ธรรมศึกษาชั้นตรี

ธรรมศึกษาชนั้ ตรี

ฉบับปรบั ปรุงใหมท่ ่ปี ระกาศใช้ปัจจบุ นั

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

จดั พิมพเ์ ผยแพร่
พ.ศ. ๒๕๖๑

หา้ มซ้ือ-ขาย

ธรรมศกึ ษาชั้นตรี

ผู้จดั พมิ พ์ กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม
ปที ่ีพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๖๑
จำ� นวนพิมพ์ ๓,๖๐๐ เล่ม

ที่ปรกึ ษา วดั รำชบพิธสถิตมหำสมี ำรำม
อธิบดีกรมกำรศำสนำ
พระพรหมมนุ ี รองอธิบดีกรมกำรศำสนำ
นำยมำนสั ทำรตั น์ใจ ทปี่ รกึ ษำกรมกำรศำสนำ
นำยเกรียงศกั ดิ์ บญุ ประสทิ ธิ์ ทปี่ รึกษำกรมกำรศำสนำ
นำงสำวพิไล จริ ไกรศิริ ผอู้ �ำนวยกำรส�ำนกั พฒั นำคุณธรรมจรยิ ธรรม
นำยชวลิต ศริ ภิ ิรมย์ ผู้อำ� นวยกำรกองศำสนปู ถมั ภ์
นำงศรีนวล ลัภกติ โร เลขำนกุ ำรกรมกำรศำสนำ
นำยส�ำรวย นักกำรเรียน
นำยพูลศกั ดิ์ สุขทรพั ย์ทวีผล

คณะทํางาน ท่ปี รกึ ษำกรมกำรศำสนำ
ผู้อำ� นวยกำรส�ำนกั พฒั นำคณุ ธรรมจริยธรรม
นำงสำวพิไล จิรไกรศริ ิ เลขำนกุ ำรกรมกำรศำสนำ
นำงศรนี วล ลัภกิตโร นักวิชำกำรศำสนำชำ� นำญกำรพิเศษ
นำยส�ำรวย นักกำรเรียน นกั วิชำกำรศำสนำปฏบิ ัตกิ ำร
นำยธนพล พรมสุวงษ์ นกั วิชำกำรศำสนำ
นำยเอกสิทธ์ิ คล้ำยแดง เจ้ำหน้ำทีบ่ นั ทกึ ข้อมูล
นำยธนเดช เจอื จำรย์ เจ้ำหน้ำทวี่ เิ ครำะหโ์ ครงกำร
นำยอนนั ตต์ ชำติ สทุ ธกำร เจ้ำหนำ้ ทว่ี ิเครำะห์โครงกำร
นำยจักรกฤต อภลิ ำภ เจ้ำหนำ้ ท่ีวิเครำะห์โครงกำร
นำยเขตต์พนธ์ วชิ ชรุ ังษี
นำงสำวภทั รำวดี กรีพฒั น์

พิมพท์ ี่ โรงพมิ พ์มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั
๑๑-๑๗ ถนนมหำรำช เขตพระนคร กรงุ เทพฯ ๑๐๒๐๐

อนโุ มทนากถา

กำรศกึ ษำหลกั ธรรมคำ� สอนทำงพระพทุ ธศำสนำที่เรียกวำ่ ปรยิ ัตธิ รรม นั้น เป็นส่งิ ท่สี ำ� คญั ยง่ิ
ในกำรธำ� รงรกั ษำไวซ้ งึ่ พระพทุ ธศำสนำใหม้ น่ั คงสถำพรสบื ไป แตเ่ มอ่ื ศกึ ษำเรยี นรแู้ ลว้ ควรไดน้ ำ� หลกั ธรรม
คำ� สอนทไี่ ดศ้ กึ ษำเรยี นรมู้ ำนนั้ ไปประพฤตปิ ฏบิ ตั ติ ำมควำมเหมำะสมดว้ ย ซง่ึ จะกอ่ ใหเ้ กดิ เปน็ ประโยชน์
แกผ่ ู้ผ้ปู ฏิบตั ิน้ันอยำ่ งแนน่ อน

ขออนุโมทนำกับกรมกำรศำสนำ กระทรวงวัฒนธรรม ที่ได้ส่งเสริมสนับสนุนให้เด็กเยำวชน
และประชำชนได้ศึกษำเรียนรู้หลักธรรมค�ำสอนทำงพระพุทธศำสนำ โดยผ่ำนหลักสูตรธรรมศึกษำ
ซ่ึงเปน็ หลกั สูตรของภำคคณะสงฆ์ พรอ้ มกันน้ี ได้จัดพมิ พ์หนังสือธรรมศึกษำ ช้นั ตรี - โท - เอก เพอ่ื ใช้
ในกำรเรียนกำรสอนของศูนย์ศึกษำพระพุทธศำสนำวันอำทิตย์ท่ัวประเทศ จึงเป็นเร่ืองท่ีน่ำอนุโมทนำ
ช่ืนชมยินดเี ปน็ อย่ำงย่งิ

(พระพรหมมุนี)
แม่กองธรรมสนำมหลวง

คํานํา

ในปีงบประมำณ ๒๕๖๑ กรมกำรศำสนำ มุ่งเน้นส่งเสริมให้ศูนย์ศึกษำพระพุทธศำสนำ
วันอำทิตย์ เป็นแหล่งปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมแก่เด็ก เยำวชน และประชำชน โดยใช้มิติทำงศำสนำ
บนพ้ืนฐำนของควำมสัมพันธ์ระหว่ำง วัด บ้ำน (ชุมชน) โรงเรียนให้อยู่กับสังคมไทย ภำยใต้กำรมี
ส่วนร่วมของทุกภำคส่วนในกำรส่งเสริมโครงกำรศูนย์ศึกษำพระพุทธศำสนำวันอำทิตย์ตำมนโยบำย
“ประชำรัฐ” เพ่ือกำรพัฒนำไปสู่ประเทศไทย ๔.๐ ของรัฐบำล พร้อมทั้งส่งเสริมคุณธรรม “พอเพียง
วนิ ัย สุจริต จติ อำสำ” แก่เด็ก เยำวชน และประชำชน เพ่อื สร้ำงคำ่ นิยมทดี่ งี ำมส่สู ังคมไทย ตำมแนวคิด
“ไทยนยิ ม ยัง่ ยนื ”

ศูนย์ศึกษำพระพุทธศำสนำวันอำทิตย์ได้ก�ำหนดจัดชั้นกำรเรียนกำรสอนเป็น ๓ ช้ัน คือ
ช้นั ต้น ช้นั กลำง ชนั้ สงู และกำ� หนดหลักสตู ร ดงั น้ี ช้ันตน้ วิชำบงั คับ คือ ธรรมศึกษำชัน้ ตรี ช้ันกลำง
วิชำบังคับ คือ ธรรมศึกษำช้ันโท ชั้นสูง วิชำบังคับ คือ ธรรมศึกษำชั้นเอก รวมทั้งก�ำหนดให้มีวิชำ
เลือกตำมควำมพร้อมของศูนย์ฯ แต่ละแห่ง นอกจำกน้ัน ได้ก�ำหนดให้มีกิจกรรมพัฒนำผู้เรียน ได้แก่
กิจกรรมส่งเสริมพระพุทธศำสนำเน่ืองในโอกำสวันส�ำคัญทำงพระพุทธศำสนำ และวันที่เก่ียวเน่ืองกับ
สถำบนั พระมหำกษตั รยิ ์ ตลอดทงั้ กจิ กรรมบำ� เพญ็ สำธำรณประโยชนต์ ำ่ งๆ ทม่ี งุ่ เนน้ ใหเ้ ดก็ เยำวชนและ
ประชำชนมสี ่วนร่วมในฐำนะพทุ ธศำสนกิ ชนทด่ี ี

ในกำรน้ี กรมกำรศำสนำได้ขออนุญำตจัดพิมพ์หนังสือธรรมศึกษำชั้นตรี - โท - เอก จำก
แม่กองธรรมสนำมหลวง เพ่ือใช้ประกอบกำรเรียนกำรสอนของศูนย์ศึกษำพระพุทธศำสนำวันอำทิตย์
ทั่วประเทศ และหวังเปน็ อยำ่ งย่ิงว่ำหนงั สอื ธรรมศกึ ษำชั้นตรี - โท - เอก จักอ�ำนวยประโยชน์แกก่ ำร
จัดกำรเรยี นกำรสอนในศนู ยศ์ กึ ษำพระพุทธศำสนำวันอำทิตยไ์ ดเ้ ปน็ อยำ่ งดี

(นำยมำนัส ทำรัตนใ์ จ)
อธิบดกี รมกำรศำสนำ































- ระเบียบกรมกำรศำสนำวำ่ ดว้ ยศนู ยศ์ ึกษำพระพุทธศำสนำวนั อำทติ ย์ พ.ศ.๒๕๕๐ ๒๖๙
- ระเบียบกรมกำรศำสนำว่ำด้วยศนู ยศ์ กึ ษำพระพทุ ธศำสนำวนั อำทติ ย์ ๒๗๒
(ฉบบั ที่ ๒) พ.ศ.๒๕๖๐ ๒๗๓
- ประกำศกรมกำรศำสนำ เร่อื งกำรจดั ช้นั เรยี นและหลกั สตู รกำรเรยี นกำรสอน ๒๗๕
ของศนู ย์ศกึ ษำพระพุทธศำสนำวันอำทิตย์ ๒๘๗
- ปญั หำและเฉลยขอ้ สอบนกั ธรรมชน้ั ตรี

ของสนำมหลวงแผนกธรรม พ.ศ. ๒๕๖๐
- ปัญหำและเฉลยข้อสอบธรรมศกึ ษำชน้ั ตรี

ของสนำมหลวงแผนกธรรม พ.ศ. ๒๕๖๐





1

หลักสูตรธรรมศึกษาช้ันตรี สนามหลวงแผนกธรรม

2

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

3

หลักสูตรธรรมศึกษาช้ันตรี สนามหลวงแผนกธรรม

4

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

5

หลักสูตรธรรมศึกษาช้ันตรี สนามหลวงแผนกธรรม

6

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม





9

หลักสูตรธรรมศึกษาช้ันตรี สนามหลวงแผนกธรรม

10

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

11

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

12

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

13

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

14

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

15

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

16

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

17

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

18

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

19

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

20

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

21

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

22

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

23

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

24

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

25

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม

26

หลักสตู รธรรมศึกษาชั้นตรี สนามหลวงแผนกธรรม

27

หลกั สตู รธรรมศึกษาช้นั ตรี สนามหลวงแผนกธรรม