IPST-Mag-220

4. กระบวนการในการจดั กจิ กรรมการการเรยี นการสอนขน้ึ อยกู่ บั ธรรมชาตขิ องรายวชิ านนั้ ๆ เชน่ STEM / 5E / 7E /
4MAT / CIPPA ซง่ึ เป็นไปตามบริบทของโรงเรยี น สภาพความพร้อมและพฒั นาการของผูเ้ รียน

5. วดั ผลประเมนิ ตามสภาพจรงิ (Authentic Assessment) เชน่ ประเมนิ ผลจากชน้ิ งาน แฟม้ สะสมผลงาน การประเมนิ
ตนเองของผเู้ รียน การประเมินพฤตกิ รรม การประเมินพฒั นาการของผูเ้ รียน

หลักในการดำ�เนินการ

1. คัดเลือกประเด็น/ปรากฏการณ์ท่ีจะน�ำไปสู่ ภาพ 5 นักเรียนน�ำเสนอการส�ำรวจชุมชน
การจัดการเรียนรู้ ควรเลือกปรากฏการณ์ที่เกิดข้ึนโดยทั่วไป
แตช่ ดั เจน เปน็ ทร่ี จู้ กั ของเดก็ ในทอ้ งถนิ่ นน้ั ๆ เชน่ ประเพณปี ลอ่ ย
โคมลอย ไหลเรือไฟ น้�ำป่าไหลหลาก ปรากฏการณ์ที่เลือกจึง
เปน็ เสมือน Theme ทต่ี อ้ งจดั การเรยี นรู้รว่ มกันด้วยศาสตร์ของ
ครแู ตล่ ะคนทตี่ นเองถนดั ดงั นน้ั ในขนั้ นจ้ี งึ เสมอื นเปน็ การพฒั นา
หลักสูตรหรอื พฒั นาค�ำอธิบายราชวิชา

2. เชอ่ื มโยงมาตรฐาน/ตวั ชวี้ ดั ของแตล่ ะกลมุ่ สาระ
ท่ีต้องจัดการให้สอดคล้องกับหลักสูตร ดังน้ัน ปรากฏการณ์ท่ี
เลือกจึงไม่จ�ำเป็นต้องมีเน้ือหาเรื่องเดียว อาจมีหลายเนื้อหา
ก็ไดใ้ น 1 ภาคเรยี น เพอ่ื ใหผ้ ู้เรยี นบรรลจุ ดุ ประสงคต์ ามหลกั สูตร
ในข้ันตอนน้ีจึงเป็นเหมือการพัฒนาโครงสร้างรายวิชา แต่เป็น
การวางโครงสรา้ งทแี่ ตล่ ะวชิ าตอ้ งไปจดั ล�ำดบั เนอื้ หาดว้ ยตนเอง
และตอ้ งให้สอดคล้องกบั Theme หรือปรากฏการณท์ ี่เลอื ก

3. วิเคราะห์เคร่ืองมือ/สื่อที่สนับสนุนการเรียน
การสอน ครสู ามารถใชพ้ นื้ ทีเ่ รียนร้นู อกหอ้ งเรยี น นอกโรงเรยี น
หรือในชุมชน เพื่อเป็นการกระตุ้นนักเรียนให้เกิดแรงจูงใจและ
เหน็ ความส�ำคญั ของประเดน็ การเรยี นรู้ อาจรวมไปถงึ การพฒั นา
เอกสารการสอน หรือน�ำเอกสารการสอนเดิมมาวิเคราะห์ดูว่า
ใชร้ ว่ มกนั ไดห้ รอื ไม่ อยา่ งไร รวมทงั้ สอื่ อนื่ ๆ ทจี่ �ำเปน็ ในการสนบั สนนุ
การเรียนการสอน หรอื หน่วยงานอน่ื ๆ ภายนอกท่ีมอี งค์ความรู้
ในประเดน็ เรยี นรทู้ เ่ี ราก�ำหนด เพอ่ื ใหผ้ เู้ รยี นรสู้ กึ ถงึ ความหลากหลาย
ของการสอน และสมั ผสั กบั เจา้ ของอาชพี หรอื ผรู้ บั ผดิ ชอบโดยตรง
เชน่ กรณปี ระเดน็ เรยี นรเู้ รอื่ ง “นำ้� เสยี ” สามารถเชญิ ฝา่ ยสงิ่ แวดลอ้ ม/
กรมส่งเสริมคุณภาพส่ิงแวดล้อม/กรมควบคุมมลพิษ/เครือข่าย
การจดั การนำ้� ภาคประชาชน/มลู นธิ ิอุทกพฒั น์

ภาพ 6 ประชมุ ก�ำหนดมาตรฐาน/ตัวชี้วัด

49 ปีท่ี 47 ฉบับที่ 220 กนั ยายน - ตุลาคม 2562

ภาพ 7 พลเอกอนพุ งษ์ เผา่ จนิ ดา รมว.กระทรวงมหาดไทย พรอ้ ม ภาพ 8 กจิ กรรมการทดลองเกบ็ ขอ้ มูลน�้ำเสยี ในสถานท่จี รงิ
ดว้ ยหวั หนา้ หนว่ ยราชการ รว่ มกจิ กรรมการบ�ำบดั นำ�้ เสยี
ในคลองอแี ว เขตประเวศ กทม.

4. วางแผนการดำ� เนนิ การเรยี นการสอน ขน้ั ตอนนเี้ ปน็ การวางแผนในการจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน เชน่ ชว่ งไหน
จะใหเ้ นอื้ หา ชว่ งไหนจะเพม่ิ ทกั ษะดา้ นใด ใครเปน็ คนจดั การ (โดยระบตุ วั บคุ คล) เพอื่ ใหเ้ กดิ การท�ำงานทส่ี อดคลอ้ งกนั รวมถงึ
แผนส�ำรองทีค่ วรมไี วก้ รณีครตู ิดราชการ

5. วดั ผลและการประเมนิ ผล การก�ำหนดงาน ภาระงาน
ของผู้เรียนมีความจ�ำเป็น เพ่ือน�ำมาก�ำหนดคะแนนและน�ำไปสู่
การประเมินผล ทั้งนี้ชิ้นงานที่ท�ำส่งครูควรเป็นช้ินงานที่เกิดข้ึนจาก
การเรียนรู้ของผู้เรียนเอง และควรเป็นช้ินงานที่ทุกวิชาสามารถให้
คะแนนรว่ มกันได้ เช่น

• กรณกี ารสรา้ ง Model การแกป้ ัญหาน้�ำหลาก ภาพ 9 การน�ำเสนอผลงาน
• วิชาคณิตศาสตร์ สามารถวัดได้จากเรื่องการ
ค�ำนวณพื้นท่ี ปริมาตร การวัด ซึ่งอาจเป็นใน
รูปแบบการสมั ภาษณจ์ ากความเข้าใจกไ็ ด้
• วิชาวิทยาศาสตร์ สามารถวัดได้จากเรื่อง การ
เคลอื่ นที่ ความเร็ว ความเร่ง การกระจัด

ชน้ิ งานอาจไดจ้ ากการท�ำโครงงานกไ็ ด้ซงึ่ ในชว่ งทา้ ยของเทอมอาจมเี วลาเหลอื ใหผ้ เู้ รยี นไดท้ �ำโครงงานดงั นนั้ แตล่ ะวชิ า
ทเ่ี ขา้ รว่ มในการจดั การเรยี นการสอนแบบปรากฏการณเ์ ปน็ ฐานการเรยี นรู้ สามารถเกบ็ คะแนนจากชนิ้ งาน การสอบปากเปลา่
รูปแบบการน�ำเสนอ

ปรากฏการณเ์ ปน็ ฐานการเรยี นรู้ (Phenomenon - Based Learning) จงึ เปน็ อกี หนงึ่ แนวทางในการจดั การเรยี นรู้
ทส่ี ง่ เสรมิ การคดิ วเิ คราะห์ คดิ แกป้ ญั หา เออื้ อ�ำนวยใหผ้ เู้ รยี นสามารถสรา้ งสรรคน์ วตั กรรมไดอ้ ยา่ งสมบรู ณ์ ซงึ่ ประเทศฟนิ แลนด์
น�ำมาใช้และประสบความส�ำเรจ็ มาโดยตลอด

บรรณานุกรม

Silander, P. (2015a). Digital Pedagogy. How to create the school of the future: Revolutionary thinking and design from Finland.Oulu: University
of Oulu, Center for Internet Excellence.

Silander, P. (2015b). Phenomenon Based Learning. Retrieved May 22, 2017, from http://www.phenomenoleducation.info/phenomenon-based-
learning.html.

พงศธร มหาวิจิตร. (2560). นวัตกรรมการเรยี นรู้จากฟนิ แลนด์. นิตยสาร สสวท. 46(209), 40-45.

นติ ยสาร สสวท 50

ศ.ดร.สุทศั น์ ยกสา้ น • ราชบัณฑติ วิทยาศาสตร์สาขาฟิสกิ ส์ และดาราศาสตร์ • e-mail: [email protected] นานาสาระและขา่ วสาร

จระเขก้ ลายเพศ

เมอื่ ไดร้ บั ฮอร์โมน MT จรงิ หรือ ?

ภาพ 1 จระเข้
ท่มี า https://en.wikipedia.org/wiki/Crocodile
เมอื่ ตอ้ งการจะรเู้ พศของจระเขว้ า่ เปน็ เพศผหู้ รอื
เพศเมยี การสงั เกตลกั ษณะภายนอกไมส่ ามารถชว่ ยอะไร
ได้มาก นักชีววิทยามีวิธีการเดียวเท่านั้นที่จะตัดสินได้ว่า นักวิจัยท้งั สองมขี ้อสงสัยวา่ MT ไปอยูใ่ นจระเข้ได้
จระเขท้ เ่ี หน็ นน้ั เปน็ เพศผหู้ รอื เพศเมยี โดยการจบั ตวั แลว้ อย่างไร และต้ังประเดน็ วา่ MT คงมีส่วนท�ำใหเ้ กิดเหตกุ ารณ์
เอาน้ิวแหย่เข้าไปในช่อง Cloaca ซ่ึงอยู่ท่ีฐานของหาง ความไม่สมดุลทางเพศ การค้นหาสาเหตุของเร่ืองนี้ จึงเป็น
ถ้าพบว่ามีติ่ง น่ันแสดงว่ามันเป็นเพศผู้ แต่ถ้าพบ เร่ืองที่ส�ำคัญและจ�ำเป็น เพราะการมีจระเข้เพศผู้มากเกินไป
ความวา่ งเปลา่ มนั เปน็ เพศเมยี ดงั นน้ั การจะรเู้ รอื่ งเพศของ อาจท�ำให้จระเข้สญู พันธไ์ุ ด้ และการทจี่ ระเขม้ ฮี อร์โมนชนิดนี้
จระเข้ จึงจ�ำเป็นตอ้ งใช้คนหลายคน ชว่ ยกันใช้บว่ งเชอื ก ในในปรมิ าณมาก อาจท�ำใหม้ นั มนี สิ ยั กา้ วรา้ ว ชอบตอ่ สู้ และ
มดั ปากมนั ใหแ้ น่น จับตัว แลว้ ปดิ ตา จากนั้นจงึ ยกตัวข้นึ ท�ำรา้ ยชาวบา้ นท่อี าศัยอยใู่ นบรเิ วณข้างเคียงได้ นอกจากนี้
ตรวจภายใน ในบริเวณรอบแมน่ ้�ำ Tascoles มีการเลยี้ งปลา Tilapia โดยใช้
ในปี ค.ศ. 2012 Chris Murray แหง่ มหาวิทยาลยั อาหารทผ่ี สมสาร MT จงึ อาจสง่ ผลตอ่ เพศของปลาในลกั ษณะ
Auburn และ Michael Easter ไดเ้ ดนิ ทางไปส�ำรวจเพศของจระเข้ เดียวกันกับจระเขก้ ไ็ ด้
สายพนั ธ์ุ Crocodylus Acutus ทแี่ มน่ ำ้� Tascoles ของประเทศ นบั เปน็ เวลานานกวา่ 20 ปแี ลว้ ทนี่ กั ชวี วทิ ยาสนใจ
Costa Rica ในทวีปอเมริกากลาง ซึ่งตามหลักพันธุศาสตร์ ศึกษาผลกระทบของฮอร์โมนต่อระบบการท�ำงานของต่อม
อตั ราสว่ นระหวา่ งจ�ำนวนเพศผตู้ อ่ เพศเมยี ควรจะเทา่ กบั 1 : 1 ไร้ท่อในสัตว์สกุล Crocodilus เช่น จระเข้ และ Alligator
หรอื ใกลเ้ คยี ง แตก่ ลบั พบวา่ จากจระเข้ 474 ตวั ทจี่ บั ไดใ้ นบรเิ วณ เพราะมีการพบว่า Alligator ที่อาศยั อยูใ่ นทะเลสาบ Apopka
ทแ่ี ตกตา่ งกนั 7 แหง่ อตั ราสว่ นระหวา่ งเพศผตู้ อ่ เพศเมยี มคี า่ ในรัฐ Florida ของอเมริกา หลังจากท่ีบริโภค Trenbolone
ประมาณ 3.5 : 1 และเมอื่ น�ำเลอื ดและเนอื้ เยอื่ ของจระเขด้ งั กลา่ ว Acetate ซ่ึงเป็นสารเคมีที่ออกฤทธิ์คล้ายฮอร์โมน สามารถ
มาวเิ คราะห์ พบวา่ มสี ารสเตยี รอยดส์ งั เคราะหใ์ นปรมิ าณคอ่ นขา้ ง ท�ำใหอ้ วยั วะเพศและขนาด ไดล้ ดปรมิ าณฮอรโ์ มนเพศชายได้
มากผิดปกติ โดยเฉพาะฮอร์โมน 17α-methyltestosterone แมส้ ารนจี้ ะมปี ระโยชนใ์ นการเรง่ การเจรญิ เตบิ โตของสตั ว์ เชน่
(MT) ซง่ึ เปน็ สารทนี่ กั เพาะกายนยิ มบรโิ ภค และแพทยน์ ยิ มฉดี วัว ควาย แต่สารท่ีสัตวข์ ับออกมาทางของเสยี สามารถแปลง
ใหส้ ตรสี งู วัยท่ีเปน็ มะเร็งทรวงอก เพศของปลา Zebrafish จากเพศเมียใหเ้ ป็นเพศผูไ้ ด้

51 ปที ่ี 47 ฉบับที่ 220 กนั ยายน - ตลุ าคม 2562

ภาพ 2 ซากฟอสซิลของจระเขท้ ท่ี ะเลทราย Gadoufaoua ในประเทศ Niger
ทม่ี า https://paulsereno.uchicago.edu/exhibits_casts/african_crocs/sarcosuchus/

จระเข้เป็นสัตว์เล้ือยคลานท่ีใหญ่ท่ีสุดในโลก ในปี ในการทดสอบสมมตฐิ านนี้ คณะนักวจิ ัยได้ใชส้ ตั ว์
ค.ศ. 2000 Paul Serano ได้ขุดพบซากฟอสซิลของจระเข้ท่ี ทดลองคือ Alligator (Alligator Mississippiensis) ซึ่งเปน็ สัตว์
ทะเลทราย Gadoufaoua ในประเทศ Niger ซากทพี่ บมีอายุ ในสกลุ เดยี วกนั กบั จระเข้ แลว้ เตรยี มฮอรโ์ มนทมี่ คี วามเขม้ ขน้
110 ลา้ นปี ซึ่งอยใู่ นยุค Cretaceous มคี วามยาว 13 เมตร ต่างกัน 3 ระดับ เพ่ือใช้กับไข่ของ Alligator จากนั้นฟักไข่ท่ี
และหนกั 10 ตนั อุณหภูมิสงู ซ่ึงนา่ จะใหเ้ พศเมียทง้ั หมด แตก่ ลับพบวา่ 60%
ขอ้ สงั เกตหนงึ่ เกยี่ วกบั เพศของจระเข้ คอื อณุ หภูมิ ของไข่ทมี่ ี MT ในปรมิ าณมากกลบั ให้เพศผู้ นั่นแสดงวา่ MT
ของไข่เป็นตัวก�ำหนดเพศของจระเข้ ท่ีสวนสาธารณะ Palo มีผลในการเกิดเป็นเพศผู้ในสตั ว์สกุล Crocodilian
Verde ซงึ่ อย่ใู กล้แม่น้ำ� Tarcoles คณะนักวจิ ยั ภายใตก้ ารน�ำ เมื่อเดอื นเมษายน ปี ค.ศ. 2018 ทมี วจิ ัยได้พบสาร
ของ Murray ในปี ค.ศ. 2015 ไดพ้ บว่า ตลอดเวลา 20 ปที ่ี MT ในเลือด และในไขแ่ ดงของจระเขท้ ่ี Palo Verde แสดงวา่
ผา่ นมา อณุ หภมู โิ ดยเฉลย่ี ของสถานทนี่ น้ั เพม่ิ ขน้ึ ถงึ 2.5 องศา จระเขเ้ หลา่ นย้ี งั ได้รับฮอรโ์ มน MT
เซลเซียส เพ่ือเป็นการยืนยัน Murray ได้น�ำอุปกรณ์บันทึก ส�ำหรบั ปรศิ นาทมี่ าของฮอรโ์ มน MT ทพี่ บในจระเข้
อณุ หภมู ไิ ปวางในรงั ของจระเข้ 25 รงั เพอ่ื ทดสอบวา่ อณุ หภมู ิ นั้นยังไม่มีค�ำตอบชัดเจน เพราะ MT ไม่สามารถเกิดได้เอง
สูงคือสาเหตุที่ท�ำให้จระเข้เพศเมียถือก�ำเนิดมากกว่าเพศผู้ ตามธรรมชาติ Murray เสนอว่าฟาร์มปลาเป็นแหล่งก�ำเนิด
เปน็ จรงิ หรอื ไม่ และหวงั วา่ หลงั การฟกั จ�ำนวนเพศเมยี : เพศผู้ ของ MT ในส่ิงแวดล้อม และอาจเป็นไปได้ว่าปลาหลุดออก
นา่ จะมคี า่ มากเปน็ 2 : 1 แตก่ ลบั พบวา่ ปจั จยั ทท่ี �ำใหอ้ ตั ราสว่ น จากฟาร์มแล้วถูกจระเข้กิน ท�ำให้ MT เข้าสู่ตัวจระเข้ ซ่ึงจะ
เพศผู้ : เพศเมยี มคี า่ เปน็ 3.5 : 1 ไมไ่ ดม้ าจากอณุ หภมู แิ วดลอ้ ม เกบ็ สารนใี้ นลกั ษณะของไขมนั เมอื่ ตวั เมยี วางไข่ ฮอรโ์ มน MT
เขาจึงต้องหาสาเหตุเพ่ิมเติม และพบว่าในบริเวณโดยรอบ กจ็ ะถกู สง่ ต่อไปยังตวั ออ่ น
สวนสาธารณะนั้นมฟี ารม์ เล้ียงปลา Tilapia หลายฟารม์ และ คณะนักวิจัยได้ศึกษาหาแหล่งอ่ืนท่ีจะอาจเป็น
ชาวประมงนยิ มใช้ MT เปน็ อาหารเสรมิ จงึ ตง้ั ขอ้ สนั นษิ ฐานวา่ แหลง่ ทมี่ าของ MT ในส่งิ แวดลอ้ ม จงึ ขยายขอบเขตการตรวจ
MT นา่ จะมอี ทิ ธิพลในการแปลงเพศของจระเข้ สอบหา MT ในบรเิ วณทอี่ ยหู่ า่ งไกลจากสวนสาธารณะออกไป

นติ ยสาร สสวท 52

ภาพ 3 American Alligator (Alligator mississippiensis)
ท่มี า https://www.inaturalist.org/taxa/26159-Alligator-mississippiensis

อกี 100 กโิ ลเมตร และไปส�ำรวจทสี่ ว่ นอนื่ ของแมน่ ำ้� Tárcoles ในขณะที่ยังไม่มีการสรุป นักชีววิทยาได้สนใจต่อ
ซึง่ อาจมจี ระเข้ท่ีมี MT ปนเปื้อนจากสวน Palo Verde อพยพ ในประเด็นทว่ี ่า จระเข้ตัวผูท้ ่มี ี MT มากเปน็ จระเขท้ ีส่ มบรู ณ์
ไปตามแม่น�ำ้ Tárcoles โดย Murray กลา่ วว่า MT อาจเข้าสู่ แบบหรือไม่ ซึ่งการมีตัวผู้จ�ำนวนมากเกินไม่ได้เป็นอันตราย
ส่ิงแวดลอ้ มจากนำ้� เสียของเมืองตน้ น้ำ� San Jose เพราะผูค้ น ต่อชาวบ้าน แต่ท�ำให้การสืบพันธุ์มีปัญหา นอกจากน้ีนัก
ที่นั่นนิยมบริโภค MT และอาจขับมันออกมาในระบบบ�ำบัด ชีววิทยาก็ยังสนใจว่า MT ท่ีตัวผู้มีน้ัน ท�ำให้มันเป็นสัตว์ท่ีมี
นำ�้ เสยี ของเมือง พฤตกิ รรมก้าวร้าวผดิ ปกตหิ รือไม่ และ MT สามารถท�ำใหม้ นั
ถา้ ฟารม์ ปลาคอื แหลง่ ผลติ MT เพยี งแหง่ เดยี ว การ เปน็ หมันหรอื ไม่
แกป้ ญั หาน้กี ไ็ มย่ าก แตถ่ ้า MT มาจากส่งิ แวดลอ้ ม ผง MT ท่ี การวิจัยในอนาคต ก�ำลังมุ่งเป้าตอบค�ำถามท่ีว่า
ละเอยี ดอาจตกตะกอนทท่ี อ้ งนำ�้ และถกู พดั พาไปทอ่ี น่ื ๆ แลว้ MT มีอิทธิพลต่อจระเข้อย่างไร เพราะในอินโดนีเซียและ
ถูกจระเขห้ รอื สัตวอ์ ่นื กนิ ปญั หาท่จี ะแก้ก็จะยากขึน้ แอฟริกาใต้ก็มีการเล้ียงปลา Tilapia มาก ดังนั้นการตอบ
แตส่ �ำหรบั ขอ้ สนั นษิ ฐานทว่ี า่ MT คอื สาเหตทุ ที่ �ำให้ ค�ำถามเหลา่ นใ้ี หช้ ดั เจน นกั ชวี วทิ ยาคงตอ้ งจบั จระเขม้ าดเู พศ
จระเข้กลายเพศเปน็ เพศผู้ มนี กั ชีววิทยาหลายคนไม่เห็นด้วย อีกหลายตัว
เพราะคดิ ว่า MT คงมใิ ช่สาเหตุเดยี ว

บรรณานุกรม

Iskandar, D.T. & Bandung, ITB. (2000). Turtles and Crocodiles of Insular Southeast Asia and New Guinea.

53 ปีที่ 47 ฉบบั ท่ี 220 กันยายน - ตลุ าคม 2562

นานาสาระและขา่ วสาร ดร.เปยี ทิพย์ พัวพันธ์ • ผูช้ �ำนาญ ฝ่ายนวตั กรรมเพือ่ การเรยี นรู้ สสวท. • e-mail: [email protected]

เวบ็ ช่ วยสอน

https://thecrashcourse.com เป็นเว็บไซต์ท่ีจัดท�ำส่ือวีดิทัศน์ส่งเสริมการเรียนรู้
เนอ้ื หาวชิ าตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี
ประวตั ศิ าสตร์ สงั คมศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ ทง้ั ระดบั มธั ยมศกึ ษา
และระดับอุดมศึกษา นอกจากน้ี ยังได้จัดท�ำช่อง YouTube
อกี 2 ชอ่ ง คอื Crash Course และ Crash Course Kids ให้ครู
นักเรียน และผู้สนใจสามารถเข้าติดตามหาความรู้ได้อย่าง
ต่อเนื่อง หรือเลือกดาวน์โหลดไฟล์วีดิทัศน์ดังกล่าวไปใช้แบบ
ออฟไลน์ได้อีกดว้ ย

https://www.brainpop.com

BrainPop เป็นหน่วยงานท่ีให้บริการความรู้ด้าน
วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ รวมถึงเน้ือหาเก่ียวกับวิศวกรรม
ภาษา และสขุ ภาพ โดยจัดท�ำเป็นวดี ิทัศนป์ ระกอบค�ำถาม เกม
และมีใบกิจกรรมที่สามารถพิมพ์ข้อความ และส่ังพิมพ์เป็น
เอกสารได้ ชว่ ยในการจดั กจิ กรรมในหอ้ งเรยี นของครู หรอื ผเู้ รยี น
น�ำไปทดสอบความรไู้ ด้ด้วยตนเอง ซึ่งการให้บรกิ ารในเว็บไซต์
น้มี ีทง้ั แบบฟรีและเสียค่าใชจ้ ่าย

https://www.nationalgeographic.org/education/classroom-resources/

นติ ยสาร สสวท National Geographic เปน็ ทร่ี ู้จกั กนั ดีในวงการนักถา่ ยภาพ
แต่อีกส่ิงหนึ่งที่หน่วยงานน้ีได้ท�ำขึ้นมาเพ่ือสนับสนุนการศึกษา คือ
สื่อการเรียนการสอนในระดับชั้นอนุบาลจนถึงระดับอุดมศึกษา ได้แก่
ส่ือกิจกรรม บทความ อินโฟกราฟิก แผนที่ ภาพถ่าย และวีดิทัศน์
ในเว็บไซต์มีการจัดหมวดหมู่สื่อที่จะช่วยให้ครูสามารถค้นหาสื่อได้
สะดวกและตรงความตอ้ งการ โดยสามารถเลอื กคน้ หาตามประเภทสอื่
(Resources) ระดับช้นั (Grade) และวชิ า (Subjects)

54

ข่าว สสวท

สสวท. ขอแสดงความยินดี

สถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตร์
และเทคโนโลยี (สสวท.) ขอแสดงความยนิ ดใี น
โอกาสที่ ศาสตราจารย์ ดร.ประสาท สืบคา้
ประธานกรรมการ สสวท. ไดร้ ับรางวลั บุคคล
ดีเด่น ประจ�ำปี 2562 สาขาบ�ำเพ็ญประโยชน์
และจติ อาสาจากมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั จนั ทรเกษม
และ ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจ�ำนงค์
ผอู้ �ำนวยการ สสวท. ไดร้ บั รางวลั นักเรียนทนุ
รัฐบาลไทยดีเด่น ภาควิชาการ จากสมาคม
นกั เรยี นทนุ รฐั บาลไทย ประจ�ำปี พ.ศ. 2562

สสวท. จดั ประชมุ วชิ าการวทิ ยาศาสตร์ คณติ ศาสตร์ และเทคโนโลยี
ในระดับปฐมวัยและประถมศึกษา (ECaP) คร้งั ที่ 4

และงานประชมุ วิชาการวิทยาศาสตร์การศกึ ษาภาคบังคบั (CSEd)

ศาสตราจารย์ ดร.ประสาท สบื คา้ ประธานกรรมการสถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (สสวท.)
เป็นประธานเปิดงานประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี ในระดับปฐมวัยและประถมศึกษา (ECaP)
ครัง้ ที่ 4 และงานประชุมวิชาการวทิ ยาศาสตรก์ ารศึกษาภาคบังคับ (CSEd) หวั ขอ้ “การเตรยี มความพรอ้ มเดก็ ในยคุ ดิจิทลั
สตู่ ลาดอาชพี ” ระหวา่ งวันที่ 31 สิงหาคม – 1 กนั ยายน พ.ศ. 2562 ณ โรงแรมแอมบาสซาเดอร์ สุขุมวทิ 11 กรงุ เทพฯ โดยมี
ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลมิ ปิจำ� นงค์ ผ้อู �ำนวยการ สสวท. และคณะผ้บู รหิ ารเข้ารว่ มงาน งานนจ้ี ดั ข้นึ เพ่ือใหค้ รู บคุ ลากร
ทางการศกึ ษา นกั วชิ าการและผสู้ นใจ ไดแ้ ลกเปลยี่ นความรแู้ ละประสบการณเ์ กย่ี วกบั การสง่ เสรมิ พฒั นาการและความพรอ้ ม
ของเด็กอนบุ าล ประถมศกึ ษาและมธั ยมศึกษาตอนต้น ด้านความรแู้ ละทักษะที่จ�ำเป็นในยุคดิจทิ ัล

55 ปที ี่ 47 ฉบบั ที่ 220 กนั ยายน - ตลุ าคม 2562

นายกรฐั มนตรใี หโ้ อวาท ชนื่ ชมและแสดงความยนิ ดกี บั คณะผแู้ ทนประเทศไทย
ทไี่ ปแขง่ ขนั โอลมิ ปิกวชิ าการ ประจำ� ปี 2562

พลเอกประยทุ ธ์ จนั ทร์โอชา นายกรฐั มนตรี ให้
โอวาท ชน่ื ชมและแสดงความยนิ ดกี บั คณะผแู้ ทนประเทศไทย
ทไ่ี ปแขง่ ขนั คณติ ศาสตร์ คอมพวิ เตอร์ เคมี ชวี วทิ ยาและฟสิ กิ ส์
โอลิมปิกระหวา่ งประเทศ ประจ�ำปี พ.ศ. 2562 ณ หอ้ งสีมว่ ง
ตกึ ไทยคฟู่ า้ ท�ำเนยี บรฐั บาล เมอ่ื วนั ที่ 16 สงิ หาคม พ.ศ. 2562
โดยมี นายณัฏฐพล ทีปสุวรรณ รัฐมนตรีว่าการกระทรวง
ศกึ ษาธกิ าร ศาสตราจารย์ ดร.ชกู จิ ลมิ ปจิ ำ� นงค์ ผอู้ �ำนวยการ
สถาบนั ส่งเสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (สสวท.)
พร้อมดว้ ยคณะผู้บริหาร บุคลากร สสวท. และคณะอาจารย์
น�ำคณะผแู้ ทนประเทศไทยเขา้ คารวะและรบั โอวาท พรอ้ มทงั้
รายงานสรุปผลการแข่งขันปีนี้ ซึ่งคณะผู้แทนประเทศไทย
สามารถควา้ รางวลั 6 เหรยี ญทอง 12 เหรยี ญเงนิ และ 4 เหรยี ญ
ทองแดง จากการแขง่ ขนั โอลมิ ปกิ วชิ าการ ประจ�ำปี 2562

ข้อมูลเพม่ิ เติม "Coding" สร้างคนสศู่ ตวรรษท่ี 21
bit.ly/220-v3 ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ แถลงนโยบาย
ด้านการศึกษาเพื่อพัฒนาคนสู่ศตวรรษที่ 21 หนุนเด็กไทยได้เรียน Coding ภาษาคอมพิวเตอร์ พัฒนา
หลักสูตรรองรับโลกยุคดิจิทัล พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจ�ำนงค์ ผู้อ�ำนวยการสถาบัน
ส่งเสริมการสอนวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (สสวท.) ณ ห้อง TCDC COMMONS โครงการ W DISTRICT
เขตพระโขนง กรงุ เทพมหานคร เมอ่ื วนั ศุกร์ท่ี 9 สงิ หาคม พ.ศ. 2562

นิตยสาร สสวท 56

สสวท. จัดนิทรรศการและกจิ กรรมในงานมหกรรมวิทยาศาสตร์
และเทคโนโลยีแหง่ ชาติ ประจ�ำปี 2562

ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจ�ำนงค์ ผู้อ�ำนวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์ ขอ้ มลู เพ่ิมเติม
และเทคโนโลยี (สสวท.) แจง้ วา่ สสวท. ไดน้ �ำนทิ รรศการและกจิ กรรมภายใตแ้ นวคดิ “สนกุ กบั วทิ ยาการค�ำนวณ bit.ly/220-v4
เพ่ือการเรียนรู้ในยุค 4.0” ไปร่วมจัดให้เยาวชนได้เพ่ิมทักษะและประสบการณ์ ภายในงานมหกรรม
วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยแี หง่ ชาติ ประจ�ำปี 2562 ณ ศนู ยแ์ สดงสนิ คา้ และการประชมุ อมิ แพค็ เมอื งทองธานี
ระหว่างวนั ที่ 16 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2562 นอกจากนี้ ยังได้จัดกจิ กรรมการปฏิบตั ิการทางดา้ นวทิ ยาศาสตร์
คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี เพอ่ื ใหน้ ักเรยี นได้ปฏิบตั จิ รงิ และเกิดการเรยี นรู้

57 ปที ่ี 47 ฉบับที่ 220 กนั ยายน - ตลุ าคม 2562

QUIZ

สวสั ดีผอู้ า่ นทกุ ๆ คน เผลอประเดย๋ี วเดยี ว วนั หยดุ ปดิ เทอมกห็ มดลงแลว้ ในเดอื นนตี้ า่ ยมขี า่ วดๆี มายำ�้ กบั ผอู้ า่ น
ก็คือ มีส่ิงท่ีแสดงให้เห็นว่า ผู้ก�ำหนดนโยบายในการบริหารประเทศและนักธุรกิจ ได้มองเห็นความส�ำคัญของสุขภาพและ
ส่ิงแวดล้อมคนไทยท้งั ประเทศไทยแลว้ โดยต้งั แตว่ นั ท่ี 1 มกราคม พ.ศ. 2563 น้ี หา้ งสรรพสนิ คา้ และร้านสะดวกซื้อจะยกเลิก
การแจกถุงพลาสติกให้กับลูกค้าแล้ว และรัฐบาลต้ังเป้าหมายไว้ว่า ในวันท่ี 1 มกราคม พ.ศ. 2564 จะยกเลิกการแจก
ถงุ พลาสตกิ ในตลาดสดดว้ ย โดยจะใชท้ ง้ั การรณรงคข์ อความรว่ มมอื และออกกฎหมายมาบงั คบั ใช้ แมว้ า่ สงิ่ นจี้ ะเรม่ิ ตน้ ชา้ กวา่
127 ประเทศที่ได้ท�ำการประกาศหา้ มใช้ไปแลว้

และอีกข่าวก็คือ ข่าวการประกาศจากคณะกรรมการวัตถุอันตรายที่มีมติยกเลิกการใช้สารเคมีทางการเกษตร
3 ชนดิ คือ พาราควอต คลอไพรฟิ อส และไกลโฟเซต ซ่ึงจะมีผลบังคับใช้ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2562 น้ี แต่เรอื่ งนี้ยังคงไม่จบ
เพราะว่ามีตัวแทนจากกลุ่มเกษตรกรผู้สนับสนุนการใช้สารเคมีท้ัง 3 ชนิดน้ี จะย่ืนค�ำร้องขอต่อศาลปกครองเพ่ือขอให้
ศาลถอดถอนมติการยกเลกิ การใช้สารเคมีทง้ั 3 ชนดิ ต่ายและคณุ ๆ คงต้องน่งั รอลุ้นกันต่อว่า นโยบายนส้ี ุดทา้ ยจะมองเรือ่ ง
ผลประโยชน์ของกลมุ่ เกษตรกรผสู้ นบั สนนุ การใชส้ ารเคมีทงั้ 3 ชนิด กบั ผลประโยชนท์ างดา้ นความปลอดภัยของอาหารของ
คนไทยทั้งประเทศทีม่ ีโอกาสเสยี่ งตอ่ การไดร้ บั สารพิษตกคา้ งจากการใชส้ ารเคมที ง้ั 3 ชนิดน้ีในภาคการเกษตร

ย้อนกลับมาเร่ืองพลาสติก แม้ว่าในส่วนของการก�ำหนดนโยบายได้ตระหนักและลงมือปฏิบัติแล้ว ในส่วนของ
ภาคประชาชนกค็ งตอ้ งชว่ ยกนั อกี แรง คอื การเปลยี่ นแปลงพฤตกิ รรมในการบรโิ ภค ความพยายามในการลดการใชถ้ งุ พลาสตกิ
เท่าที่ท�ำได้ เนื่องจากพลาสติกท่ีอ้างว่าถูกน�ำไปรีไซเคิลนั้น ในทางปฏิบัติท�ำได้น้อยกว่า 50% ของขยะพลาสติกท่ัวโลก

และในอีกหลายท่ียังคงก�ำจัดขยะพลาสติกด้วยการเผา
ซงึ่ เปน็ อนั ตรายตอ่ สขุ ภาพตนเองและสง่ิ แวดลอ้ ม ตา่ ยเชอื่ วา่
ถ้าทุกๆ คนชว่ ยกันคนละนิด อย่างนอ้ ยใน 1 วนั คนไทย
ทั้งประเทศน่าจะลดการใช้ถุงพลาสติก แก้วน้�ำพลาสติก
และหลอด ลงได้อย่างน้อย 60 ล้านช้ินต่อวัน ดังน้ัน
ขยะพลาสตกิ ยงั คงจะเปน็ ปญั หาตอ่ สงิ่ แวดลอ้ มและสขุ ภาพ
ของสงิ่ มีชีวติ ต่างๆ รวมท้ังมนษุ ย์ด้วยไปอีกนาน

ผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ยังเป็นปัญหา ท่ีหลายคน
มองข้ามก็คือ หลอดพลาสติก เพราะเป็นพลาสติกท่ีไม่มี
การน�ำกลับมารีไซเคิลใหม่ เนื่องจาก ในวงจรการรีไซเคิล
จะต้องอาศัยการเก็บขยะพลาสติกไปท�ำความสะอาด
ท�ำใหแ้ ห้ง และน�ำมาช่งั นำ�้ หนกั ขายอีกครงั้ หลอดพลาสติก
เป็นอุปสรรคต่อการท�ำงานในขั้นตอนดังกล่าว เพราะว่า
รูปทรงของมันเองท�ำให้เกิดความยุ่งยากในการล้างท�ำ
ความสะอาดและน�้ำหนักอันเบาหวิว ท�ำให้ไม่มีแรงจูงใจ
ในการเก็บน�ำมาชง่ั น�ำ้ หนกั ขาย

นิตยสาร สสวท 58

เป็นท่ีน่าดีใจของชาวไต้หวัน ท่ีประเทศไต้หวันได้มีแผนในการก�ำหนดนโยบายในการห้ามการใช้หลอดพลาสติก
คุณรไู้ หม พอรัฐบาลประกาศโครมออกมาเทา่ นน้ั แหล่ะ KFC กบั McDonald ในไต้หวนั ได้ยกเลิกการใชห้ ลอดพลาสติกแลว้
ในขณะทม่ี าเลเซยี ไดอ้ อกมาประกาศวา่ จะเลกิ ใชห้ ลอดพลาสตกิ ดว้ ย และ ณ วนั ทตี่ า่ ยเขยี นบทความฉบบั น้ี ทง้ั สองรา้ นไดย้ กเลกิ
การใช้หลอดพลาสติกไปแล้ว แต่ให้ลูกค้าใช้วิธีด่ืมน้�ำจาก
ฝาปิดที่มีรูเปิดเอาไว้ทางด้านข้างแทน (จากเดิมท่ีฝาปิด
หลอดท่ีผลิต หลอดท่ีผลติ หลอดท่ีผลิต จะมีรูเปิดตรงกลางเพื่อใส่หลอด) ต่ายได้ลองไปใช้บริการ
จากอ้อยสีแดง จากอ้อยสขี าว จากกากกาแฟ

ท้ังสองร้านนี้มาแล้ว ไม่พบว่าจะมีอุปสรรคใดๆ ต่อการดื่ม
น�้ำเลย นอกจากน้ี ยังมีสญั ญาณบวกท่พี บไดใ้ นรา้ นกาแฟอีก
หลายร้านในเมืองไทเป ที่เปล่ียนจากการใช้พลอดพลาสติก
มาเป็นหลอดกระดาษ หรอื หลอดที่ท�ำจากวสั ดุทางธรรมชาติ
อื่นๆ ต่ายได้ทดสอบโดยการใส่หลอดกังกล่าวแช่ท้ิงไว้ใน
แกว้ กาแฟและนง่ั อา่ นหนงั สอื พบวา่ เมอื่ เวลาผา่ นไป 30 นาที
หลอดกาแฟกระดาษยังคงใช้งานได้ดีและไม่มีการยุ่ยหรือ
ภาพ หลอดทท่ี �ำจากอ้อยท่ีคิดและผลิตจากกล่มุ ธรุ กิจ Startup ยว้ ยแตอ่ ยา่ งใด ตา่ ยหวงั วา่ ผผู้ ลติ หลอดพลาสตกิ ในประเทศไทย
ชาวไต้หวัน และจดสธิ บิ ัตรเรยี บร้อย โดยเริ่มส่งขายไปยัง จะหันมาสนใจผลิตหลอดแบบกระดาษ หรือจากวัสดุทาง
ประเทศตา่ งๆ แลว้ ธรรมชาติอืน่ ๆ เพมิ่ ขนึ้ ในเรว็ วนั นี้

ท่มี า https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3575292

ค�ำถามฉบับที่ 218
ทีต่ ่ายถามคุณๆ ไปว่า ผ้คู นในทวีปใดทีใ่ หค้ วามส�ำคัญกบั ปญั หาขยะพลาสติก และมจี �ำนวนประเทศที่ออก
กฎหมายหา้ มการใชพ้ ลาสตกิ ในประเทศอยา่ งเดด็ ขาดจ�ำนวนมากทส่ี ดุ ค�ำตอบกค็ อื ทวปี แอฟรกิ าจา้ มปี ระเทศ Tanzania,
Rwanda, Kenya, Mali, Cameroon, Uganda, Ethiopia, Malawi, Morocco, South Africa, Botswana และฉบบั นก้ี ไ็ มม่ ี
ผทู้ ี่ตอบถูกอกี เช่นเคย ไม่เป็นไร ตา่ ยเชอ่ื วา่ ฉบบั หน้าตอ้ งมีคนเก่งๆ เข้ามารว่ มสนกุ กับต่ายอย่างแนน่ อน

ค�ำถามฉบบั ท่ี 220 มีแต่มนุษย์เท่านัน้ แหล่ะทีส่ รา้ งขยะ
ทธี่ รรมชาติไม่สามารถย่อยสลายได้
จากเรอ่ื งทเ่ี ลา่ มาเกยี่ วกบั นโยบายการประกาศเลกิ ใชพ้ ลาสตกิ แบบ
ถงุ ห้ิวในหา้ งสรรพสนิ คา้ และร้านสะดวกซ้อื หลายแบรนด์ คณุ คิดว่า คุณจะมี - Charles Moore -
สว่ นรว่ มในการลดการสรา้ งขยะพลาสตกิ ไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง และใน 1 ปี คณุ จะชว่ ย
ลดการสรา้ งขยะไดก้ ช่ี นิ้ เมอ่ื หาค�ำตอบไดแ้ ลว้ กส็ ง่ Email มาแชรใ์ หต้ า่ ยไดอ้ า่ น ต่าย แสนซน
และน�ำมาเผยแพรแ่ นวคิดท่ีเจง๋ ๆ และเป็นไปได้ ท่ี [email protected]
ภายในวนั ท่ี 3 มกราคม พ.ศ. 2563 โดยตอ้ งใสท่ อี่ ยทู่ จ่ี ะใหจ้ ดั สง่ ของรางวลั
ของคณุ มาใหเ้ รยี บรอ้ ย และเชน่ เดมิ ถา้ คณุ อยากใหต้ า่ ยสง่ สอื่ เลก็ ๆ นอ้ ยๆ จาก
สสวท. ไปให้โรงเรียน (นอกเหนือจากของรางวัลท่ีคุณจะได้รับ) ช่วยเขียน
ช่อื โรงเรยี นท่ตี ้องการให้ตา่ ยสง่ ของไปให้มาด้วย เพ่ือทโี่ รงเรียนจะได้น�ำไปใช้
ในการเรยี นการสอน ส�ำหรบั เฉลยอา่ นไดใ้ นอกี 2 ฉบบั หนา้ คอื ฉบบั ที่ 222 จา้

59 ปีท่ี 47 ฉบับท่ี 220 กันยายน - ตุลาคม 2562

60 382 3246 หนงั สอื เรยี นรายวชิ าเพ่มิ เตมิ วิทยาศาสตร�์ | ชวี วทิ ยา | ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปท� ่ี ๕ | เลม� ๓

นิตยสาร สสวท. กสรถะาทบรนั วสงศง� เกึ สษรมิาธกกิ าารรสอนวทิ ยาศาสตรแ� ละเทคโนโลยี

โฝทwถ�าศรจwนยสนู ดั นขwายพรพาห�.cมิยญ๐นhตพ-งัาuิด๒สแ�ไlทต๓aอืลb�อแะ๗แoหจ๔ขแo�งัดว-ผkจ๑จงน.ฬุ วcำ๓กงัาoห๗ขใลmนหา๔ง�ามยกย�สรเโณ�งขดตโ�มยทปหรทา.มุว๐ทิว-นัย๒า๓กล๗รัยุง๔เท-๑พ๓ฯ๗๑๕๐-๓๖๓๐
จัดพิมพ�และจดั จำหน�ายโดย
ศูนยห� นังสอื แหง� จุฬาลงกรณ�มหาวิทยาลัย
ถนนพญาไท แขวงวังใหม� เขตปทมุ วนั กรงุ เทพฯ ๑๐๓๓๐
www.chulabook.com
ฝ�ายขายติดต�อ แผนกขายส�ง โทร. ๐-๒๓๗๔-๑๓๗๕-๖
โทรสาร ๐-๒๓๗๔-๑๓๗๔
สถาบนั สง� เสรมิ การสอนวทิ ย
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

จดั พมิ พ�และจดั จำหนา� ยโดย
ศนู ยห� นงั สือแหง� จุฬาลงกรณ�มหาวทิ ยาลัย
ถนนพญาไท แขวงวังใหม� เขตปทมุ วัน กรุงเทพฯ ๑๐๓๓๐
www.chulabook.com
ฝ�ายขายตดิ ตอ� แผนกขายสง� โทร. ๐-๒๓๗๔-๑๓๗๕-๖
โทรสาร ๐-๒๓๗๔-๑๓๗๔