒๓ ๑๓๗๒, ๐ ๓๖๒๒ ๐๔๗๖, ๐ ๓๖๒๒ ๐๔๖๔

เสน้ ทาง
ทอ่ งเที่ยว

68 แนะนำ�การทอ่ งเทีย่ วเสน้ ทางแสวงบุญท่วั ไทย ในมิตทิ างศาสนา

ภาคกลาง

แนะน�ำ การท่องเท่ยี วเส้นทางแสวงบุญ
ในมติ ทิ างศาสนา

ภาค
ใต้

แนะน�ำ การท่องเทยี่ วเส้นทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมติ ิทางศาสนา 69

ภาคใต้ จังหวดั แนะนำ�การท่องเท่ียวเสน้ ทางแสวงบญุ ทั่วไทย
ในมติ ทิ างศาสนา
กระบ่ี

กระบี่ เป็นจงั หวัดหน่ึงในภาคใต้ของประเทศไทย เปน็ เมอื งท่องเทีย่ วท่ีมชี ่ือเสียงแหง่ หนึง่
ของภาคใต้ มแี หลง่ ท่องเทีย่ วหลายแห่ง เช่น หาดทรายขาว น�้ำทะเลใส ปะการัง ถ�้ำ และหม่เู กาะ
น้อยใหญก่ วา่ ๑๐๐ เกาะ และเป็นท่ตี งั้ ของเรือนรบั รองท่ปี ระทับแหลมหางนาค
จากหลกั ฐานทางโบราณคดี สนั นษิ ฐานไดว้ า่ บรเิ วณเมอื งกระบเ่ี คยเปน็ แหลง่ ชมุ ชนโบราณ
ที่เก่าแก่มากแห่งหน่ึงในประเทศไทย ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์และต่อเนื่องมาจนถึงสมัย
ประวัติศาสตร์ นอกจากน้ียังมีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับช่ือเมืองกระบี่ว่า อาจมาจากความหมายที่
แปลว่าดาบ เนื่องจากมีต�ำนานเล่าสืบต่อกันมาเก่ียวกับการขุดพบมีดดาบโบราณก่อนที่จะสร้าง
เมอื ง มีเสน้ ทางทอ่ งเท่ียวในมติ ิทางศาสนาท่ีน่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. วดั ธรรมาวธุ สรณาราม เปน็ วดั เกา่ แกว่ ดั หนง่ึ ของเมอื งกระบี่ และของชมุ ชนทอ่ี ยบู่ รเิ วณ
คา่ ยปกาสยั มาตง้ั แตส่ มยั พระปลดั เมอื งนครศรธี รรมราช เดมิ ชอ่ื วดั บอ่ พอ เปน็ การตง้ั ชอื่ ตามสภาพ
แวดลอ้ มเดมิ ภายในวัดมบี อ่ น�้ำบ่อหน่ึงอยูใ่ กล้กับตอไมห้ ลุมพอ จึงไดช้ ือ่ ว่าวัดบอ่ พอ
๒. ศาลเจ้าเฉ้งจุ้ยจ้อซู้ก๋ง ก่อต้ังโดยก�ำนันคลองเหนือ เป็นศาลเจ้าที่ชาวเหนือคลองให้
ความเคารพศรัทธาและเป็นสถานที่ประกอบพิธีในเทศกาลกินเจ ซึ่งเป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบต่อ
กันมาประมาณ ๑๔๐ ปีมาแล้ว
๓. วัดถ้ำ� เสอื ในอดตี วดั มชี อ่ื ว่า “ส�ำนกั สงฆ์หนา้ ชงิ ” ตามชือ่ หมู่บ้าน และไดเ้ ปลีย่ นเป็น
“วัดถ�้ำเสือ” เม่ือวันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๓ จึงได้เปลี่ยนเป็นสถานท่ีปฏิบัติธรรมวิปัสสนา
กรรมฐานจนถึงปัจจุบัน
70 แนะนำ�การทอ่ งเทยี่ วเส้นทางแสวงบญุ ท่วั ไทย ในมติ ิทางศาสนา

ภาคใต้

๔. วดั แกว้ โกรวาราม มอี ายกุ ว่า ๑๒๐ ปี เดิมเป็นวดั ราษฎร์ ตง้ั อยู่กลางเมืองจังหวดั กระบ่ี
เปน็ พระอารามหลวงชน้ั ตรี และเปน็ วดั ประจ�ำจงั หวัด เดมิ เรยี กวา่ วัดปากน้�ำ
๕. วัดมหาธาตุแหลมสัก ก่อนพุทธศักราช ๒๔๙๖ บ้านแหลมสักเป็นสถานที่เปล่ียว
พระอาจารย์แรม เขมสิริ ไดน้ �ำชาวบา้ นสรา้ งศาลาเอนกประสงค์ ในปี ๒๕๓๐ พระอาจารย์เนตร
และชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างศาลาอเนกประสงค์หลังใหม่แทนหลังเดิม และได้กลายมาเป็น
พระอุโบสถของวดั แหลมสกั ในปัจจบุ ัน
๖. วัดถ�้ำปราสาทนาฬาคริ ิง ต้งั อย่ใู นอ.ปลายพระยา จ.กระบี่ ด้านหลงั ของวัดจะมีขนุ เขา
อยูโ่ ดยมี “ถ้�ำปราสาทนาฬาคริ ิง” อยู่ด้านใน ซึง่ ถกู คน้ พบโดย “หลวงพ่อขจติ กมโล” เจ้าอาวาส
วดั ถำ�้ ปราสาทนาฬาคิรงิ
๗. วดั มหาธาตุวชริ มงคล (วัดบางโทง) สรา้ งขนึ้ ในปี พ.ศ. ๒๔๘๓ เดิมวดั แห่งนชี้ าวบ้าน
เรยี กว่า “วดั บางโทง” ซ่งึ ต้ังช่ือตามหมบู่ ้านทีต่ ้งั

ติดตอ่ สอบถาม : ส�ำนักงานวัฒนธรรมจังหวดั กระบี่ โทร. ๐ ๗๕๖๒ ๓๙๖๖

เส้นทาง
ท่องเท่ยี ว

แนะน�ำ การท่องเท่ยี วเส้นทางแสวงบญุ ท่ัวไทย ในมิติทางศาสนา 71

ภาคใต้ จงั หวดั แนะน�ำ การท่องเท่ยี วเส้นทางแสวงบุญท่วั ไทย
ในมิตทิ างศาสนา
ตรัง

จังหวัดตรัง เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีบทบาทท่ีส�ำคัญทางด้านการค้าขายและศูนย์กลางการ
คมนาคม ไปสู่จงั หวดั นครศรธี รรมราช แต่ก็ยงั เปน็ จงั หวดั ทมี่ ีนักทอ่ งเที่ยวมาเทย่ี วน้อย ซ่ึงในช่วง
เวลาต่อมา ทางการได้ด�ำเนินแผนการพฒั นาอันชาญฉลาดโดยการตดั ถนนอยา่ งทว่ั ถึง ท�ำใหผ้ คู้ น
สามารถเข้าไปยังสถานที่เหล่านั้นได้ง่ายย่ิงขึ้น ภายในเมืองตรัง ยังมีแหล่งท่องเที่ยวอีกมากมาย
ซ่ึงรอบเมืองจะพบเห็นความผสมผสานอย่างลงตัวของความเป็นตะวันตกและวัฒนธรรมจากจีน
อยา่ งรา้ นค้า วดั จีนและศาลเจา้ ยงั มบี ้านที่สร้างในสไตลป์ ัญญาไทยทงี่ ดงาม นอกจากน้ียงั มวี ัดท่ีมี
การสร้างทางสถาปตั ยกรรมท่สี วยงาม ดนิ แดนประวัติศาสตร์ วถิ ชี ีวิตและตลาดคา้ ขายขนาดใหญ่
เปน็ ต้น มีเส้นทางท่องเท่ียวในมิติทางศาสนาท่ีน่าสนใจ ประกอบดว้ ย
๑. วัดกะพังสรุ ินทร์ สร้างขน้ึ เมอ่ื ปี พ.ศ. ๒๔๔๐ เดิมช่ือวดั กะพงั เนือ่ งจากพืน้ ทต่ี ัง้ วดั เปน็
ทช่ี ายเนินเต้ยี ๆ ลาดเอียงจากทศิ เหนือไปสู่ทุ่งนาอยใู่ กล้หนองน�้ำ ทเี่ รยี กว่า “สระกะพัง” ต่อมาได้
เปล่ยี นชอ่ื เปน็ วัดกะพงั สุรนิ ทร์ ตามชือ่ ของพระยาสรุ ินทราชา (นกยงู วิเศษกุล) สมหุ เทศาภิบาล
ภเู กต็ ผปู้ รบั ปรงุ สระกะพงั ใหเ้ ปน็ แหลง่ พกั ผอ่ นหยอ่ นใจ มสี งิ่ ส�ำคญั คอื พระประธานในพระอโุ บสถ
น�ำมาจากพทุ ธคยา ประเทศอินเดีย เมอื่ พ.ศ. ๒๕๐๙
๒. วัดนิคมประทีป สร้างข้ึนเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๒๓ เดิมช่ือวัดโคกหล่อ เพราะวัดตั้งอยู่บน
ดินแหลมย่ืนออกไปจากที่ดินของชาวบ้าน พ้ืนท่ีต้ังวัดเป็นที่ราบลุ่ม สภาพแวดล้อมมีหมู่บ้าน
ล�ำคลอง ท่ีนา และถนนรอบวัด ภายในวัดมีส่ิงส�ำคัญ ประกอบด้วย พระอุโบสถโครงสร้างเป็น
คอนกรตี เสรมิ เหลก็ มโี ครงหลงั คาทรงไทยพน้ื ถน่ิ ภาคใตล้ ดหลน่ั ๓ ชน้ั พระประทานในพระอโุ บสถ
พระเพลากวา้ ง ๑ เมตร ปางมารวชิ ยั สรา้ งเมอื่ พ.ศ. ๒๔๙๐ เปน็ พระทองเหลอื งและพระอคั รสาวก
๒ สาวก
72 แนะน�ำ การทอ่ งเทยี่ วเสน้ ทางแสวงบญุ ท่วั ไทย ในมติ ิทางศาสนา

ภาคใต้

๓. วัดสาลิการาม เดมิ ชื่อวดั ไส้กา เป็นวดั เกา่ แกค่ ู่บา้ นคู่เมืองตรังมาไม่ตำ�่ กวา่ ๓๐๐ กว่าปี
มีค�ำบอกเลา่ ว่า สร้างเมื่อปี พ.ศ. ๒๒๔๐ ในพระอุโบสถ มีหลวงพ่อกาแกว้ การาม ซง่ึ เปน็ พระพทุ ธ
รูปปางมารวชิ ัย พุทธลกั ษณะคลา้ ยพระพทุ ธสีหงิ ส์ ถือเปน็ พระพุทธรปู ศักด์ิสิทธคิ์ บู่ า้ นค่เู มืองชาว
ตรัง วัดสาริการามเปน็ ท่ตี ้งั โครงการลานบุญ ลานปัญญา และศนู ย์วฒั นธรรมไทยสายใย
๔. วดั พระงาม ตามประวตั กิ ลา่ ววา่ สรา้ งเมอื่ ปี พ.ศ. ๒๒๒๔ มตี �ำนานกลา่ ววา่ นางเลอื ดขาว
เปน็ ผสู้ รา้ งวดั พระงาม และสรา้ งพระพทุ ธรปู ไวใ้ นคราวเดยี วกนั กบั ทส่ี รา้ งวดั พระศรสี รรเพชญพ์ ทุ ธ
สิหงิ ค์ พระงามเป็นพระพุทธรูปปูนป้นั ปางมารวชิ ัย ประดิษฐานอย่ใู นศาลาการเปรียญ พระงามมี
ลกั ษณะพเิ ศษคอื นิ้วพระหัตถ์ซา้ ยมหี กนว้ิ มีพระพกั ตร์งามคลา้ ยหน้าผหู้ ญิง เรียกวา่ พระพทุ ธรูป
แบบหนา้ นาง แสดงถงึ ฝมี อื ช่างพืน้ เมอื งท่จี ดั ไดว้ า่ งดงามมาก จงึ ไดช้ อ่ื ว่าพระงาม

ติดตอ่ สอบถาม : ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวัดตรงั โทร. ๐ ๗๕๒๑ ๗๕๘๕
แนะน�ำ การทอ่ งเท่ยี วเส้นทางแสวงบุญทัว่ ไทย ในมติ ิทางศาสนา 73

ภาคใต้

เส้นทาง
ท่องเที่ยว

74 แนะนำ�การท่องเทย่ี วเสน้ ทางแสวงบุญท่ัวไทย ในมิติทางศาสนา

จังหวดั แนะนำ�การทอ่ งเที่ยวเสน้ ทางแสวงบุญทภว่ั าไคทใตย้
ในมิติทางศาสนา
นครศรธี รรมราช

จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นเมืองที่มีเสน่ห์น่าไปเยือนมากเมืองหนึ่งนอกจากจะมีป่าไม้ที่
อุดมสมบรู ณแ์ ละสวยงาม เชน่ เขาหลวง หรอื ชุมชนพัฒนาตวั อย่าง ทบี่ ้านคีรวี ง ท่ีเมืองนครฯ กย็ งั
เปน็ แหล่งศิลปะวัฒนธรรม ทง้ั หนงั ตะลงุ โนรา ทแี่ ฝงไว้ดว้ ยคติธรรม และเปน็ เมอื งพทุ ธในแดนใต้
ดังมีพระมหาธาตุวรมหาวหิ าร มรดกทางวัฒนธรรมทเ่ี มอื งนครมอี ยใู่ นปจั จุบันนัน้ ได้รบั การสะสม
มาจากประวัติศาสตร์อันยาวนานกว่า ๑๘๐๐ ปี มีเส้นทางท่องเท่ียวในมิติทางศาสนาที่น่าสนใจ
ประกอบดว้ ย
๑. วดั มะขาม ตามประวตั ิเลา่ สืบทอดกนั มาว่า เป็นวดั โบราณเก่าแก่ อาจจะเป็นวดั แรกๆ
ของอ�ำเภอลานสกาคาดวา่ สรา้ งมาพรอ้ มกบั พระบรมธาตนุ ครศรธี รรมราช โดยมเี รอ่ื งเลา่ รนุ่ ตอ่ รนุ่
ของวดั มะขามแหง่ นแ้ี ละดว้ ยกาลเวลาถกู ปลอ่ ยใหเ้ ปน็ วดั รา้ ง ซงึ่ ตอ่ มาหลงั จากเกดิ ชมุ ชนใหมไ่ ดม้ ี
พระใบฎกี าโชค โกสโรได้เขา้ มาพัฒนาและปรับปรงุ วดั จนเป็นศูนย์รวมของชมุ ชนแหง่ นี้
๒. วัดดนิ ดอน วดั ดนิ ดอนต้งั มาประมาณ ๓๐๐ กวา่ ปี หวั ใจส�ำคญั คอื พ่อทา่ นในบัว เปน็
เจดีย์ท่ีพระเจ้านครน�ำมาถวายเพ่ือบรรจุอัฏฐิเจ้าอาวาสองค์แรกของวัดดินดอนแห่งน้ี ภายในวัด
ยงั มีรอยพระพุทธบาทจ�ำลอง ศาลาสหธรรมกิ มรี ปู ปั้น พ่อท่านคล้ายวาจาสิทธ์ิและพระครูสนุ ทร
ภายในอุโบสถก็ยงั มภี าพวาดทางพระพทุ ธศาสนาทีง่ ดงามอีกดว้ ย
๓. วัดพัทธเสมา เป็นวัดท่ีมีพระลากศักด์ิสิทธ์ิ ตามต�ำนานเล่าว่าเป็นพระท่ีลอยทวนน�้ำ
มา พระลากวัดเสมาเปน็ พระพุทธรปู ปางยนื อมุ้ บาตรเนอ้ื ทอง มีช่ือวา่ พระอศิ ระชยั สร้างขน้ึ สมัย
กรุงศรอี ยธุ ยาทง้ั หมด มอี ยดู่ ว้ ยกนั ๗ องค์ ซงึ่ แยกอยตู่ ามหัวเมอื งต่างๆ แตไ่ มร่ ้ทู มี่ าแน่ชดั ปจั จุบนั
ประดษิ ฐานอยู่ภายในวดั พทั ธเสมา นพระพุทธรปู ท่ีมีความเก่าแกแ่ ละศกั ดิส์ ทิ ธิ์ ใครบนบานขอส่ิง
ใดมักประสงคด์ ังใจหวงั โดยต�ำนานเล่าวา่ เมอื่ ครง้ั ที่หลอ่ องค์พระ เกิดมืดฟา้ มัวดนิ ฝูงชนชาวบา้ น
ในพิธเี ห็นเหตุการณต์ ่างก็วิง่ หนีกลับบ้าน เม่ือแสงสว่างมาก็พากันมาดู กไ็ ด้เห็นองค์พระหลอ่ เสร็จ
แล้วและมคี วามสวยงามมาก จึงพากนั เชือ่ ว่าเทวดาไดล้ งท�ำการหลอ่ จนเสรจ็

แนะนำ�การท่องเท่ียวเสน้ ทางแสวงบุญทัว่ ไทย ในมิตทิ างศาสนา 75

ภาคใต้

๔. วัดโคกโพธิ์สถิตย์ เป็นวัดเก่าแก่วัดโบราณอีกวัดหนึ่งในอ�ำเภอลานสกา มีต้นโพธิ์
ศักดิ์สิทธิ์และต้ังอยู่พ้ืนที่เนินสูง จึงได้ช่ือว่าวัดโคกโพธิ์สถิตย์ มีพระครูญาณวราภรณ์ เป็นเจ้า
อาวาส และมีต�ำแหน่งที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดนครศรีธรรมราช ภายในวัดมีอาคาร สถานที่
ไวใ้ หห้ นว่ ยงานราชการและชาวบา้ นไดใ้ ชป้ ระโยชนใ์ นการประชมุ สมั มนา และยงั มศี นู ยว์ ฒั นธรรม
วัดโคกโพธ์ิสถิต มุ่งเน้นการสอนด้านวัฒนธรรมเกี่ยวกับการฝึกหนังตะลุงเยาวชนของอ�ำเภอลาน
สกา วัดโคกโพธสิ์ ถิตย์ยงั ได้รับรางวัลเป็นวัดตัวอยา่ ง พฒั นาดเี ด่นอกี ดว้ ย
๕. วดั วงั ไทร เปน็ วดั โบราณ เปน็ วดั เกา่ แก่ สรา้ งเมอ่ื พ.ศ. ๒๕๗๕ สรา้ งโดย “พระยาไทรบรุ ”ี
ซง่ึ ตอนนนั้ พระยาไทรบรุ เี ปน็ เจา้ เมอื งไทรบรุ ี ไดม้ าคลอ้ งชา้ งในพน้ื ทอ่ี �ำเภอลานสกา เมอื่ ทา่ นมาอยู่
ทา่ นกไ็ ด้สร้างวัด ณ ท่ีนี้ข้นึ เดิมมีชือ่ วา่ “วดั วงั พระยาไทรบุร”ี ตอ่ มากเ็ พี้ยนเปน็ “วดั วงั พระยา
ไทร” และ ๑๐๐ ปีหลังก็เปน็ ชอ่ื “วดั วงั ไทร” ซงึ่ มปี ระวตั ทิ ี่ยาวนานกว่า ๒๐๐ ปี ซึ่งมหี ลักฐาน
เกิดจากการขดุ พบเจดยี โ์ บราณซึง่ อย่ภู ายในวัด และยังมี หลวงปเู่ อยี ด ญาณรงั สี อดีตเจ้าอาวาส
ซึ่งถอื ว่าเปน็ เกจิอาจารยซ์ ง่ึ มีชอื่ เสียงโดง่ ดังมากในระดับภาคใต้
๖. วัดลานสกา ก่อต้ังข้ึนในสมัยอาณาจักรตามพรลิงค์ มีอายุประมาณ ๑,๒๐๐ กว่าปี
พระเจ้าศรีธรรมโศกราชเป็นผู้ก่อตั้ง หลังจากสร้างพระบรมธาตุท่ีหาดทรายแก้วเสร็จ ใช้ชื่อว่า”
วดั โคกพนู ” โดยมพี ระมหาเถระพุทธค�ำเพรียน ซึง่ เดินทางมาจากประเทศศรีลังกา เป็นประธาน
สงฆห์ รอื เจา้ อาวาสเปน็ รปู แรก จากนนั้ วดั โคกพนู มคี วามเสอ่ื มลงและเจรญิ ขนึ้ สลบั กนั เปน็ ยคุ ๆ มา
ถงึ สมยั อาณาจกั รศรีวิชัย เปลย่ี นจากชอื่ โคกพูนเปน็ “วัดลานสกา” ตามชื่อหม่บู า้ น
76 แนะน�ำ การท่องเท่ียวเส้นทางแสวงบุญท่ัวไทย ในมิติทางศาสนา

ภาคใต้

ตดิ ต่อสอบถาม : ส�ำนกั งานวัฒนธรรมจังหวัดนครศรธี รรมราช โทร. ๐ ๗๕๓๑ ๐๐๕๗

เส้นทาง
ท่องเทย่ี ว

แนะน�ำ การท่องเทย่ี วเส้นทางแสวงบญุ ทั่วไทย ในมติ ิทางศาสนา 77

ภาคใต้ จงั หวดั แนะน�ำ การท่องเท่ยี วเส้นทางแสวงบุญทั่วไทย
ในมิติทางศาสนา
สงขลา

สงขลา เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคใต้ตอนล่าง มีประชากรมากเป็นอันดับ ๒ ของภาคใต้
(รองจากนครศรีธรรมราช) และมีขนาดพื้นทใ่ี หญเ่ ปน็ อันดบั ๓ ของภาคใต้ (รองจากสรุ าษฎรธ์ านี
และนครศรีธรรมราช) มีจังหวัดท่อี ย่ตู ิดกนั ได้แก่ นครศรธี รรมราช พัทลุง ปัตตานี ยะลา สตลู และ
ยงั มอี าณาเขตตดิ ตอ่ กบั รฐั ไทรบรุ แี ละรฐั ปะลสิ ของประเทศมาเลเซยี มเี สน้ ทางทอ่ งเทย่ี วในมติ ทิ าง
ศาสนาทน่ี ่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. วดั พะโคะ วดั พะโคะ มีชอื่ ทางราชการวา่ “วัดราชประดิษฐาน” เป็นวัดทม่ี คี วามส�ำคัญ
ทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศาสนา วัฒนธรรมและเกย่ี วขอ้ งกับต�ำนานหลวงปทู่ วดเหยยี บนำ�้
ทะเลจืด หรือสมเด็จเจา้ พะโคะ
๒. วัดต้นเลียบ มีความส�ำคัญเก่ียวข้องกับต�ำนานหลวงปู่ทวดเหยียบน�้ำทะเลจืด หรือ
สมเด็จพระราชมณุ สี ามรี ามคณุ ปู มาจารย์ เป็นพระอรยิ สงฆท์ ่สี �ำคัญรูปหนึ่งในดนิ แดนทักษิณเม่ือ
หลายรอ้ ยปมี าแล้ว พระวัดตน้ เลยี บมีต้นไม้ขนาดใหญอ่ ยู่ในตระกลู เดยี วกับต้นโพธ์ิ
๓. วดั ดหี ลวง เปน็ วดั โบราณ ทปี่ รากฏช่ืออยู่ในเอกสารแผนที่ภาพกัลปนาวดั พทั ลงุ สมัย
อยธุ ยา ที่ปรากฏชอ่ื วา่ “วัดดหี ลวง” เป็นวัดทขี่ ึน้ กบั วดั พะโคะ เม่ือ พ.ศ. ๒๔๒๘ อุโบสถได้รับการ
บรู ณะใหม่พร้อมท้งั ศาลาไม้ มีประวัตคิ วามเปน็ มาของหลวงป่ทู วด กล่าวคือเป็นสถานทท่ี ี่ท่านได้
บวชเปน็ สามเณร
78 แนะนำ�การท่องเทยี่ วเส้นทางแสวงบุญทั่วไทย ในมติ ิทางศาสนา

ภาคใต้

๔. ทพี่ กั สงฆน์ าเปล ตงั้ อยหู่ ่างจากวดั พะโคะประมาณ ๒ กิโลเมตร ปจั จบุ นั เป็นส�ำนักสงฆ์
ขนาดเลก็ ที่อยทู่ า่ มกลางธรรมชาตขิ องทอ้ งท่งุ นา และต้นตาลโตนด มีการสร้างปติมากรรมปนู ปัน้
จ�ำลองเหตุการณเ์ มอ่ื ครง้ั พญางูบองหลาตวั ใหญม่ าพนั อยูร่ อบเปลเด็กชายปู และคายแก้วคู่บารมี

ติดตอ่ สอบถาม : ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจังหวดั สงขลา โทร. ๐ ๗๔๓๒ ๗๑๔๗

เส้นทาง
ท่องเที่ยว

แนะนำ�การท่องเทีย่ วเส้นทางแสวงบุญทัว่ ไทย ในมติ ิทางศาสนา 79

ภาคใต้ จังหวัด แนะน�ำ การทอ่ งเทีย่ วเส้นทางแสวงบุญทัว่ ไทย
ในมิติทางศาสนา
สตลู

สตูล เป็นจังหวัดท่ีมีศักยภาพทางด้านการท่องเท่ียว เนื่องจากจังหวัดสตูลมีธรรมชาติ
แวดลอ้ มดว้ ยภเู ขาและทะเล อดุ มสมบรู ณ์ดว้ ยปา่ ไม้ทั้งปา่ ธรรมชาตแิ ละป่าชายเลน รายลอ้ มด้วย
หมเู่ กาะทสี่ วยงามและเปน็ จงั หวดั ทสี่ งบ ปลอดภยั ไมม่ เี หตกุ ารณค์ วามไมส่ งบ จงึ ท�ำใหเ้ ปน็ ทสี่ นใจ
ของนักท่องเที่ยวท้ังชาวไทยและต่างประเทศ สามารถสร้างรายได้ให้แก่จังหวัดสตูลเพ่ิมมากข้ึน
จงั หวดั สตลู ยงั มชี ายแดนตดิ ตอ่ กบั ประเทศมาเลเซยี มดี า่ นศลุ กากรสตลู และดา่ นศลุ กากรวงั ประจนั
เปน็ ช่องทางในการขนส่งสินคา้ ไปจ�ำหน่าย ซงึ่ สินค้าส่งออกทีส่ �ำคัญ ได้แก่ อิฐกอ่ สรา้ ง กระเบ้ือง
ซเี มนต์ ฯลฯ นอกจากนจ้ี งั หวัดสตลู ได้ก�ำหนดแผนการพฒั นาเศรษฐกิจในด้านต่างๆ ของจังหวัด
เพมิ่ มากขนึ้ เชน่ สง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี วเชงิ อนรุ กั ษท์ างทะเล สง่ เสรมิ การตลาดและพฒั นากจิ กรรม
สง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี ว พฒั นารา้ นอาหาร รา้ นคา้ และผลติ ภณั ฑ์ OTOP สมู่ าตรฐานสากล ฯลฯ ทง้ั นี้
เพอ่ื เปน็ การเตรยี มความพรอ้ มส�ำหรบั การเขา้ สู่ประชาคมอาเซยี น และจากศกั ยภาพในด้านต่างๆ
ที่มีอยู่ในจังหวัด จังหวัดสตูลจึงเป็นจังหวัดหนึ่งที่น่าสนใจในการเข้ามาลงทุนของผู้ประกอบการ
ทีต่ อ้ งการแหลง่ ลงทุนใหม่ๆ มเี สน้ ทางท่องเทย่ี วในมติ ิทางศาสนาท่ีน่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. วดั ชนาธปิ เฉลมิ พระอารามหลวงหรอื วดั ม�ำบงั สรา้ งเมอื่ พ.ศ.๒๔๒๕ถอื เปน็ วดั แหง่ แรก
ของเมอื งสตลู โดยวดั ตงั้ อยรู่ มิ คลองม�ำบงั ตอ่ มาเปลยี่ นชอื่ เปน็ “วดั ชนาธปิ เฉลมิ ” เมอื่ พ.ศ. ๒๔๘๒
๒. พพิ ิธภัณฑสถานแห่งชาติสตลู มคี วามส�ำคญั ทางประวตั ิศาสตร์และรูปแบบความโดด
เด่น กรมศลิ ปากรจงึ ได้ประกาศขน้ึ ทะเบียนคฤหาสถก์ ูเดน็ เป็นโบราณสถานแหง่ ชาติ ซึ่งคฤหาสน์
กูเด็นเป็นอาคารลักษณะสถาปัตยกรรมยุโรปแบบโคโรเนียล สร้างข้ึนโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้
เป็นท่ปี ระทับของรชั กาลที่ ๕ คราวเสด็จปักษ์ใต้ ตอ่ มาจงึ ใช้เปน็ บ้านพักเจา้ เมอื งและศาลาวา่ การ
เมอื งสตลู
80 แนะน�ำ การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบญุ ทัว่ ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ภาคใต้

๓. วัดดุลยาราม (วัดฉลุง) เดิมช่ือว่า วัดบ้านจีน เป็นวัดที่มีประวัติศาสตร์ส�ำคัญของ
จงั หวัดสตูล มพี ระพทุ ธรปู เปน็ สิ่งศักด์สิ ทิ ธคิ์ ู่บา้ นค่เู มือง คือ พระพทุ ธรปู หลวงพอ่ แก่ หรอื เรียกว่า
“พอ่ แก่” เป็นพระพุทธรปู ทรงเครอื่ งปางห้ามญาติแกะสลักจากไมฝ้ ีมือช่างล้านนา สนั นษิ ฐานว่า
มีอายุประมาณ ๑๐๐ ปีเศษ
๔. วัดนิคมพัฒนาราม (วัดผัง ๗) เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย กระทรวง
ศกึ ษาธกิ าร ประกาศตง้ั เปน็ วดั เมอ่ื พ.ศ. ๒๕๒๘ ไดร้ บั พระราชทานวสิ งุ คามสมี า เมอ่ื พ.ศ. ๒๕๓๖
เปน็ วัดจัดอทุ ยานทางการศึกษา เป็นสถานทปี่ ฏบิ ัตธิ รรม ท�ำกจิ กรรม และพิธที างศาสนา
๕. วดั ชมภูนมิ ติ ร เป็นวดั ราษฎร์ ตงั้ อยู่ ถนนแยกทางหลวงหมายเลข ๔๐๔ (ปะเหลียน) -
บรรจบทางหลวงหมายเลข ๔๐๖ (ฉลงุ ) ต�ำบลทงุ่ หวา้ อ�ำเภอทงุ่ หวา้ จงั หวดั สตลู สงิ่ ส�ำคญั ภายในวดั
คือ หลวงพ่อแก่นจันทร์ เป็นพระพุทธรูปไม้ที่ทรงเครื่องกษัตริย์สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น
ท�ำมาจากไม้จนั ทร์ ดงั น้ันจงึ เรียกท่านว่า “หลวงพ่อแก่นจนั ทน”์ ตั้งแต่น้ันเป็นต้นมา

ตดิ ต่อสอบถาม : ส�ำนักงานวัฒนธรรมจงั หวัดสตลู โทร. ๐ ๗๔๗๔ ๐๖๐๐

เส้นทาง
ท่องเทย่ี ว

แนะนำ�การท่องเที่ยวเสน้ ทางแสวงบญุ ท่วั ไทย ในมิตทิ างศาสนา 81

ภาคใต้ จังหวดั แนะน�ำ การท่องเทย่ี วเส้นทางแสวงบญุ ท่ัวไทย
ในมิติทางศาสนา
สรุ าษฎร์ธานี

จังหวดั สุราษฎร์ธานี มักจะเรียกกันดว้ ยชือ่ สัน้ ๆ วา่ สรุ าษฎรฯ์ ใช้อักษรย่อ สฎ เป็นจงั หวดั
ในภาคใต้ตอนบน มีพ้ืนท่ีขนาดใหญ่ที่สุดในภาคใต้ และเป็นอันดับ ๖ ของประเทศไทย และ
มปี ระชากรหนาแนน่ อนั ดบั ๕๙ ของประเทศ นบั เปน็ จงั หวดั หนง่ึ ทมี่ ปี ระวตั ศิ าสตรย์ าวนาน มหี ลกั
ฐานทงั้ ประวตั ศิ าสตรแ์ ละโบราณคดเี กา่ แก่ และยงั มแี หลง่ ทอ่ งเทย่ี วและอทุ ยานแหง่ ชาตหิ ลายแหง่
มีจังหวัดท่ีอย่ตู ิดกนั ได้แก่ ชุมพร นครศรธี รรมราช กระบี่ พังงา และระนอง
ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ โดยประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรเป็นหลัก
โดยใชพ้ นิ้ ที่ในการท�ำการเกษตรประมาณรอ้ ยละ ๔๕ ของพื้นท่ที ง้ั หมด นอกจากนี้ ยังประกอบอาชพี
ทางดา้ นปศสุ ตั ว์ ประมง อตุ สาหกรรม รวมทง้ั มกี ารท�ำเหมอื งแรด่ ว้ ย มเี สน้ ทางทอ่ งเทยี่ วในมติ ทิ าง
ศาสนาที่น่าสนใจ ประกอบด้วย
๑. โบราณสถานเขาพระนารายณ์ (เขาศรวี ชิ ยั ) เป็นเทวสถานที่เก่ยี วข้องทั้งศาสนาพทุ ธ
และพราหมณค์ อ่ นขา้ งมาก เปน็ แหลง่ ทพ่ี บหลกั ฐานทางโบราณคดที ส่ี �ำคญั หลายอยา่ ง อาทิ เทวรปู
พระนารายณศ์ ลิ าสวมหมวกแขกทรงกระบอกสงู เทวรปู พระนารายณศ์ ลิ าไมม่ เี ศยี ร โยนโิ ทรนะและ
ศิวลึงและเศษชน้ิ ส่วนของหนิ เทวสถาน ธรรมจกั รศลิ าและจักรโลหะสัมฤทธิ์
๒. แหลง่ เรยี นรชู้ มุ ชนบ้านหว้ ยทรพั ย์ สภาพทวั่ ไปของชมุ ชนแหง่ นจ้ี ะเปน็ ทรี่ าบลมุ่ มแี มน่ ำ�้
ไหลผ่าน และบางส่วนติดอยู่กับทะเล มีน�้ำเค็มท่วมถึง ชุมชนบ้านห้วยทรัพย์มีธรรมชาติท่ีอุดม
สมบูรณ์ ไดช้ ่ือวา่ เป็น “ปา่ อเมซอนเมอื งไทย” มรี ะบบนิเวศแบบ ๒ น�ำ้ หรือทเี่ รียกวา่ “น้ำ� กรอ่ ย”
3. วัดทุ่งซียด กอ่ ตง้ั มาต้งั แต่ พ.ศ. ๒๔๑๐ เคยมโี บสถก์ ลางน�้ำท่ีสร้างขน้ึ ตั้งแต่สมัยศรวี ชิ ยั
เมอื่ ๕๐๐ ปกี อ่ น และไดผ้ พุ งั ไปตามกาลเวลา เหลอื อยเู่ พยี งแคเ่ สาไมข้ องโบสถโ์ บราณทโ่ี ผลข่ น้ึ มา
เหนือน้�ำเพียงตน้ เดยี ว
82 แนะน�ำ การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบญุ ทว่ั ไทย ในมติ ิทางศาสนา

ภาคใต้

ติดต่อสอบถาม : ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจังหวัดสุราษฎรธ์ านี โทร. ๐ ๗๗๒๗ ๕๔๖๔

เส้นทาง
ท่องเที่ยว

แนะนำ�การทอ่ งเทยี่ วเส้นทางแสวงบญุ ทว่ั ไทย ในมิติทางศาสนา 83

วัดโสธร

จ.ฉะเชงิ เทรา

วหิ ารเทพสถิต
พระกิตเิ ฉลิม

(วัดนาจา)

จ.ชลบุรี

วัดพระธาตุชยั ภูมิ

จ.ชัยภูมิ
84 แนะนำ�การท่องเท่ียวเส้นทางแสวงบญุ ทว่ั ไทย ในมติ ิทางศาสนา

วดั ป่ายาง

จ.ชุมพร

พระธาตดุ อยตุง

จ.เชยี งราย

บ้านแมก่ �ำ ปอง

จ.เชียงใหม่
แนะนำ�การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบุญท่วั ไทย ในมติ ิทางศาสนา 85

พทุ ธอุทยาน
มาฆบูชาอนสุ รณ์ สวน
พุทธชยันตรี ๒๖๐๐ ปี

จ.นครนายก

วดั บ้านไร่

จ.นครราชสีมา

สเุ หรา่ แดง หรอื
มสั ยิดดารุ้ลอาบดี ีน

จ.นนทบุรี

86 แนะนำ�การทอ่ งเทย่ี วเสน้ ทางแสวงบุญทั่วไทย ในมิตทิ างศาสนา

วัดภูมินทร์

จ.นา่ น

วดั ถำ�้ ศรีธน

จ.บึงกาฬ

พระมหาธาตุเจดยี ์ภกั ดี
ประกาศ

จ.ประจวบคีรขี นั ธ์
แนะนำ�การท่องเทยี่ วเส้นทางแสวงบุญทวั่ ไทย ในมิตทิ างศาสนา 87

มสั ยดิ กลางปตั ตานี

จ.ปตั ตานี

กว๊านพะเยา

จ.พะเยา

วดั พระธาตุ
ผาซอ่ นแก้ว

จ.เพชรบูรณ์
88 แนะน�ำ การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบญุ ทั่วไทย ในมติ ทิ างศาสนา

ถ้�ำผานางคอย

จ. แพร่

วัดพระธาตุนาดูน

จ.มหาสารคาม

วัดจองคำ�-
วดั จองกลาง

จ.แมฮ่ อ่ งสอน
แนะนำ�การทอ่ งเทย่ี วเสน้ ทางแสวงบุญท่วั ไทย ในมติ ทิ างศาสนา 89

ศาลหลักเมอื งยะลา

จ.ยะลา

วดั หงาว

จ.ระนอง

โบสถว์ ดั พระคริสต
พระหฤทัย

จ.ราชบรุ ี
90 แนะน�ำ การท่องเที่ยวเสน้ ทางแสวงบญุ ท่วั ไทย ในมติ ทิ างศาสนา

วัดพระธาตุเชงิ ชุม

จ.สกลนคร

สด๊กก๊อกธม

จ.สระแกว้

อุทยาน
ประวัติศาสตร์
ศรีสชั นาลัย

จ.สุโขทยั
แนะน�ำ การท่องเที่ยวเส้นทางแสวงบุญทว่ั ไทย ในมติ ทิ างศาสนา 91

พพิ ิธภณั ฑ์
ลกู หลานพนั ธ์มุ ังกร
(อทุ ยานมังกรสวรรค)์

จ.สพุ รรณบุรี

วัดมว่ ง

จ.อา่ งทอง

ประตูเมืองลบั แล

จ.อตุ รดติ ถ์
92 แนะน�ำ การท่องเทีย่ วเส้นทางแสวงบุญท่วั ไทย ในมิตทิ างศาสนา