เรื่อง เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้ง

เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้งบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 51Energy Conservation Technology Co.,ltd. 1. ประเภทของการสูญเสียที่ควรลดประเภท รายละเอียด แนวทางลดความร้อนสูญเสียจากผนัง/ท่อ ฉนวนกันความร้อนไม่ดี รั่วซึม ติดตั้งฉนวนที่มีประสิทธิภาพ, ตรวจจุดร้อนลมร้อนรั่ว/ระบายเกิน วาล์วรั่ว, ประตูอบไม่สนิท ตรวจ Leak, ปรับพัดลมให้อยู่ในช่วงพอดีเวลาอบเกิน (Overdrying)ไม่มี Sensor / Manual stop ล่าช้าใช้ Moisture Sensor / วิเคราะห์เวลาอบเหมาะสมความชื้นไม่สม่ำเสมอ การกระจายความร้อน/ลมไม่ดี ปรับตำแหน่งสินค้า, เพิ่มหมุนเวียนลม, วัด Moisture per trayของเสียจากคุณภาพสินค้าไม่ถึงเป้า ความชื้นน้อยเกินไป / แห้งไหม้ตั้งจุดหยุดอบตามค่า Moisture เป้าหมายจริงระบบควบคุมไม่เสถียร Temp แกว่ง / การตั้งค่ามือ ใช้ระบบควบคุมอัตโนมัติ PID หรือ Timerพลังงานรั่วไหลขณะว่างเครื่อง เครื่องเปิดเปล่า, Standby ปิดเครื่องเมื่อไม่ใช้, ตั้ง Auto Idle Mode 2. ตัวอย่างผลลัพธ์หลังลดการสูญเสียก่อนปรับปรุง หลังปรับปรุงใช้พลังงาน 1.5 kWh/กก. ลดเหลือ 1.1 kWh/กก. (↓27%)ความชื้นปลายทางเบี่ยงเบน ±5% ลดเหลือ ±1.5%สินค้าต้องอบซ้ำ 12% ลดเหลือ <3%เวลารอบอบ 120 นาที เหลือ 90–100 นาที 3. เครื่องมือเสริมในการวิเคราะห์/ลดการสูญเสีย• Thermal Imaging Camera → หาจุดสูญเสียความร้อน• Energy Logger / Data Logger → วิเคราะห์พลังงานต่อรอบ• Moisture Graph → ตรวจ Moisture Profile ระหว่างอบ• Check Sheet วิเคราะห์ Loss (Time, Energy, Product)

เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้งบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 52Energy Conservation Technology Co.,ltd. 4. Checklist การตรวจสอบจุดสูญเสียในระบบอบแห้ง(Drying System Loss Inspection Checklist)หมวด/จุดตรวจสอบ รายการตรวจสอบ ความถี่ สถานะ (✓/✗)หมายเหตุความร้อนสูญเสีย มีจุดร้อนบริเวณฉนวน/ผนัง/ท่อส่งความร้อนหรือไม่ รายเดือน ใช้ Thermal Cameraรอยรั่วลมร้อน / ไอน้ำ ตรวจรอยรั่วที่วาล์ว ข้อต่อ และประตูอบรายเดือนฉนวนความร้อน ฉนวนอยู่ในสภาพดี ไม่ชำรุด/หลุดล่อน ราย 3 เดือนลมร้อนส่วนเกิน / ทิ้งทิ้ง ตรวจการเปิดพัดลมเกินความจำเป็น / ลมรั่วไปภายนอก รายเดือนไม่มีระบบ Heat Recoveryยังไม่มีการใช้ลมร้อน/ไอน้ำกลับมาใช้ใหม่ รายปี พิจารณาติดตั้ง Heat ExchangerOverdry (อบเกินความจำเป็น) สินค้าหลังอบมีความชื้นต่ำกว่าเกณฑ์ ราย Lotควรใช้ Moisture Sensorเวลาอบเกินจริง เวลาอบมากเกินเวลาที่สินค้าแห้งจริง ราย Lotเก็บข้อมูลเปรียบเทียบใช้พลังงานเกินมาตรฐาน ค่าไฟ/ไอน้ำต่อ kg สูงกว่าค่าอ้างอิง รายเดือนลม/ไอน้ำรั่วขณะไม่ใช้งานระบบเปิดทิ้งไว้เมื่อไม่มีสินค้าอบ รายวัน ติดตั้งระบบ Auto Stopวางสินค้าแน่นเกิน / ไม่สม่ำเสมอทำให้แห้งไม่ทั่ว แกนในเปียก ผิวนอกแห้งเกิน ราย Lotไม่มีข้อมูลวิเคราะห์ Batch เดิมขาดข้อมูล Temp, Time, Moisture → ปรับปรุงยาก ราย Lot 5. หมวด “ความสูญเสีย” ที่ควรมองหา:ประเภท ตัวอย่างพลังงานความร้อนสูญเปล่า รั่ว, ไม่มีฉนวน, ปล่อยลมทิ้งเวลาเกินจำเป็น ไม่มีการตั้งเวลาอัตโนมัติ, คนเฝ้าไม่แม่นยำคุณภาพสินค้าเกินเป้า อบเกินความชื้น → ใช้พลังงานเกินข้อมูลไม่เพียงพอ ขาด Data → วางแผนปรับปรุงไม่ได้อุปกรณ์ไม่มีประสิทธิภาพ พัดลมแรงเกิน, Heater ขาด Calibration

เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้งบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 53Energy Conservation Technology Co.,ltd.6. เครื่องมือที่แนะนำ:• Thermal Imaging → หา Hot Spot• Log Sheet / Dashboard SCADA → วิเคราะห์ย้อนหลัง• Moisture Analyzer / Sensor → ควบคุมความชื้น• Ultrasonic Leak Detector → ตรวจรอยรั่วลม/ไอน้ำ5.1.6 วางแผนการอบแบบรวมกลุ่ม (Batch Optimization for Drying Efficiency) การอบแห้งแบบ แยกกลุ่ม (Grouping / Batching) หมายถึงการวางแผนจัดกลุ่มวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะการอบคล้ายกันมารวมอบในรอบเดียวกัน→ ช่วย ลดการเปลี่ยน Setpoint, ลดการวอร์มเครื่องซ้ำ, และ เพิ่มประสิทธิภาพพลังงานต่อรอบอบ 1. แนวคิดของการอบแบบรวมกลุ่มแนวทาง ตัวอย่าง ประโยชน์รวมสินค้าอบใกล้เคียงกัน อบใบมะกรูด + ใบมะนาวพร้อมกัน ใช้อุณหภูมิและเวลาร่วมกันได้จัดกลุ่มตามอุณหภูมิเป้าหมาย กลุ่ม 60°C ทั้งหมดก่อนกลุ่ม 80°C ลดโหลดการเปลี่ยนอุณหภูมิจัดกลุ่มตามระดับความชื้นเริ่มต้น เปียกมาก → เปียกกลาง →แห้ง เครื่องอบทำงานเสถียรวางแผนการโหลดเตาให้เต็มประสิทธิภาพ ถาดครบทุกชั้น/สายพานเต็มรอบ พลังงานเฉลี่ยต่อกก.ลดลง 2. ประโยชน์ของการอบแบบรวมกลุ่มด้าน ผลที่เกิดขึ้นลดพลังงานเฉลี่ยต่อกิโลกรัม 10–30% แล้วแต่ลักษณะสินค้าลด Downtime / Idle Time ลดช่วงรออุ่น-ลดอุณหภูมิใหม่เพิ่มคุณภาพสินค้า สภาพการอบเสถียร, ความชื้นสม่ำเสมอวางแผนทีมงานได้ดีขึ้น ลดการวุ่นวายระหว่างการอบหลากหลายสินค้า 3. ตัวอย่างการจัดกลุ่ม Batchรอบอบ สินค้า Moisture เริ่มต้น Temp (°C) เวลาอบ (ชม.)รอบเช้า สมุนไพร A + B 65–70% 60 3.5รอบบ่าย ผลไม้ A + B 45–50% 70 2.0รอบเย็น ใบชา + เมล็ดพันธุ์ 30–35% 50 1.5

เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้งบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 54Energy Conservation Technology Co.,ltd.4. เครื่องมือช่วยวางแผน Batch• ตารางจัดรอบอบแบบรายวัน/สัปดาห์• Dashboard วัดพลังงานเฉลี่ยต่อ Batch• กราฟความชื้นเป้าหมายแต่ละกลุ่ม• ระบบช่วยจัดลำดับ Batch อัตโนมัติ (Excel หรือ IoT) 5. ข้อควรระวัง• สินค้าที่ต่างกันมากเกินไป → ควรแยกอบ เพื่อคงคุณภาพเฉพาะ• ควรทดสอบการอบรวมกลุ่มก่อนใช้งานจริง (Pilot Batch)• ต้องบันทึกข้อมูลประสิทธิภาพจริง → นำกลับมาวางแผนรอบต่อไป5.1.7 ปรับกำหนดการอบให้เหมาะกับช่วงพลังงานต่ำ (Scheduling Drying During Off-Peak or Efficient Energy Periods) การวางแผนอบสินค้าให้สอดคล้องกับ ช่วงเวลาที่ค่าไฟฟ้าถูก (Off-peak) หรือ ช่วงที่พลังงานจากโซลาร์เซลล์มีประสิทธิภาพสูงสุด ช่วยลดต้นทุนพลังงานเฉลี่ยได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยไม่ต้องเปลี่ยนเครื่องจักรหรือเพิ่มการลงทุน 1. ประเภทของช่วงพลังงานที่ควรนำมาวางแผนประเภท ลักษณะ ตัวอย่างเวลาOff-Peak Tariff ช่วงที่ค่าไฟฟ้าถูก (โรงงาน TOU) 22:00–09:00 น.Solar Peak ช่วงที่แผงโซลาร์ผลิตได้สูงสุด 10:00–15:00 น.ช่วงโหลดต่ำของโรงงาน เวลาที่เครื่องจักรอื่นใช้พลังงานน้อย วันหยุด, วันอาทิตย์ช่วงที่ระบบอบว่าง ลด Downtime หรืออบต่อเนื่องจากรอบก่อน ต่อเนื่องจาก Batch ก่อนหน้า 2. ประโยชน์ของการปรับกำหนดการอบด้าน ผลที่เกิดขึ้นลดต้นทุนค่าไฟฟ้าเฉลี่ย/กก. ประหยัดได้ 10–30%ใช้พลังงานหมุนเวียนได้เต็มที่ (เช่น Solar) ลดใช้ไฟฟ้าจากสายส่งลดความร้อนทิ้งช่วง Peak ทำให้ระบบทำงานเสถียร ไม่โหลดเกินควบคุมต้นทุนการผลิตได้แม่นยำ ช่วยวางแผนกำไร/ต้นทุนต่อ Batch 3. ตัวอย่างตารางการอบตามช่วงพลังงานเวลา รอบอบ พลังงานหลัก หมายเหตุ05:00–09:00 รอบเช้า (Off-peak) ไฟฟ้า TOU ต้นทุนต่ำสุด10:00–15:00 รอบกลางวัน Solar + Hybrid ใช้พลังงานโซลาร์เต็มที่

เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้งบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 55Energy Conservation Technology Co.,ltd. 4. เครื่องมือช่วยวางแผน• ตารางโหลดพลังงานรายชั่วโมง (Load Curve)• Tariff ตารางค่าไฟ TOU (Time-of-Use)• Dashboard ค่าพลังงานต่อรอบอบแห้ง• Solar Monitor หรือ Data Logger• ระบบแจ้งเตือน/เสนอรอบอบอัตโนมัติ (Smart Scheduling) 5. ข้อควรพิจารณา• ต้องมีการจัดเวรพนักงานให้สอดคล้อง กับเวลารอบอบใหม่• ควรตรวจสอบคุณภาพสินค้าในรอบ Off-peak → ไม่มีผลกระทบ• ระบบอบบางประเภทอาจต้อง Pre-Heat → วางแผนล่วงหน้า• หากใช้พลังงานผสม (Hybrid) → ควร เชื่อมระบบควบคุมให้จัดลำดับแหล่งพลังงานอัตโนมัติ6. การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance: PM for Drying Systems) การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน คือการ ตรวจสอบ ซ่อมบำรุง และทำความสะอาดเครื่องอบแห้งอย่างสม่ำเสมอ ตามรอบเวลา แม้ยังไม่มีความเสียหาย เพื่อป้องกันการเสียฉุกเฉินและลดความสูญเสียพลังงาน6.1 เป้าหมายหลักของการทำ PMเป้าหมาย ผลที่ได้ลดการหยุดเครื่องโดยไม่คาดคิด เพิ่มความต่อเนื่องในการผลิตลดพลังงานที่สูญเสียจากอุปกรณ์เสื่อมสภาพ ใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าที่สุดเพิ่มความปลอดภัย ป้องกันอุบัติเหตุจากอุณหภูมิหรือไฟฟ้าลดต้นทุนซ่อมแซมแบบฉุกเฉิน วางแผนล่วงหน้า → ซ่อมง่าย ถูกกว่าเก็บข้อมูลวิเคราะห์แนวโน้มเครื่องจักร นำไปสู่ Predictive Maintenance ในอนาคต6.2 สิ่งที่ควรตรวจในระบบอบแห้ง (ตามรอบเวลา)รายการตรวจสอบ รายวัน รายสัปดาห์รายเดือน ราย 3-6 เดือนความสะอาดถาด / สายพาน / หัวเป่าลม พัดลมลมร้อน/ระบบระบายอากาศ Heater / Burner / Heat Source Sensor อุณหภูมิ / ความชื้น ระบบควบคุมไฟฟ้า / HMI / PLC ฉนวนท่อ / ผนัง / ประตูอบ การรั่วไหลของลมร้อน / ไอน้ำ ความแน่นของสายพาน / รอก / มอเตอร์ ค่าพลังงานต่อรอบอบ (Energy KPI)

เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานสำหรับระบบอบแห้งบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 56Energy Conservation Technology Co.,ltd.6.3 แนวทางเสริม:• ใช้Log Sheet PM แยกรายการตามส่วนประกอบ• จัดทำ QR Code หรือ Checklist ออนไลน์สำหรับหน้างาน• บันทึกการทำ PM → วิเคราะห์แนวโน้มเสื่อมสภาพ (Trend)• ผสานกับ CMMS หรือระบบซ่อมบำรุงอัตโนมัติ6.4 ตาราง PM ระบบอบแห้ง (รายวัน-รายเดือน)รายการตรวจสอบตรวจรายวัน (✓/✗)ตรวจรายสัปดาห์ (✓/✗)ตรวจรายเดือน (✓/✗)ความสะอาดถาดอบ/สายพานพัดลมลมร้อน/พัดลมระบายอากาศหัวให้ความร้อน (Heater/Burner)เซนเซอร์วัดอุณหภูมิ