วิเคราะห์หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕

๓๗

นพุทธิพสิ ยั (Cognitive Domain)
ารเรยี นร้ขู อง Benjamin Bloom

ผลการวิเคราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

มีความรู้ความจำในการอ่านทำนอง
เสนาะ และท่องจำบทที่ประทับใจ

นำความรู้มาใช้ในการแต่งคำ
✓ ประพันธ์ได้

เขา้ ใจในบทบาทตวั ละคร

✓ นำความรู้มาใช้อภิปรายหรือโต้วาที
ได้

ใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการจัด

แสดงละครพดู คำฉันท์

✓

พฤตกิ รรมด้าน
ตามทฤษฎกี า

กิจกรรมการเรียนรู้

จำ
เข้าใจ

บทท่ี ๔ คัมภรี ฉ์ นั ทศาสตร์ แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ✓
วเิ คราะหเ์ นือ้ หา
๑. รวบรวมศัพท์และสำนวนที่พบในเรื่องแพทย์ศาสตร์ ✓
สงเคราะห์ ตอนคัมภีร์ฉันทศาสตร์ พร้อมทั้งให้คำจำกัด
ความทส่ี อดคล้องกับบรบิ ท
๒. เรียบเรียงเนื้อความในคัมภีร์ฉันทศาสตร์ให้เป็นความ
เรียงร้อยแก้วที่เข้าใจง่ายโดยใช้สำนวนภาษาของนักเรียน
เอง
๓. บทประพันธ์ต่อไปนี้ให้ข้อคิดอะไรบ้าง และนักเรียนจะ
สามารถนำขอ้ คิดทไี่ ด้รับไปใชใ้ นชีวิตประจำวนั ไดอ้ ย่างไร

ใหด้ ำรงกระษตั ริย์ไว้ อน่ึงห้ามอย่าโกรธา
คอื ดวงใจให้เรง่ ยา ข้าศกึ มาจะอันตราย

๓๘

นพทุ ธิพิสัย(Cognitive Domain)
ารเรยี นรู้ของ Benjamin Bloom

ผลการวิเคราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

มีความรู้ความจำรวบรวบศัพท์และ
สำนวนในบทเรยี น

เข้าใจในเนื้อเร่ืองเพื่อเรียบเรียงขึ้น
ใหมไ่ ด้

นำข้อคดิ ไปปรบั ใช้ในชวี ิตประจำวัน
ได้

✓

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้

จำ
เข้าใจ

พจิ ารณาภาษาการประพนั ธ์ ✓
๑. เหตุใดจงึ กลา่ วว่า "แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์เปน็ มรดกทาง
วรรณกรรมของชาติ" อภิปรายและแสดงตัวอย่างประกอบ ✓
ให้ชดั เจน
๒. เลือกจำบทประพันธต์ อนทีน่ ักเรียนชอบมากท่ีสุด ถอดคำ
ประพนั ธ์ และเขียนบนั ทึกสรปุ โดยใชภ้ าษาที่สั้นและกระชับ
๓. ฝึกแต่งบทประพันธ์ที่มีเนื้อหาทางวิชาการ โดยใช้คำ
ประพนั ธท์ ่ีนักเรียนสนใจ
เลอื กสรรนำไปใช้
๑. เช่อื มโยงความสมั พันธ์ของช่ือต่าง ๆ ต่อไปนี้ แล้วค้นคว้า
หาความร้เู พมิ่ เตมิ

๑.๑ เวชศึกษา
๑.๒ พระยาพิศณุประสาทเวช
๑.๓ โรงพยาบาลวังหลัง

๓๙

นพทุ ธิพิสัย(Cognitive Domain)
ารเรียนรู้ของ Benjamin Bloom

ผลการวเิ คราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

เข้าใจในเหตุผล เพื่ออภิปรายและ
แสดงตวั อยา่ งประกอบได้

✓ ประเมินค่าบทประพันธบ์ ททีช่ อบ

✓ นำความรู้มาประยุกต์ใช้ในการแต่ง
บทประพนั ธ์ได้

มีความรู้ความจำในการค้นคว้าหา
ความรูเ้ พิ่มเติม

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้

จำ
เข้าใจ

๑.๔ โรงเรยี นเวชสโมสร ✓
๑.๔ โรงเรยี นราชแพทยาลัย
๒. ศึกษาเรื่องแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์เพิ่มเติมจากหนังสือ
ชุดแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ : ภูมิปัญญาทางการแพทย์และ
มรดกทางวรรณกรรมของชาติ ฉบับกระทรวงศึกษาธิการ
จัดพิมพ์ พ.ศ.๒๕๔๒
๓. อภิปรายหรือโต้วาทีในญัตติ “แพทย์แผนโบราณสำคัญ
จริงหรือ” หรือ “แพทย์ทางเลือกยังมีความจำเป็นใน
สงั คมไทย” หรือญัตติอน่ื ๆ ตามท่เี หน็ สมควร
๔. จดั ทัศนศึกษาสวนสมนุ ไพรในท้องถน่ิ หรอื หาโอกาสทัศน
ศึกษา ณ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร
มหาวิทยาลัยเปิดแห่งแรกของประชาชนเพื่อศึกษาตำรา
แพทย์แผนโบราณ ประติมากรรมฤาษีดัดตน และตำราต่าง
ๆ ที่จารกึ ไวโ้ ดยรอบพระระเบียง

๔๐

นพทุ ธิพิสยั (Cognitive Domain)
ารเรียนร้ขู อง Benjamin Bloom

ผลการวิเคราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

มีความรู้ความจำในการศึกษา
เพิม่ เตมิ จากหนงั สือ

นำความรู้มาประยุกต์ใช้อภิปราย
✓ หรือโต้วาทีได้

มีความสร้างสรรค์ในการทัศนศึกษา
เรยี นรเู้ พม่ิ เตมิ ในแหล่งเรยี นรู้
✓

พฤตกิ รรมด้าน
ตามทฤษฎีกา

กิจกรรมการเรยี นรู้

จำ
เข้าใจ

บทที่ ๕ โคลนติดล้อ ตอนความนิยมเป็นเสมียน ✓
วเิ คราะห์เนอื้ หา ✓
๑. ความนิยมเป็นเสมียนหมายความว่าอย่างไร รวบรวม
อาชีพที่อยู่ในขอบข่ายของคำว่า “เสมียน” ตามคำจำกัด ✓
ความขา้ งตน้
๒. เพราะเหตุใดจึงกล่าวว่าเรื่องโคลนติดล้อเป็นเรื่องที่
ทรงคุณคา่ เหนือกาลเวลา
๓. พจิ ารณาขอ้ ความต่อไปนี้แล้วตอบคำถาม "ขอ้ ทว่ี ่าบรรดา
กระทรวงทบวงการมีเสมียนมากกว่าความจำเป็นนั้นถึงแม้ผู้
ที่ดูแต่เผิน ๆ ก็เห็นได้ว่าเป็นความจริง เพราะฉะนั้นสถานที่
เหล่าน้นั จึงตอ้ งจัดการถ่ายเทพวกท่ีเกนิ ต้องการออกเสียเป็น
ครั้งคราวเพ่ือได้รับคนใหมๆ่ ต่อไป"
๓.๑ นักเรียนเห็นดว้ ยกับข้อความทีย่ กมาหรือไม่ เพราะเหตุ
ใด

๔๑

นพทุ ธิพสิ ัย(Cognitive Domain)
ารเรยี นรขู้ อง Benjamin Bloom

ผลการวิเคราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

มีความรู้ความจำความหมายของ
คำศัพท์

มคี วามรู้ความจำในความสำคัญของ
เรือ่ งราว
เขา้ ใจในเน้ือเรื่องบทเรียน

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎกี า

กิจกรรมการเรียนรู้

จำ
เข้าใจ

๓.๒ เนื้อความที่ยกมานี้ยังคงใช้ได้ในยุคปัจจุบันหรือไม่
เพราะเหตใุ ด
๓.๓ การจัดให้มีการเกษียณอายุราชการก่อนกำหนด
สอดคล้องกับเน้อื ความท่ียกมาหรอื ไม่ เพราะเหตุใด
๔. นักเรียนคิดว่า “ค่านิยม” ของ “ความนิยมเป็นเสมียน”
ในปัจจุบันยังคงมีอยู่มากน้อยเพียงใด ในฐานะคนยุคใหม่
นกั เรียนจะมีวธิ กี ารเปลี่ยนแปลงคา่ นยิ มน้ไี ด้อยา่ งไร
๕. แสดงทรรศนะเกี่ยวกับเรื่องโคลนติดล้อว่า มีเรื่องใดหรอื
อะไรอีกบ้างในปัจจุบันที่นักเรียนคิดว่าเป็น “โคลน” ติดล้อ
หรือเป็นปัญหาอุปสรรคที่กีดขวางความเจริญของ
ประเทศชาตินอกเหนือจาก “ความนิยมเป็นเสมียน” และ
จะมีแนวทางแกไ้ ขได้อย่างไร

๔๒

นพุทธิพสิ ยั (Cognitive Domain)
ารเรียนรู้ของ Benjamin Bloom

ผลการวิเคราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

✓ ประเมินค่านิยมในสังคมไทย และ
✓ การเปล่ยี นแปลงค่านิยมได้

วิเคราะห์ปัญหาอุปสรรคที่กีดขวาง
ความเจรญิ ของประเทศได้

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้

จำ
เข้าใจ

พจิ ารณาภาษาการประพันธ์ ✓ ✓
๑. อธิบายความในพระราชนิพนธ์ต่อไปนี้ ตามความเข้าใจ ✓
ของนักเรียน “เมื่อไรหนอพวกหนุ่มๆ ของเราจึงจะเข้าใจได้
บา้ งวา่ การเป็นชาวนาชาวสวน หรอื คนทำงานการอน่ื ๆ นนั้ ✓
ก็มเี กยี รติยศเทา่ กับทีจ่ ะเปน็ ผู้ทำงานดว้ ยปากกาเหมอื นกนั ”
๒. ยกตัวอย่างการใช้ภาษาโนม้ น้าวใจในเรือ่ งโคลนติดลอ้ มา
๒ - ๓ ตอน แล้วเขียนแสดงความคิดเห็นต่อกลวิธีการโน้ม
นา้ วใจนน้ั
เลือกสรรนำไปใช้
๑. แบง่ กล่มุ อา่ นเรื่องโคลนติดล้อตอนอื่น ๆ กลุม่ ละ ๑ ตอน
สรุปใจความสำคัญและข้อคิดที่ได้รับ นำมาแลกเปลี่ยน
ความรู้ซงึ่ กันและกัน
๒. จัดอภิปรายเรื่อง “พระอัจฉริยภาพของสมเด็จพระมหา
ธีรราชเจา้ ” โดยศึกษาจากพระราชนิพนธข์ องพระองค์

๔๓

นพุทธิพสิ ัย(Cognitive Domain)
ารเรียนรู้ของ Benjamin Bloom

ผลการวเิ คราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

เขา้ ใจในบทพระราชนพิ นธ์

เข้าใจและสามารถแสดงความ
คิดเหน็ ต่อลวิธกี ารโนม้ นา้ วได้

มีความรู้ความจำในเรื่องราวแต่ละ
ตอน
เขา้ ใจและสามารถอภิปรายเรอ่ื งได้

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้

จำ
เข้าใจ

๓. จัดโต้วาทเี รือ่ ง “สิบพ่อค้าไมเ่ ท่าพระยาเล้ียง” หรือญัตติ ✓
อืน่ ๆ ที่เกยี่ วกบั อาชพี
๔. เขียนบทความเกี่ยวกับอาชีพที่น่ายกย่องตามทัศนะของ
นักเรียน

๔๔

นพทุ ธิพิสยั (Cognitive Domain)
ารเรียนรู้ของ Benjamin Bloom

ผลการวเิ คราะห์

ประ ุยก ์ตใช้
ิวเคราะ ์ห
ประเมิน
ส ้รางสรรค์

✓ น ำ ค ว า ม ร ู ้ ม า ป ร ะ ย ุ ก ต์ ใ ช ้ ใ น ก า ร
โต้วาทไี ด้

เข้าใจและสามารถเขยี นบทความได้

ตารางสรปุ ความสอดคลอ้ งระหวา่ งกิจกรรมชวนคดิ พ
ตามทฤษฎีการเรียน

บทเรียน จำ
๔
บทท่ี ๑ มหาเวสสนั ดรชาดก กัณฑ์มัทรี ๒
บทที่ ๒ ลลิ ติ ตะเลงพ่าย ๑
บทที่ ๓ บทละครพดู คำฉันท์ เรอ่ื งมทั นะพาธา ๓
บทท่ี ๔ คมั ภรี ฉ์ ันทศาสตร์ แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ๓
บทท่ี ๕ โคลนตดิ ลอ้ ตอนความนิยมเปน็ เสมียน ๑๓

รวม

๔๕

พินจิ คุณคา่ กบั พฤติกรรมดา้ นพทุ ธพิสัย (Cognitive Domain)
นรขู้ อง Benjamin Bloom

ผลการวิเคราะห์

เขา้ ใจ ประยกุ ต์ใช้ วเิ คราะห์ ประเมิน สรา้ งสรรค์

๒๒๕๐๑

๕๒๔๐๑

๔๒๒๐๒

๒๓๐๑๑

๕๑๑๑๐

๑๘ ๑๐ ๑๒ ๒ ๕

บทที่ ๕
วเิ คราะหข์ อ้ ดีและข้อบกพรอ่ งของแบบเรียน

จากการศึกษาวเิ คราะห์หนังสือเรียน รายวิชาพ้ืนฐาน ภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี ๕
ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ศึกษาภัณฑ์พาณิชย์ องค์การค้าของ
สกสค. สามารถสรปุ ขอ้ ดีและข้อบกพร่องของแบบเรยี นเปน็ ได้ดังน้ี

ข้อดี

๑. เนื้อหาในบทเรียนตรงตามสาระการเรียนรู้ทั้ง ๕ มาตรฐานในรายวิชาภาษาไทย โดยเฉพาะ
เนื้อหาสาระที่ ๕ มาตรฐาน ท ๕.๑ ซึ่งมีจุดมุ่งหมายให้นักเรียนเข้าใจและแสดงความคิดเห็นวิจารณ์
วรรณคดแี ละวรรณกรรมไทยอย่างเห็นคณุ ค่า และนำมาประยกุ ต์ใช้ในชีวิตจริงได้

๒. เน้อื หาในหนงั สือเล่มนี้จัดแบ่งเน้ือหาได้ดีเพื่อให้ง่ายต่อการเรียนรู้ โดยแบง่ เน้ือหาเป็น ๔ ส่วน
ประกอบด้วย ๑. บทวิเคราะห์วรรณคดี ๒. ตัวบทวรรณคดี ๓. คำอธิบายศัพท์และข้อความ ๔. กิจกรรม
ชวนคดิ พินจิ คณุ คา่

๓. กิจกรรมในส่วนชวนคิดพินจิ คุณค่า เป็นกิจกรรมทีใ่ หน้ ักเรียนได้คิดวเิ คราะห์ในบทเรียนน้ัน ๆ
และให้นักเรียนได้มีการนำความรู้ในบทเรียนมาประยุกต์ใช้ได้ ประกอบด้วย ๑. วิเคราะห์เนื้อหา
๒. พิจารณาภาษาการประพนั ธ์ และ ๓. เลอื กสรรนำไปใช้

๔. ภาษาเป็นทางการ อ่านง่าย เรียบเรียงเนื้อหาได้ดี และมีคำอิบายศัพท์และข้อความเพื่อให้
เขา้ ใจในเน้ือหามากขึ้น

๕. ภาพประกอบภายในเล่มล้วนแต่สอดคล้องกับเนื้อหาในแต่ละบท ซ่ึงทำให้เข้าใจในเนื้อหา
บทเรยี นมากข้ึน

ข้อบกพรอ่ ง
๑. บทที่ ๑ มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี ในตัวบทวรรณคดี มีการเขียนภาษาบาลี แต่ไม่มีส่วน
อธิบายความหมาย และวธิ กี ารอา่ นภาษาบาลี

บรรณานกุ รม

กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๗). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์
ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี ๕. พมิ พ์ครั้งที่ ๕. กรงุ เทพฯ : สกสค. ลาดพร้าว

กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๑). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑.
กรงุ เทพฯ : ชุมนมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย จำกดั .

ทิพย์เกสร กำปนาท และคณะ. (๒๕๖๓). พฤติกรรมการเรียนรู้ด้านพุทธิพิสัยตามแนวคิดของบลูมท่ี
ปรับใหม่, ๑๑(๒), ๑-๙.