หน่วยที่ 2 สหกรณ์กับการพัฒนาเศรษฐกิจ

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 2 สหกรณ์

137

ตอบคาถามร่วมกนั ?

ในชุมชนของนักเรียนมีสหกรณ์หรือไม่ อย่างไร

มี เช่น สหกรณ์การเกษตรบา้ นจน่ั จากดั สหกรณ์การเกษตร
ปฏิรูปที่ดินบา้ นจน่ั จากดั สหกรณ์ออมทรัพยค์ รูอุดรธานี
จากดั

ไม่มี เพราะเป็ นชุมชนขนาดเลก็
เพราะเป็นชุมชนเมืองที่มีขนาดใหญ่ คนในชุมชนไม่รู้จกั กนั

138

ตอบคาถามร่วมกนั ?

สหกรณ์มคี วามสาคญั ต่อชุมชนอย่างไร

• ส่งเสริมการประกอบอาชีพใหก้ บั คนในชุมชน
• ใหค้ วามรู้เก่ียวกบั การดาเนินงานในดา้ นต่าง ๆ
• เป็นแหล่งเงินทุนใหก้ บั คนในชุมชน

ชุมชนของนักเรียนมปี ัญหาทางเศรษฐกจิ หรือไม่ อย่างไร

• มี เช่น ขาดแคลนน้าในการทาเกษตรกรรม ราคาสินคา้ ตกต่า ขาดตลาด 139
รับซ้ือสินคา้

• ไม่มี

3. สหกรณ์กบั การพฒั นาเศรษฐกจิ ในชุมชนและประเทศ

การดาเนินธุรกจิ สหกรณ์มสี ่วนสาคญั
ในการรักษาความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกจิ

140

สหกรณ์กบั การพฒั นาเศรษฐกจิ ในชุมชนและประเทศ

สหกรณ์ การพฒั นาเศรษฐกจิ

•องคก์ ารของบรรดาบุคคล •นาสงั คมไปสู่การกินดี อยดู่ ี
ซ่ึงรวมกลุ่มกนั โดยสมคั รใจ และมีสันติสุข
ในการดาเนินการทางเศรษฐกิจ
• ระบบสหกรณ์เป็ นการช่วยตนเอง
และช่วยเหลือซ่ึงกนั และกนั

ขบวนการสหกรณ์มีความสาคญั ต่อประชาชน
ท่ีเป็นสมาชิกท้งั ในระดบั ชุมชนและระดบั ประเทศ

141

สหกรณ์กบั การพฒั นาเศรษฐกจิ ในชุมชนและประเทศ

สหกรณ์ องค์กรธุรกจิ เอกชน & รัฐวสิ าหกจิ

•ใชเ้ งินทุนของสมาชิกมาลงทุน •เนน้ ปัจจยั ดา้ นการเงินเป็นหลกั
อยา่ งคุม้ ค่า • บุคคลมีบทบาทในการดาเนิน
• มีการควบคุมโดยสมาชิก กิจกรรมทางเศรษฐกิจโดยเสรี
•ไม่มุ่งหวงั ผลประโยชนท์ าง • มุ่งแสวงหากาไรจนไม่คานึงถึง
เศรษฐกิจมากเกินไป การใหป้ ระโยชน์ต่อส่วนรวม

142

สหกรณ์กบั การพฒั นาเศรษฐกจิ ในชุมชนและประเทศ

สหกรณ์ • มีส่วนสาคญั ในการรักษาความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ

ในชุมชน ทอ้ งถ่ิน และเอ้ือประโยชน์ต่อสภาพแวดลอ้ ม
ตลอดจนครอบครัวของสมาชิก
• เป็นองคก์ รธุรกิจท่ีมุ่งเนน้ ความพอเพียง มีการวางแผน

ธุรกิจอยา่ งเหมาะสม จึงเป็นผลใหส้ หกรณ์มีเครือข่าย

ความร่วมมือต้งั แต่ระดบั รากหญา้ ไปจนถึงระดบั โลก
ในรูปขบวนการสหกรณ์

143

4. เศรษฐกจิ ในชุมชน

กจิ กรรมทางเศรษฐกจิ เป็ นสิ่งทเ่ี กยี่ วข้องกบั คนในชุมชน

144

ความหมายของเศรษฐกจิ ในชุมชน

ในแต่ละวนั คนเราตอ้ งพบกบั กิจกรรม
ทางเศรษฐกิจพ้นื ฐาน ไดแ้ ก่

• การผลิต
• การจาหน่ายจ่ายแจก
• การบริโภคใชส้ อยสิ่งต่าง ๆ
ดงั น้นั เศรษฐกิจในชุมชนจึงเป็นเร่ือง
ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั กิจกรรมทางเศรษฐกิจ
โดยทวั่ ไป

145

ลกั ษณะท่วั ไปของชุมชนไทย

สังคมชนบท

• เป็นกลุ่มประชากรที่ต้งั ถิ่นฐานอยใู่ นชนบทหรือนอกเขตเทศบาล
• มีการต้งั ถิ่นฐานเป็นหมู่บา้ นต่างๆ
• ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และมีวถิ ีชีวติ เรียบง่าย
• สิ่งท่ีจาเป็นในการดาเนินชีวติ คือ ปัจจยั 4
• มีความสมั พนั ธ์แบบเครือญาติ

146

สังคมเมือง

• เป็นกลุ่มประชากรที่ต้งั ถ่ินฐานอยใู่ นเขตเมือง
หรือเขตเทศบาล

• ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพคา้ ขาย
อุตสาหกรรม บริการ

• อาศยั อยกู่ นั หนาแน่น
• มีวถิ ีการดาเนินชีวติ ท่ีเร่งรีบ

ตอ้ งแข่งกบั เวลา
• มีความสัมพนั ธ์ตอ่ กนั นอ้ ย
• มีความเจริญทางดา้ นวิทยาการตา่ งๆ
• มีสถานท่ีราชการและสถานบริการต่างๆ เพื่ออานวยความสะดวก

147

ปัญหาทางเศรษฐกจิ ในชุมชน ชุมชนชนบท

ลกั ษณะของชุมชน
ชุมชนเมือง

•มีเศรษฐกิจชุมชนนอ้ ย มีผลผลิตและ •มีเศรษฐกิจชุมชนที่ฝืดเคือง ลา้ หลงั

รายไดจ้ ากดั และยงั ไม่ไดร้ ับการพฒั นา ไม่เติบโต
อยา่ งจริงจงั
•ทรัพยากรแรงงาน ทรัพยากรธรรมชาติ
•มีฐานรายไดจ้ ากดั ไม่เพียงพอกบั
และผลผลิตข้นั ตน้ ถูกส่งออกไปยงั
การจดั บริการสาธารณะพ้นื ฐาน เขตเมืองและเศรษฐกิจระหวา่ งประเทศ

•มีฐานรายไดน้ อ้ ยจนแทบจะไม่มีฐาน

รายไดเ้ ลย

148

เร่ืองน่ารู้: สาธารณูปโภค

สาธารณูปโภค (public utilities) บริการสาธารณะท่ีเป็นพ้ืนฐานที่จาเป็น
ทางเศรษฐกิจและสงั คมท่ีจดั ทาข้ึนเพอ่ื อานวยประโยชน์แก่ประชาชน เช่น
กิจการไฟฟ้า กิจการประปา กิจการขนส่งมวลชน กิจการสื่อสารและ
โทรคมนาคม

149

ปัญหาทางเศรษฐกจิ ในชุมชน

ปัญหาทางเศรษฐกิจในชุมชนมีมากมายหลายดา้ น ตวั อยา่ งเช่น
1. ด้านการส่งเสริมอาชีพ

• ปัญหาชาวบา้ นไม่สามารถยดึ อาชีพทอผา้ เป็นอาชีพหลกั ได้ เนื่องจาก
ไม่มีตลาดรับซ้ือที่แน่นอน

• ปัญหาเกษตรกรมีการวา่ งงานนอกฤดูกาลผลิต

150

ปัญหาทางเศรษฐกจิ ในชุมชน

2. ด้านตลาดชุมชน
• ปัญหาผทู้ ี่ประกอบอาชีพประมงไม่มี
สถานที่จาหน่ายปลาในราคายตุ ิธรรม
• ปัญหาการเอารัดเอาเปรียบดา้ นราคา
และการแขง่ ขนั เพื่อจาหน่ายสินคา้

3. ด้านกองทุนหมุนเวยี นในชุมชน 151
• ปัญหาเกษตรกรท่ีมีการรวมกลุ่มในชุมชน แต่ขาดแคลนเงินทุน

ในการดาเนินการ
• ปัญหาการนาเงินอุดหนุนแบบใหเ้ ปล่าไปใชผ้ ดิ วตั ถุประสงค์

ปัญหาทางเศรษฐกจิ ในชุมชน

4. ด้านธนาคารหมู่บ้านและกลุ่ม
ออมทรัพย์
• ปัญหาชาวบา้ นมีหน้ีสินมากและ
มีการกยู้ มื เงินนอกระบบมาใชค้ ืน
ธนาคารและกองทุนหมู่บา้ น
• ปัญหาการบริหารจดั การท่ีไม่เป็น
ระบบ ทาใหเ้ งินทุนหมุนเวยี น
ไม่เพยี งพอต่อความตอ้ งการ

152

ปัญหาทางเศรษฐกจิ ในชุมชน

5. ด้านร้านค้าและศูนย์จาหน่ายผลติ ภัณฑ์

ชุมชน
• ปัญหากลุ่มอาชีพไม่มีสถานที่จาหน่าย

สินคา้ จึงนามาวางขายบริเวณริมถนน
• ปัญหาดา้ นการตลาดและการกดราคา

รับซ้ือ

6. ด้านการส่งเสริมการลดรายจ่ายในครัวเรือน 153
• ปัญหาชาวบา้ นที่มีอาชีพเกษตรกรรมและทาประมงมีรายได้

ไม่เพยี งพอกบั รายจ่ายและมีหน้ีสินจานวนมาก

แนวทางการพฒั นาเศรษฐกจิ ของชุมชน

การสร้างความมนั่ คงใหเ้ ศรษฐกิจของชุมชนมีความเขม้ แขง็ มีแนวทาง
การพฒั นา ดงั น้ี
1. การรวมกลุ่ม

• การสนบั สนุนใหช้ ุมชนมีการ
รวมกลุ่มรูปแบบต่าง ๆ

• เช่น สหกรณ์กลุ่มยอ้ มสีธรรมชาติ
กลุ่มป๋ ุยอินทรีย์

2. การผลติ และบริการ
• การส่งเสริมภาคการผลิตและบริการในการเคลื่อนยา้ ยเคร่ืองจกั รหรือ
กิจกรรมบางส่วนไปสร้างอาชีพและการจา้ งงานในทอ้ งถิ่นและพ้ืนที่ห่างไกล

154

แนวทางการพฒั นาเศรษฐกจิ ของชุมชน

3. การร่วมลงทุน
• การส่งเสริมใหม้ ีการร่วมลงทุนระหวา่ งเครือข่ายองคก์ รชุมชน
กบั องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ินหรือภาครัฐหรือรัฐวิสาหกิจ
• การใชฐ้ านทรัพยากรในพ้ืนที่ เช่น การสร้างโรงงานไบโอดีเซล
การทาเกษตรอินทรีย์ การบริการสุขภาพและสปา

155

แนวทางการพฒั นาเศรษฐกจิ ของชุมชน 156

4. การนาภูมปิ ัญญาไทยและวฒั นธรรม
ท้องถิ่นมาใช้
• การนาภูมิปัญญาไทยและภูมิปัญญา
ทอ้ งถิ่นมาใชใ้ นการสร้างสรรค์
คุณคา่ ของสินคา้ และบริการท่ีมี
โอกาสทางการตลาดสูง

5. การบ่มเพาะวสิ าหกจิ ชุมชน
• การพฒั นาระบบการบ่มเพาะวสิ าหกิจชุมชนควบคู่กบั การสร้าง
ผปู้ ระกอบการใหม่ดว้ ยการพฒั นาความรู้ในดา้ นต่าง ๆ ท่ีสอดคลอ้ ง
กบั อาชีพในชุมชน

สรุปความรู้

 สหกรณ์เป็นองคก์ ารของบรรดาบุคคลซ่ึงรวมกลุ่มกนั โดยสมคั รใจ
เพื่อช่วยเหลือตนเองและช่วยเหลือซ่ึงกนั และกนั การดาเนินธุรกิจ
ของสหกรณ์มีส่วนสาคญั ในการรักษาความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ
ในชุมชน ทอ้ งถิ่น และเอ้ือประโยชนต์ ่อสภาพแวดลอ้ มในทอ้ งถ่ิน
ตลอดจนครอบครัวของสมาชิกในชุมชน ดงั น้นั สหกรณ์จึงมี
ความสาคญั ต่อการพฒั นาประเทศเป็นอยา่ งมาก

157

คาถามเตรียมบทเรียนต่อไป

การดาเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจของชุมชนท่ีเรียกวา่ สหกรณ์ ก่อใหเ้ กิด
ผลดีหลายประการ นกั เรียนคิดวา่ แนวคิดของสหกรณ์ถูกนามาใชก้ บั การดาเนิน
ชีวิตของคนไทยในปัจจุบนั อยา่ งไร

ให้นักเรียนไปอ่านเนื้อหา
เศรษฐกจิ พอเพยี ง

158