หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book)
เรื่อง การถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรมที่ถูกควบคุม
ด้วยยีนที่อยู่บนโครโมโซมเพศ
วิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ว30103
ผู้จัดทำ
นางสาว บุญธิฌา สิงห์ทอง
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/14
ครูผู้สอน
นางสาว รัตนา หมู่โยธา
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ
สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมอุดรธานี
การถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรม
ที่ถูกควบคุมด้วยยีนที่อยู่บน
โครโมโซมเพศ
คำนำ
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book)เล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา ว30103
วิชา วิทยาศาสตร์ชีวภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 เพื่อการศึกษาความรู้ที่ได้จาก
เรื่อง การถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรมที่ถูกควบคุมด้วยยีนที่อยู่บนโครโมโซมเพศ
ซึ่งหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)เล่มนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับกับการถ่ายทอดพันธุกรรม
ผู้จัดทำหวังว่า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book)เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้
อ่านหรือนักเรียน นักศึกษา ที่กำลังหาข้อมูลเรื่องนี้อยู่ หากมีข้อแนะนำหรือ
ข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย
โครโมโซมเพศ?
การถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรมที่ถูกควบคุมด้วยยีนที่อยู่บนโครโมโซมเพศ
ยีนอยู่บนโครโมโซมเพศ (X หรือ Y)
โครโมโซมเพศหญิง
โครโมโซมเพศชาย
ลักษณะที่ถ่ายทอดบนโครโมโซมเพศ
ยีนเด่นบนโครโมโซม X ยีนด้อยบนโครโมโซม X
ตาบอดสี
เช่น มนุษย์หมาป่า ฮีโมฟีเลีย
โรคกล้ามเนื้อลีบ
ยีนเด่นบนโครโมโซม Y
เช่น ขนยาวที่ใบหู
โครโมโซม X ยังมียีนที่กำหนดลักษณะอื่นๆอีก เช่น ยีนที่กำหนดตาบอดสี การเจริญของกล้ามเนื้อ
ยีนที่กำหนดลักษณะเหล่านี้มีเฉพาะบนโครโมโซม X เท่านั้น
บนโครโมโซม Y ไม่มี จึงเรียกว่า ยีนที่เกี่ยวเนื่องกับโครโมโซม X
ดังนั้น ยีนของโครโมโซม X ในเพศชายจึงไม่มีคู่ทำให้มีโอกาสแสดงออกมาได้เต็มที่ต่างจากเพศหญิง
ที่มียีนเดียวจะไม่แสดงออก จะแสดงออกได้เมื่อม
ียีนทั้งคู่ เช่นโรคตาบอดสี
โรคตาบอดสี
โรคตาบอดสี
ซึ่งเป็นการมองเห็นสีผิดไปจากความเป็นจริง
เกิดจาก
ยีนที่ควบคุมลักษณะตาบอดสีนี้เป็นยีนด้อยที่อยู่บนโครโมโซม X
โครโมโซมเพศชายคือXY ซึ่งมี Xแค่ตัวเดียวอาการของตาบอดสีก็จะแสดงออกมาทันที
ซึ่งต่างจากของผู้หญิงที่มีโครโมโซม X ถึงสองตัว แม้ว่าจะมีโครโมโซม X หนึ่งตัวผิดปกติ
ก็ยังจะสามารถมองเห็นได้ตามปกติ ดังนั้นโรคตาบอดสีพบเห็นได้มากในเพศชาย
โรคฮีโมฟีเลีย
โรคฮีมอฟิเลีย
เป็นอีกโรคหนึ่งที่มีแบบแผนการถ่ายทอดทางพันธุกรรมเหมือนกับลักษณะตาบอดสี
โรคนี้เกิดจากความผิดปกติในการกลายเป็นลิ่มของเลือด
ผู้ที่เป็นโรคนี้เมื่อเกิดบาดแผลเลือดจะออกง่ายและหยุดยาก
โรคฮีโมฟีเลียเป็นความผิดปกติที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม ซึ่งส่งผ่านมาจาก
บิดามารดาไปสู่บุตรและอยู่บนโครโมโซม X ในลักษณะยีนด้อย
สรุปเนื้อหา
* ลักษณะทางพันธุกรรมที่ควบคุมโดยยีนที่อยู่บนโครโมโซมเพศ
มีโอกาสพบได้ทั้งเพศชายและเพศหญิงไม่เท่ากัน เช่น ตาบอดสี และ ฮีโมฟีเลีย
* โครโมโซมภายในเซลล์แบ่งเป็นออโตโซมและโครโมโซมเพศ
ลักษณะทางพันธุกรรมส่วนใหญ่ ถูกควบคุมด้วยยีนบนออโตโซม
บางลักษณะถูกควบคุมด้วยยีนบนโครโมโซมเพศซึ่งจะถ่ายทอดต่างกันกับยีนออโตโซม
อ้างอิง
https://youtu.be/qNk42LzUtHA
คลิปสอนในyoutube
https://pubhtml5.com/owhq/szan/basic
หนังสือรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มัธยมศึกษาปีที่4