APS Tg 4 (TE) Bab1-6 (2)

Sains Tingkatan 4 Bab 4

(a) Lengkapkan carta berikut untuk menunjukkan bagaimanakah tenaga daripada Matahari ditukarkan kepada bentuk-bentuk
sumber tenaga yang lain.

Complete the following chart to show how the energy from the Sun is transformed into other forms of energy sources.

Tenaga elektrik Tenaga elektrik
Electrical energy Electrical energy

Sel suria Tenaga haba Penjana kuasa hidroelektrik
Solar cell Heat energy Hydroelectric power plant

Tenaga cahaya Matahari Panel suria Tenaga keupayaan
Light energy The Sun Solar panel Potential energy

Tumbuhan Tenaga haba Menyebabkan hujan dan
Plants Heat energy membentuk sungai
Causes rain and forms rivers

Fotosintesis Menyebabkan udara bergerak Menyebabkan arus air mengalir
Photosynthesis Causes air flow The flow of water current

(i) Makanan (tenaga kimia) (ii) Tenaga angin (iii) Tenaga Ombak
Food (chemical energy) Wind energy Wave energy

[3 markah / 3 marks]

(b) Cadangkan dengan memberikan sebab, bagaimanakah Bahagian C / Section C
tenaga suria boleh dimanfaatkan untuk mengurangkan
pencemaran alam sekitar. 3. Cadangkan cara-cara untuk mengurangkan jejak kaki
karbon dalam penggunaan elektrik dalam sebuah rumah
Suggest, with explanation, how to make use of solar yang baru dibina.
energy to reduce environmental pollution.
Suggest ways to reduce the carbon footprint through
Gunakan panel suria untuk memanaskan air di rumah. electricity usage in a newly built house.

Kurangkan kadar pembebasan karbon dioksida ke Cadangan anda harus berdasarkan aspek-aspek berikut:

dalam atmosfera. Your suggestions should be based on the following aspects:

Use solar panels to heat up the water at home. Reduce (i) Memilih peralatan elektrik yang betul.

the rate of release of carbon dioxide into the atmosphere Choosing the right electrical appliances.

[2 markah / 2 marks] (ii) Pengubahsuaian struktur / bahagian dalaman rumah.

(c) Fatimah tinggal di dalam sebuah masyarakat yang 0RGL¿FDWLRQ RI WKH VWUXFWXUH LQWHULRU RI WKH KRXVH
bergantung kepada bahan api fosil sebagai sumber
tenaga utama. Apakah risiko yang mungkin dia (iii) Amalan yang boleh meningkatkan kecekapan
hadapi? penggunaan elektrik.

Fatimah is living in a community that relies on fossil fuel 3UDFWLFHV WKDW FDQ LQFUHDVH WKH HI¿FLHQF\ RI WKH XVH RI
as their main energy source. What is the risk she will electricity.
face?
Berikan penerangan untuk setiap cadangan.
Kos tenaga semakin meningkat disebabkan oleh
Give explanations to each suggestion.

[10 markah / 10 marks]

kehausan bahan api fosil.

The energy cost is increasing due to the depletion of

fossil fuel.

[1 markah / 1 mark]

51 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 4 Bab 4

Tarikh:

Cabaran

0HQWRO EHUÀODPHQ ELDVD Conventional filament PANDUAN MENJAWAB
bulb
.RV Cost: RM 2.50 1. *-2 "/-"+! Ɲ2,/ ! ) %
.DGDU NXDVD Power rating: 240V, 140W &-1 + 1"/ /2 6 +$ )" &%
7HPSRK KD\DW Lifespan: MDP hours cekap tenaga.
GDULSDGD WHQDJD HOHNWULN GLWXNDUNDQ
NHSDGD WHQDJD FDKD\D ,*- 1 Ɲ2,/"0 "+1 )&$%1 2) 0
10% of the electrical energy is converted into light energy. /" 1%" ) 1"01 &+3"+1&,+ 1% 1 /"
*,/" "+"/$6 "ƛ& &"+ 6ǽ
/DPSX EHUSHQGDÁRXU Compact fluorescent light
bulbs (CFLs) 2. Sebanyak 90% daripada
.RV Cost: RM 15 1"+ $ ")"(1/&( ! ) * ) *-2
.DGDU NXDVD Power rating: 240V, 16W "/-"+! Ɲ2,,2/ !&12( /( +
7HPSRK KD\DW Lifespan: KRXUV ("- ! 1"+ $ % 6 ǽ
GDULSDGD WHQDJD HOHNWULN GLWXNDUNDQ
NHSDGD WHQDJD FDKD\D ǞǕʢ ,# 1%" ")" 1/& ) "+"/$6 &+
90% of the electrical energy is converted into light energy. ,*- 1 Ɲ2,/"0 "+1 )&$%1 2) 0 &0
,+3"/1"! &+1, )&$%1 "+"$/6ǽ
-DGXDO GL DWDV PHQXQMXNNDQ GXD PHQWRO GHQJDQ VSHVLÀNDVL \DQJ EHUODLQDQ
The table above shows two bulbs with different specifications.

D %DQGLQJNDQ NDGDU NXDVD GDQ NHFHNDSDQ PHQWRO GDODP MDGXDO GL DWDV
Compare the power rating and efficiency of the bulbs in table above.

0HQWRO EHUÀODPHQ PHPSXQ\DL NDGDU NXDVD \DQJ OHELK WLQJJL EHUEDQGLQJ

GHQJDQ ODPSX EHUSHQGDÁRXU /DPSX EHUSHQGDÁRXU OHELK FHNDS GDULSDGD

PHQWRO EHUÀODPHQ

The filament bulb has a higher power rating compared to the compact flourescent light. The

Compact fluorescent light bulbs (CFLs) is more efficient than the filament bulb.

E 0HQWRO \DQJ PDQDNDK OHELK VHVXDL GLJXQDNDQ XQWXN PHQ\DODNDQ VHEXDK
UXPDK %HULNDQ SHQHUDQJDQ XQWXN MDZDSDQ DQGD
Which bulb is more suitable to light a house? Give explanation to your answer.

/DPSX EHUSHQGDIRXU OHELK VHVXDL .HEDQ\DNDQ WHQDJD HOHNWULN GDODP

PHQWRO EHUÀODPHQ GLED]LUNDQ GDODP EHQWXN KDED .HEDQ\DNDQ WHQDJD

HOHNWULN GDODP PHQWRO EHUSHQGDÁRXU EHUWXNDU NH EHQWXN FDKD\D

0HQWRO EHUSHQGDÁRXU MXJD OHELK PXUDK GDODP MDQJND SDQMDQJ

The flourecent lamp is more suitable. Most of the electrical energy supplied to filament bulb is

wasted in the form of heat.

Most of the electrical energy supplied to the compact flourecent lamp is converted into light

energy. It is cheaper in the long term.

? Praktis SPM & 52
Cabaran KBAT
Jawapan

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB Genetik BAB 5
Genetics
5 Buku Teks m.s 74 – 111

PETA Konsep Standard Kandungan (SK)
5.1 Pembahagian Sel
5.2 Pewarisan
5.3 Mutasi
5.4 Teknologi Kejuruteraan

'ĞŶĞƟŬ
5.5 Variasi

GENETIK

GENETICS

Pembahagian sel Penentuan seks Teknologi kejuruteraan

Cell division Sex determination genetik

dikelaskan kepada ditentukan oleh Genetic engineering technology
FODVVLÀHG LQWR GHWHUPLQHG E\

Mitosis Meiosis Kromosom seks Teknologi DNA Organisma
Mitosis Meiosis Sex chromosomes
rekombinan 7HUPRGLÀNDVL
2 jenis 5HFRPELQDQW '1$ Genetik (GMO)
W\SHV *HQHWLFDOO\ 0RGLÀHG
WHFKQRORJ\ 2UJDQLVPV *02
X, Y
berlaku berlaku semasa Kebaikan
dalam pembentukan $GYDQWDJHV Etika dalam teknologi
RFFXUV GXULQJ WKH
RFFXUV LQ IRUPDWLRQ RI Keburukan kejuruteraan genetik
'LVDGYDQWDJHV (WKLFV LQ JHQHWLF
Sel soma Gamet Lelaki XY Perempuan XX
6RPDWLF FHOOV *DPHWHV 0DOH ;< )HPDOH ;; HQJLQHHULQJ WHFKQRORJ\

Pewarisan Mutasi Variasi

Inheritance Mutation Variation

melibatkan
LQYROYHV

Mutasi kromosom Mutasi gen Variasi selanjar Variasi tak selanjar
Chromosome mutation Gene mutation Continuos variation Discontinuous
variation
Gen resesif Gen dominan
5HFHVVLYH JHQH 'RPLQDQW JHQH

diterangkan oleh ‡ 6LQGURP 'RZQ ‡ %XWD ZDUQD ‡ %HUDW EDGDQ ‡ .HEROHKDQ
H[SODLQHG E\ 'RZQ V\QGURPH &RORXU EOLQGQHVV %RG\ ZHLJKW menggulung

Eksperimen ‡ 6LQGURP 7XUQHU ‡ $QHPLD VHO VDELW ‡ .HWLQJJLDQ lidah
Mendel 7XUQHU V\QGURPH 6LFNOH FHOO DQDHPLD +HLJKW $ELOLW\ WR UROO WKH
WRQJXH
0HQGHO ([SHULPHQW ‡ 6LQGURP .OLQHIHOWHU ‡ 7DODVHPLD
.OLQHIHOWHU V\QGURPH 7KDODVVHPLD ‡ &DS MDUL
)LQJHUSULQWV
‡ +HPRÀOLD
+DHPRSKLOLD ‡ &XSLQJ WHOLQJD
(DUOREHV
‡ $OELQLVPH
$OELQLVP ‡ .XPSXODQ GDUDK
%ORRG JURXS

Manusia berasal daripada spesies yang sama,
namun apakah yang menyebabkan perbezaan
yang unik dari segi rupa fizikal kita?
Humans are from the same species, yet what causes the
unique differences in our physical appearances?

Cadangan Aktiviti PdPc © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Guru meminta murid membaca dan memahami peta konsep yang terdapat di halaman ini.

53

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Tarikh:

Buku Teks m.s 76 – 78 Standard Kandungan 5.1 Pembahagian Sel
Standard Kandungan (SK)
5.1 Pembahagian Sel AKTIVITI 5.1 Gen, Kromosom dan DNA
Perbincangan
Standard Pembelajaran (SP) Gene, Chromosome and DNA Masteri
5.1.1 Menerangkan gen,
1. Isi tempat kosong yang berikut dengan perkataan yang sesuai. TP 1
asid deoksiribonukleik Fill in the following blanks with the suitable words.
(Deoxyribonucleic acis,
DNA) dan kromosom Nukleus 46 DNA Gen
dalam nukleus Nucleus DNA Gene

Standard Prestasi (SPI) (a) Manusia mempunyai 46 kromosom.
TP 1 Mengingkatkan A human being has 46 chromosomes.

kembali pengetahuan (b) Kromosom terdapat dalam nukleus .
dan kemahiran sains Chromosomes are located in the
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ nucleus .
TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ (c) Kromosom terdiri daripada
dan dapat menjelaskan Chromosomes consist of DNA DNA dan protein. Gen dalam DNA membawa maklumat genetik.
kefahaman tersebut that are located in the DNA carry genetic information.
and proteins. Genes

2. Labelkan rajah di bawah menggunakan perkataan yang diberi. TP 1 TP 2
Label the diagram below using the words given.

Sel Nukleus Kromosom Gen DNA Nukleotida
Cell Nucleus Chromosome Gene DNA Nucleotide

(b) Nukleus (c) Kromosom
Nucleus Chromosome

(e) Nukleotida
Nucleotide

Panduan RPH (f) Gen
Gene

BBM Kad-kad berlabel (a) Sel (d) DNA
PAK 21 Melabel Cell DNA

EMK Sains dan 3. ,VL WHPSDW NRVRQJ GHQJDQ Ɣ*HQƕ Ɣ.URPRVRPƕ DWDX Ɣ'1$ƕ TP 1 TP 2
teknologi Fill in the blanks with ‘Gene’ , ‘Chromosome’ or ‘DNA’ .
i-THINK – Kromosom
Nilai Bekerjasama D ‡ %HUEHQWXN EHEHQDQJ KDOXV Chromosome
Murni Has a thread-like structure.
DNA
‡ 7HUGLUL GDULSDGD '1$ GDQ GLVDOXWL SURWHLQ
Made up of DNA and enclosed in a protein coat. Gen
Gene
E ‡ %HUEHQWXN KHOLNV JDQGD GXD
Has a double-helix structure.

‡ 7HUGLUL GDULSDGD VLUL JHQ
Made up of a series of genes.

F ‡ 8QLW DVDV SHZDULVDQ
Basic unit of inheritance.

‡ .RG SHPEHQWXNDQ SURWHLQ \DQJ PHQHQWXNDQ FLUL FLUL VXDWX RUJDQLVPD
Code for production of protein which determines the characteristics of an organism.

54

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru menampal gambar struktur gen, kromosom dan DNA di atas papan putih.
2. Murid duduk dalam kumpulan masing-masing.
3. Kumpulan bernombor ganjil akan diberikan kad yang berlabel bahagian-bahagian dalam nukleus sel.
4. Kumpulan yang bernombor genap akan diberikan kad-kad yang mengandungi penerangan untuk setiap bahagian tersebut.
5. Murid-murid diminta melabelkan struktur di atas papan putih menggunakan kad-kad yang diberi.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 54

4. Tentukan jantina bagi kariotip di bawah. TP 1 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5
Determine the sex of each karyotype below.
(b) Buku Teks m.s 76 – 78
(a) Standard Kandungan (SK)
1 23 5.1 Pembahagian Sel
12 3 45 45
Standard Pembelajaran (SP)
6 7 8 9 10 11 12 6 7 8 9 10 11 12 5.1.1 Menerangkan gen,

13 14 15 16 17 18 13 14 15 16 17 18 asid deoksiribonukleik
(Deoxyribonucleic acid,
19 20 21 22 XX 19 20 21 22 XY DNA) dan kromosom
dalam nukleus.
Kariotip perempuan Kariotip lelaki
Female karyotype Male karyotype Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali
5. Lengkapkan peta minda di bawah menggunakan perkataan yang diberi. TP 2
Complete the mind map below with the given words. pengetahuan dan
kemahiran sains
Autosom Warna rambut Lelaki Kebolehan menggulung lidah ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
Autosome Hair colour Male Ability to roll tongue TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan
Perempuan Kromosom seks Warna mata kefahaman tersebut
Female Sex chromosome Eye colour

Kromosom
Chromosome

(a) Autosom (b) Kromosom seks Panduan RPH
Autosome Sex chromosome
BBM Kad-kad berlabel
Membawa gen yang Membawa gen yang PAK 21 Melabel
mengawal sifat menentukan jantina
Carry genes that determine EMK Sains dan
Carry genes that determine the teknologi
characteristics the gender i-THINK –
Nilai Bekerjasama
Murni

(i) (ii) (iii) (i) (ii)
Kebolehan Lelaki Perempuan
Warna Warna mata menggulung Male Female
rambut Eye colour lidah
Hair colour Ability to roll

tongue

55

Cadangan Aktiviti PdPc
6. Murid menjawab soalan susulan pada muka surat 54 dan 55.

55 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Standard Kandungan 5.1 Pembahagian Sel Tarikh:

Buku Teks m.s 79 AKTIVITI 5.2 Mitosis dan Meiosis Masteri
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
5.1 Pembahagian Sel Mitosis and Meiosis

Standard Pembelajaran (SP) 1. Lengkapkan pernyataan berikut tentang pembahagian sel. TP 1
5.1.2 Membanding dan Complete the following statements on cell division.
membahagi
membezakan mitosi (a) Semua organisma hidup berasal daripada satu sel dan kemudian sel itu
dan meiosis dan tumbesaran berlaku.
berkali-kali untuk menghasilkan sel baharu

All living organisms originate from a single cell which then divides over and over again to produce

new cells and growth occurs.

(b) Proses ini dikenal sebagai pembahagian sel .

This process is known as cell division .

(c) Terdapat 2 jenis pembahagian sel:

There are 2 types of cell division:

Standard Prestasi (SPI) (i) Mitosis / Mitosis Proses pembahagian sel di mana satu sel induk membahagi kepada dua sel
anak yang sama.
TP 1 Mengingat kembali
pengetahuan dan Cell division process in which a parent cell divides into two identical daughter cells.
kemahiran sains
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ (ii) Meiosis / Meiosis Proses pembahagian sel menghasilkan gamet dengan bilangan kromosom
separuh daripada sel induk.
TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ Cell division process which produces gametes with half of the number of chromosomes of the
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut parent cell.

2. Lengkapkan carta alir di bawah menggunakan perkataan di dalam kotak ya ng disediakan. TP 2
Complete the flow chart below using the words given in the box.

Panduan RPH Lelaki Perempuan 23
Male Female
BBM Radio, bola 46
PAK 21 Bola Beracun 46 kromosom 46 kromosom
Hot Seat 46 chromosomes 46 chromosomes Meiosis
EMK Sains dan Meiosis
i-THINK teknologi
Nilai – Mitosis
Murni Mitosis
zĂŬŝŶ ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
Persenyawaan
Fertilisation

Sperma ( 23 kromosom) Ovum ( 23 kromosom)
Sperm ( 23 chromosomes ) Ovum ( 23 chromosomes )

Zigot ( 46 kromosom) Bayi ( 46 kromosom)
Zygote ( 46 chromosomes) Baby ( 46 chromosomes )

56

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Seorang murid akan dipilih secara permainan Bola Beracun. Bila muzik berhenti, murid yang memegang bola akan tampil ke
hadapan dan duduk di kerusi yang disediakan dan menjadi ‘pakar’.

2. Pakar tersebut akan menjawab semua soalan yang diajukan oleh murid-murid lain.
3. Aktiviti ini dijalankan selepas murid telah membuat bacaan dan rujukan dari pelbagai sumber. Murid mesti mempunyai

pengetahuan tentang mitosis dan meiosis.
4. Murid menjawab soalan kefahaman pada muka surat 56.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 56

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

Tarikh:

Standard Kandungan 5.1 Pembahagian Sel Buku Teks m.s 80 –81

AKTIVITI 5.3 Mitosis 1 Standard Kandungan (SK)
Perbincangan 5.1 Pembahagian Sel
Mitosis Masteri

1. Namakan fasa-fasa proses mitosis yang berikut. TP 1
Name the following phases of the mitosis process.

1 Profasa 2 Metafasa 3 Anafasa Standard Pembelajaran (SP)
Prophase Metaphase Anaphase 5.1.2 Membanding dan

Kromosom memendek dan Kromosom menyusun di Pasangan kromatid berpisah membezakan mitosis
menebal. Setiap kromosom bahagian tengah sel satah dan bergerak ke kutub sel dan meiosis
terdiri daripada dua kromatid Khatulistiwa. bertentangan.
yang bercantum pada sentromer. Chromosomes arrange at the Pairs of chromatids separate and Standard Prestasi (SPI)
Gentian gelendong mula terbentuk. equatorial plate of the cell. move to the opposite poles of the TP 1 Mengingat kembali
Chromosomes shorten and thicken. Each cells.
chromosome consists of two chromatids pengetahuan dan
joined at the centromere. Spindle fibres kemahiran sains
begin to form. ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut

Panduan RPH

4 Telofasa 5 Kad bertulis
Telophase mengenai proses
BBM mitosis dan
Sitoplasma membahagi. Dua sel anak terbentuk. meiosis
Cytoplasm divides. Two daughter cells are formed. Kertas manila
TP 2 PAK 21 Peta i-THINK
2. Berapakah bilangan sel anak yang terbentuk pada akhir proses mitosis?
How many daughter cells are formed at the end of the mitosis process? EMK Sains dan
teknologi
Dua / Two

3. Nyatakan tiga kepentingan proses mitosis. TP 2 i-THINK Peta alir
State three importances of the mitosis process.

(a) Untuk menggantikan sel-sel tua dan mati . Nilai ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
Murni ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
old and dead cells
To replace .

(b) Untuk menambahkan bilangan sel bagi tujuan pertumbuhan.

To increase the number of cells for growth.

(c) Untuk menghasilkan sel-sel baharu dalam pembiakan aseks.

To produce new cells in asexual reproduction.

57

Cadangan Aktiviti PdPc
1. Guru membahagikan murid kepada beberapa kumpulan.
2. Kumpulan genap menerima kad-kad bertulis yang berlabel dengan fasa-fasa mitosis, manakala kumpulan ganjil menerima kad-kad
bertulis yang berlabel dengan fasa-fasa meiosis.
3. Semua anggota kumpulan mengadakan perbincangan tentang proses pembahagian sel yang diperolehi masing-masing (mitosis dan
meiosis).

57 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Tarikh:

Buku Teks m.s 80 –81 Standard Kandungan 5.1 Pembahagian Sel
Standard Kandungan (SK)
5.1 Pembahagian Sel AKTIVITI 5.4 Meiosis 1
Perbincangan
Standard Pembelajaran (SP) Meiosis Masteri
5.1.2 Membanding dan
Isi tempat kosong tentang proses meiosis. TP 1 TP 2
membezakan mitosis Fill in the blanks on the process of meiosis.
dan meiosis
empat pindah silang khatulistiwa kromatid sitoplasma replikasi homolog dua
Standard Prestasi (SPI) four crossing over equator chromatids cytoplasm replication homologous two
TP 1 Mengingat kembali
Meiosis I Profasa I / Prophase I Metafasa I / Metaphase I
pengetahuan dan
kemahiran sains Kromosom Sentromer
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ Chromosome Centromere
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan Kromatid
kefahaman tersebut Chromatid

1. Sel induk dengan dua 2. Replikasi kromosom 3. Pindah silang
pasang kromosom. berlaku. of berlaku.

Parent cell with two pairs Replication Crossing over
of chromosomes.
chromosomes occurs. occurs.

Meiosis II

Anafasa I / Anaphase I Telofasa I / Telophase I Profasa II / Prophase II

Panduan RPH

Kad bertulis 4. Kromosom homolog 5. Sitoplasma 6. Dua sel anak
mengenai proses membahagi. terbentuk. Dalam setiap sel
BBM mitosis dan terasing dan menuju ke kutub anak, kromosom menyusun di
meiosis Cytoplasm
PAK 21 Kertas manila bertentangan pada sel. dalam khatulistiwa sel.
EMK Peta i-THINK divides.
i-THINK Sains dan Homologous chromosomes
Nilai teknologi separate and move to opposite poles Two daughter cells
Murni Peta alir of the cell. are formed. In each daughter cell,
chromosomes arrange themselves at
^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ the new cell equator .

Metafasa II / Metaphase II Anafasa II / Anaphase II Telofasa II / Telophase II

7. Pasangan kromatid berpisah dan 8. Sitoplasma membahagi. 9. Empat sel anak
bergerak ke kutub bertentangan sel. Cytoplasm divides. terbentuk.

Pairs of chromatids separate and move 58 Four daughter
to opposite poles of the cell. cells are formed.

Cadangan Aktiviti PdPc

4. Setiap kumpulan diminta membina peta i-THINK yang sesuai dengan melekatkan kad-kad tersebut di atas kertas manila untuk
menunjukkan susunan fasa yang betul.

5. Satu kumpulan dipilih untuk membentangkan peta i-THINK di hadapan kelas.
6. Murid diminta menjawab soalan pada muka surat 57 dan 58.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 58

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

Tarikh:

Standard Kandungan 5.1 Pembahagian Sel Buku Teks m.s 82

AKTIVITI 5.5 Perbandingan antara Mitosis dengan Meiosis Standard Kandungan (SK)
Inkuiri 5.1 Pembahagian Sel
Comparison between Mitosis and Meiosis Masteri

Tujuan Membandingkan dan membezakan proses mitosis dan proses meiosis
Aim and meiosis
Bahan To compare and contrast the processes of mitosis
Materials
Prosedur Carta yang menunjukkan proses mitosis dan proses meiosis Standard Pembelajaran (SP)
Procedure Charts showing the mitosis and meiosis processes
5.1.2 Membanding dan
Pemerhatian 1. Perhatikan carta yang diberikan tentang mitosis dan meiosis. membezakan mitosis
Observation Observe the charts given on mitosis and meiosis. dan meiosis

2. Bandingkan dan bezakan proses mitosis dengan proses meiosis dengan perkataan yang diberi. 5.1.3 Mewajarkan
Compare and contrast the mitosis process and meiosis process using the words given. ŬĞƉĞŶƟŶŐĂŶ ŵŝƚŽƐŝƐ
dan meiosis
gamet Sel soma sel baharu Berbeza Sama Sekali Separuh
gametes Somatic cells new cells Different Same Once Half

Dua kali Tidak Sel pembiakan Empat Ya Dua Standard Prestasi (SPI)
Twice No Reproductive cells Four Yes Two TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ

Ciri-ciri Mitosis Meiosis dan dapat menjelaskan
Characteristics Mitosis Meiosis kefahaman tersebut

Untuk menghasilkan Untuk menghasilkan

Tujuan proses sel baharu bagi tujuan gamet bagi Panduan RPH
Purpose of process pembiakan aseks, tumbesaran,
serta menggantikan sel-sel tua, tujuan pembiakan seks
rosak dan mati
To produce gametes Carta yang
To produce new cells for menunjukkan
asexual reproduction, growth, and to for sexual reproduction proses mitosis dan
replace old and dead cells meiosis
Kertas berwarna
Jenis sel yang terlibat Sel soma Sel pembiakan BBM DŽƵŶƟŶŐ ďŽĂƌĚ
Type of cells involved Somatic cells Reproductive cells bersaiz A3
PAK 21 'ƵŶƟŶŐ ĚĂŶ ŐĂŵ
Kekerapan sel membahagi Sekali Dua kali EMK
Number of times a cell divides Once Twice i-THINK Peta i-THINK
Nilai Hot Seat
Bilangan kromosom dalam Sama Separuh Murni
setiap sel anak berbanding sel Same Half Sains dan
induk teknologi
Number of chromosomes in each
Peta buih
daughter cell compared to the parent berganda

cell ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
Bilangan sel anak yang Dua Empat
terhasil Two Four

Number of daughter cells produced Berbeza
Different
Kandungan genetik sel anak Sama
berbanding sel induk Same Ya
Genetic content of the daughter cell Yes

compared to the parent cell

Berlakunya pindah silang dan Tidak
variasi No
Occurrence of crossing over and

variation

59

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Murid memerhatikan carta yang diberikan tentang mitosis dan meiosis.
2. Murid membandingbezakan kedua-dua proses mitosis dan meiosis dan meringkaskannya dalam bentuk peta i-THINK yang sesuai.

59 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Perbincangan hujung akar hujung pucuk ovari testis anter
Discussion root tips shoot tips ovary testis anther
Buku Teks m.s 82
Standard Kandungan (SK) pindah silang variasi kromosom pembiakan seks gamet
5.1 Pembahagian Sel crossing over variation chromosomes sexual reproduction gametes

1. Di manakah berlakunya mitosis pada tumbuhan? TP 2
Where does mitosis occur in plants? TP 2

Pada hujung akar dan hujung pucuk .

At the root tips and shoot tips .

Standard Pembelajaran (SP) 2. Di manakah berlakunya meiosis pada manusia dan tumbuhan?
Where does meiosis occur in humans and plants?
5.1.2 Membanding dan
membezakan mitosis Manusia / Humans Tumbuhan / Plants
dan meiosis (a) Ovari / Ovary (a) Ovari / Ovary
(b) Testis / Testis (b) Anter / Anther
5.1.3 Mewajarkan
ŬĞƉĞŶƟŶŐĂŶ ŵŝƚŽƐŝƐ
dan meiosis

3. Nyatakan tiga sebab mengapa meiosis itu penting. TP2
State three reasons why meiosis is important.

Standard Prestasi (SPI) (a) Menghasilkan gamet untuk pembiakan seks .
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
To produce gametes for sexual reproduction .
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut (b) Mengekalkan bilangan kromosom dalam suatu organisma.

To maintain the number of chromosomes in an organism.

(c) Membolehkan berlakunya variasi .

To enable the occurence of variation .

Panduan RPH 3. Rajah di sebelah menunjukkan proses yang berlaku dalam pembahagian sel.

The diagram on the right shows a process that occurs in cell division. TP 1 TP 2

BBM Kertas berwarna (a) Apakah proses itu?
DŽƵŶƟŶŐ ďŽĂƌĚ What is the process?
PAK 21 bersaiz A3
EMK 'ƵŶƟŶŐ ĚĂŶ ŐĂŵ Pindah silang / Crossing over
i-THINK
Nilai Peta i-THINK (b) Dalam pembahagian sel yang manakah prosess ini berlaku?
Murni Hot Seat In which cell division does this process occur?

Sains dan Mitosis Meiosis
teknologi Mitosis Meiosis

Peta buih (c) Apakah kesan proses ini?
berganda
What is effect of this process?
^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ Berlaku variasi di kalangan spesies yang sama.

Variation occurs among the same species.

Kesimpulan Semasa proses mitosis, setiap sel induk menghasilkan dua sel anak , setiap satunya
Conclusion
mengandungi bilangan kromosom yang sama seperti dalam sel induknya. Semasa proses

meiosis, setiap sel induk menghasilkan empat sel anak yang setiap satunya mengandungi

bilangan kromosom yang separuh bilangan kromosom dalam sel induk itu.

During mitosis, every parent cell produces two daughter cells , each of them containing the same
daughter cells,
number of chromosomes as the parent cell. During meiosis, every parent cell produces four

each of them containing half of the chromosomes in the parent cell.

60

Cadangan Aktiviti PdPc

3. Setelah peta i-THINK siap dibina, seorang murid dipilih ke hadapan untuk menjawab soalan-soalan yang diajukan oleh kelas tentang
perbezaan mitosis dan meiosis serta kepentingan kedua-dua proses kepada manusia.

4. Aktiviti ini dijalankan selepas murid telah membuat bacaan dan rujukan dari pelbagai sumber.
5. Murid diminta menjawab soalan pada muka surat 59 dan 60.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 60

Standard Kandungan 5.2 Pewarisan Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

AKTIVITI 5.6 Alel Dominan dan Alel Resesif Masteri Buku Teks m.s 84 – 85
Inkuiri Standard Kandungan (SK)
Dominant and Recessive Alleles t 5.2 Pewarisan

Tujuan Mengkaji pewarisan sifat oleh alel Standard Pembelajaran (SP)
Aim To study trait inheritance from alleles 5.2.1 Menerangkan
Bahan
Materials Dua keping token plastik dan kertas label. pewarisan dalam
Prosedur Two plastic tokens and labelling paper. manusia
Procedure
Simulasi A
Simulation A

TT t

Token 1 / Token 1 Token 2 / Token 2 Standard Prestasi (SPI)

1. Label kedua-dua belah token 1 dengan huruf ‘T’ untuk mewakili alel dominan. TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ
Label both sides of token 1 with letter ‘T’ to represent dominant alleles. dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
2. Label kedua-dua belah token 2 dengan huruf ‘t’ untuk mewakili alel resesif.
Label both sides of token 2 with letter ‘t’ to represent recessive alleles. TP 3 Mengaplikasikan
pengetahuan mengenai
3. Lambung kedua-dua token itu dan catat kombinasi huruf yang dapat dilihat pada permukaan ŐĞŶĞƟŬ ĚĂŶ ĚĂƉĂƚ
token setelah jatuh di atas meja dan catatkan di dalam jadual di bawah. melaksanakan tugasan
Toss both tokens and observe the combination of letters on the token surfaces after falling on a table and record in the mudah
table below.

4. Ulang langkah 3 sebanyak 25 kali.
Repeat step 3 as many as 25 times.

Simulasi B
Simulation B

Tt Tt Panduan RPH

Token 1 / Token 1 Token 2 / Token 2 BBM Dua keeping token
ƉůĂƐƟŬ
Ulang simulasi dengan menanda kedua-dua token dengan huruf ‘T’ manakala permukaan sebelah PAK 21 Kertas label
yang lain dilabel ‘t’. EMK Penemuan inkuiri
i-THINK Sains dan
Repeat the simulation by marking both tokens with letter ‘T’ while the other side is labelled ‘t’. Nilai teknologi
Murni –
Keputusan Simulasi Gabungan Gundalan Bilangan
Result Simulation Combination Tally Number ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
0 ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
A TT 0
Tt |||| |||| |||| |||| |||| 25
B tt 0 0
TT
Jawapan murid Jawapan murid
Tt Student’s answers Student’s answers

tt

Perbincangan 1. Lengkapkan peratus bagi simulasi A dan B. TP 2
Discussion Complete the percentage for simulation A and B.

61

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Murid diarahkan untuk menjalankan aktiviti pada muka surat 61 untuk menunjukkan pewarisan sifat oleh alel.
2. Murid mengisi hasil dapatan dalam jadual pada muka surat 61.

61 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

Buku Teks m.s 84 – 85 Gabungan Simulasi A (%) Simulasi B (%)
Standard Kandungan (SK) Combination Simulation A (%) Simulation B (%)
5.2 Pewarisan
TT 0 Jawapan murid
Standard Pembelajaran (SP) Student’s answers
5.2.1 Menerangkan Tt 100

pewarisan dalam tt 0
manusia
2. Isi tempat kosong tentang istilah alel dominan dan alel resesif. TP 2
Fill in the blanks on the terms dominant alleles and recessive alleles.
alel dominan .
(a) Alel resesif : Alel yang hanya menunjukkan kesan tanpa kehadiran

Recessive alleles: Alleles which only show their effects in the absence of dominant alleles .

(b) Alel dominan: Alel yang menunjukkan sifat yang dikawalnya apabila berpasangan dengan

alel dominan atau alel resesif .

Dominant allels: Alleles which show their characteristics that they control when paired with a

dominant allele or recessive allele.

Standard Prestasi (SPI) 3. Mekanisme pewarisan sifat dalam eksperimen Mandel dapat diilustrasikan menggunakan segi
empat Punnet. Lengkapkan segi empat Punnet bagi Simulasi A dan Simulasi B.
TP 2 DĞŵĂŚĂŵŝ ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan The mechanism of trait inheritance in Mendel’s experiment can be illustrated by using the Punnet square. Complete
kefahaman tersebut
the Punnet square for Simulation A and Simulation B. TP 2 TP 3
TP 3 Mengaplikasikan
pengetahuan mengenai Simulasi A / Simulation A :
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂŶ ĚĂƉĂƚ
melaksanakan tugasan Alel / Allele T T
mudah
t Tt Tt

t Tt Tt

Panduan RPH Kombinasi: Genotip Tt 100 %
Combination: Genotype Tt 100 %
BBM Dua keeping token Simulasi B / Simulation B : T t
ƉůĂƐƟŬ TT Tt
PAK 21 Kertas label Alel / Allele Tt tt
EMK Penemuan inkuiri
i-THINK Sains dan T
Nilai teknologi
Murni – t

^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ Jika ‘T’ mewakili alel untuk tinggi dan ‘t’ melambangkan kerdil, nisbah fenotip tinggi kepada
ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
kerdil ialah 3 : 1
If ‘T’ represents allele for tall and ‘t’ represents for dwarf, the ratio of phenotype tall to dwarf is 3 : 1

Kesimpulan Ciri-ciri yang diwarisi oleh anak bergantung pada alel induknya .
Conclusion alleles.
parent
The characterictics of the offspring depend on the

62

Cadangan Aktiviti PdPc
3. Murid membincangkan dapatan simulasi tersebut dan menjawab perbincangan dan kesimpulan pada muka surat 62.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 62

Standard Kandungan 5.2 Pewarisan Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

AKTIVITI 5.7 Mekanisme Pewarisan 1 Buku Teks m.s 86 –87
Perbincangan Standard Kandungan (SK)
Mechanism of Inheritance Konstruktivisme 5.2 Pewarisan

1. Apakah maksud istilah berikut? TP 1
What is the meaning of the following terms?

(a) Genotip: Kandungan genetik sesuatu organisma.

Genotype: Genetic content of an organism. Standard Pembelajaran (SP)
5.2.2 Berkomunikasi tentang
(b) Fenotip: Sifat yang dihasilkan oleh gen dalam sesuatu organisma.
Phenotype: Feature produced by the gene in an organism. mekanisme pewarisan

2. Rajah skema yang berikut menunjukkan pewarisan ketinggian tumbuhan. TP 2 TP 3
The following schematic diagram shows the inheritance of height in plants.

Fenotip induk: Tinggi Rendah Standard Prestasi (SPI)
Parental phenotype: Tall Short
TP 1 Mengingat kembali
Genotip induk: Tt 3 tt (i) Proses X: pengetahuan dan
Parental genotype: Process X kemahiran sains
T tt t Meiosis / Meiosis ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
Proses X
Process X (ii) Proses Y: TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
Process Y dan dapat menjelaskan
Gamet: Persenyawaan / Fertilisation kefahaman tersebut
Gametes:
TP 3 Mengaplikasikan
Proses Y pengetahuan mengenai
Process Y ŐĞŶĞƟŬ ĚĂŶ ĚĂƉĂƚ
melaksanakan tugasan
Generasi filial pertama: Tt Tt tt tt mudah
First filial generation:
P QR S

Kekunci / Key
T: Trait tinggi (dominan) / Tall trait (dominant)
t: Trait rendah (resesif) / Short trait (recessive)

(a) Lengkapkan rajah di atas dan namakan proses X dan Y. Panduan RPH
Complete the diagram above and name process X and process Y.
BBM Klip video
(b) Berdasarkan rajah skema di atas, lengkapkan jadual yang berikut. PAK 21 Mendapatkan
Based on the schematic diagram above, complete the following table. maklumat dari
EMK menonton video
Ciri-ciri P *HQHUDVL ÀOLDO SHUWDPD S i-THINK Teknologi
Characteristics Tt First filial generation tt Nilai maklumat dan
Tinggi / Tall Rendah / Short Murni komunikasi
Genotip QR –
Genotype Mensyukuri
Tt tt nikmat kurniaan
Fenotip tuhan
Phenotype Tinggi / Tall Rendah / Short

Nisbah genotip Tt : tt
Genotypic ratio 1:1

Nisbah fenotip Tinggi : Rendah
Phenotypic ratio Tall : Short

1:1

63

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru menayangkan video berkaitan dengan mekanisme pewarisan dan Hukum Mendel.
2. Murid mencatatkan isi-isi penting dalam buku catatan masing-masing.
3. Murid menjawab soalan susulan pada muka surat 63.

63 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Standard Kandungan 5.2 Pewarisan Tarikh:

Buku Teks m.s 88 – 89 AKTIVITI 5.8 Mekanisme Penentuan Jantina Anak Penemuan Inkuiri
Standard Kandungan (SK) Inkuiri
5.2 Pewarisan Mechanism of Sex Determination of the Offspring

Standard Pembelajaran (SP) Tujuan Menggunakan rajah skema bagi menerangkan jantina seseorang individu ditentukan
5.2.2 Berkomunikasi tentang Aim To use a schematic diagram to explain how the sex of an individual is determined

mekanisme pewarisan Prosedur Lukis rajah skema untuk mengilustrasikan jantina individu ditentukan.
Procedure Draw a schematic diagram to illustrate how the sex of an individual is determined.

Keputusan Bapa Ibu
Result Father Mother

Induk: 44 + XY 3 44 + XX
Parents

Standard Prestasi (SPI) Gamet: 22 + X 22 + Y 22 + X 22 + X
Gametes
TP 1 Mengingat kembali
pengetahuan dan Anak: 44 + XX 44 + XX 44 + XY 44 + XY
kemahiran sains offspring
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ Perempuan Perempuan Lelaki Lelaki
Seks: Girl Girl Boy Boy
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ Sex
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut Perbincangan 1. Namakan dua jenis kromosom seks. TP 1
Discussion Name the two types of sex chromosomes.
TP 3 Mengaplikasikan Kromosom X dan kromosom Y
pengetahuan mengenai
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂŶ ĚĂƉĂƚ Chromosome X and chromosome Y
melaksanakan tugasan
mudah 2. Nyatakan bilangan dan jenis kromosom seks yang hadir dalam sel seorang TP 1
State the number and type of sex chromosomes present in the cell of a
TP 4 Menganalisis
pengetahuan mengenai
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂůĂŵ ŬŽŶƚĞŬƐ
penyelesaian masalah
mengenai kejadian atau
fenomena alam

(a) lelaki (b) perempuan
male female

Panduan RPH Satu kromosom X dan satu kromosom Y Dua kromosom X

One X chromosome and one Y chromosome Two X chromosomes

BBM Buku teks 3. Nyatakan jantina anak yang terhasil apabila ovum disenyawakan oleh sperma yang mengandungi
PAK 21 Kertas manila
EMK Inkuiri penemuan State the sex of the offspring produced when an ovum is fertilised by a sperm carrying the TP 1
i-THINK Sains dan
Nilai teknologi (a) kromosom X (b) kromosom Y
Murni – X chromosome Y chromosome

^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ Perempuan / Girl Lelaki / Boy
ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
4. Siapakah yang menentukan jantina seorang bayi, bapanya atau ibunya? Menganalisis
Who determines the sex of a baby, the father or the mother? TP 4

Bapanya / The father

64

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada beberapa kumpulan.
2. Setiap kumpulan diberi pen penanda dan kertas manila untuk melukis rajah skema bagi menerangkan jantina seseorang individu

ditentukan.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 64

5. Tuliskan kandungan kromosom bagi pembentukan bayi lelaki dan bayi perempuan. 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5
Write the chromosome content for the formation of a baby boy and a baby girl.
Buku Teks m.s 88 –89
22 + X 22 + Y 44 + XX 44 + XY Standard Kandungan (SK)
5.2 Pewarisan

Sperma Zigot Sperma Zigot Standard Pembelajaran (SP)
Sperm Zygote Sperm Zygote 5.2.2 Berkomunikasi tentang
22 + X
22 + Y 44 + XY 44 + XX mekanisme pewarisan
+
+ Lelaki Perempuan
Boy Ovum Girl
Ovum Ovum
Ovum
22 + X 22 + X

6. Rajah di bawah menunjukkan bagaimana jantina bayi ditentukan. TP 1 TP 2 TP 3 Standard Prestasi (SPI)
The diagram below shows how sex is determined in babies.
TP 1 Mengingat kembali
Induk XX XY pengetahuan dan
Parents: X MY kemahiran sains
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
Gamet: X LX Proses K
Gametes Process K TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan
Persenyawaan kefahaman tersebut
Fertilisation
TP 3 Mengaplikasikan
Anak: XX XY XX XY pengetahuan mengenai
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂŶ ĚĂƉĂƚ
Offspring melaksanakan tugasan
mudah
N
TP 4 Menganalisis
(a) Pada rajah di atas, lengkapkan kromosom seks dalam gamet L dan M. pengetahuan mengenai
In the diagram above, complete the sex chromosomes in gametes L and M. ŐĞŶĞƟŬ ĚĂůĂŵ ŬŽŶƚĞŬƐ
penyelesaian masalah
(b) Apakah gamet M? mengenai kejadian atau
What is gamete M? fenomena alam

Sperma / Sperm

(c) Nyatakan proses K.
State process K.

Meiosis / Meiosis

(d) Nyatakan jantina bagi anak N. Panduan RPH
State the sex of offspring N.

Perempuan / Female

(e) Berdasarkan rajah ini, nyatakan peratus untuk mendapat anak lelaki. BBM Buku teks
Based on the diagram, state the percentage of getting a baby boy. PAK 21 Kertas manila
EMK Inkuiri penemuan
50% i-THINK Sains dan
Nilai teknologi
Kesimpulan Jantina seorang bayi ditentukan oleh jenis sperma yang mempersenyawakan ovum. Murni –
Conclusion
sperm ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
The sex of a baby is determined by the type of that fertilises the ovum. ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ

65

Cadangan Aktiviti PdPc

3. Satu kumpulan dipilih untuk membentangkan rajah skema mereka di hapadan kelas untuk menerangkan mekanisme penentuan
jantina seseorang individu.

4. Murid diminta menjawab perbincangan dan kesimpulan pada muka surat 64 dan 65.

65 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Standard Kandungan 5.3 Mutasi Tarikh:

Buku Teks m.s 93 AKTIVITI 5.9 Mutasi Masteri
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
5.3 Mutasi Mutation

Standard Pembelajaran (SP) 1. Lengkapkan peta konsep di bawah. TP 1 TP2
5.3.1 Menjelaskan maksud Complete the concept map below.

mutasi dan jenis mutasi 'HÀQLVL Definition
5.3.2 Menerangkan dengan
(a) Mutasi ialah perubahan yang spontan dan kekal pada gen atau kromosom .
contoh faktor yang or chromosome .
menyebabkan mutasi Mutation is a spontaneous and permanent change to the genes
gen dan mutasi
kromosom (b) Mutasi disebabkan oleh agen luaran yang dikenal sebagai mutagen .

Mutation can be induced by external agents called mutagens .

Mutagen / Mutagens

‡ 6HPXOD MDGL GDODP SURVHV SHPEDKDJLDQ VHO ‡ 6LQDU XOWUDXQJX \DQJ tinggi .
.
Natural (in cell division process) High ultraviolet radiation.

‡ %DKDQ NLPLD toksik . ‡ 6LQDU ;

Toxic chemicals. X-ray

Standard Prestasi (SPI) ‡ Kehamilan pada usia yang lewat ‡ 6LQDU UDGLDNWLI VHSHUWL radon

TP 1 Mengingat kembali Pregnancy at a late age Radiactive rays such as radon .
pengetahuan dan
kemahiran sains MUTASI / MUTATION
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ Jenis / Types

TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ Mutasi kromosom / Chromosome mutation Mutasi gen / Gene mutation
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut ‡ 'LVHEDENDQ ROHK SHUXEDKDQ \DQJ EHUODNX SDGD ‡ 'LVHEDENDQ ROHK SHUXEDKDQ NLPLD GDODP
struktur atau bilangan kromosom .
gen .

Change in the structure or number of chromosome . Due to chemical change in gene .

Panduan RPH ‡ 3HQ\DNLW Diseases: ‡ 3HQ\DNLW Diseases:

Buku teks 6LQGURP 'RZQ 6LQGURP 7XUQHU 6LQGURP %XWD ZDUQD KHPRÀOLD anemia sel sabit dan
Internet .OLQHIHOWHU syndrome, Turner syndrome and Klinefelter’s albino.
Kertas manila Down’s
BBM Gallery Walk Colour blindness, haemophilia, sickle cell anaemia and
PAK 21 Sains dan syndrome. albinism.
EMK teknologi
i-THINK Peta bulatan Kesan / Effects

Kebaikan / Advantages Keburukan / Disadvantages

(a) Meningkatkan variasi . (a) Menyebabkan kecacatan À]LNDO GDQ
mental. deformities and mental disability.
Increases variation .
Causes physical
Nilai ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ (b) Peluang hidup yang lebih baik.
Murni ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
Better chance of survival . (b) Menyebabkan penyakit genetik .

(c) Menghasilkan tanaman berkualiti yang cepat matang Causes genetic diseases.

dan tahan terhadap penyakit dan perosak. (c) 6HVHWHQJDK SHURVDN tahan terhadap
racun perosak.
Produces quality crops which can mature fast and are

resistance to the infection of diseases and pests. Some pests are resistance to pesticides.

66

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada beberapa kumpulan.
2. Murid mengumpul maklumat tentang faktor yang menyebabkan mutasi gen dan mutasi kromosom.
3. Selepas perbincangan dalam kumpulan, maklumat dicatatkan di atas kertas manila.
4. Murid menjalankan aktiviti Gallery Walk untuk memperolehi maklumat dari kumpulan lain.
5. Murid menjawab soalan susulan pada muka surat 66.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 66

2. Lengkapkan jadual di bawah dengan perkataan yang diberi dalam kotak. TP 1 TP2 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5
Complete the table below with the given words in the box.
kitar haid Buku Teks m.s 90 – 92
akal mandul kariotip Klinefelter Down menstrual cycle Standard Kandungan (SK)
mental infertile karyotype Klinefelter’s Down's 5.3 Mutasi
sabit
amniosentesis Turner membeku hijau Anemia sel sabit sickle Standard Pembelajaran (SP)
amniocentesis Turner’s clot green SIckle cell anaemia 5.3.1 Menjelaskan maksud

Talasemia Buta warna darah +HPRÀOLD mutasi dan jenis mutasi
Thalassemia Colour blindness blood Haemophilia 5.3.2 Menerangkan dengan

(a) Sindrom Lebih satu kromosom ke-21 Jantina / Sex : contoh faktor yang
Down One extra 21st chromosome Lelaki atau perempuan / Male or female menyebabkan mutasi
Down’s gen dan mutasi
Kerencatan akal kromosom
syndrome
Mental abnormality Standard Prestasi (SPI)
Mutasi kromosom TP 1 Mengingat kembali
Chromosome mutation (b) Sindrom Lebih satu kromosom X Jantina / Sex :
Klinefelter One extra X chromosome Lelaki / Male pengetahuan dan
Klinefelter’s kemahiran sains
Testis kecil dan mandul ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
syndrome TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
Underdeveloped testes and infertile dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
(c) Sindrom Kurang satu kromosom X Jantina / Sex :
Turner One less X chromosome Perempuan / Female
Turner’s
Tiada kitar haid dan mandul
syndrome
No menstrual cycle and infertile

(d) Buta warna Gen mutan resesif pada Jantina/ Sex:
Colour blindness kromosom X
Recessive mutant genes on the X Lelaki / Male

chromosome Tidak dapat membezakan antara warna
hijau
merah dengan
Unable to distinguish between red and green

(e) Anemia sel sabit Jantina/ Sex:
Sickle cell anaemia
Gen resesif pada autosom Lelaki atau perempuan / Male or female Panduan RPH
Recessive genes in autosomes Sel darah merah berbentuk sabit

menjejaskan pengangkutan oksigen
sickle
Red blood cells in shape affect Buku teks
BBM Internet
oxygen transport PAK 21
EMK Jigsaw
Mutasi gen (f) Talasemia Jantina/ Sex: i-THINK
Gene mutation Thalassemia Nilai Sains dan
Mutasi pada gen yang mengawal Lelaki atau perempuan / Male or female Murni teknologi
penghasilan haemoglobin
Mutations in genes that regulate Sel darah merah kecil dan jangka hayat –

haemoglobin production pendek menyebabkan kekurangan Bekerjasama
darah ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
yang teruk ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
blood
Small red cells and short lifespan

cause severe blood deficiency

(g) +HPRÀOLD Mutasi pada gen yang Jantina/ Sex:
Haemophilia menghasilkan faktor pembekuan
darah Lelaki atau perempuan / Male or female
Mutations in genes that induce blood Darah sukar membeku
clot
clotting factors Blood is hard to

(h) Penyakit gangguan gen boleh dikesan menggunakan kariotip dan amniosentesis .

Genetic diseases can be detected using karyotye and amniocentesis .

67

Cadangan Aktiviti PdPc 4. Guru menyusun semula murid kepada kumpulan-kumpulan
berikut:
1. Guru membahagikan murid secara rata ke dalam kumpulan Kumpulan 1: Murid yang pegang nombor 1
“pakar” seperti berikut: Kumpulan 2: Murid yang pegang nombor 2
Kumpulan A: Sindrom Down “Pakar” bagi topik yang tertentu dalam setiap kumpulan
Kumpulan B: Sindrom Klinefelter akan menyampaikan hasil kajiannya mengenai jenis mutasi
Kumpulan C: Sindrom Turner yang tertentu kepada yang lain. Anggota dalam kumpulan
Kumpulan D: Buta warna menerima maklumat daripada “pakar”.
Kumpulan E: Hemofilia
5. Murid melengkapkan jadual pada muka surat 67 berdasarkan
2. Setiap anggota diberikan nombor seperti 1,2,3,4 … hasil perbincangan.
3. Setiap kumpulan diberikan 15 minit dan sumber untuk

mengkaji jenis mutasi yang diberi.

67 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Standard Kandungan 5.3 Mutasi Tarikh:

Buku Teks m.s 94– 95 AKTIVITI 5.10 Penyakit Gangguan Gen Kontekstual
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
5.3 Mutasi Genetic Disorders

1. Lengapkan jadual dan rajah VNHPD XQWXN PHQXQMXNNDQ SHZDULVDQ WHUDQJNDL VHNV EDJL KHPRÀOLD GDQ EXWD
warna.

Complete the table and the schematic diagram to show the sex-linked inheritance of haemophilia and colour-blindness. TP 1 TP2

Standard Pembelajaran (SP) Genotip Genotip
5.3.3 Menerangkan dengan Genotype
Fenotip Petunjuk Fenotip Genotype Petunjuk
contoh penyakit Phenotype Key Phenotype Key
gangguan gen dengan Lelaki Perempuan Lelaki Perempuan
ciri-cirinya dan kaedah
mengesan penyakit Male Female Male Female
tersebut
Normal XH Y XH XH XH : Alel Normal XB Y XB XB XB : Alel
XH Xh dominan – XB Xb dominan
Pembawa – Xh Xh Pembawa Xb Xb
Carrier Xh Y Dominant Carrier Xb Y Dominant
allele
+HPRÀOLD allele Buta warna Xb : Alel resesif
Haemophiliac Xh : Alel resesif Colour-blind
Recessive
Recessive allele
allele

Standard Prestasi (SPI) +HPRÀOLD / Haemophilia Buta warna / Colour-blindness

TP 1 Mengingat kembali &RQWRK %DSD QRUPDO GDQ LEX KHPRÀOLD Contoh 1: Bapa normal dan ibu buta warna
pengetahuan dan Example 1: Normal father and a haemophiliac mother Example 1: Normal father and a colour-blind mother
kemahiran sains
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ Induk: Bapa X Ibu Induk: Bapa X Ibu
Parents: Father Mother Parents: Father Mother
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ Genotip: XHY XhXh Genotip: XBY XbXb
dan dapat menjelaskan Genotype: Genotype:
kefahaman tersebut
Gamet:
Gametes: Meiosis Meiosis
Y Xb
Panduan RPH XH Y Xh Xh Gamet: XB Xb
Gametes:

BBM Sampul surat yang Persenyawaan Persenyawaan
mengandungi Fertilisation Fertilisation
PAK 21 situasi tertentu
EMK Genotip XHXh XHXh XhY XhY Genotip XBXb XBXb XbY XbY
i-THINK Three Stray and anak: 144424443 144424443 anak: 144424443 144424443
Nilai One Stay
Murni Offspring genotype: Offspring genotype:
Sains dan
teknologi Fenotip 3HUHPSXDQ SHPEDZD /HODNL KHPRÀOLD Fenotip Perempuan pembawa Lelaki buta warna

– anak: Female carrier Male haemophiliac anak: Female carrier Male colour-blind

Bekerjasama Offspring phenotype: Offspring phenotype:
^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ Nisbah 1:1 Nisbah 1 :1

fenotip: fenotip:

Phenotypic ratio: Phenotypic ratio:

68

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada 6 kumpulan. Setiap kumpulan diberi satu sampul surat yang mengandungi situasi tertentu
berkenaan penyakit gangguan gen:
Situasi 1: Bapa normal dan ibu hemofilia
Situasi 2: Bapa normal dan ibu pembawa
Situasi 3: Bapa hemofilia dan ibu pembawa
Situasi 4: Bapa normal dan ibu buta warna
Situasi 5: Bapa normal dan ibu pembawa
Situasi 6: Bapa buta warna dan ibu pembawa

2. Murid diminta membincangkan situasi masing-masing dalam kumpulan.
3. Murid diminta melukis rajah berskema untuk situasi masing-masing.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 68

Contoh 2 : Bapa normal dan ibu pembawa Contoh 2 : Bapa normal dan ibu pembawa 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5
Example 2 : Normal father and a carrier mother Example 2 : Normal father and a carrier mother
Buku Teks m.s 94 – 95
Induk: Bapa X Ibu Induk: Bapa X Ibu Standard Kandungan (SK)
5.3 Mutasi
Parents: Father Mother Parents: Father Mother
Standard Pembelajaran (SP)
Genotip: XHY XHXh Genotip: XBY XBXb 5.3.3 Menerangkan dengan

Genotype: Meiosis Genotype: Meiosis contoh penyakit
gangguan gen dengan
Gamet: XH Y XH Xh Gamet: XB Y XB Xb ciri-cirinya dan kaedah
Gametes: Gametes: mengesan penyakit
tersebut
Persenyawaan Persenyawaan
Fertilisation Fertilisation

Genotip XHXH XHXh XHY XhY Genotip XBXB XBXb XBY XbY

anak: anak:

Offspring genotype: Offspring genotype:

Fenotip anak: Perempuan Perempuan Lelaki Lelaki Fenotip anak: Perempuan Perempuan Lelaki Lelaki

Offspring QRUPDO SHPEDZD QRUPDO KHPRÀOLD Offspring normal pembawa normal buta warna
phenotype: Female
phenotype: Female Female Male Male Female Male Male

normal carrier normal haemophiliac normal carrier normal colour-blind

Nisbah fenotip: 1 : 1 :1 : 1 Nisbah fenotip: 1 : 1 : 1 : 1
Phenotypic ratio:
Phenotypic ratio: Standard Prestasi (SPI)

&RQWRK %DSD KHPRÀOLD GDQ LEX SHPEDZD Contoh 3 : Bapa buta warna dan ibu pembawa TP 1 Mengingat kembali
Example 3 : Haemophiliac father and a carrier mother Example 3 : Colour-blind father and a carrier mother pengetahuan dan
kemahiran sains
Induk: Bapa X Ibu Induk: Bapa X Ibu ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ

Parents: Father Mother Parents: Father Mother TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
Genotip: XbY XBXb dan dapat menjelaskan
Genotip: XhY XHXh kefahaman tersebut

Genotype: Meiosis Genotype: Meiosis

Gamet: Xh Y XH Xh Gamet: Xb Y XB Xb
Gametes: Gametes:

Persenyawaan Persenyawaan
Fertilisation Fertilisation

Panduan RPH

Genotip XHXh XhXh XHY XhY Genotip XBXb XbXb XBY XbY Sampul surat yang
mengandungi
anak: anak: BBM situasi tertentu

Offspring genotype: Offspring genotype: PAK 21 Three Stray and
EMK One Stay
Fenotip anak: Perempuan Perempuan Lelaki Lelaki Fenotip anak: Perempuan Perempuan Lelaki Lelaki i-THINK
Nilai Sains dan
Offspring normal KHPRÀOLD normal KHPRÀOLD Offspring: pembawa buta warna normalbuta warna Murni teknologi

phenotype: Female Female Male Male phenotype: Female Female Male Male –

carrier haemophiliac normal haemophiliac carrier colour-blind normal colour-blind Bekerjasama
^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
Nisbah fenotip: 1 : 1 :1 : 1 Nisbah fenotip: 1 : 1 : 1 : 1 ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ
Phenotypic ratio:
Phenotypic ratio:

69

Cadangan Aktiviti PdPc
4. Murid kemudian menjalankan aktiviti Three Stray and One Stay. Seorang ahli kumpulan akan tinggal di meja untuk menerangkan
situasi mereka kepada ahli kumpulan lain yang datang, manakala ahli kumpulan lain akan melawat kumpulan lain untuk
mendapatkan maklumat tentang situasi yang lain.
5. Ahli kumpulan kemudian kembali ke kumpulan masing-masing dan berkongsi maklumat dengan rakan yang tinggal.
6. Murid diminta menjawab soalan pada muka surat 68 dan 69.

69 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

Buku Teks m.s 100 – 102 Standard Kandungan 5.4 Teknologi Kejuruteraan Genetik Tarikh:

Standard Kandungan (SK) AKTIVITI 5.11 Penyelidikan Genetik Kontekstual
5.4 Teknologi Kejuruteraan Perbincangan
Genetic Research
'ĞŶĞƟŬ
Isikan tempat kosong dengan perkataan yang diberi. TP 1 TP2
Standard Pembelajaran (SP) Fill in the blanks with the words provided.
5.4.1 Mewajarkan terknologi
mutasi merawat terapi gen pewarisan sains forensik
ŬĞũƵƌƵƚĞƌĂĂŶ ŐĞŶĞƟŬ mutations treat gene therapy inheritance forensic science
5.4.2 Membahaskan kesan
identiti geneologi genetik ujian DNA mengubah suai DNA
teknologi kejuruteraan identity genetic geneology DNA testing modification DNA
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂůĂŵ
kehidupan 1. Penyelidikan genetik merupakan teknik mengubah suai gen yang digunakan dalam bidang perubatan
5.4.3 DĞǁĂũĂƌŬĂŶ ĞƟŬĂ dan pertanian.
dalam teknologi
ŬĞũƵƌƵƚĞƌĂĂŶ ŐĞŶĞƟŬ Genetic research is a gene modification technique used in medicine and agriculture.

Standard Prestasi (SPI) 2. Sains forensik PHOLEDWNDQ SHQJJXQDDQ WHNQLN GDQ EXNWL VDLQWLÀN GDODP SHQ\LDVDWDQ NHV MHQD\DK
TP 1 Mengingat kembali
Forensic sience involves the use of scientific techniques and evidence in investigating criminal cases.
pengetahuan dan
kemahiran sains 3. Rawatan terhadap penyakit keturunan dengan cara menggantikan gen yang rosak dengan gen yang normal
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ terapi gen
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ dikenal sebagai .
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut The treatment of hereditary diseases by replacing defective genes with the normal ones is known as gene therapy .

4. Penentuan keturunan dan sejarah keluarga boleh ditentukan melalui kajian geneologi genetik dengan
menggunakan DNA.

Ancestory and history of a family can be determined via genetic geneology by using DNA.

5. Manfaat yang diperoleh daripada penyelidikan genetik:
The benefits of genetic research:

‡ PHPEDQWX PHQJHVDQ SHQMHQD\DK VHEHQDU GDQ PHPEHEDVNDQ LQGLYLGX \DQJ WLGDN EHUVDODK VHUWD PHQJHQDO
identiti
pasti mangsa jenayah

help to detect the real criminals and release innocent individuals as well as identify the identity of the crime
victims

Panduan RPH ‡ PHQJKDODQJ pewarisan penyakit genetik kepada generasi seterusnya

prevent the inheritance of genetic diseases to the next generation

BBM Komputer riba, ‡ PHQJHVDQ PHQFHJDK GDQ merawat penyakit genetik lebih awal
PAK 21 LCD projektor
Persembahan detect, prevent and treat genetic diseases earlier
EMK ŵƵůƟŵĞĚŝĂ
i-THINK Teknologi 6. Penyelidikan genetik juga boleh mendatangkan kesan buruk.
Nilai maklumat dan Genetic research can also cause harmful effects.
Murni komunikasi
– ‡ DNA yang dikumpul dari lokasi jenayah berpotensi mengandungi DNA daripada
Bekerjasama
LQGLYLGX ODLQ \DQJ SHUQDK EHUDGD GL ORNDVL \DQJ VDPD

DNA collected from crime scenes may contain DNA from other individuals who happened to be in the
same location

‡ WHUDSL JHQ EROHK PHPEHULNDQ NHVDQ VDPSLQJDQ VHSHUWL mutasi dan penyakit baharu

gene therapy can cause side effects such as mutations and new diseases

‡ Ujian DNA memerlukan kos yang tinggi

the cost of DNA testing is high

70

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada tiga kumpulan:
Kumpulan 1: DNA rekombinan
Kumpulan 2: Terapi gen
Kumpulan 3: Organisma termodifikasi genetik (GMO)

2. Murid diminta duduk dalam kumpulan masing-masing dan menghasilkan satu persembahan multimedia untuk menerangkan
kejuruteraan genetik. Persembahan tersebut hendaklah dibina menggunakan PowerPoint dan memasukkan video, gambar dan
sebagainya.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 70

Standard Kandungan 5.4 Teknologi Kejuruteraan Genetik Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

AKTIVITI 5.12 Kejuruteraan Genetik Kontekstual Buku Teks m.s 100 – 102
Perbincangan
Genetic Engineering Standard Kandungan (SK)
5.4 Teknologi Kejuruteraan
Isikan tempat kosong dengan perkataan yang betul. TP 1 TP2
Fill in the blanks with the correct answers. 'ĞŶĞƟŬ

1. Kejuruteraan genetik ialah teknik manipulasi gen untuk mewujudkan kombinasi gen baharu . Standard Pembelajaran (SP)
Genetic enginering is a technique of gene manipulation to create a new combination of genes . 5.4.1 Mewajarkan terknologi

2. Kejuteraan genetik melibatkan pemindahan gen pada molekul DNA satu organisma kepada molekul DNA ŬĞũƵƌƵƚĞƌĂĂŶ ŐĞŶĞƟŬ
organisma lain. 5.4.2 Membahaskan kesan
Genetic engineering involves the transfer of a gene on the DNA molecule from one organism onto the DNA molecule of another
organism. teknologi kejuruteraan
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂůĂŵ
Aplikasi Kejuruteraan Genetik / Appalications of Genetic Engineering kehidupan
5.4.3 DĞǁĂũĂƌŬĂŶ ĞƟŬĂ
DNA Rekombinan Terapi gen 2UJDQLVPD WHUPRGLÀNDVL JHQHWLN *02 dalam teknologi
ŬĞũƵƌƵƚĞƌĂĂŶ ŐĞŶĞƟŬ
Recombinant DNA Gene therapy Genetically Modified Organisms (GMO)
Standard Prestasi (SPI)
‡ 8QWXN PHQJKDVLONDQ ‡ 3HQ\LVLSDQ JHQ normal ‡ 8QWXN PHQJKDVLONDQ TP 1 Mengingat kembali
generasi baharu dengan ciri-
ubat-ubatan dan ke dalam badan pesakit pengetahuan dan
ciri yang dikehendaki kemahiran sains
vaksin yang lebih untuk menggantikan gen To produce offsprings with desired ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
selamat dalam kuantiti yang mutan traits dan dapat menjelaskan
‡ &RQWRK KDLZDQ kefahaman tersebut
banyak untuk manusia dan Insertion of a normal gene Lembu,
into a patient body to replace a
haiwan kambing biri-biri dan ikan salmon
mutant gene
To produce large quantities of safer ‡ 8QWXN PHUDZDW Animal examples: Cow, sheep
and salmon fish
drugs and vaccines penyakit genetik

for humans and animals To treat genetic disorders ‡ &RQWRK WDQDPDQ Jagung,
betik dan kacang soya
‡ &RQWRK Insulin
Crop examples: Corn, papaya
Example: Insulin and soy beans

Kebaikan / Advantages Keburukan / Disadvantages Panduan RPH

‡ 0HUDZDW SHQ\DNLW baka ‡ 3HQJKDVLODQ VSHVLHV EDKDUX PHQJDNLEDWNDQ
kepupusan spesies asal
To treat genetic disorders The production of a new species causes the extinction of the BBM Komputer riba,
‡ 0HQLQJNDWNDQ daya tahan PAK 21 LCD projektor
tanaman dan former species Persembahan
‡ %DKDQ WHUPRGLÀNDVL boleh memberikan kesan EMK ŵƵůƟŵĞĚŝĂ
ternakan terhadap penyakit i-THINK Teknologi
Crops and animals resistant to diseases Nilai maklumat dan
‡ 0HQFHJDK NHSXSXVDQ RUJDQLVPD PHODOXL sampingan terhadap pengguna yang mempunyai Murni komunikasi
pengklonan alahan –
Modified substance can affect consumers with allergies
To prevent extinction of organisms via cloning ‡ 3HQJNORQDQ PHODQJJDU DVSHN PRUDO HWLND GDQ Bekerjasama

agama

Cloning goes against moral, ethical and religious aspects

Etika dalam Teknologi Kejuruteraan Genetik / Ethics in Genetic Engineering Technology

‡ 3HQ\HOLGLNDQ JHQHWLN GLMDODQNDQ WDQSD melanggar aspek moral, etika dan agama.
Genetic research is carried out without breaking moral, ethics and religious aspects.

‡ .HMXUXWHUDDQ JHQHWLN PHPEDQWX meningkatkan kualiti hidup manusia dari aspek kesihatan, nutrisi
dan persekitaran.
Genetic engineering helps to enhance the quality of human life in terms of health, nutrition and environment.

‡ 3HQJXDWNXDVDDQ undang-undang untuk mengelakkan penyalahgunaan teknologi kejuruteraan genetik.
Law enforcement to prevent misuse of genetic engineering technology.

71

Cadangan Aktiviti PdPc

3. Wakil setiap kumpulan akan mempersembahkan hasil tugasan kumpulan dan kumpulan lain akan memberi markah berdasarkan
ketepatan maklumat, kreativiti, penggunaan multimedia dan kejelasan penerangan.

4. Selepas persembahan multimedia, ahli kumpulan tersebut perlu menjawab soalan yang dianjurkan oleh murid lain.
5. Kumpulan yang mengumpul markah terbanyak akan diberi ganjaran.
6. Murid menjawab soalan susulan pada muka surat 70 dan 71.

71 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Tarikh:

Buku Teks m.s 104 – 105 Standard Kandungan 5.5 Variasi
Standard Kandungan (SK)
5.5 Variasi AKTIVITI 5.13 Variasi
Perbincangan
Standard Pembelajaran (SP) Variation Masteri
5.5.1 Berkomunikasi
Isi tempat kosong dengan perkataan yang diberi. TP 1 TP2
mengenai variasi Fill in the blanks with the words given.
selanjar dan variasi tak
selanjar perbezaan persekitaran genetik ketara diwarisi tidak tidak boleh genetik
differences environmental genetic obvious inherited not cannot genetic
Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali 'HÀQLVL Definition

pengetahuan dan Variasi adalah perbezaan antara individu dalam spesies yang sama.
kemahiran sains Variation is the
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ differences among individuals of the same species.
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan -HQLV Types
kefahaman tersebut
9DULDVL VHODQMDU 9DULDVL WDN VHODQMDU
Continuous variation Discontinuous variation

‡ Tidak menunjukkan perbezaan yang ketara. ‡ Menunjukkan perbezaan yang ketara .
The differences are not obvious. . .
The differences are obvious

‡ Dipengaruhi oleh faktor persekitaran dan ‡ Hanya dipengaruhi oleh faktor genetik

genetik . genetic

Affected by factors only.

Panduan RPH Affected by environmental and genetic ‡ Boleh diwarisi .
factors. Can be inherited .

BBM Buku teks ‡ Tidak boleh diwarisi.
PAK 21 Round Table
Cannot be inherited. ‡ Contoh / Examples :
(a) Kumpulan darah / Blood group
EMK <ƌĞĂƟǀŝƟ ĚĂŶ ‡ Contoh / Examples: (b) Kebolehan menggulung lidah
i-THINK inovasi (a) Tinggi / Height Ability to roll the tongue
– (b) Berat badan / Weight
Nilai Menghargai (c) Warna kulit / Colour of skin (c) Jenis cuping telinga / Type of earlobe
Murni sumbangan sains (d) Cap ibu jari / Thumbprint
Bekerjasama
Ikram

Graf variasi selanjar Graf variasi tak selanjar
Graph of continuous variation Graph of discontinuous variation

72

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada beberapa kumpulan.
2. Setiap kumpulan diberikan lembaran kerja untuk melukiskan jadual seperti berikut:

Variasi selanjar Variasi tak selanjar

Contoh

3. Setiap kumpulan menjalankan teknik Round Table. Setiap anggota kumpulan akan mengisi satu contoh ke dalam jadual tersebut
secara bergilir-gilir.

4. Pada akhir sesi, guru mengumpulkan lembaran kerja dan mempamerkan di hadapan kelas.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 72

Standard Kandungan 5.5 Variasi Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

AKTIVITI 5.14 Variasi Selanjar Penemuan Inkuiri Buku Teks m.s 104 – 105
Inkuiri Standard Kandungan (SK)
Continuous Variation 5.5 Variasi

Tujuan Mengenal pasti dan mengelaskan variasi dalam kalangan murid TP 4 TP 5 Standard Pembelajaran (SP)
Aim To identify and classify variation among students in class 5.5.1 Berkomunikasi

Radas Penimbang mengenai variasi
Apparatus Weighing scale selanjar dan variasi tak
selanjar
Prosedur 1. Dapatkan berat murid-murid dalam kelas anda.
Procedure Find out the weight of the students in your class. Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali
2. Jadualkan data anda seperti berikut.
Tabulate your data as follows. pengetahuan dan
kemahiran sains
Keputusan Jisim (kg) 36 – 40 41 – 45 46 – 50 51 – 55 56 – 60 ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
Result Mass (kg) TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
dan dapat menjelaskan
Bilangan murid 4 15 20 12 4 kefahaman tersebut
Number of students TP 4 Menganalisis
pengetahuan mengenai
Perbincangan 1. Lukis satu histogram berdasarkan keputusan anda. [Jawapan murid / Student's answers] ŐĞŶĞƟŬ ĚĂůĂŵ ŬŽŶƚĞŬƐ
Discussion Draw a histogram based on your results. penyelesaian masalah
TP 4 mengenai kejadian atau
(Contoh) fenomena alam
Bilangan murid
Number of students

30

20

10

0 Panduan RPH
36 – 40 41 – 45 46 – 50 51 – 55 56 – 60 Jisim (kg)
Mass (kg) Buku teks
Penimbang
2. Daripada histogram, tentukan jenis variasi yang ditunjukkan oleh berat badan murid. TP 2 BBM Inkuiri penemuan
From the histogram, state the type of variation that is shown by the weight of students. PAK 21 Sains dan
EMK teknologi
Variasi selanjar / Continuous variation i-THINK –
Menghargai
3. Nyatakan dua contoh variasi lain dari jenis yang sama. TP 1 Nilai sumbangan sains
State two other examples of the same type of variation. Murni Bekerjasama
Jujur dalam
(a) Ketinggian / Height merekod data

(b) Warna kulit / Colour of the skin

Kesimpulan Jisim adalah contoh variasi selanjar .
Conclusion .
Mass is an example of continuous variation

73

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Murid diarahkan untuk menjalankan aktiviti pada muka surat 73 untuk mengenal pasti dan mengelaskan variasi dalam kalangan
murid.

2. Murid membincangkan dapatan aktiviti dalam kumpulan dan menjawab perbincangan dan kesimpulan pada muka surat 73.

73 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5 Standard Kandungan 5.5 Variasi Tarikh:

Buku Teks m.s 104 – 105 AKTIVITI 5.15 Variasi Tak Selanjar Penemuan Inkuiri
Standard Kandungan (SK) Inkuiri
5.5 Variasi Discontinuous Variation

Standard Pembelajaran (SP) Tujuan Mengkaji variasi tak selanjar dalam kalangan murid-murid
5.5.1 Berkomunikasi Aim To study the discontinuous variations among students
Prosedur
mengenai variasi Procedure 1. Kenal pasti bilangan murid di dalam kelas anda yang
selanjar dan variasi tak Find out how many students in your class that
selanjar (a) mempunyai cuping telinga melekap dan cuping telinga bebas.
have attached ear lobes and free ear lobes.

Standard Prestasi (SPI) (b) boleh menggulung lidah dan tidak boleh menggulung lidah.
can roll their tongue and cannot roll their tongue.
TP 1 Mengingat kembali
pengetahuan dan 2. Rekodkan data anda dalam jadual di bawah.
kemahiran sains Record your data in the table below.
ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
Keputusan Variasi / Variation Bilangan murid / Number of students
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ Result
dan dapat menjelaskan Perbincangan Jenis cuping telinga Melekap / Attached 10
kefahaman tersebut Discussion Type of ear lobes Bebas / Free 36

TP 4 Menganalisis Kebolehan Boleh / Able 18
pengetahuan mengenai menggulung lidah Tidak boleh / Unable 28
ŐĞŶĞƟŬ ĚĂůĂŵ ŬŽŶƚĞŬƐ
penyelesaian masalah Ability to roll the tongue
mengenai kejadian atau
fenomena alam [Jawapan murid / Student's answer]

1. Daripada keputusan anda, lukis histogram yang menunjukkan bilangan murid melawan jenis

cuping telinga dan kebolehan menggulung lidah.

From your results, draw a histogram to show the relationship between the number of students against the type of ear

lobe and the ability to roll the tongue. TP 4

(Contoh)

Bilangan murid
Number of students

Panduan RPH

BBM Buku teks 50
PAK 21 Inkuiri penemuan
EMK Sains dan 40
i-THINK teknologi
– 30
Nilai Menghargai
Murni sumbangan sains 20
Bekerjasama
Jujur dalam 10
merekod data
0 Bebas Boleh menggulung lidah Tidak boleh menggulung lidah
Melekap
Attached Free Able to roll the tongue Unable to roll the tongue

2. Apakah jenis variasi yang ditunjukkan oleh histogram itu? TP 2
What is the type of variation shown by the histogram?

Variasi tak selanjar / Discontinuous variation

74

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Murid diarahkan untuk menjalankan aktiviti pada muka surat 74 untuk mengkaji variasi tak selanjar dalam kalangan murid-murid.
2. Murid membincangkan dapatan aktiviti dalam kumpulan dan menjawab perbincangan dan kesimpulan pada muka surat 74.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 74

3. Tandakan ( ) contoh lain bagi jenis variasi yang sama di 2. TP 2 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5
Mark ( ) the other example of the same type of variation in 2.
TP 2 Buku Teks m.s 107 – 108
Warna kulit Kumpulan darah Standard Kandungan (SK)
Skin colour Blood group variasi 5.5 Variasi
.
4. Tandakan ( ) pada faktor yang mempengaruhi variasi di 2. Standard Pembelajaran (SP)
Mark ( ) the factor that affects the variation in 2. 5.5.1 Berkomunikasi

Genetik Persekitaran mengenai variasi
Genetic Environment selanjar dan variasi tak
selanjar
Kesimpulan Kebolehan menggulung lidah dan jenis lekapan cuping telinga adalah contoh
Conclusion Standard Prestasi (SPI)
tak selanjar . TP 1 Mengingat kembali

The ability to roll the tongue and the type of ear lobes are examples of discontinuous variation pengetahuan dan
kemahiran sains
Tarikh: ŵĞŶŐĞŶĂŝ ŐĞŶĞƟŬ
TP 2 Memahami ŐĞŶĞƟŬ
Standard Kandungan 5.5 Variasi dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
AKTIVITI 5.16 Faktor dan Kepentingan Variasi
Perbincangan
Factors and Importance of Variations Kontekstual

Isi tempat kosong dengan perkataan yang sesuai. TP 1 TP 2
Fill in the blanks with the correct words.

Faktor-faktor yang menyebabkan variasi
Factors causing variations

Faktor genetik Faktor persekitaran

‡ .URPRVRP KRPRORJ PHQJDODPL pindah silang semasa meiosis. ‡ S+ PAK–21 Panduan RPH
Homologous chromosomes undergo crossing over during meiosis. pH
BBM Buku teks
‡ .URPRVRP WHUVXVXQ VHFDUD bebas . ‡ &DKD\D PDWDKDUL PAK 21
Chromosomes are rearranged freely . Sunlight EMK Think Pair Share
i-THINK
‡ *DPHW MDQWDQ GDQ JDPHW EHWLQD GLVHQ\DZDNDQ VHFDUD UDZDN . ‡ 6XKX Nilai Sains dan
Male and female gametes are fertilised randomly . Temperature Murni teknologi

‡ Mutasi kromosom dan gen. ‡ $LU –
Mutation of chromosomes and genes. Water
Bekerjasama
‡ ,NOLP ^ŝƐƚĞŵĂƟŬ͕ LJĂŬŝŶ
Climate ĚĂŶ ďĞƌĞƟŬĂ

‡ 3HPDNDQDQ
Diet

Kepentingan variasi
Importance of variations

‡ 0HPEDQWX RUJDQLVPD menyesuaikan diri dengan perubahan persekitaran
Help organisms adapt to environmental changes

‡ 'DSDW membezakan setiap individu dalam spesies yang sama dengan mudah
Able to distinguish each individual in the same species easily

‡ 0HPEHQDUNDQ HYROXVL RUJDQLVPD EHUODNX PHODOXL pemilihan semula jadi iaitu organisma yang boleh
menyesuaikan diri dengan persekitaran cenderung untuk terus hidup manakala yang sukar menyesuaikan
diri akan pupus
Allow the evolution of organisms via natural selection in which the organisms which adapted to the environment tend to survive

compared to the less adapted

‡ 0HPEDQWX RUJDQLVPD PHOLQGXQJL GLUL GDULSDGD SHPDQJVD PHODOXL penyamaran
Help organisms protect themselves from their predators through camouflage

‡ 'DSDW PHQJKDVLONDQ RUJDQLVPD GHQJDQ JHQHWLN EDKDUX PHQJLNXW VLIDW VLIDW \DQJ dikehendaki
Able to produce organisms with new genetics based on desired characteristics

75

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid secara berpasangan. Setiap pasangan akan diberi salah satu tajuk berikut untuk berbincang:
(a) Faktor yang menyebabkan variasi
(b) Kepentingan variasi

2. Murid diberikan 15 minit untuk membincangkan tajuk tersebut dengan pasangannya.
3. Selepas itu, setiap pasangan akan diberi peluang untuk berkongsi hasil perbincangan mereka di hadapan kelas.

75 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

Tarikh:

Praktis SPM

Soalan Objektif

1. Rajah 1 menunjukkan pewarisan 3. Rajah 3 menunjukkan suatu sel A Buta warna
SPM ketinggian pada pokok kacang. SPM yang mengalami pembahagian sel.
Colour blindness
2012 Diagram 1 shows the inheritance of 2013 Diagram 3 shows a cell undergoing
height in pea plants. B Sindrom Down
Menganalisis cell division.
Down’s syndrome
Induk: Tt Tt
Parents C Sindrom Turner

Turner’s syndrome

D Sindrom Klinefelter

Klinefelter’s syndrome

Gamet: T tT t L 5. Albert telah mewarnakan
Gametes SPM rambut hitamnya menjadi
2015 merah. Kemudian, dia mencukur
Anak: Rajah 3 / Diagram 3
Offspring rambutnya sehingga botak. Selepas
Apakah struktur L? beberapa bulan, rambut Albert
Rajah 1 / Diagram 1 kembali tumbuh dengan warna
What is the structure of L? hitam. Faktor yang manakah
Apakah nisbah yang mungkin bagi mempengaruhi keadaan itu?
kacukan tersebut? A Nukleus
Albert dyed his black hair red. Then,
What is the expected ratio of the Nucleus
cross? he shaved his head. After a few
B Sitoplasma
A 1 tinggi : 1 kerdil months, Albert’s hair grew back in
Cytoplasm
1 tall : 1 dwarf EODFN FRORXU :KLFK IDFWRU LQÀXHQFHV
C Kromosom
B 2 tinggi : 1 kerdil this situation? Menganalisis
Chromosome
2 tall : 1 dwarf A Genetik
D Membran sel
C 1 tinggi : 3 kerdil
Cell membrane
1 tall : 3 dwarf
4. Antara yang berikut, yang manakah Genetic
D 3 tinggi : 1 kerdil
SPM disebabkan oleh mutasi gen? B Persekitaran
3 tall : 1 dwarf
2013 Which of the following is caused by Environment

SBP C Mutasi gen
2017
gene mutation? Gene mutation

D Mutasi kromosom

Chromosome mutation

2. Rajah 2 menunjukkan carta palang 6. Rajah 4 menunjukkan seorang lelaki berambut kerinting berkahwin dengan
SPM seorang perempuan berambut lurus. Kesemua anak mereka berambut kerinting.
SPM yang mewakili sejenis variasi. 2016 ’K’ ialah gen dominan bagi rambut kerinting dan ’k’ adalah gen resesif bagi

2012 Diagram 2 shows the bar chart rambut lurus.

SPM representing a type of variation. Diagram 4 shows a man with curly hair married to a woman with straight hair. All their
2017
children have curly hair. ‘K’ is the dominant gene for curly hair and ‘k’ is the recessive
Bilangan murid
Number of students gene for straight hair.

Lelaki berambut kerinting Perempuan berambut lurus

Man with curly hair Woman with straight hair

Trait

Trait

Rajah 2 / Diagram 2

Trait yang manakah diwakili oleh Generasi
carta bar itu? pertama

Whicht trait is represented by the bar First
chart? generation

A Ketinggian Semua rambut kerinting
All curly hair
Height
Rajah 4 / Diagram 4
B Kumpulan darah

Blood group

C Jenis cap jari

7\SH RI ¿QJHU SULQW

D Jenis cuping telinga

Type of ear lobe

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 76

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

Apakah pasangan gen bagi ibubapa tersebut? Soalan Struktur

What are the pairs of genes for the parents? Menganalisis

Lelaki / Man Perempuan / Woman Bahagian A / Section A

A Kk kk 1. Sekumpulan murid menjalankan eksperimen untuk
SPM mengenal pasti kumpulan darah mereka di makmal.
B KK kk 2016 Jadual 1.1 menunjukkan kumpulan darah bagi 30 orang

C Kk KK murid.

D Kk Kk A group of students conducted an experiment to determine
their blood groups in the laboratory. Table 1.1 shows the
7. Antara yang berikut, yang manakah urutan peringkat mitosis blood group of 30 students.
SPM yang betul?
ABOBOB
2017 Which of the following is the correct sequence of the mitosis
stages? O AB A O B A

A

A B AB O AB B

B B A O B AB A

C AB O O B B A

D Jadual 1.1 / Table 1.1

(a) Berdasarkan Jadual 1.1, lengkapkan Jadual 1.2.

Based on Table 1.1, complete Table 1.2.

8. Rajah 5 menunjukkan rajah skema pewarisan bagi manusia. Blood group A B AB O

SPM Diagram 5 shows the schematic diagram of inheritance in human Kumpulan darah
2017 beings.
Number of students 7 10 5 8

Induk Bilangan murid
Parents:
44 + XY 44 + XX Jadual 1.2 / Table 1.2

Gamet: 22 + X 22 + Y 22 + X 22 + X [2 markah / 2 marks]
Gametes
(b) Berdasarkan Jadual 1.2, lukis carta bar yang
Anak: S T menunjukkan bilangan murid melawan kumpulan
Offspring darah.

Rajah 5 / Diagram 5 Based on Table 1.2, draw a bar chart to show the number
of students against blood group.
Apakah S dan T?
Bilangan murid
What are S and T? Number of students

S T 10
A 44 + XX 44 + XX
B 44 + XX 44 + XY 8
C 44 + XY 44 + XX
D 44 + XY 44 + XY 6

4

2

Kumpulan darah
A B AB O Blood group

[2 markah / 2 marks]

77 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

(c) Tandakan ( ) bagi graf variasi selanjar. (ii) Berapakah bilangan struktur K dalam setiap sel
pada peringkat Q?
Mark ( ) the graph for continuous variation.
How many structure K are in each cell at stage Q?

[1 markah / 1 mark] Empat / Four
[2 markah / 2 marks]
Bahagian B / Section B
2. Rajah 2 menunjukkan fasa-fasa dalam suatu jenis (d) Nyatakan satu fungsi bagi jenis pembahagian sel ini.

SPM pembahagian sel. State one function of this type of cell division.

2015 Diagram 2 shows the phases in a type of cell division. Untuk pertumbuhan / For growth
[1 markah / 1 mark]

Bahagian C / Section C

3. (a) Nyatakan dua contoh mutasi gen dan dua faktor

yang menyebabkan mutasi tersebut.

State two examples of gene mutation and two factors

that cause the mutation. [4 markah / 4 marks]

(b) Rajah 3 menunjukkan tiga contoh mutasi kromosom.

Diagram 3 shows three examples of chromosome mutation.

K

P Q RS Sindrom Down Sindrom Klinefelter
Rajah 2 / Diagram 2
Down’s syndrome Klinefelter’s syndrome

(a) (i) Namakan jenis pembahagian sel yang ditunjukkan Mutasi kromosom
dalam Rajah 2.
Chromosome mutation
Name the type of cell division shown in Diagram 2.
Poliploidi
Mitosis / Mitosis
Polyploidy
[1 markah / 1 mark]
Rajah 3 / Diagram 3
(ii) Berikan satu sebab bagi jawapan anda di 2(a)(i).
Kaji maklumat yang diberi dalam Rajah 3 dan bina
Give one reason for your answer in 2(a)(i). konsep mutasi kromosom.
Jawapan anda hendaklah merangkumi aspek-aspek
Dua sel anak yang mempunyai bilangan berikut:

kromosom yang sama terhasil. Study the information given in Diagram 3 and construct
the concept of chromosome mutation.
Two daughter cells with the same number of Your answer should include the following aspects:

chromosomes are produced. (i) Tuliskan maklumat daripada Rajah 3.

[1 markah / 1 mark] Write down the information in Diagram 3.

(b) Susunkan fasa-fasa itu dalam urutan yang betul. (ii) Kenal pasti tiga ciri sepunya.

Arrange the phases in the correct sequence. Identify three common characteristics.

R S PQ (iii) Berikan satu contoh lain bagi mutasi kromosom.

[1 markah / 1 mark] Give one other example of chromosome mutation.

(c) (i) Namakan struktur K. (iv) Hubung kait ciri-ciri sepunya untuk membina
konsep sebenar mutasi kromosom.
Name structure K.
Relate the common characteristics to construct the
Kromosom / Chromosome actual concept of chromosome mutation.

[6 markah / 6 marks]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 78

Cabaran 6DLQV Tingkatan 4 Bab 5

1. Seorang murid telah mengkaji ciri kebolehan menggulung lidah dalam Tarikh:

kalangan pelajar dalam kelasnya. Carta palang di bawah menunjukkan PANDUAN MENJAWAB
1. Berdasarkan carta palang,
dua kumpulan pelajar dalam kebolehan menggulung lidah. Jelaskan sebab
kita dapat melihat bahawa
kebolehan menggulung lidah tergolong dalam variasi tak selanjar. kebolehan menggulung lidah
!&() 0&Ɯ( 0&( + ("- ! !2
A student studied the characteristic of the ability to roll the tongue among the students in kumpulan berbeza yang jelas.
Based on the bar chart, we can see
his class. The bar chart below shows two groups of students on the ability to roll the tongue. that the ability to roll the tongue is
) 00&Ɯ"! &+1, 14, !&01&+ 1 $/,2-0ǽ
Explain why the ability to roll the tongue is a discontinuous variation. Menganalisis
2. Rajah tersebut menunjukkan
Kebolehan menggulung lidah satu peringkat dalam proses
Ability to roll the tongue meiosis. Dalam peringkat ini,
kromosom berada di satah
30 khatulistiwa untuk pindah
silang supaya membolehkan
25 pertukaran bahan genetik
berlaku.
20 The diagram shows a stage in
1%" *"&,0&0 -/, "00Ǿ 4%"/" 1%"
15 %/,*,0,*"0 )&+" 2- ,+ 1%"
10 equator for crossing over to allow
the exchange of genetic materials
5 1, , 2/ǽ

0

Boleh Tidak boleh

Able Unable

Kebolehan menggulung lidah adalah variasi tak selanjar kerana ia tidak
mempunyai nilai di antaranya dan ciri tersebut adalah jelas.
The ability to roll the tongue is a discontinuous variation because it has no intermediate values
and the characteristics are distinct.

2. Rajah di bawah menunjukkan satu peringkat dalam proses pembahagian

sel. Dalam peringkat ini, mengapakah kromosom tersebut bertindih?

The diagram below shows a stage in cell division. In this stage, why do the chromosomes

overlap each other? Menganalisis

Pindah silang berlaku. Semasa proses ini, pertukaran bahan genetik antara
dua kromatid berlaku. Pertukaran ini menyebabkan variasi. Oleh itu,
genetik sel anak adalah berbeza berbanding dengan sel induk.
Crossing-over occurs. During this process, the genetic materials exchange between two
chromatids. This exchange of genetic materials will result in variation. Thus, the daughter
cells are genetically different from their parent cell.

? Praktis SPM &
Cabaran KBAT
Jawapan

79 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB 6 BAB Sokongan, Pergerakan dan Pertumbuhan
Support, Movement and Growth
Buku Teks m.s 112 – 141 6

Standard Kandungan (SK) PETA Konsep
6.1 Sokongan, Pergerakan
SOKONGAN, PERGERAKAN DAN PERTUMBUHAN
dan Pertumbuhan
Haiwan SUPPORT, MOVEMENT AND GROWTH
6.2 Pergerakan dan
Pertumbuhan Manusia
6.3 Sokongan,
Pertumbuhan dan
Kestabilan dalam
Tumbuhan

Haiwan Manusia Tumbuhan

Animals Humans Plants

Rangka dalam Rangka luar Rangka paksi Sistem rangka Berkayu Akuatik
Endoskeleton Exoskeleton Axial skeleton manusia Woody Aquatic

Vertebrata Ekdisis Rangka Human skeleton Tidak berkayu Daya
darat Ecdysis apendaj system (herba) apungan air
Appendicular Water buoyancy
Terrestrial Rangka skeleton Fungsi Non-woody
vertebrates hidrostatik sendi dan (herbaceous) force
Hydrostatic otot dalam
Vertebrata pergerakan
akuatik skeleton Functions of joints
Aquatic and muscles in
Pergerakan movement
vertebrates Movement
Pola
Burung pertumbuhan
Birds
manusia
Human growth

pattern

Apakah yang menyebabkan
pergerakan mengepak pada
sayap burung?
What causes the flapping movement of
a bird's wings?

Cadangan Aktiviti PdPc
Guru meminta murid membaca dan memahami peta konsep yang terdapat di halaman ini.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 80

Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Standard Kandungan 6.1 Sokongan, Pergerakan dan Pertumbuhan Haiwan Buku Teks m.s 114 – 115
Standard Kandungan (SK)
AKTIVITI 6.1 Contoh Jenis Sokongan pada Haiwan 6.1 Sokongan, Pergerakan
Perbincangan
Example of the Types of Support in Animals Masteri Dan Pertumbuhan
Haiwan
Dalam haiwan, terdapat tiga jenis rangka: TP 1 TP2
In animals, there are three types of skeletons:

1. Rangka dalam / Endoskeleton

(a) Satu rangka tetap yang terdiri daripada tulang dan rawan yang membolehkan Standard Pembelajaran (SP)
6.1.1 Menjelaskan dengan
otot melekat.
contoh jenis sokongan
A rigid framework made of bones and cartilage to which muscles are attached. pada haiwan

(b) Vertebrata bergantung kepada tulang untuk bergerak.

Vertebrates depend on bones for locomotion.

(c) Contoh / Example: Burung, katak, ikan / Bird, frog, fish

2. Rangka luar / Exoskeleton Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali
(a) Permukaan badan serangga dilitupi oleh kutikel .
pengetahuan dan
The cuticle of an insect covers the surface of its body. kemahiran sains
mengenai sokongan,
(b) Kutikel dilitupi oleh lilin untuk menghalang kehilangan air . pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
The cuticle is covered with wax to prevent water loss . haiwan dan tumbuhan
TP 2 Memahami sokongan,
(c) Rangka luar adalah struktur bukan hidup yang tidak dapat membesar. Untuk tumbesaran, artropoda pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut

perlu menanggalkan rangka luar melalui ekdisis .

Exoskeletons are non-living structures, incapable of growth. In order to grow, arthropods have to shed their skeletons through Panduan RPH

ecdysis .

(d) Contoh / Example: Serangga, ketam / Insects, crabs BBM Buku Teks
PAK 21 Internet
3. Rangka hidrostatik / Hydrostatic skeleton EMK Gallery Walk
i-THINK TMK dan
(a) Mengandungi bendalir yang memenuhi ruang badan. komunikasi
Nilai Peta dakap
Consists of internal fluids contained within confined spaces in the body. Murni Menyedari
bahawa sains
(b) Bendalir terletak di dalam ruang yang dikelilingi otot yang mempunyai tekanan . merupakan salah
satu cara untuk
The fluid is held under pressure in compartments surrounded by muscles. memahami alam
Minat dan ingin
(c) Oleh kerana bendalir itu tidak terbebas, bendalir itu membentuk rangka yang mampat. tahu tentang alam
Since the fluid cannot escape, it forms an incompressible skeleton. sekitar

(d) Contoh / Example: Cacing tanah / Earthworm

81

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan mengikut tajuk-tajuk berikut:
Kumpulan A – Rangka luar
Kumpulan B – Rangka dalam
Kumpulan C – Rangka hidrostatik

2. Setiap kumpulan diberikan 15 minit untuk mencari bahan berkenaan secara atas talian.
3. Selama 15 minit lagi diberikan untuk menggabungkan maklumat tersebut dan kemudian menyediakan bahan dalam bentuk peta

dakap untuk penyampaian.
4. Murid akan bergerak dari satu stesen ke satu stesen secara berkumpulan.
5. Murid dibenarkan untuk membincangkan dan memberikan komen mengenai bahan dalam setiap stesen.
6. Berdasarkan hasil tinjuan, murid melengkapkan soalan pada muka surat 81.

81 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6 Tarikh:

Buku Teks m.s 115 – 117 AKTIVITI 6.2 Hubung Kait Saiz Rangka Luar dengan Pertumbuhan
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
6.1 Sokongan, Pergerakan Relate the Size of Exoskeleton with Growth Masteri

Dan Pertumbuhan Perhatikan pertumbuhan belalang di dalam rajah di bawah. Isi tempat kosong dengan perkataan yang diberi.
Haiwan
Observe the growth of a grasshopper in the diagram below. Fill the blanks with words given. TP 1 TP 2
Standard Pembelajaran (SP)
6.1.2 Menghubungkaitkan tangga ekdisis udara sama pesat
step ecdysis air same fast
saiz rangka luar dengan
pertumbuhan Instar Instar Instar Instar Belalang dewasa
I II III IV Adult grasshopper

1. Kadar pertumbuhan organ dan keseluruhan badan (saiz dan bentuk) kekal sama .
.
Standard Prestasi (SPI) The relative proportion of the organs and the whole body (size and shape) remains the same
TP 1 Mengingat kembali
2. Lengkung pertumbuhan belalang diplotkan seperti d bawah.
pengetahuan dan The growth curve of grasshopper is plotted as below.
kemahiran sains
mengenai sokongan, Panjang badan (mm) Imago
pergerakan dan Body length (mm)
pertumbuhan manusia, Instar Kekunci / Key:
haiwan dan tumbuhan IV
TP 2 Memahami sokongan, Ekdisis
pergerakan dan Instar Ecdysis
pertumbuhan manusia, III
haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan Instar
kefahaman tersebut II

Instar
I

Telur
Egg

Masa (hari)
Time (days)

Panduan RPH Graf lengkung pertumbuhan bagi haiwan berangka luar adalah berbentuk tangga .

Buku Teks The growth curve for animals with an exoskeleton is step -shaped.
Belalang berlainan
BBM peringkat 3. Rangka luar haiwan seperti belalang dan lipas bersifat keras dan tidak dapat berkembang, maka haiwan ini
PAK 21 Pembaris akan menanggalkan rangka luar berulang kali sehingga mencapai peringkat dewasa. Proses penanggalan
EMK
i-THINK ŬƟǀŝƟ ĞƌƐƚĞƐĞŶ kulit ini dinamakan ekdisis .
Pendidikan alam
Nilai sekitar The exoskeleton of animals like grasshoppers and cockroaches is hard and unable to expand, so these animals will shed their exoskeletons
Murni –
Percaya dan kasih repeatedly until they reach adulthood. The process of shedding the exoskeleton is called ecdysis .
kepada tuhan
Menyedari 4. Semasa ekdisis, haiwan berangka luar akan menyedut udara bagi mengembangkan badan.
bahawa sains
merupakan salah Tindakan menyedut udara ini akan memecahkan rangka luar lama yang keras dan pertumbuhan akan
satu cara untuk
memahami alam berlaku dengan pesat .

During ecdysis, the exoskeleton will suck in the air to expand their bodies. The action of sucking the air will break the
previous exoskeleton and growth occurs very fast .

82

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada kumpulan-kumpulan kecil. Setiap kumpulan diberi seekor belalang yang berlainan peringkat
(nimfa I, nimfa II, nimfa III, nimfa IV, nimfa V dan dewasa). Setiap kumpulan mengukur panjang belalang dengan pembaris pada
stesen yang ditetapkan.

2. Selepas 10 minit, kumpulan murid itu saling bertukar stesen dan eksperimen diulangi untuk mendapatkan bacaan ulangan. Bacaan
purata panjang badan belalang dihitungkan selepas murid mendapatkan tiga set bacaan dari stesen yang berlainan.

3. Dengan berpandukan buku teks, laporan eksperimen dihasilkan.
4. Murid melengkapkan soalan pada muka surat 82

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 82

AKTIVITI 6.3 Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 6
Perbincangan
Menghubung Kait Rangka Hidrostatik dengan Pergerakan Masteri Buku Teks m.s 118 –119
Standard Kandungan (SK)
Relate Hydrostatic Skeleton with Movement 6.1 Sokongan, Pergerakan

1. Cacing tanah mempunyai rangka hidrostatik , iaitu ruang badannya dipenuhi bendalir. TP 1 Dan Pertumbuhan
The earthworm has a hydrostatic skeleton, which means its body cavity is filled with fluid. Haiwan

2. Terdapat dua jenis otot pada dinding badan cacing, iaitu: TP 1 Dinding badan Standard Pembelajaran (SP)
There are two types of muscles on the walls of the earthworm’s body, which are: Body wall 6.1.3 Menghubungkaitkan

(a) Otot lingkar / circular muscles Otot Otot lingkar ƌĂŶŐŬĂ ŚŝĚƌŽƐƚĂƟŬ
(b) Otot membujur / longitudinal muscles membujur Circular muscles dengan pergerakan

Longitudinal Standard Prestasi (SPI)
muscles TP 1 Mengingat kembali

3. Otot-otot pada cacing tanah ini bertindak secara berantagonis Keta pengetahuan dan
Chaetae kemahiran sains
(berlawanan). mengenai sokongan,
pergerakan dan
The muscles in the earthworm act antagonistically (opposing). TP 1 TP 2 pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
(a) Apabila otot membujur mengecut dan otot lingkar mengendur pula, badan cacing akan TP 2 Memahami sokongan,
relax , the earthworm’s body will become pergerakan dan
menebal dan memendek. pertumbuhan manusia,
Anterior haiwan dan tumbuhan
When the longitudinal muscles contract and circular muscles dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
thicker and shorten.

Otot membujur mengendur (memanjang) Posterior
Longitudinal muscle relaxes (extends)

Otot lingkar mengecut
Circular muscle contracts

(b) Apabila otot lingkar mengecut , otot membujur mengendur menyebabkan badan cacing

menjadi menipis dan memanjang.

When the circular muscles contract and longitudinal muscles relax , the earthworm’s body will become
thin and long. Anterior

Otot lingkar mengendur Posterior
Circular muscle relaxes

Otot membujur mengecut
Longitudinal muscle contracts

4. Tindakan otot lingkar dan otot membujur secara berantagonis Bahagian Panduan RPH
(berlawanan) menghasilkan tekanan hidrostatik pada cecair anterior
Buku Teks
Anterior part Kad Imbas
Round Table
di dalam badan cacing. Apabila badan cacing menipis dan Keta mencengkam tanah BBM Peta i-THINK
memanjang, tekanan hidrostatik memindahkan cecair di dalam Chaetae hold on the ground PAK21 Pendidikan alam
sekitar
badannya ke belakang badan. Apabila badan cacing menebal EMK Nilai murni
i-THINK Peta alir
dan memendek, cecair badan akan dipindahkan ke bahagian Nilai Bertanggungjawab
Murni Bekerjasama
memendek ini oleh tekanan hidrostatik dan menyebabkan

bahagian belakang cacing ditarik ke hadapan.

The antagonistic (opposing) action of the circular muscles and longitudinal Bahagian
muscle exerts a hydrostatic pressure on the fluid in the earthworm’s body. posterior

Posterior part

When the earthworm’s body becomes thinner and longer, the hydrostatic pressure

transfers the fluid in its body to the rear end of the body. When the earthworm’s

body thickens and shortens, the body fluid will be transferred to the part shortened by the hydrostatic pressure causing the rear of the

earthworm to be stretched to the front. TP 1

5. Cacing tanah bergerak di atas tanah dengan bantuan keta , iaitu bulu kejur yang terdapat pada

bahagian sisi badannya. chaetae

The earthworm moves on land with the aid of , that is bristles found at the side of its body. TP 2

83

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Kelas dipecahkan kepada kumpulan-kumpulan kecil.
2. Setiap kumpulan diberikan kad imbas yang mempamerkan mekanisme pergerakan cacing tanah melalui pengecutan dan pengenduran

otot secara beritma.
3. Secara bergilir-gilir, setiap ahli kumpulan hendaklah menyusun kad imbas itu mengikut urutan yang betul dalam bentuk peta alir.
4. Hasil susunan ditampalkan pada papan di depan kelas supaya murid boleh membandingkan hasil kerja dengan kumpulan-kumpulan

yang lain.
5. Berdasarkan hasil dapatan dan perbincangan, murid melengkapkan soalan pada muka surat 83.

83 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6 Tarikh:

Buku Teks m.s 120 – 121 AKTIVITI 6.4 Fungsi Rangka Dalam bagi Haiwan
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
6.1 Sokongan, Pergerakan Function of Endoskeleton in Animals Masteri

dan Pertumbuhan TP 1 TP 2
Haiwan
Jenis haiwan Fungsi rangka dalam
Standard Pembelajaran (SP) Types of animals Function of endoskeleton
6.1.4 Menghuraikan fungsi
(a) Haiwan Vertebrata Darat ‡ +DLZDQ YHUWHEUDWD GDUDW PHPHUOXNDQ UDQJND \DQJ
rangka dalam bagi Terrestrial vertebrates
haiwan NXDW GDQ WHJDU XQWXN
Lengkungan pelvis
Pelvis girdle Lengkungan PHQ\RNRQJ EDGDQ firm
pektoral Terrestrial vertebrates need a strong and

Pectoral girdle

skeleton to support their bodies.

‡ +DLZDQ KDLZDQ LQL PHPSXQ\DL UDQJND \DQJ

besar GDQ VHSDGDQ GHQJDQ VDL] EDGDQ

These animals have a big skeletal frame that is

compatible with their body size.

Standard Prestasi (SPI) ‡ %HUDW EDGDQ YHUWHEUDWD GDUDWDQ GLVRNRQJ
TP 1 Mengingat kembali
WHUXWDPDQ\D ROHK OHQJNXQJDQ SHNWRUDO GDQ
pengetahuan dan
kemahiran sains OHQJNXQJDQ SHOYLV
mengenai sokongan,
pergerakan dan The body weight of terrestrial vertebrates is supported
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan especially by the pectoral girdle and pelvic girdle .
TP 2 Memahami sokongan,
pergerakan dan E +DLZDQ 9HUWHEUDWD $NXDWLN ‡ +DLZDQ YHUWHEUDWD DNXDWLN PHPSXQ\DL UDQJND
pertumbuhan manusia, Aquatic vertebrates
haiwan dan tumbuhan GDODP \DQJ OHELK NHFLO EHUEDQGLQJ
dan dapat menjelaskan Lengkungan pektoral
kefahaman tersebut Pectoral girdle GHQJDQ EDGDQQ\D smaller endoskeleton
Aquatic vertebrates have a
Lengkungan pelvic
Pelvic girdle compared to their bodies.

‡ /HQJNXQJDQ SHNWRUDO GDQ OHQJNXQJDQ SHOYLV

KDLZDQ DNXDWLN DGDODK NHFLO GDQ OHPDK

The pectoral girdle and the pelvic girdle of aquatic animals

are small and weak .

‡ %HUDW EDGDQ KDLZDQ DNXDWLN GLVRNRQJ ROHK

GD\D DSXQJDQ DLU

The weight of aquatic animals is supported by the

buoyancy force .

Panduan RPH F %XUXQJ ‡ %XUXQJ PHPSXQ\DL VWUXNWXU WXODQJ \DQJ
Birds
EHUDGDSWDVL XQWXN WHUEDQJ
Sternum
Buku Teks Sternum A bird has a bone structure that is adapted for flying .
Sumber rujukan
BBM mengenai sistem ‡ 7XODQJ VWHUQXP WXODQJ GDGD EXUXQJ \DQJ
rangka haiwan
PAK 21 Jigsaw SLSLK GDQ OXDV EHUIXQJVL
EMK Bahasa
i-THINK Kelestarian global VHEDJDL WHPSDW SHUOHNDWDQ RWRW XQWXN SHQHUEDQJDQ
– The flat and wide sternum bone (breast bone)
Nilai Minat dan ingin
Murni tahu tentang alam of a bird functions as a place for the attachment of muscles for
sekitar
Rendah diri flight.
dan hormat- ‡ 7XODQJ WXODQJ EXUXQJ MXJD EHURQJJD GDQ
ŵĞŶŐŚŽƌŵĂƟ
ULQJDQ light .
The bones of a bird are also hollow and NHFLO
‡ 6DL] WHQJNRUDN EXUXQJ MXJD DGDODK

EHUEDQGLQJ GHQJDQ WHQJNRUDN KDLZDQ ODLQ GDQ

EHUWXMXDQ XQWXN PHPXGDKNDQ EXUXQJ WHUEDQJ
The size of a bird’s skull is small compared to other

animals and this makes it easier for birds to fly.

84

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid secara rata ke dalam kumpulan 4. Guru menyusun semua murid kepada kumpulan-kumpulan
“pakar” seperti berikut: berikut:
Kumpulan A: Haiwan vertebrata darat Kumpulan 1: Murid yang pegang nombor 1
Kumpulan B: Haiwan vertebrata akuatik Kumpulan 2: Murid yang pegang nombor 2
Kumpulan C: Burung Kumpulan 3: Murid yang pegang nombor 3
“Pakar” bagi topik yang tertentu dalam setiap kumpulan
2. Setiap anggota diberikan nombor seperti 1,2,3,4 … akan menyampaikan hasil kajiannya mengenai sistem rangka
3. Setiap kumpulan diberikan 15 minit dan sumber untuk kumpulan haiwan yang tertentu kepada anggota kumpulan
yang lain.
mengkaji ciri-ciri sistem rangka bagi kumpulan haiwan yang
diagihkan kepada setiap kumpulan. 5. Murid melengkapkan soalan pada muka surat 84 selepas
perbincangan.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 84

Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 62

AKTIVITI 6.5 Sistem Rangka Manusia Buku Teks m.s 122 – 123
Perbincangan Standard Kandungan (SK)
Human Skeletal System Masteri 6.1 Sokongan, Pergerakan

1. Rangka manusia terdiri daripada dua bahagian utama / The human skeleton has two main parts: TP 1 Dan Pertumbuhan
Haiwan
Rangka paksi / Axial skeleton Rangka apendaj / Appendicular skeleton

Tengkorak / Skull Klavikel / Clavicle Lengkungan pektoral
Skapula / Scapula Pectoral girdle

Rangka rusuk Tulang rusuk / Ribs Humerus Standard Pembelajaran (SP)
Thoracic cage Sternum 6.1.5 Mencerakinkan sistem

Ulna rangka manusia

Radius Karpus / Carpals

Turus vertebra / Vertebrae column Metakarpus / Metacarpals

] Falanks / Phalanges Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali
Lengkungan pelvis / Pelvic girdle
pengetahuan dan
Femur Tibia / Tibia kemahiran sains
mengenai sokongan,
Fibula Tarsus / Tarsals pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
Metatarsus / Metatarsals haiwan dan tumbuhan
TP 2 Memahami sokongan,
Falanks / Phalanges pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
2. Lengkap jadual berikut. / Complete the following table. TP 1 TP 2 haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan
(a) Tengkorak (22 tulang) / Skull (22 bones) (b) Sangkar rusuk (25 tulang) / Thoracic cage (25 bones) kefahaman tersebut

Tulang kranium Tulang rusuk
Cranial bone Ribs

Tulang Sendi tidak Sternum Panduan RPH
muka bergerak / Suture Sternum

Facial bones Rahang bawah Vertebra toraks
Lower jaw Thoracic vertebra
Buku Teks
(i) Tulang kranium menutupi dan melindungi (i) Terdiri daripada 12 pasang tulang rusuk BBM Slaid bergambar
otak . yang membentuk ruang toraks. dalam bentuk
Cranial bones enclose and protect the brain . 12 pairs of ribs make up the sides of the PAK21 PowerPoint
thoracic cavity. EMK Round Table
(ii) Tulang muka melindungi dan menyediakan i-THINK Peta I-think
bukaan ke sistem pencernaan dan pernafasan. (ii) Tulang-tulang rusuk bersendi dengan 12 vertebra Bahasa
Facial bones protect and provide the entrances to the toraks. Nilai Nilai murni
digestive and respiratory systems. The ribs articulate with the 12 vertebrae of the thoracic Murni Peta dakap
region. Percaya dan kasih
(iii) Tulang-tulang bercantum melalui sendi tak kepada tuhan
bergerak – sutur . (iii) Sternum – tulang berbentuk rata dan sempit, Menyedari
The bones are held together by immovable joints – suture . terletak di tengah bahagian hadapan toraks. bahawa sains
The sternum – flat, narrow bone located at the centre of merupakan salah
(iv) Tulang rahang bawah merupakan satu-satunya the anterior thoracic wall. satu cara untuk
tulang pada tengkorak yang boleh bergerak. memahami alam
The lower jaw is the only freely moveable bone of the skull.

85

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru mempamerkan paparan slaid bergambar tentang sistem rangka manusia.
2. Guru membahagikan murid kepada kumpulan-kumpulan. Setiap kumpulan diberikan lembaran kerja yang bersaiz A3.
3. Pada lembaran kerja, murid dikehendaki menyenaraikan nama-nama tulang pada bahagian berikut: a) rangka pangsi b) rangka

apendaj secara bergilir-gilir.
4. Lembaran kerja setiap kumpulan dipamerkan pada papan tanda.

85 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6 (c) Turus vertebra (33 tulang) / Vertebrae colomn (33 bones)

Buku Teks m.s 123 –124 1 Fungsi turus vertebra / Functions of the vertebral column:
Standard Kandungan (SK) 2
6.1 Sokongan, Pergerakan
3
Dan Pertumbuhan
Haiwan 4 (i) Menutup dan melindungi saraf tunjang . / Encloses and protects the spinal cord .

Standard Pembelajaran (SP) 5
6.1.5 Mencerakinkan sistem 6
7
rangka manusia
1
Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali 2

pengetahuan dan 3
kemahiran sains
mengenai sokongan, 4
pergerakan dan
pertumbuhan manusia, 5 (ii) Menyokong bahagian kepala . / Supports the head .
haiwan dan tumbuhan 6
TP 2 Memahami sokongan, 7
pergerakan dan
pertumbuhan manusia, 8
haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan 9
kefahaman tersebut
10 (iii) Menyediakan tempat persendian bagi tulang rusuk , lengkungan pelvis dan
11
12

1 leher

2 permukaan bagi lekatan otot bahagian belakang dan .
3

4 Serves as a point of attachment for the ribs , pelvic girdle and the muscles of the back
5

and neck .

(d) Rangka apendaj / The appendicular skeleton

Klavikel Ilium / Ilium
Clavicle Pubis / Pubis

Tulang lengan Skapula Iskium / Ischium
Upper limb Scapula
6LPÀVLV SXELV
Humerus Tulang kaki Pubic symphysis
Humerus Lower limb

Femur / Femur

Ulna / Ulna Patela / Patella

Radius / Radius Fibula / Fibula Tibia / Tibia

Karpus / Carpals Tarsus / Tarsals
Metakarpus / Metacarpals
Falanks / Phalanges Metatarsus Falanks
Metatarsals Phalanges

Panduan RPH Tulang lengan / Upper limb Tulang kaki / Lower limb
(i) Humerus – tulang lengan yang terpanjang. (i) Femur – tulang yang paling panjang dan
Buku Teks
Slaid bergambar Humerus – the longest bone of the upper limb. berat di dalam badan.
dalam bentuk Femur – the longest and heaviest bone in the body.
PowerPoint (ii) Tulang itu bersendi dengan / It articulates with
Round Table ‡ Skapula dan membentuk sendi lesung. (ii) Femur membentuk sendi lesung dengan tulang
Peta I-think The scapula to form a ball- and-socket joint.
BBM Bahasa ‡ Radius dan ulna untuk membentuk sendi punggung.
Nilai murni engsel di siku.
PAK 21 Peta dakap The radius and ulna at the elbow to form a hinge joint. The femur forms a ball-and-socket joint with the hip bone.
EMK Percaya dan kasih
i-THINK kepada tuhan (iii) Karpus bersendi dengan metakarpus untuk ‡ +XMXQJ EDZDK EHUVHQGL GHQJDQ to
Menyedari membentuk tapak tangan. WLELD GDQ ÀEXOD untuk membentuk
Nilai bahawa sains The carpus is attached to the metacarpus to form sendi engsel di lutut.
Murni merupakan salah the palm. Its lower end articulates with the tibia and fibula
satu cara untuk form a hinge joint at the knee.
memahami alam (iv) Metakarpus bersendi dengan falanks .
The metacarpus is attached to the phalanx . (iii) Tarsus bersendi dengan metatarsus untuk
membentuk tapak kaki.
The tarsus is attached to the metatarsus to form

the foot.

(iv) Metatarsus bersendi dengan tulang falanks .
The metatarsus is attached to the phalanx .

86

Cadangan Aktiviti PdPc

5. Seorang wakil dari setiap kumpulan diminta tampil ke depan. Sebuah peta dakap dihasilkan pada papan tulis untuk menggabungkan
hasil dapatan semua kumpulan.

6. Berdasarkan hasil dapatan, murid melengkapkan soalan susulan pada muka surat 85 dan 86.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 86

Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Membandingkan Kekuatan Tulang yang Padat dan Buku Teks m.s 124 – 125
Standard Kandungan (SK)
EKSPERIMEN 6.6 Tulang yang Berongga 6.1 Sokongan, Pergerakan
Wajib
Differentitate the Strength of Compact Bones and Dan Pertumbuhan
Haiwan
Hollow Bones Pendekatan inkuiri

Tujuan Membandingkan kekuatan tulang yang padat dengan tulang yang berongga . PEKA
Aim To compare the strength of a compact bone with a hollow bone. K1P1
Pernyataan
Masalah Adakah tulang yang berongga lebih kuat daripada tulang yang padat? Standard Pembelajaran (SP)
Problem statement Is a hollow bone stronger than a compact bone? 6.1.6 Menjalankan

Hipotesis Tulang berongga lebih kuat daripada tulang yang padat. eksperimen untuk
Hypothesis membandingkan
A hollow bone is stronger than a compact bone. K1P2 kekuatan tulang yang
padat dan tulang yang
Pemboleh Ubah (a) Dimanipulasikan : Jenis sokongan (berongga atau padat) berongga
Variables
Manipulated Type of supports (hollow or compact)
K1 (b) Bergerak balas : Bilangan buku teks yang boleh disokong oleh gulungan kertas
PI
1 Responding Number of textbooks that can be supported by the paper rolls
2
3 (c) Dimalarkan : Saiz gulung kertas dan kad manila K1P3 Standard Prestasi (SPI)
4 Constant Size of paper rolls and manila cards K1P4 TP 1 Mengingat kembali
5
S Kadbod, pita selofan dan gunting pengetahuan dan
Bahan Cardboard, cellophane tape and scissors kemahiran sains
Materials mengenai sokongan,
Buku teks pergerakan dan
Radas Textbooks pertumbuhan manusia,
Apparatus haiwan dan tumbuhan
TP 2 Memahami sokongan,
Prosedur 1. Buat empat gulung kertas dan lekatkan ke atas sekeping kad manila dengan pita selofan. pergerakan dan
Procedure Namakan struktur itu sebagai Model A. pertumbuhan manusia,
Build four paper rolls and attach the rolls to the manila card with cellophane tape. Name the structure as Model A. haiwan dan tumbuhan
K2 dan dapat menjelaskan
PI 2. Buat empat gulung kertas yang lebih padat. Lekatkan gulungan kertas yang padat itu ke atas kefahaman tersebut
1 sekeping kad manila. Namakan struktur itu sebagai Model B.
2 Build four paper rolls which is more compact. Attach the compact paper rolls to a manila card. Name the structure as
3 Model B.
4
S Kadbod
Cardboard
Panduan RPH

Silinder Silinder BBM Buku Teks
berongga padat PAK21 Set radas (Rujuk
Hollow cylinder Solid cylinder ĂŬƟǀŝƟ ϵ͘ϮͿ

Model A Model B ŬƟǀŝƟ ĞƌƐƚĞƐĞŶ

3. Letakkkan Buku teks ke atas Model A dan Model B satu demi satu sampai gulungan kertas EMK <ƌĞĂƟǀŝƟ ĚĂŶ
bengkok. ŝŶŽǀĂƐŝ
Place the textbooks one by one on top of Model A and B until the paper rolls bend.
i-THINK –
Nota / Note:
Diameter silinder berongga pada Model A mesti sama dengan diameter silinder padat pada Model B. Nilai Rendah diri
The diameter of the hollow cylinders in Model A must be the same as the diameter of the compact cylinders in Model B. Murni dan hormat-
ŵĞŶŐŚŽƌŵĂƟ
K2P4 Bertanggungjawab

87

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada kumpulan-kumpulan.
2. Setiap kumpulan memasang satu set radas pada stesen yang ditetapkan
3. Dalam tempoh 10 minit yang diberikan, uji kaji yang serupa dijalankan pada stesen masing-masing. Hasil pemerhatian dicatatkan

pada ruang “Keputusan” dalam Eksperimen Wajib 6.6.

87 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Tarikh:

Buku Teks m.s 124 – 125 Kaedah 1. Empat gulung kertas dibuat dan dilekatkan ke atas sekeping kad manila dengan pita selofan.
Standard Kandungan (SK) Method
6.1 Sokongan, Pergerakan Struktur itu dinamakan sebagai Model A.
Keputusan
Dan Pertumbuhan Result Four paper rolls were built and attached to the manila card with cellophane tape. The structure was named as Model
Haiwan
K3 A.
Standard Pembelajaran (SP) PI
6.1.6 Menjalankan 1 2. Empat gulung kertas yang lebih padat dibuat dan dilekatkan ke atas sekeping kad manila.
2
eksperimen untuk 3 Struktur itu dinamakan sebagai Model B.
membandingkan S
kekuatan tulang yang Four paper rolls which are more compact were built and attached to a manila card. The structure was named as
padat dan tulang yang Perbincangan
berongga Discussion Model B.

Standard Prestasi (SPI) K4 3. Buku teks diletakkkan ke atas Model A dan Model B satu demi satu sampai gulungan kertas
TP 1 Mengingat kembali PI
1 bengkok.
pengetahuan dan 2
kemahiran sains 3 The textbooks were placed one by one on top of Model A and B until the paper rolls bend.
mengenai sokongan, S
pergerakan dan K1P5
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan Model Bilangan buku teks yang boleh disokong
TP 2 Memahami sokongan, Model /Number of textbooks that can be supported
pergerakan dan
pertumbuhan manusia, A (Berongga /Hollow)
haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan B (Padat / Compact)
kefahaman tersebut
(Jawapan murid / Student’s answer)

K3P1 K3P2 K3P3

1. Apakah yang diwakili oleh / What is represented by :

(a) Gulungan kertas pada model A? Tulang yang berongga

Paper rolls of model A? Hollow bones

(b) Gulungan kertas pada meja model B? Tulang yang padat
Paper rolls of model B? Compact bones

2. Cadangkan dua kelebihan sistem sokongan yang diwakili oleh gulungan kertas pada model

A.

Suggest two advantages of the support system represented by the paper rolls in model A. TP 2

(a) Ringan / Light

(b) Tidak memerlukan kalsium yang banyak / Does not need too much calcium

Panduan RPH K4P1

BBM Buku Teks Kesimpulan 1. Hipothesis diterima . K4P2
Set radas (Rujuk Conclusion Hypothesis is accepted . K4P3
PAK 21 ĂŬƟǀŝƟ ϵ͘ϮͿ
EMK 2. Tulang berongga lebih kuat daripada tulang yang padat.
i-THINK ŬƟǀŝƟ ĞƌƐƚĞƐĞŶ
A hollow bone is stronger than a compact bone.
Nilai <ƌĞĂƟǀŝƟ ĚĂŶ
Murni ŝŶŽǀĂƐŝ
–
Rendah diri
dan hormat-
ŵĞŶŐŚŽƌŵĂƟ
Bertanggungjawab

88

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Selepas 10 minit, kumpulan murid itu saling bertukar stesen dan langkah 3 diulangi sehingga beberapa set bacaan dikumpul.
2. Perbincangan diteruskan dengan perbandingan keputusan kumpulan yang berlainan. Murid melengkapkan ruang perbincangan dan

kesimpulan pada muka surat 88.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 88

Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

AKTIVITI Menghubung Kait Sistem Sokongan dengan Faktor Kestabilan Buku Teks m.s 125 – 127
Perbincangan Standard Kandungan (SK)
6.7 Haiwan 6.1 Sokongan, Pergerakan

Relate Support System with Animal’s Stability Masteri Dan Pertumbuhan
Haiwan
1. Kestabilan ialah kebolehan sesuatu objek mengekalkan kedudukan asalnya. Terdapat dua faktor
yang mempengaruhi kestabilan sesuatu objek atau sistem sokongan iaitu: Standard Pembelajaran (SP)
6.1.7 Menghubung kait
Stability is the ability of an object to maintain its original position. There are two factors that affect the stability of an object
sistem sokongan
or a support system which are: tinggi kurang stabil berbanding dengan dengan faktor
(a) Pusat graviti – Objek dengan pusat graviti yang kestabilan haiwan
Standard Prestasi (SPI)
objek yang mempunyai pusat graviti yang rendah . TP 1 Mengingat kembali
pengetahuan dan
Centre of gravity – An object that has a higher centre of gravity is less stable compared to an object that has a kemahiran sains
mengenai sokongan,
lower centre of gravity. pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
(b) Luas tapak – Objek dengan luas tapak yang besar lebih stabil berbanding dengan objek haiwan dan tumbuhan
. TP 2 Memahami sokongan,
yang mempunyai luas tapak yang kecil pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
Base area – An object with a big base area is more stable compared to an object with a small base haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan
area. kefahaman tersebut

2. Tandakan ( ) pada objek yang lebih stabil. TP 2
Tick ( ) on the object which is more stable.

AB

AB

TP 1 TP 2

3. Contoh haiwan Cara menghadapi masalah kestabilan
(a) Types of animals Methods to overcome stability problem

Zirafah yang tinggi menghadapi kesukaran untuk minum air. Bagi

mengatasi masalah ini, zirafah terpaksa menambahkan luas Panduan RPH

tapak sistem sokongan dengan mengangkangkan kakinya. Buku Teks
<ůŝƉ ǀŝĚĞŽ
The tall giraffe faces difficulty in drinking water. To overcome this problem, the giraffe mengenai
kestabilan haiwan
has to increase the base area of its support system by spreading BBM Think Pair Share
PAK21 Bahasa
its legs. EMK Pendidikan alam
i-THINK sekitar
(b) Kanggaru berdiri menggunakan dua kaki saja, maka tidak stabil dan –
mudah tumbang ketika tidak bergerak. Bagi mengatasi masalah Nilai Menghargai
Murni keseimbangan
ini, kanggaru menggunakan ekor sebagai sistem alam semula jadi
sokongan bagi mengelakkannya daripada tumbang. Penggunaan Minat dan ingin
tahu tentang alam
ekor sebagai tongkat ini akan menambah luas tapak sekitar
kanggaru ketika tidak bergerak.

Kangaroos stand using two feet only, so it is unstable and they fall easily when

not moving. To overcome the problem, the kangaroo uses its tail

as a support system to prevent itself from falling. The tail is used as a strut to

increase the base area of the kangaroo when not moving.

89

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Murid menjalankan aktiviti secara berpasangan.
2. Guru menayangkan klip video yang berkenaan dengan cara-cara haiwan seperti zirafah dan kanggaru mengekalkan kestabilan badan.
3. Setiap anggota kumpulan melengkapkan soalan susulan pada muka surat 89 mengikut hasil dapatan masing-masing.
4. Hasil kerja dikongsikan sesama ahli kumpulan dan dibincangkan.

89 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6 Standard Kandungan 6.2 Pergerakan dan Pertumbuhan Manusia Tarikh:

Buku Teks m.s 128 – 129 AKTIVITI 6.8 Sistem Otot dan Rangka Manusia Masteri
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
6.2 Pergerakan dan Muscular and Skeletal System in Humans

Pertumbuhan Manusia 1. Sistem rangka dan otot membolehkan manusia bergerak , berjalan, berlari dan melompat. TP 1

Standard Pembelajaran (SP) The skeletal system and muscles enable humans to move , walk, run and jump.
6.2.1 Menerangkan fungsi
2. Pengecutan dan pengenduran otot rangka menghasilkan pergerakan. Otot rangka bertindak
sendi dan otot dalam secara berpasangan dan berlawanan antara satu sama lain. Setiap pasang otot yang bertindak secara
dalam pergerakan
berlawanan dikenal sebagai otot berantagonis . TP 1

The contraction and relaxation of the skeletal muscles produce movement. The skeletal muscles act in pairs and in

opposite direction to one another. Each muscle pair that acts in opposite directions is known as antagonistic muscles .

(a) Membengkokkan lengan / Bending the forearm (b) Meluruskan lengan / Straightening the forearm

Standard Prestasi (SPI) (i) Biseps ( mengecut ) (i) Biseps ( mengendur )
TP 1 Mengingat kembali Biceps ( contracts ) Biceps ( relaxes )

pengetahuan dan (ii) Triseps ( mengendur ) (ii) Triseps ( mengecut )
kemahiran sains Triceps ( relaxes ) Triceps ( contracts )
mengenai sokongan,
pergerakan dan 3. Sendi ialah tempat pertemuan antara dua atau lebih tulang. Terdapat dua jenis sendi: TP 1
pertumbuhan manusia, A joint is the meeting place between two or more bones. There are two types of joints:
haiwan dan tumbuhan
TP 2 Memahami sokongan, (a) Sendi yang membenarkan anggota bergerak dinamakan sendi bergerak .
pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut

A joint that allows the limbs to move is called a movable joint .

Panduan RPH Contoh: sendi engsel pada siku

Example: the hinge joint at the elbow

Buku Teks (b) Sendi yang tidak membenarkan bahagian anggota bergerak dinamakan sendi tak bergerak .
Animasi mengenai
BBM fungsi sendi A joint that does not allow the limbs to move is called an immovable joint .
dan otot dalam
PAK 21 pergerakan Contoh: sendi pada tengkorak
EMK Round Table Example: the joint at the skull
i-THINK Nilai murni
Kelestarian global 4. Ligamen ialah tisu penghubung yang liat, kenyal dan kuat yang menyambungkan dua tulang.
Nilai –
Murni Percaya dan kasih Sifatnya yang kuat dan kenyal ini membuat ligamen dapat mengikat dan memaut tulang serta
kepada tuhan
Mengamalkan membenarkan pergerakan.
gaya hidup
yang sihat dan A ligament is an elastic, flexible and strong connective tissue that joins two bones. These characteristics of being strong and
sederhana
elastic enable the ligament to hold and connect bones and allow movement. TP 1

5. Tendon ialah tisu penghubung yang menyambungkan otot kepada tulang. Tendon

terdiri daripada gabungan gentian yang bersifat kuat dan tidak kenyal. Daya pengecutan otot akan

dipindahkan ke tulang melalui tendon . TP 1

90

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Cikgu menayangkan animasi yang menunjukkan fungsi sendi dan otot dalam pergerakan.
2. Cikgu membahagikan murid kepada kumpulan-kumpulan.
3. Setiap kumpulan diberikan sehelai lembaran kerja yang menunjukkan sendi pada bahagian lengan tangan dan kaki.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 90

A tendon is a connective tissue that connects muscles to the bone. A tendon consists of a combination of 6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

fibres that are strong and inelastic. The muscle contraction force will be transferred to a bone through the tendon . Buku Teks m.s 128 – 129
Standard Kandungan (SK)
6. Cecair sinovial berfungsi untuk melicinkan dan membekalkan nutrien kepada rawan. Cecair sinovial 6.2 Pergerakan dan

juga bertindak sebagai pelincir di dalam sendi. TP 1 Pertumbuhan Manusia

The synovial fluid functions to lubricate and provide nutrients to the cartilage. The synovial fluid also acts as a lubricant

in a joint.

7. Rawan bertindak sebagai kusyen dan pelindung terhadap sendi. Rawan berfungsi

untuk mengurangkan geseran. TP 1

The cartilage acts as a cushion and protects a joint. The cartilage functions to reduce friction. Standard Pembelajaran (SP)
6.2.1 Menerangkan fungsi
Ligamen / Ligament TP 1 TP 2
sendi dan otot dalam
1. Tisu penghubung yang Tendon / Tendons dalam pergerakan
NXDW ÁHNVLEHO GDQ elastik . 1. Tisu penghubung yang padat bersifat kuat
Strong, flexible and elastic Standard Prestasi (SPI)
connective tissue. dan tidak elastik . TP 1 Mengingat kembali
Tough, strong and inelastic strands of dense
2. Menghubungkan tulang connective tissues. pengetahuan dan
kepada tulang lain. 2. Menghubungkan otot rangka dengan tulang . kemahiran sains
Joins bones to other Join skeletal muscle to the bones . mengenai sokongan,
bones . pergerakan dan
3. Apabila otot mengecut , tendon memindahkan pertumbuhan manusia,
3. Membolehkan pergerakan daya pengecutan daripada otot ke tulang, haiwan dan tumbuhan
tulang pada sendi . TP 2 Memahami sokongan,
Allows movements of bones at a untuk menarik tulang. pergerakan dan
joint . When the muscle contracts , tendons transmit force pertumbuhan manusia,
from muscles to bones immediately to pull the bone. haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan
Tulang Ligamen Ligamen / Ligament : kefahaman tersebut
Bone Ligament (i) Tisu penghubung bersifat kenyal, kuat

Kapsul sendi dan elastik .
Joint capsule Flexible, strong and elastic connective tissue.
(ii) Menyambungkan tulang.
Joins bones together. Panduan RPH
(iii) Membenarkan tulang-tulang bergerak dan
Membran sinovia Rongga sinovia mengelakkan terseliuh semasa pergerakan. Buku Teks
Synovial membrane Synovial cavity Allows bones to move against one another and Animasi mengenai
prevents the dislocation of joints during movement. fungsi sendi
Rawan BBM dan otot dalam
Cartilage Rongga sinovia / Synovial cavity : pergerakan
(i) Membran sinovia merembes bendalir sinovia PAK21 Round Table
Rawan / Cartilage : EMK Nilai murni
ke dalam rongga sinovia. i-THINK Kelestarian global
(i) Melapik sendi / Cushions the joint The synovial membrane secretes synovial fluid into –
the synovial cavity. Nilai Percaya dan kasih
(ii) Menyerap hentakan / Absorbs shock (ii) Bendalir sinovia – sebagai pelincir bagi Murni kepada tuhan
mengurangkan geseran di antara kedua-dua Mengamalkan
(iii) Mengurangkan geseran di antara kedua- hujung tulang. gaya hidup
dua hujung tulang Synovial fluid – acts as a lubricant which reduces yang sihat dan
friction between the ends of the bones. sederhana
Reduces friction between the ends of bones

91

Cadangan Aktiviti PdPc

4. Secara bergilir-gilir, murid hendaklah menyumbangkan idea dengan melabelkan bahagian seperti otot, tendon, ligamen, rawan dan
sebagainya.

5. Idea sumbangan hendaklah mendapatkan persetujuan daripada majoriti ahli kumpulan.
6. Hasil lembaran semua kumpulan dipamerkan di depan kelas.
7. Murid melengkapkan soalan susulan pada muka surat 90 dan 91.

91 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Tarikh:

Buku Teks m.s 130 AKTIVITI 6.9 Masalah Berkaitan dengan Sendi dan Otot dalam Kehidupan
Perbincangan
Standard Kandungan (SK) The Problems Related to Joints and Muscles in Daily Life Masteri
6.2 Pergerakan dan
Kecacatan sistem otot rangka TP 1 TP 2
Pertumbuhan Manusia Impaired musculoskeletal system

Standard Pembelajaran (SP) 1. Osteoporosis 2. Artritis
6.2.2 Menjanakan idea yang Osteoporosis Arthritis

masalah berkaitan Tulang menjadi lebih Jenis / Types
sendi dan otot dalam ringan , rapuh dan
kehidupan harian
lebih poros ,
Standard Prestasi (SPI) menyebabkan mudah (a) Osteoartritis (b) Artritis reumatoid (c) Gout
TP 1 Mengingat kembali patah. Osteoarthritis Rheumatoid arthritis Gout
The bones become thinner ,
pengetahuan dan more brittle and more Rawan di sendi Keradangan Pengumpulan
kemahiran sains rosak disebabkan membran sinovia asid urik
mengenai sokongan, porous , prone to fractures. haus dan lusuh .
pergerakan dan Cartilage of joints di sendi. pada sendi.
pertumbuhan manusia, Sebab / Cause: break down because of
haiwan dan tumbuhan Kekurangan kalsium 0UÅHTTH[PVU VM [OL +LWVZP[PVU VM
TP 2 Memahami sokongan, dan fosforus dalam diet. wear and tear . synovial membrane
pergerakan dan Insufficient calcium and uric acid
pertumbuhan manusia, phosphorus in a diet. VM [OL QVPU[Z
haiwan dan tumbuhan JY`Z[HSZ PU [OL QVPU[Z
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut

Panduan RPH Osteoporosis Artritis / Arthritis

BBM Buku Teks Tulang biasa Artritis reumatoid
PAK 21 Internet Normal bone Rheumatoid arthritis
Hot Seat
EMK Bahasa Tulang dengan osteoporosis Osteoartritis
<ƌĞĂƟǀŝƟ ĚĂŶ Bone with osteoporosis Osteoarthritis
i-THINK ŝŶŽǀĂƐŝ
Pendidikan
Nilai kewangan &
Murni pengguna
–
Menghargai 92
sumbangan sains
dan teknologi
Mengamalkan
gaya hidup
yang sihat dan
sederhana

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid ke dalam kumpulan seperti berikut:
Kumpulan A: Masalah Osteoporosis
Kumpulan B: Masalah Osteoartritis
Kumpulan C: Masalah reumatoid
Kumpulan D: Masalah Gout serta cara mengatasi

2. Setiap kumpulan diberikan 15 minit untuk melakukan kajian atas talian.
3. Seorang “pakar” dihantar untuk tampil ke depan dan duduk di atas kerusi di depan kelas. “Pakar” tersebut hendaklah menjawab semua

soalan yang dikemukakan dalam masa 5 minit.
4. “Pakar” dari kumpulan lain akan mengambil giliran untuk menjawab soalan dalam bidang kajian mereka.
5. Murid menjawab soalan pada muka surat 92 berdasarkan hasil perbincangan.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 92

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Tarikh:

AKTIVITI 6.10 Pola Pertumbuhan Manusia Buku Teks m.s 131 – 132
Perbincangan
Human Growth Pattern Masteri Standard Kandungan (SK)
6.2 Pergerakan dan
1. Pertumbuhan manusia ialah satu proses berlakunya perubahan dari segi saiz , jumlah bilangan sel,
Pertumbuhan Manusia
berat , bentuk badan dan fungsi badan . TP 1
Human growth is a process where changes occur in terms of size , total number of cells, weight , shape size and

body function . Standard Pembelajaran (SP)
6.2.3 Menerangkan pola
2. Pertumbuhan merupakan satu proses yang kekal dan tidak berbalik . TP 1
It is a permanent and irreversible process. pertumbuhan manusia
6.2.4 Membanding dan
3. Lengkung pertumbuhan bagi semua haiwan rangka dalam, manusia dan tumbuhan adalah berbentuk
membezakan pola
S yang dipanggil lengkung sigmoid . TP 1 pertumbuhan antara
curve. lelaki dan perempuan
This growth curve for all endoskeleton animals, humans and plants is S -shape which is called a sigmoid
Standard Prestasi (SPI)
4. Perhatikan lengkung pertumbuhan manusia di sebelah dan lengkapkan tempat kosong di bawah. TP 2 TP 1 Mengingat kembali
Observe the human growth curve and complete the blanks below.
pengetahuan dan
A: Fasa awal (peringkat Bayi): Kadar pertumbuhan adalah Ketinggian (cm) kemahiran sains
cepat Height (cm) mengenai sokongan,
pergerakan dan
Early phase (baby stage): Rapid growth rate pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
B: Fasa kanak-kanak: Kadar menjadi perlahan AB C D E TP 2 Memahami sokongan,
sedikit di peringkat awal kanak-kanak a bit at the early pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
Childhood phase: Growth becomes slower haiwan dan tumbuhan
stage of childhood dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
C: Fasa remaja: Kadar pertumbuhan menjadi pesat

Adoslescence: Very rapid growth rate

D: Fasa dewasa: Kadar pertumbuhan berhenti

stops 10 20 30 Masa (tahun)
Time (year)
Adult phase: Growth

E: Fasa penuaan: Kadar pertumbuhan negatif

Senescence phase: Growth rate becomes negative

5. Gariskan jawapan yang betul. TP 2 Ketinggian (cm) Panduan RPH
Underline the correct answer. Height (cm)

(a) Bayi: Kadar pertumbuhan budak lelaki dan budak Lelaki BBM Buku Teks
perempuan sangat cepat dan pada kadar yang (sama / Male PAK21 Rajah graf
berbeza) Perempuan EMK pertumbuhan
Female i-THINK manusia
Infant phase: Growth rate of boys and girls are very fast and at the (same / Jigsaw
different) rate. Masa (tahun) Nilai Bahasa
Time (year) Murni Nilai murni
(b) Kanak-kanak: Kadar pertumbuhan budak lelaki lebih –
(cepat /lambat) daripada perempuan. Percaya dan kasih
kepada tuhan
Childhood phase: Growth rate of boys is (faster /slower) than girls. Menyedari
bahawa sains
(c) Remaja: Kadar pertumbuhan budak perempuan 12 tahun 12 14 merupakan salah
hingga 14 tahun semasa akil baligh, membesar lebih (lambat/ Bayi Remaja satu cara untuk
cepat) daripada lelaki. Selepas umur 14 tahun, lelaki akan Kanak- memahami alam
mengalami pertumbuhan yang lebih (cepat / lambat) Infant kanak Adolescent Bekerjasama
berbanding dengan perempuan.
Childhood

Adolescent phase: Growth rate of females between ages 12 to 14 during
puberty, is (slower /faster) than males. After age 14, males experience growth (faster / slower) than females.

93

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Gurumemaparkanrajahmengenaikadarpertumbuhanmanusia. 5. Guru menyusun semula murid kepada kumpulan-kumpulan
2. Guru membahagikan murid secara rata ke dalam kumpulan berikut:
Kumpulan 1: Murid yang pegang nombor 1
“pakar” seperti berikut: Kumpulan 2: Murid yang pegang nombor 2
Kumpulan A: Peringkat Bayi Kumpulan 3: Murid yang pegang nombor 3
Kumpulan B: Peringkat Kanak-kanak
Kumpulan C: Peringkat Remaja 6. “Pakar” bagi topik yang tertentu dalam setiap kumpulan akan
Kumpulan D: Peringkat Dewasa menyampaikan hasil kajiannya mengenai kadar pertumbuhan
Kumpulan E: Peringkat Tua manusia pada peringkat yang tertentu kepada yang lain.
3. Setiap anggota diberikan nombor seperti 1,2,3,4 …
4. Setiap kumpulan diberikan 15 minit dan sumber untuk mengkaji 7. Murid melengkapkan soalan susulan pada muka surat 93
maklumat tentang peringkat pertumbuhan yang diberikan. berdasarkan hasil perbincangan.

93 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Buku Teks m.s 133 – 134 Standard Kandungan 6.3 Sokongan, Pertumbuhan dan Kestabilan dalam Tumbuhan Tarikh:

Standard Kandungan (SK) AKTIVITI 6.11 Sistem Sokongan Tumbuhan Darat Masteri
6.3 Sokongan, Perbincangan
The Support Systems in Terrestrial Plants
Pertumbuhan Dan
Kestabilan dalam 1. Jadual di bawah menunjukkan system sokongan tumbuhan darat. TP 1 TP 2
Tumbuhan The table below shows the support systems in terrestrial plants.

Standard Pembelajaran (SP) Jenis tumbuhan darat Sistem sokongan
6.3.1 Menerangkan sistem Types of terrestrial plants Support system

sokongan tumbuhan (a) Tumbuhan berkayu ‡ 7XPEXKDQ EHUND\X GLVRNRQJ ROHK tisu berkayu 7LVX EHUND\X DGDODK
ĚĂƌĂƚĂŶ ĚĂŶ ĂŬƵĂƟŬ Woody plants
6.3.3 Menghubung kait keras dan memberi bentuk dan kekuatan ke atas batang untuk
sistem sokongan dan Contoh: pokok durian
kestabilan dalam dan pokok rambutan PHPHJDQJ EDWDQJ LWX WHJDN 7LVX LQL GLELQD GDULSDGD lignin ,
tumbuhan Example: durian tree and
rambutan tree iaitu bahan kompleks yang tegar, keras, tidak kenyal dan tidak telap air.
Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali Woody plants are supported by woody tissues . Woody tissue is hard and provides
the shape and strength of the stem to hold itself erect. This tissue is built from
pengetahuan dan
kemahiran sains lignin , complex substance which is tough, hard, non-stretchable and not
mengenai sokongan,
pergerakan dan permeable to water.
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan ‡ 7XPEXKDQ EHUND\X MXJD GLVRNRQJ ROHK struktur khas seperti
TP 2 Memahami sokongan, akar banir dan akar jangkang untuk memberi sokongan tambahan untuk
pergerakan dan memperoleh cahaya matahari.
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan Woody plants are also supported by special structures such as buttress roots and
dan dapat menjelaskan stilt roots in order to obtain sunlight.
kefahaman tersebut
(b) Tumbuhan herba ‡ 7XPEXKDQ KHUED \DQJ WLGDN EHUND\X GLVRNRQJ ROHK kesegahan
(tidak berkayu) sel.
Herbaceous plants (non
woody plants) Herbaceous plants are supported by cell turgidity .

Contoh: pokok ‡ $LU GDODP VHO PHQHNDQ SDGD dinding sel dan menyebabkan
keembung dan pokok and keeps the stem hard and
betik sel-sel tumbuhan menjadi segah dan teguh.
Example: balsam tree and
papaya tree The water in the cells presses against the cell walls
erect.

Panduan RPH ‡ 7XPEXKDQ KHUED MXJD GLVRNRQJ ROHK VWUXNWXU NKDV VHSHUWL VXOXU SDXW
akar cengkam dan akar sokong.
Rajah berkaitan
dengan system Herbaceous plants are also supported by special structures such as tendrils, clasping roots
sokongan and prop roots.
tambahan
BBM tumbuh-tumbuhan 2. Struktur-struktur khas pada tumbuhan adalah penting untuk: TP 2
Internet
PAK 21 Three Stray and Special structures on plants are important to:
EMK One Stay sokongan
i-THINK Pendidikan alam (a) memberi
Nilai sekitar
Murni Kelestarian global give support cahaya matahari
– (b) membantu tumbuhan mendapatkan
Menghargai
keseimbangan help the plants to obtain the sunlight
alam semula jadi
Percaya dan kasih 94
kepada tuhan

Cadangan Aktiviti PdPc 2. Setiap kumpulan diberikan 15 minit untuk melakukan kajian
secara atas talian.
1. Guru membahagikan murid ke dalam kumpulan seperti
berikut: 3. Selama 15 minit lagi diperuntukkan untuk penghasilan bahan
Kumpulan A: Akar banir penyampaian dalam peta pemikiran yang sesuai.
Kumpulan B: Akar jangkang
Kumpulan C: Salur paut
Kumpulan D: Akar cengkam
Kumpulan E: Akar sokong
Kumpulan F: Kantung udara

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 94

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

3. Struktur-struktur khas pada tumbuhan untuk sokongan tumbuhan dan mendapatkan cahaya matahari. Buku Teks m.s 133 – 134

Special structures on plants for support and obtaining sunlight. TP 1 Standard Kandungan (SK)
6.3 Sokongan,
Sulur paut Akar banir Akar jangkang Akar sokong Akar cengkam
Tendrils Buttress roots Stilt roots Prop roots Clasping roots Pertumbuhan Dan
Kestabilan dalam
(a) Akar banir – Pokok yang besar dan tinggi Tumbuhan

seperti pokok durian dan angsana mempunyai akar Standard Pembelajaran (SP)
6.3.1 Menerangkan sistem
jenis ini untuk memberi sokongan tambahan.
sokongan tumbuhan
Buttress roots – Plants such as durian trees and casuarina ĚĂƌĂƚĂŶ ĚĂŶ ĂŬƵĂƟŬ
trees have this type of roots to give them additional support.

(b) Akar jangkang – Pokok bakau yang hidup dalam kawasan tanah

berlumpur mempunyai akar-akar tambahan yang tumbuh secara menegak

dan keluar dari permukaan lumpur untuk menyokong tumbuhan. Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali
Stilt roots – Mangrove plants which live in swamps have adventitious roots that
pengetahuan dan
grow down from lateral branches and branch in the soil to support the plants. kemahiran sains
mengenai sokongan,
Akar jangkang pergerakan dan
Stilt roots pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
(c) Sulur paut – Tumbuhan seperti pokok timun, peria dan labu TP 2 Memahami sokongan,
pergerakan dan
mempunyai struktur halus dan berlingkar yang melilit tumbuhan lain atau pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
objek untuk sokongan. dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
Tendrils – Plants such as cucumber, bitter gourd and pumpkin plants have a fine and

coiled structure that wraps around other plants or objects for support.

(d) Akar cengkam – Tumbuhan seperti pokok orkid dan pokok

deduit mencengkam pada tumbuhan atau struktur lain untuk sokongan Panduan RPH

dan memprolehi cahaya matahari.

Clasping roots – Plants such as the orchid plant and money plant have clasping Rajah berkaitan
roots to help them climb on other plants or structures for support and to obtain sunlight. dengan system
sokongan
(e) Akar sokong – Tumbuhan seperti jagung dan tebu BBM tambahan
tumbuh-
mempunyai akar-akar yang tumbuh daripada batang atau dahan ke PAK21 tumbuhan
EMK Internet
dalam tanah untuk menyokong tumbuhan. Prop roots i-THINK Three Stray and
Akar sokong Nilai One Stay
Prop roots – Plants such as corn and sugar cane have prop (adventitious) Murni Pendidikan alam
sekitar
roots to provide additional support for the plants. Kelestarian global
–
95 Menghargai
keseimbangan
alam semula jadi
Percaya dan kasih
kepada tuhan

Cadangan Aktiviti PdPc

4. Salah seorang ahli kumpulan akan berdiri di depan hasil pameran tersebut untuk memberikan penerangan. Setiap ahli kumpulan
hendaklah mengambil giliran untuk tugas tersebut.

5. Ahli kumpulan yang selebihnya akan bergerak ke stesen kumpulan yang lain untuk memerhatikan dan menyoal kumpulan yang
bertanggung jawab terhadap topik tersebut.

6. Guru memastikan setiap anggota dalam kumpulan mengambil bahagian dalam penyampaian.
7. Berdasarkan hasil tinjauan, murid melengkapkan Aktiviti Perbincangan 6.11 dan 6.12.

95 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Tarikh:

Buku Teks m.s 135 – 136 AKTIVITI 6.12 Sistem Sokongan Tumbuhan Akuatik
Standard Kandungan (SK) Perbincangan
6.3 Sokongan, The Support Systems in Aquatic Plants Masteri

Pertumbuhan Dan 1. Gambar di bawah menunjukkan beberapa jenis tumbuhan akuatik. TP 1 TP 2
Kestabilan dalam The picture below shows a few types of aquatic plants.
Tumbuhan
‡ 7XPEXKDQ DNXDWLN VHSHUWL SRNRN NHODGL EXQWLQJ
Standard Pembelajaran (SP) tumbuhan hydrilla GDQ WHUDWDL PHQGDSDW VRNRQJDQ
6.3.2 Menentukan usia utama daripada GD\D DSXQJDQ DLU .

tumbuhan berkayu Aquatic plants such as water hyacinth, hydrilla and lotus
obtain their main support from the water buoyancy force .
Standard Prestasi (SPI)
TP 1 Mengingat kembali ‡ %DJL VHVHWHQJDK WXPEXKDQ DNXDWLN VHSHUWL NHODGL

pengetahuan dan EXQWLQJ WXPEXKDQ LWX PHPEHQJNDN GDQ PHPSXQ\DL
kemahiran sains
mengenai sokongan, EDWDQJ EHURQJJD dan besar
pergerakan dan
pertumbuhan manusia, EDJL PHQDPEDK GD\D DSXQJDQ
haiwan dan tumbuhan
TP 2 Memahami sokongan, For some aquatic plants such as the water hyacinth, the plants swell
pergerakan dan
pertumbuhan manusia, Keladi bunting and have hollow and big stems to increase
haiwan dan tumbuhan Water hyacinth the buoyancy force.
dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut Hydrilla sp.

‡ 7XPEXKDQ DNXDWLN MXJD PHPSXQ\DL EDWDQJ GDQ GDXQ \DQJ PHPSXQ\DL

tisu aerenkima .

A aquatic plants also have stems and leaves that have aerenchyma tissue .

‡ 7LVX DHUHQNLPD PHPSXQ\DL NDQWXQJ XGDUD \DQJ
PHQ\HEDENDQQ\D ULQJDQ GDQ GDSDW WHUDSXQJ

A aerenchyma tissue consists of air sacs which make them light and able to float. Tisu aerenkima
Aerenchyma tissue

7DULNK

AKTIVITI 6.13 Menentukan Usia Tumbuhan Berkayu
Perbincangan
Determine the Age of Woody Plants Masteri

Panduan RPH

BBM Buku Teks 1. 7HUGDSDW GXD FDUD \DQJ ELDVD GLJXQDNDQ XQWXN PHQHQWXNDQ XVLD WXPEXKDQ
PAK 21 Lembaran kerja
EMK berkayu: TP 2 123456
i-THINK ŬƟǀŝƟ ďĞƌƐƚĞƐĞŶ
Pendidikan alam There are two common methods to determine the age of a woody plants: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1314
Nilai sekitar
Murni Kelestarian global D 0HQJLUD JHODQJ SHUWXPEXKDQ \DQJ WHUGDSDW GL GDODP EDWDQJ WXPEXKDQ
Peta pelbagai alir EHUND\X 6DWX JHODQJ PHZDNLOL satu tahun .
Menghargai
keseimbangan Count the growth rings that are found in the stem of a woody plant. One ring represents
alam semula jadi
Menyedari one year of the tree’s age.
bahawa sains
merupakan salah E 0HQJKLWXQJ OLQJNDU FLQFLQ SRKRQ WHUVHEXW GHQJDQ PHQJJXQDNDQ
satu cara untuk
memahami alam ERU XQWXN PHQJLUD JHODQJ SHUWXPEXKDQ SRNRN \DQJ KLGXS
Bekerjasama
3DQMDQJ ERU \DQJ GLJXQDNDQ KDUXV PHPLOLNL SDQMDQJ 75% dari

GLDPHWHU SRKRQ DWDX VHSDUXK diameter GDULSDGD SRNRN LWX XQWXN

PHQJDPELO VDWX VDPSHO GDODPDQ GDQ PHQJLUD JHODQJ SRNRN LWX

Count the growth rings of a tree by using an increment borer . The tree is drilled

to 75% of the drill depth or half the diameter of the tree to take a core

sample and count a living tree’s rings.

96

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada kumpulan-kumpulan.
2. Setiap kumpulan dibekalkan dengan satu rajah gelang pertumbuhan batang tumbuhan berkayu.
3. Dalam tempoh 10 minit yang diberikan, murid diminta menjangkakan usia tumbuhan berkayu dalam rajah yang dibekalkan.
4. Selepas 10 minit, kumpulan murid itu saling bertukar stesen dan langkah 3 diulangi.
5. Aktiviti diteruskan dengan perbandingan keputusan antara kumpulan.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 96

Tarikh: 6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

AKTIVITI Menghubungkaitkan Sistem Sokongan dan Kestabilan dalam Buku Teks m.s 136
Perbincangan Standard Kandungan (SK)
6.14 Tumbuhan 6.3 Sokongan,

Relating the Support System and Stability in Plants Masteri Pertumbuhan Dan
Kestabilan dalam
1. Sesuatu tumbuhan dikatakan stabil pada kedudukannya jika tidak mudah tumbang. Kestabilan tumbuhan Tumbuhan

dipengaruhi oleh pusat graviti dan keluasan tapak . Standard Pembelajaran (SP)
6.3.3 Menghubung kait
A plant is said to be stable in its position if it does not fall easily. A plants stability is influenced by its centre of gravity and its
TP 1 sistem sokongan dan
base area . kestabilan dalam
tumbuhan
(a) Semakin rendah pusat graviti, semakin stabil tumbuhan itu.
Standard Prestasi (SPI)
The lower the centre of gravity, the more stable is the plant. TP 1 Mengingat kembali

(b) Semakin besar luas tapak, semakin stabil tumbuhan itu stabil tumbuhan itu. pengetahuan dan
kemahiran sains
The bigger base area, the more stable is the plant. mengenai sokongan,
pergerakan dan
2. Ramalkan antara kedua-dua pokok di bawah, yang manakah lebih stabil dari segi kedudukan pusat graviti? pertumbuhan manusia,
Tandakan ( ) pada pokok yang lebih stabil. haiwan dan tumbuhan
Predict between the two trees below, which is more stable in terms of the position of the centre of gravity? Tick ( ) on the more stable TP 2 Memahami sokongan,
tree. TP 2 pergerakan dan
pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
dan dapat menjelaskan
3. Ramalkan antara kedua-dua pokok di bawah, yang manakah lebih stabil dari segi luas tapak? Tandakan ( ) kefahaman tersebut

pada pokok yang lebih stabil.

Predict between the two trees below, which is more stable in terms of the base area? Tick ( ) on the more stable tree. TP 2

Panduan RPH

BBM Buku Teks
PAK21 Internet
4. Apakah hubung kait antara system sokongan dan kestabilan tumbuhan? TP 2 EMK Think Pair Share
What is the relationship between the support system and the stability of plants? i-THINK Bahasa
Pendidikan alam
Struktur-struktur khas pada tumbuhan berkayu seperti akar banir dan akar jangkang Nilai sekitar
Murni –
membesarkan luas tapak supaya lebih stabil. Menghargai
keseimbangan
Special structures on woody plants such as buttress roots and stilt roots enlarge the base area so that they are more alam semula jadi
stable. Minat dan ingin
tahu tentang alam
sekitar

97

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid dalam kumpulan berdua.
2. Guru memberikan tajuk perbincangan kepada setiap pasangan:

(a) Kestabilan tumbuhan dipengaruhi oleh pusat graviti
(b) Kestabilan tumbuhan dipengaruhi oleh keluasan tapak
(c) Struktur sokongan tumbuhan yang membantu mengukuhkan kestabilan tumbuhan
3. Setiap anggota kumpulan berbincang dan melengkapkan soalan susulan pada muka surat 97, berdasarkan hasil dapatan masing-
masing.
4. Hasil kerja dikongsikan dengan kelas dan dibincangkan.

97 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Tarikh:

Buku Teks m.s 137 EKSPERIMEN 6.15 Pertumbuhan Tumbuhan
Wajib
Standard Kandungan (SK) Plant Growth Pattern Pendekatan inkuiri
6.3 Sokongan,
Tujuan Mengkaji pola pertumbuhan anak benih kacang hijau PEKA
Pertumbuhan Dan Aim To study the growth pattern of green bean seedlings K1P1
Kestabilan dalam Pernyataan
Tumbuhan Masalah Apakah pola pertumbuhan anak benih kacang hijau? K1P2
Problem statement What is the growth pattern of green bean seedlings?
Hipotesis
Standard Pembelajaran (SP) Hypothesis Pola ketinggian anak benih kacang hijau adalah berbentuk sigmoid .
6.3.4 Menjalankan -shaped.
The pattern of the height of the green bean seedlings is sigmoid
eksperimen untuk
mendapatkan pola Pemboleh Ubah (a) dimanipulasikan / manipulated : Masa / Time
pertumbuhan Variables
tumbuhan (b) bergerak balas / responding : Ketinggian anak benih / Height of seedling

(c) dimalarkan / constant : Jenis anak benih /Type of seedling K1P3

Bahan Biji benih kacang hijau , kapas, air / Green bean seedlings , cotton wool, water
Material
Standard Prestasi (SPI) Piring Petri, penyepit, pembaris, bikar / Petri dish, pincers, ruler, beaker K1P4
TP 1 Mengingat kembali Radas
Apparatus 1. Rendamkan sepuluh biji benih kacang hijau di dalam piring Petri berisi air.
pengetahuan dan Immerse ten green bean seeds in a Petri dish filled with water.
kemahiran sains Prosedur
mengenai sokongan, Procedure 2. Pindahkan biji benih kacang hijau itu ke dalam piring Petri lain yang berisi kapas lembap.
pergerakan dan Transfer the green beans into another Petri dish filled with the wet cotton.
pertumbuhan manusia, K1
haiwan dan tumbuhan PI 3. Simpan radas di tempat yang terlindung daripada cahaya.
TP 2 Memahami sokongan, 1 Keep the apparatus in a shady place.
pergerakan dan 2
pertumbuhan manusia, 3 4. Pilih tiga anak benih kacang hijau yang tumbuh dengan baik dan pindah ke tiga pring Petri
haiwan dan tumbuhan 4 yang berisi kapas lembap dan berlabel sebagai A, B, C.
dan dapat menjelaskan 5 Select three green bean seedlings which grow better and transfer them to three Petri dishes filled with wet cotton
kefahaman tersebut S and label them as A, B, C.

5. Ukur ketinggian setiap anak benih kacang hijau menggunakan pembaris iaitu jarak di
antara pucuk pokok hingga hujung akar.
Measure the height of each green bean seedling using a ruler, taken between the shoot of the plant until its roots’

end.

6. Ulang langkah 5 setiap hari sehingga seminggu dan rekod ketinggian anak benih kacang

Panduan RPH hijau dalam jadual.

Repeat step 5 every day for one week and record the height of the green bean seedlings in a table. K2P4

BBM Buku Teks Kaedah 1. Sepuluh biji benih kacang hijau direndamkan di dalam piring Petri berisi air.
PAK 21 Set radas (Rujuk Method Ten green bean seeds were immersed in a Petri dish filled with water.
EMK ĂŬƟǀŝƟ ϲ͘ϭϱͿ
i-THINK K2 2. Biji benih kacang hijau itu dipindahkan ke dalam piring Petri lain yang berisi kapas lembap.
ŬƟǀŝƟ ďĞƌƐƚĞƐĞŶ PI The green beans were transferred into another Petri dish filled with the wet cotton.
Nilai Pendidikan alam 1
Murni sekitar 2 3. Radas disimpan di tempat yang terlindung daripada cahaya.
Kelestarian global 3 The apparatus was kept in a shady place.
– 4
Menghargai S 4. Tiga anak benih kacang hijau yang tumbuh dengan baik dipilih dan dipindah ke tiga pring
keseimbangan Petri yang berisi kapas lembap dan berlabel sebagai A, B, C.
alam semula jadi Three green bean seedlings which grew better were selected and transferred to three Petri dishes filled with wet
Minat dan ingin cotton and labelled as A, B, C.
tahu tentang alam
sekitar 98

Cadangan Aktiviti PdPc

1. Guru membahagikan murid kepada kumpulan-kumpulan kecil.
2. Setiap kumpulan memasang satu set radas pada stesen yang ditetapkan.
3. Murid mengikuti prosedur yang dicadangkan dalam Eksperimen Wajib 6.15 pada muka surat 98.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 98

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

5. Ketinggian setiap anak benih kacang hijau diukur dengan menggunakan pembaris, iaitu jarak Buku Teks m.s 137
di antara pucuk pokok hingga hujung akar. Standard Kandungan (SK)
The height of each green bean seedling was measured using a ruler, taken between the shoot of the plant until 6.3 Sokongan,
it’s roots’ end.
Pertumbuhan Dan
6. Langkah 5 diulang setiap hari sehingga seminggu dan ketinggian anak benih kacang hijau Kestabilan dalam
direkod dalam jadual. Tumbuhan
Step 5 was repeated every day for one week and the height of the green bean seedlings were recorded in the table.
Standard Pembelajaran (SP)
K1P5 6.3.4 Menjalankan

Keputusan Masa (hari) Ketinggian / Height (mm) eksperimen untuk
Results Time (day) mendapatkan pola
Anak benih 1 Anak benih 2 Anak benih 3 Purata pertumbuhan
K3 0 Seedling 1 Seedling 2 Seedling 3 Average tumbuhan
PI 1
1 2 0 0 0 0
2 3 0 0 0 0
3 4 10 10 10 10
S 5 45 42 45 44
6 70 60 65 65
7 82 80 81 81 Standard Prestasi (SPI)
100 93 101 98 TP 1 Mengingat kembali
120 112 113 115
pengetahuan dan
K3P1 K3P2 K3P3 kemahiran sains
mengenai sokongan,
Ketinggian (mm) pergerakan dan
Height pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
120 TP 2 Memahami sokongan,
pergerakan dan
100 pertumbuhan manusia,
haiwan dan tumbuhan
80 dan dapat menjelaskan
kefahaman tersebut
60

40

20

0 Masa (hari)
1 2 3 4 5 6 7 Time (day)

Perbincangan 1. Apakah bentuk graf yang telah diplotkan? Bentuk S TP 1 Panduan RPH
Discussion What is the shape of the graph that has been plotted? S-shape

K4 2. Pada peringkat awal, anak benih mengalami pertumbuhan yang pesat . Kadar BBM Buku Teks
PI PAK21 Set radas (Rujuk
1 pertumbuhan terhenti apabila tumbuhan itu mencapai kematangan . EMK ĂŬƟǀŝƟ ϲ͘ϭϱͿ
2 i-THINK
3 In the early stages, green bean seedlings experienced rapid growth. The growth rate stopped when the ŬƟǀŝƟ ďĞƌƐƚĞƐĞŶ
S Nilai Pendidikan alam
Kesimpulan plants reached maturity . K4P1 Murni sekitar
Conclusion Kelestarian global
Hipotesis diterima . Pola ketinggian anak benih kacang hijau adalah berbentuk –
sigmoid . Menghargai
. The pattern of the height of the green bean seedlings is sigmoid -shaped. keseimbangan
Hypothesis is accepted alam semula jadi
Minat dan ingin
K4P2 K4P3 tahu tentang alam
sekitar
99

Cadangan Aktiviti PdPc

4. Murid mempamerkan set radas kumpulan masing-masing dalam bilik darjah.
5. Murid mencatatkan keputusan kumpulan masing-masing pada ruang keputusan.
6. Murid membandingkan keputusan eksperimen antara kumpulan setelah tamat tempoh eksperimen.
7. Murid melengkapkan laporan eksperimen.

99 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

6DLQV Tingkatan 4 Bab 6

Tarikh:

Praktis SPM

Soalan Objektif Antara tulang A, B, C atau D, 6. Haiwan manakah mempunyai
yang manakah sebahagian daripada rangka hidrostatik?
1. Antara haiwan berikut, yang rangka paksi?
manakah memiliki rangka luar? Which animal has a hydrostatic
Which bone, A, B, C or D, forms part skeleton?
Which of the following animals has an of the axial skeleton?
exoskeleton? AC
4. Rajah 3 menunjukkan sendi siku
A iaitu sejenis sendi engsel. BD

B Diagram 3 shows an elbow joint which 7. Antara penyesuaian berikut, yang
is a type of hinge joint. manakah membantu tumbuhan untuk
C terapung?
R
D Which of the following adaptations
Q KHOS SODQWV WR ÀRDW"
2. Rajah 1 menunjukkan sendi sinovia Rajah 3 / Diagram 3
manusia. I Tisu aerenkima
Apakah bahagian Q dan R?
Diagram 1 shows a human synovial Aerenchyma tissues
joint. What are parts Q and R?
II Batang berkayu
A QR
B Woody stem
C A Membran Bendalir
D sinovia sinovia III Kesegahan sel

Rajah 1 / Diagram 1 Synovial 6\QRYLDO ÀXLG Cell turgidity
membrane
Antara bahagian A, B, C atau D, Bendalir IV Daun lebar
yang manakah menyerap hentakan B Rawan sinovia
dan mengurangkan geseran antara Broad leaves
kedua-dua hujung tulang? Cartilage 6\QRYLDO ÀXLG
A I dan II
Which of the parts, A, B, C or D, C Membran Ligamen
absorbs shock and reduces friction sinovia I and II
between the ends of bones? Ligament
Synovial B I dan III
3. Rajah 2 menunjukkan rangka membrane Ligamen
manusia. I and III
D Rawan Ligament
Diagram 2 shows the human skeleton. C I dan IV
Cartilage
D I and IV
A 5. Rajah 4 menunjukkan lengan
manusia. D I, II dan IV
C
B Diagram 4 shows human’s forearm. I, II and IV

Rajah 2 / Diagram 2 X 8. Nenek Huda mengalami masalah
penyakit sistem rangka seperti
Rajah 4 / Diagram 4 berikut:

Apakah X? Huda’s grandmother suffers from
disorder of the skeletal system as
What is X? follows:

A Rawan ‡ 7XODQJ UDSXK GDQ PXGDK
patah
Cartilage
Fragile and brittle bones
B Triseps
‡ 7XODQJ SRURV GDQ MLVLP
Triceps berkurangan

C Ligamen Porous bones and bone mass
decreases
Ligament
Apakah penyakit yang dialami oleh
D Tendon nenek Huda?

Tendon What is the disease suffered by
Huda’s grandmother?

A 'LVWURÀ RWRW

Muscle dystrophy

B Artritis

Arthritis

C Osteoporosis

Osteoporosis

D Kejang otot

Muscle cramp

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 100