การใช้มอร์แดนท์ที่มีผลต่อการย้อมสีเส้นใยไหมและเส้นใยฝ้าย จากสีย้อมดาวเรืองและกะหล่ำปลีม่วง

วจิ ยั เรอ่ื ง 43
สยี อ้ มธรรมชาติจากดาวเรอื งและกะหลา่้ ปลีมว่ ง

โดย... นางสาวกรรณกิ าร์ ใจแสง, นางสาวปยิ วดี เข่ือนเพชร
และนางสาวสพุ รรษา วงค์รอด คบ.วทิ ยาศาสตร์ทั่วไป มรพส.

อาจารยท์ ี่ปรกึ ษา ผศ. นฤมล เถ่ือนกูล คณะวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

E-mail: [email protected]

ความเป็นมาและความสา้ คญั ของปญั หา

ในปจั จบุ ันสิ่งทอผา้ ใยไหมและผ้าใยฝา้ ยกา้ ลังเปน็ ทนี่ ิยมอย่างแพรห่ ลาย ซึ่งในโรงงานอตุ สาหกรรม
สิ่งทอหรอื อตุ สาหกรรมครัวเรอื นนยิ มใช้สสี ังเคราะหใ์ นกระบวนการยอ้ ม เน่ืองจากสสี ังเคราะห์หาซอ้ื ได้งา่ ย มีเฉดสใี ห้เลือก
มากมาย สีไม่ตกและไม่ซีดจางง่าย แต่พบปัญหาจากการใช้ส่ิงทอทไี่ ดจ้ ากกระบวนการย้อมสสี ังเคราะห์ คอื สสี ังเคราะห์บาง
กลุ่มสามารถเกดิ การสลายตัวให้สารก่อมะเร็ง ก่อให้เกดิ มลพษิ ต่อส่ิงแวดล้อม และอาจเกดิ อนั ตรายต่อรา่ งกาย เชน่ อาจเกิด
การแพ้ซึ่งเปน็ อนั ตรายต่อผวิ หนัง เป็นต้น จากปัญหาดังกล่าว ท้าใหค้ ณะผวู้ จิ ัยสนใจทจี่ ะศกึ ษาเกี่ยวกับการยอ้ มเสน้ ใยไหม
และเส้นใยฝา้ ยด้วยสีสกัดจากธรรมชาติ ได้แก่ ดาวเรืองและกะหล่า้ ปลมี ่วง โดยใชม้ อร์แดนท์ 3 ชนดิ คือ สารสม้ เกลอื แกง
และขีเ้ ถา้ มีวธิ กี ารย้อม 3 วธิ ี คอื ย้อมมอร์แดนท์ก่อนสีย้อม ย้อมมอร์แดนท์พร้อมสีย้อม และย้อมมอรแ์ ดนทห์ ลังสีย้อม
ซ่ึงจะทา้ การยอ้ มลงบนเสน้ ใยไหมและเส้นใยฝา้ ย โดยเปรียบเทียบการย้อมติดทนและการให้เฉดสที ี่ต่างชนดิ กนั จากการใช้
มอร์แดนทท์ ี่ต่างกนั เพอื่ พัฒนาวิธกี ารย้อมให้มคี วามสะดวก รวดเร็วมากขน้ึ สามารถควบคุมให้ได้เฉดสตี ามความต้องการ
และมีคุณภาพ

ผลการวจิ ยั

สีย้อมจากธรรมชาตจิ ากดาวเรือง

วธิ กี ารยอ้ ม

มอรแ์ ดนท์ Pre - mordant Simultaneous-mordant Post-mordant

เสน้ ใยไหม เสน้ ใยฝ้าย เสน้ ใยไหม เสน้ ใยฝ้าย เสน้ ใยไหม เสน้ ใยฝา้ ย

ตวั ควบคมุ Yellow-Green Yellow-Green Yellow-Green Yellow-Green Yellow-Green Yellow-Green
(Control) Group Group Group Group Group Group
152 B 152 D 152 B 152 D 152 B 152 D
สารสม้
(Alum) Yellow-Green Yellow-Green Yellow- Yellow- Greyed-Orange Greyed-
2% (w/v) Group Group Orange Orange Group Orange
153 D 153 D Group Group 163 B Group
เกลอื แกง 17 A 163 B
(Sodium chloride) Yellow-Green Yellow-Green 17 C Yellow-Green
Group Group Yellow-Green Group Yellow-Green
2% (w/v) 152 B 152 D Yellow-Green Group 152 A Group
Group 152 C 152 C
นา้ ขเี้ ถา้ Yellow-Green Yellow-Green 152 D Greyed-
(Ashes) Group Group Yellow-Green Brow Greyed-Brow
2% (w/v) 152 A 152 D Yellow-Green Group Group Group
Group 152 C 199 C 199 D
152 C

สีย้อมจากธรรมชาตจิ ากกะหล่า้ ปลมี ่วง

วธิ กี ารยอ้ ม

มอรแ์ ดนท์ Pre - mordant Simultaneous-mordant Post-mordant

ตวั ควบคมุ เสน้ ใยไหม เสน้ ใยฝ้าย เสน้ ใยไหม เสน้ ใยฝ้าย เสน้ ใยไหม เสน้ ใยฝ้าย
(Control)
Violet-Blue Violet-Blue Violet-Blue Violet-Blue Violet-Blue Violet-Blue
สารสม้ Group Group Group Group Group Group
(Alum) 91 A 117 B 91 A 117 B 91 A 117 B
2% (w/v)
เกลอื แกง Blue Group Blue-Green Violet-Blue Violet-Blue Violet-Blue ไม่ติดสี
(Sodium 104 B Group Group Group Group
chloride) 118 D 96 D 97 D 97 B
2% (w/v)
Violet-Blue Violet-Blue Violet-Blue Blue Group Blue Group ไม่ติดสี
นา้ ขเี้ ถา้ Group Group Group 108 D 112 B
(Ashes) 92 C 117 B 92 B
2% (w/v)
Violet-Blue Violet-Blue ไม่ตดิ สี ไม่ติดสี ไม่ตดิ สี ไม่ติดสี
Group Group
91 C 117 B

44

วธิ กี ารยอ้ มสจี ากธรรมชาติ

ขนั้ เตรยี ม 2.เตรียมสีย้อม

1.เตรียมมอร์แดนท์

สารส้ม 2 กรัม ขีเ้ ถ้า 2 กรัม ดาวเรอื งตากแห้ง 4 กะหลา่้ ปลีมว่ งสด 8
กรัม กรัม
เกลอื แกง 2 กรัม
ใส่น้า 100 ml ต่อ 1 บีกเกอร์
ใส่น้า 100 ml ต่อ 1 บีกเกอร์ แลว้ น้าไปต้ม โดยนับจากเร่ิมเดอื ด 5 นาที

* สา้ หรับขี้เถ้าต้องแช่ไว้ข้ามคนื เพื่อให้ผงตกตะกอน

*** การเตรียมมอรแ์ ดนท์และสียอ้ มแบบนีใ้ ช้ได้กับการย้อมแบบ Pre – mordant และ Post – mordant เท่านั้น

ขนั้ ยอ้ ม

- Pre – mordant

สีย้อม 30 ml

มอรแ์ ดนท์ 30 ml

น้าเส้นใยใส่ลงไปในมอรแ์ ดนท์ น้าเส้นใยไปผ่ึงแห้ง นา้ เส้นใยใส่ลงแช่ในสีย้อม น้าเส้นใยไปผ่ึงแห้ง
แล้วเขยา่ ด้วย shaker 30 นาที ปดิ ด้วยแผ่นฟอยล์ แช่ทิ้งไวป้ ระมาณ

18 ชั่วโมง

- Simultaneous– mordant มอร์แดนท+์ สีย้อม 30 ml

สารส้ม 2 กรัม เกลือแกง 2 กรัม

น้าขีเ้ ถา้ 100 ml
เข้มข้น 2% (W/V)

ใส่นา้ สีย้อม 100 ml ดาวเรอื งตากแห้ง 4 กรัม น้าเส้นใยลงแช่ เขย่า ปิดด้วยแผ่นฟอยล์
แช่ทง้ิ ไวป้ ระมาณ 18 ชั่วโมง
ตอ่ 1 บีกเกอร์ กะหล่า้ ปลีม่วงสด 8 กรัม แล้ว นา้ เส้นใยไปผ่ึงแห้ง
มอรแ์ ดนท์ 30 ml
นา้ ไปต้มโดยนับจากเร่ิมเดอื ด 5

* โดยน้าสีย้อมดาวเรอื งเข้มข้น 4% (W/V) นาที
นา้ สีย้อมกะหลา่้ ปลมี ่วงเข้มข้น 8% (W/V)

-nPtost – mordant

สีย้อม 30 ml

น้าเส้นใยใส่ลงไปในสีย้อม นา้ เส้นใยไปผึ่งแห้ง น้าเส้นใยใส่ลงในมอรแ์ ดนท์ นา้ เส้นใยไปผ่ึงแห้ง
แล้วเขย่าด้วย shaker 30 นาที ปิดด้วยแผ่นฟอยล์ แช่ทง้ิ ไวป้ ระมาณ

18 ชั่วโมง

45

ประวัตผิ วู้ จิ ัย

46

ประวตั ิผู้วิจัย

ชื่อ – นำมสกลุ นำงสำวกรรณิกำร์ ใจแสง
วนั /เดือน/ปี เกิด 9 มิถนุ ำยน พ.ศ. 2540
สถำนที่เกิด โรงพยำบำลหล่มสัก จังหวัดเพชรบรู ณ์
ประวัติกำรศกึ ษำ
- สำเรจ็ กำรศกึ ษำ ระดบั ชั้นประถมศึกษำปีที่ 6
ที่อยู่ จำกโรงเรยี นเทศบำลบ้ำนศรีมงคล อำเภอหล่มสกั จังหวัดเพชรบูรณ์
E-mail - สำเรจ็ กำรศกึ ษำ ระดับช้ันมัธยมศกึ ษำปีที่ 3
จำกโรงเรยี นหล่มสกั วิทยำคม อำเภอหล่มสกั จงั หวดั เพชรบูรณ์
- สำเรจ็ กำรศกึ ษำ ระดบั ชั้นมัธยมศกึ ษำปีที่ 6
จำกโรงเรยี นหล่มสกั วิทยำคม อำเภอหล่มสัก จงั หวดั เพชรบูรณ์
- ปัจจุบันกำลงั ศึกษำ ระดับปริญญำตรี ครุศำสตรบัณฑิต
สำขำกำรศกึ ษำวิชำเอกวิทยำศำสตรท์ วั่ ไป ช้ันปีที่ 3
มหำวิทยำลัยรำชภฏั พบิ ลู สงครำม อำเภอเมอื ง จงั หวัดพิษณุโลก
57 หมู่ 10 ตำบลลำนบ่ำ อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์
[email protected]

47

ประวตั ิผู้วิจัย

ชื่อ – นำมสกุล นำงสำวปิยวดี เขื่อนเพชร
วัน/เดือน/ปี เกิด 29 มกรำคม พ.ศ. 2540
สถำนที่เกิด โรงพยำบำลเวียงสำ จังหวัดน่ำน
ประวัติกำรศกึ ษำ
- สำเรจ็ กำรศกึ ษำ ระดับชั้นประถมศึกษำปีที่ 6
ที่อยู่ จำกโรงเรยี นบ้ำนนำไลย อำเภอเวียงสำ จงั หวัดน่ำน
E-mail - สำเร็จกำรศกึ ษำ ระดับช้ันมัธยมศกึ ษำปีที่ 3
จำกโรงเรยี นสำ อำเภอเวียงสำ จังหวดั น่ำน
- สำเร็จกำรศกึ ษำ ระดับชั้นมัธยมศกึ ษำปีที่ 6
จำกโรงเรยี นสำ อำเภอเวียงสำ จังหวดั น่ำน
- ปจั จุบันกำลังศกึ ษำ ระดับปริญญำตรี ครุศำสตรบณั ฑิต
สำขำกำรศกึ ษำวิชำเอกวิทยำศำสตรท์ ่วั ไป ชั้นปีที่ 3
มหำวิทยำลยั รำชภัฏพบิ ูลสงครำมอำเภอเมอื ง จังหวัดพิษณุโลก
133 หมู่ 2 ตำบลอ่ำยนำไลย อำเภอเวียงสำ จังหวัดน่ำน
[email protected]

48

ประวตั ิผู้วิจยั

ชื่อ – นำมสกลุ นำงสำวสุพรรษำ วงค์รอด
วัน/เดือน/ปี เกิด 3 ธันวำคม พ.ศ. 2539
สถำนทีเ่ กิด โรงพยำบำลพุทธชินรำช จังหวดั พิษณุโลก
ประวตั ิกำรศกึ ษำ
- สำเร็จกำรศกึ ษำ ระดับช้ันประถมศึกษำปีที่ 6
ทีอ่ ยู่ จำกโรงเรยี นชุมชนบ้ำนกำแพงดิน อำเภอสำมง่ำม จังหวดั พิจิตร
E-mail - สำเร็จกำรศกึ ษำ ระดับช้ันมธั ยมศกึ ษำปีที่ 3
จำกโรงเรยี นกำแพงดนิ พิทยำคม อำเภอสำมง่ำม จังหวัดพิจติ ร
- สำเร็จกำรศกึ ษำ ระดบั ช้ันมธั ยมศกึ ษำปีที่ 6
จำกโรงเรยี นกำแพงดนิ พิทยำคม อำเภอสำมง่ำม จงั หวัดพิจติ ร
- ปจั จบุ ันกำลังศกึ ษำ ระดับปริญญำตรี ครุศำสตรบณั ฑิต
สำขำกำรศกึ ษำวิชำเอกวิทยำศำสตรท์ ่วั ไป ชั้นปีที่ 3
มหำวิทยำลัยรำชภฏั พบิ ลู สงครำมอำเภอเมอื ง จงั หวดั พิษณุโลก
56/3 หมู่ 1 ตำบลหนองหลุม อำเภอวชริ บำรมี จงั หวัดพิจติ ร 66220
[email protected]